ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.158
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.158.1
स्वाध्यायकृतयत्नस्य ब्राह्मणस्य विशेषतः ।
धर्मकामस्य धर्मात्मन्किंनु श्रेय इहोच्यते ॥ १२.१५८.१ ॥
ਸਵਾਧਿਆਏ ਵਿੱਚ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਧਰਮ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲਈ, ਹੇ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਇਥੇ ਕਿਹੜਾ ਸ਼੍ਰੇਯ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
12.158.2
बहुधा दर्शने लोके श्रेयो यदिह मन्यसे ।
अस्मिँल्लोके परे चैव तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.१५८.२ ॥
ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਤ ਹਨ; ਇਥੇ ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਸ਼੍ਰੇਯ ਸਮਝਦੇ ਹੋ, ਇਸ ਲੋਕ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ।
12.158.3
महानयं धर्मपथो बहुशाखश्च भारत ।
किंस्विदेवेह धर्माणामनुष्ठेयतमं मतम् ॥ १२.१५८.३ ॥
ਇਹ ਧਰਮ ਦਾ ਮਾਰਗ ਮਹਾਨ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਹੇ ਭਾਰਤ, ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਥੇ ਕਿਹੜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਨੁਸਰਨਯੋਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
12.158.4
धर्मस्य महतो राजन्बहुशाखस्य तत्त्वतः ।
यन्मूलं परमं तात तत्सर्वं ब्रूह्यतन्द्रितः ॥ १२.१५८.४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਸ ਮਹਾਨ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਧਰਮ ਦਾ ਤੱਤਤ: ਜੋ ਪਰਮ ਮੂਲ ਹੈ, ਹੇ ਤਾਤ, ਉਹ ਸਭ ਬਿਨਾਂ ਆਲਸ ਦੇ ਦੱਸੋ।
12.158.5
हन्त ते कथयिष्यामि येन श्रेयो ह्यवाप्स्यसि ।
पीत्वाऽमृतमिव प्राज्ञो येन तृप्तो भविष्यसि ॥ १२.१५८.५ ॥
ਚੰਗਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਸ਼੍ਰੇਯ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ; ਜਿਵੇਂ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਕੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤੂੰ ਵੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਵੇਂਗਾ।
12.158.6
धर्मस्य विधयो नैके तेते प्रोक्ता महर्षिभिः ।
स्वंस्वं विज्ञानमाश्रित्य दमस्तेषां परायणम् ॥ १२.१५८.६ ॥
ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਵਿਧੀਆਂ ਦੱਸੀਆਂ ਹਨ, ਹਰ ਇੱਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦਾ ਪਰਮ ਆਸਰਾ ਦਮ (ਆਤਮ-ਸੰਯਮ) ਹੈ।
12.158.7
दमं निःश्रेयसं प्राहुर्वृद्धा निश्चितदर्शिनः ।
ब्राह्मणस्य विशेषेण दमो धर्मः सनातनः ॥ १२.१५८.७ ॥
ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਦਮ ਨੂੰ ਪਰਮ ਕਲਿਆਣ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਦਮ ਹੀ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਹੈ।
12.158.8
नादान्तस्य क्रियासिद्धिर्यथावदुपलभ्यते ।
दमो दानं तथा यज्ञानधीतं चातिवर्तते ॥ १२.१५८.८ ॥
ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਰਮ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਦਮ ਦਾਨ, ਯੱਗ ਅਤੇ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੈ।
12.158.9
दमस्तेजो वर्धयति पवित्रं च दमः परम् ।
विपाप्मा तेजसा युक्तः पुरुषो विन्दते महत् ॥ १२.१५८.९ ॥
ਦਮ ਤੇਜ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਮ ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਹੈ। ਪਾਪ-ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪੁਰਸ਼ ਮਹਾਨ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
12.158.10
दमेन सदृशं धर्मं नान्यं लोकेषु शुश्रुम् ।
दमो हि परमो लोके प्रशस्तः सर्वधर्मिणाम् ॥ १२.१५८.१० ॥
ਦਮ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਧਰਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ। ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਦਮ ਹੀ ਪਰਮ ਹੈ, ਸਭ ਧਰਮਾਤਮਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ।
12.158.11
प्रेत्य चात्र मनुष्येन्द्र परमं विन्दते सुखम् ।
दमेन हि सदा युक्तो महान्तं धर्ममश्नुते ॥ १२.१५८.११ ॥
ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਇੰਦਰ, ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਪਰਮ ਸੁਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਦਾ ਦਮ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨ ਧਰਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
12.158.12
सुखं दान्तः प्रस्वपिति सुखं च प्रतिबुध्यते ।
सुखं पर्येति लोकांश्च मनश्चास्य प्रसीदति ॥ १२.१५८.१२ ॥
ਦਾਂਤ ਪੁਰਸ਼ ਸੁਖ ਨਾਲ ਸੌਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਜਾਗਦਾ ਹੈ। ਸੁਖ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
12.158.13
अदान्तः पुरुषः क्लेशमभीक्ष्णं प्रतिपद्यते ।
अनर्थांश्च बहूनन्यान्प्रसृजत्यात्मदोषजान् ॥ १२.१५८.१३ ॥
ਅਦਾਂਤ ਪੁਰਖ ਲਗਾਤਾਰ ਕਲੇਸ਼ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਨਰਥ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
12.158.14
आश्रमेषु चतुर्ष्वाहुर्दममेवोत्तमं व्रतम् ।
दमलिङ्गानि वक्ष्यामि येषां समुदयो दमः ॥ १२.१५८.१४ ॥
ਚਾਰਾਂ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਮ ਹੀ ਉੱਤਮ ਵਰਤ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਦਮ ਦੇ ਲੱਛਣ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੀ ਦਮ ਹੈ।
12.158.15
क्षमा धृतिरार्हेसा च समता सत्यमार्जवम् ।
इन्द्रियाभिजयो दाक्ष्यं मार्दवं ह्रीरचापलम् ॥ १२.१५८.१५ ॥
ਖਿਮਾ, ਧੀਰਜ, ਸਿੱਧਾਪਣ, ਸਮਤਾ, ਸੱਚ, ਸਰਲਤਾ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੀ ਜਿੱਤ, ਨਿਪੁੰਨਤਾ, ਕੋਮਲਤਾ, ਲਾਜ ਅਤੇ ਚੰਚਲਤਾ ਦੀ ਘਾਟ।
12.158.16
अकार्पण्यमसंरम्भः संतोषः प्रियवादिता ।
अविहसाऽनसूया चाप्येषां समुदयो दमः ॥ १२.१५८.१६ ॥
ਉਦਾਰਤਾ, ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤਤਾ, ਸੰਤੋਖ, ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣਾ, ਅਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਈਰਖਾ-ਰਹਿਤਤਾ ਵੀ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੀ ਦਮ ਹੈ।
12.158.17
गुरुपूजा च कौरव्य दया भूतेष्वपैशुनम् ।
जनवादमृषावादस्तुतिनिन्दाविसर्जनम् ॥ १२.१५८.१७ ॥
ਹੇ ਕੌਰਵ੍ਯ, ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ, ਚੁਗਲੀ ਦੀ ਘਾਟ, ਲੋਕ-ਨਿੰਦਾ, ਝੂਠ ਬੋਲਣਾ, ਅਤੇ ਉਸਤਤ-ਨਿੰਦਾ ਛੱਡਣਾ।
12.158.18
कामं क्राधं च लोभं च दर्पं स्तम्भं विकत्थनम् ।
रोषमीर्ष्यावमानं च नैव दान्तो निषेवते ॥ १२.१५८.१८ ॥
ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ, ਲੋਭ, ਹੰਕਾਰ, ਅੜੀ, ਆਪਣੀ ਵਡਿਆਈ, ਰੋਸ, ਈਰਖਾ ਅਤੇ ਅਪਮਾਨ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਾਂਤ ਪੁਰਖ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਅਪਣਾਉਂਦਾ।
12.158.19
अनिन्दितो ह्यकामात्मा नाल्पेष्वर्थ्यनसूयकः ।
समुद्रकल्पः स नरो न कथंचन पूर्यते ॥ १२.१५८.१९ ॥
ਜੋ ਨਿੰਦਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਕਾਮਨਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਛੋਟੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਲਾਲਚ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਈਰਖਾ ਰਹਿਤ ਹੈ—ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗਾ ਹੈ; ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਭਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
12.158.20
अहं त्वयि मम त्वं च मयि ते तेषु चाप्यहम् ।
पूर्वसंबन्धिसंयोगं नैतद्दान्तो निषेवते ॥ १२.१५८.२० ॥
ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਮੇਰਾ ਤੂੰ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਤੇਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੈਂ ਹੀ। ਪਿਛਲੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਇਸ ਮੇਲ ਨੂੰ ਸੰਜਮੀ ਪੁਰਸ਼ ਨਹੀਂ ਅਪਣਾਉਂਦਾ।
12.158.21
सर्वा ग्राम्यास्तथाऽऽरण्या याश्च लोके प्रवृत्तयः ।
निन्दां चैव प्रशंसां च यो नाश्रयति मुच्यते ॥ १२.१५८.२१ ॥
ਪਿੰਡ ਤੇ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ, ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਨਿੰਦਾ ਤੇ ਉਸਤਤ ਦਾ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.158.22
मैत्रोऽथ शीलसंपन्नः प्रसन्नात्मात्मविच्च यः ।
मुक्तस्य विविधैः सङ्गैस्तस्य प्रेत्य फलं महत् ॥ १२.१५८.२२ ॥
ਜੋ ਮੈਤ੍ਰੀ ਵਾਲਾ, ਸ਼ੀਲ ਸੰਪੰਨ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਆਤਮਗਿਆਨੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲਗਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੌਤ ਮਗਰੋਂ ਵੱਡਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
12.158.23
सुवृत्तः शीलसंपन्नः प्रसन्नात्माऽऽत्मविद्वुधः ।
प्राप्येह लोके सत्कारं सुगतिं प्रतिपद्यते ॥ १२.१५८.२३ ॥
ਸਦਾਚਾਰੀ, ਸ਼ੀਲ ਸੰਪੰਨ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਆਤਮਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਪੁਰਸ਼ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾ ਕੇ ਸੁਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
12.158.24
कर्म यच्छुभमेवेह सद्भिराचरितं च यत् ।
तदेव ज्ञानयुक्तस्य मुनेर्वर्त्म न हीयते ॥ १२.१५८.२४ ॥
ਇੱਥੇ ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਜਣਾਂ ਨੇ ਜੋ ਆਚਰਿਆ ਹੈ, ਉਹੀ ਗਿਆਨਯੁਕਤ ਮੁਨੀ ਦਾ ਰਾਹ ਹੈ; ਉਹ ਘਟਦਾ ਨਹੀਂ।
12.158.25
निष्क्रम्य वनमास्थाय ज्ञानयुक्तो जितेन्द्रियः ।
कालाकाङ्गी चरन्नेवं ब्रह्मभूयाय कल्पते ॥ १२.१५८.२५ ॥
ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਬਨ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਰੇ ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਭਾਵ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
12.158.26
अभयं यस्य भूतेभ्यो भूतानामभयं यतः ।
तस्य देहाद्विमुक्तस्य भयं नास्ति कुतश्चन ॥ १२.१५८.२६ ॥
ਜਿਸ ਨੂੰ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਅਭੈ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਤੋਂ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਅਭੈ ਹੈ, ਦੇਹ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਏ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਤਿਓਂ ਵੀ ਭੈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
12.158.27
अवाचिनोति कर्माणि न च संप्रचिनोति ह ।
समः सर्वेषु भूतेषु मैत्रायणगतिं चरेत् ॥ १२.१५८.२७ ॥
ਉਹ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸੰਚਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਭਾਵ ਰੱਖ ਕੇ ਮੈਤ੍ਰੀ ਦੇ ਮਾਰਗ ਤੇ ਚੱਲੇ।
12.158.28
शकुनीनामिवाकाशे मत्स्यानांमिव चोदके ।
यथा गतिर्न दृश्येत तथा तस्य स संशयः ॥ १२.१५८.२८ ॥
ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀਆਂ ਦੀ ਗਤੀ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀ, ਤਿਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਗਤੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀ; ਇਹੀ ਉਸ ਬਾਰੇ ਸੰਸਾ ਹੈ।
12.158.29
गृहानुत्सृज्य यो राज्मोक्षमेवाभिपद्यते ।
लोकास्तेजोमयास्तस्य कल्पन्ते शाश्वतीः समाः ॥ १२.१५८.२९ ॥
ਜੋ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਮੋਕਸ਼ ਦਾ ਹੀ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਸਦੀਵੀ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਤੇਜੋਮਈ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
12.158.30
संन्यस्य सर्वकर्माणि संन्यस्य विधिवत्तपः ।
संन्यस्य विविधा विद्याः सर्वं संन्यस्य चैव ह ॥ १२.१५८.३० ॥
ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਤਪ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਕੇ, ਅਨੇਕ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਕੇ ਹੀ।
12.158.31
कामे शुचिरनावृत्तः प्रसन्नात्माऽऽत्मविच्छुचिः ।
प्राप्येह लोके सत्कारं स्वर्गं समभिपद्यते ॥ १२.१५८.३१ ॥
ਜੋ ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਨਾ ਮੁੜਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਆਤਮਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਸ਼ੁੱਚਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਤਕਾਰ ਪਾ ਕੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।
12.158.32
यच्च पैतामहं स्थानं ब्रह्मराशिसमुद्भवम् ।
गुहायां निहितं नित्यं तद्दमेनाभिगम्यते ॥ १२.१५८.३२ ॥
ਪਿਤਾਮਹ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਦਾ ਜੋ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮ-ਰਾਸ਼ੀ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ, ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਦਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
12.158.33
ज्ञानारामस्य बुद्धस्य सर्वभूतानुरोधिनः ।
नावृत्तिभयमस्तीह परलोकभयं कुतः ॥ १२.१५८.३३ ॥
ਜੋ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰਮਦਾ ਹੈ, ਜਾਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ; ਪਰਲੋਕ ਦਾ ਡਰ ਕਿੱਥੋਂ?
12.158.34
एक एव दमे दोषो द्वितीयो नोपपद्यते ।
यदेनं दमसंयुक्तमशक्तं मन्यते जनः ॥ १२.१५८.३४ ॥
ਦਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਹੀ ਦੋਸ਼ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਨਹੀਂ ਉਪਜਦਾ: ਦਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਇਸ ਨੂੰ ਲੋਕ ਅਸ਼ਕਤ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
12.158.35
एकोऽस्य सुमहाप्राज्ञ दोषः स्यात्सुमहान्गुणः ।
क्षमया विपुला लोका दुर्लभा हि सहिष्णुता ॥ १२.१५८.३५ ॥
ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਗਿਆ, ਇਸ ਦਾ ਇੱਕੋ ਹੀ ਦੋਸ਼ ਹੈ, ਪਰ ਗੁਣ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ: ਖਿਮਾ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਾਲ ਲੋਕ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦੁਰਲਭ ਹੈ।
12.158.36
दान्तस्य किमरण्येन तथाऽदान्तस्य भारत ।
यत्रैव निवसेद्दान्तस्तदरण्यं स चाश्रमः ॥ १२.१५८.३६ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਦਾਂਤ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਨਾਲ ਕੀ ਕੰਮ, ਅਦਾਂਤ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ; ਜਿੱਥੇ ਦਾਂਤ ਵਸਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਜੰਗਲ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹੀ ਆਸ਼ਰਮ।
12.158.37
एतद्भीष्मस्य वचनं श्रुत्वा राजा युधिष्ठिरः ।
अमृतेनेव संतृप्तः प्रहृष्टः समपद्यत ॥ १२.१५८.३७ ॥
ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਏ ਵਾਂਗ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ।
12.158.38
पुनश्च परिपप्रच्छ भीष्मं धर्मभृतां वरम् ।
ततः प्रीतः स चोवाच तस्मै सर्वं कुरूद्वहः ॥ १२.१५८.३८ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਧਰਮਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪੁੱਛਿਆ। ਤਦ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ।