Mahābhārata · Adhyāya 12.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.16.1
अर्जुनस्य वचः श्रुत्वा भीमसेनोऽत्यमर्षणः ।
धैर्यमास्थाय तं ज्येष्ठं भ्राता भ्रातरमब्रवीत् ॥ १२.१६.१ ॥
Al oír las palabras de Arjuna, Bhīmasena, sumamente airado, cobró firmeza y habló a su hermano mayor.
12.16.2
राजन्विदितधर्मोऽसि न तेऽस्त्यविदितं भुवि ।
उपशिक्षाम ते वृत्तं सदैव न च शक्नुमः ॥ १२.१६.२ ॥
Oh rey, conoces el dharma; nada en la tierra te es desconocido. Sin embargo, siempre quisiéramos instruir tu conducta, y no podemos.
12.16.3
न वक्ष्यामि न वक्ष्यामीत्येवं मे मनसि स्थितम् ।
अतिदुःखात्तु वक्ष्यामि तन्निबोध जनाधिप ॥ १२.१६.३ ॥
'No hablaré, no hablaré' — así estaba fijo en mi mente; pero por un gran dolor hablaré. Escúchalo, oh señor de los hombres.
12.16.4
भवतः संप्रमोहेन सर्वं संशयितं कृतम् ।
विक्लबत्वं च नः प्राप्तमबलत्वं तथैव च ॥ १२.१६.४ ॥
Por tu profunda ofuscación todo se ha vuelto dudoso, y a nosotros nos han sobrevenido la turbación y la debilidad.
12.16.5
कथं हि राजा लोकस्य सर्वशास्त्रविशारदः ।
मोहमापद्यसे दैन्याद्यथा कापुरुषस्तथा ॥ १२.१६.५ ॥
¿Cómo es que tú, rey experto en todos los śāstra y señor del mundo, caes en el engaño por abatimiento, como un cobarde?
12.16.6
आगतिश्च गतिश्चैव लोकस्य विदिता तव ।
आयत्यां च तदात्वे च न तेऽस्त्यविदितं प्रभो ॥ १२.१६.६ ॥
El venir y el partir del mundo te son conocidos; en el futuro y en el presente nada te es desconocido, oh señor.
12.16.7
एवं गते महाराज राज्यं प्रति जनाधिप ।
हेतुमात्रं तु वक्ष्यामि तमिहैकमनाः श्रृणु ॥ १२.१६.७ ॥
Así están las cosas, gran rey, respecto al reino, señor de los hombres. Te diré solo la causa; escúchala aquí con mente atenta.
12.16.8
द्विविधो जायते व्याधिः शारीरो मानसस्तथा ।
परस्परं तयोर्जन्म निर्द्वन्द्वं नोपलभ्यते ॥ १२.१६.८ ॥
La enfermedad surge de dos clases, corporal y mental. El origen de ambas depende una de la otra; sin el par, ninguna se encuentra.
12.16.9
शारीराज्जायते व्याधिर्मानसो नात्र संशयः ।
मानसाज्जायते व्याधिः शारीर इति निश्चयः ॥ १२.१६.९ ॥
La enfermedad surge del cuerpo, y de la enfermedad mental no hay duda. La enfermedad surge de la mente; es cierto que se vuelve corporal.
12.16.10
शारीरमानसे दुःखे योऽतीते त्वनुशोचति ।
दुःखेन लभते दुःखं द्वावनर्थौ च विन्दति ॥ १२.१६.१० ॥
Quien se aflige por lo pasado, en medio del sufrimiento corporal y mental, obtiene dolor a través del dolor y encuentra dos desgracias.
12.16.11
शीतोष्णे चैव वायुश्च त्रयः शारीरजा गुणाः ।
तेषां गुणानां साम्यं यत्तदाहुः स्वस्थलक्षणम् ॥ १२.१६.११ ॥
El frío, el calor y el viento: estas tres son cualidades nacidas del cuerpo. Su equilibrio es lo que llaman señal de salud.
12.16.12
तेषामन्यतमोद्रेके विधानमुपदिश्यते ।
उष्णेन बाध्यते शीतं शीतेनोष्णं प्रबाध्यते।
उभाभ्यां बाध्यते वायुर्विधानमिदमुच्यते ॥ १२.१६.१२ ॥
Cuando alguno de ellos está en exceso, se enseña el remedio: el frío se controla con el calor, el calor con el frío, y el viento con ambos. Esto se llama el remedio.
12.16.13
सत्वं रजस्तय इति मानसाः स्युस्त्रयो गुणाः ।
तेषां गुणानां साम्यं यत्तदाहुः स्वस्थलक्षणम् ॥ १२.१६.१३ ॥
Sattva, rajas y tamas: estas son las tres cualidades de la mente. Su equilibrio se llama la marca de un estado propio y firme.
12.16.14
तेषामन्यतमोद्रेके विधानमुपदिश्यते ।
हर्षेण बाध्यते शोको हर्षः शोकेन बाध्यते।
उभाभ्यां बाध्यते मोहो विधानमिदमुच्यते ॥ १२.१६.१४ ॥
Cuando predomina uno de ellos, se enseña su remedio. La pena es vencida por la alegría, y la alegría es vencida por la pena. La confusión es vencida por ambas: esto se llama el remedio.
12.16.15
कश्चित्सुखे वर्तमानो दुःखस्य स्मर्तुमिच्छति ।
कश्चिद्दुःखे वर्तमानः सुखस्य स्मर्तुमिच्छति ॥ १२.१६.१५ ॥
Alguien que está en la felicidad desea recordar el dolor; alguien que está en el dolor desea recordar la felicidad.
12.16.16
स त्वं न दुःखी दुःखस्य न सुखी च सुखस्य च ।
नादुःखी दुःखभागस्य नासुखी च सुखस्य च।
स्मर्तुमर्हसि कौरव्य दिष्टं हि बलवत्तरम् ॥ १२.१६.१६ ॥
Tú no te entristeces en la tristeza ni te alegras en la alegría. Debes recordar, oh descendiente de Kuru, que no hay que afligirse por la parte de dolor ni alegrarse por la felicidad, pues el destino es mucho más fuerte.
12.16.17
अथवा ते स्वभावोऽयं येन पार्थिव तुष्यसे ।
दृष्ट्वा सभागतां कृष्णामेकवस्त्रां रजस्वलाम्।
मिषतां पाण्डुपुत्राणां न तस्य स्मर्तुमर्हसि ॥ १२.१६.१७ ॥
O bien, oh rey, esta es tu naturaleza, por la que te complaces: habiendo visto a Kṛṣṇā traída a la asamblea, vestida con una sola prenda y en su menstruación, mientras los hijos de Pāṇḍu miraban, no deberías recordar eso.
12.16.18
प्रव्राजनं च नगरादजिनैश्च विवासनम् ।
महारण्यनिवासश्च न तस्य स्मर्तुमर्हसि ॥ १२.१६.१८ ॥
El destierro de la ciudad, la expulsión vestido de pieles de ciervo y la morada en el gran bosque: de eso tampoco debes acordarte.
12.16.19
जटासुरात्परिक्लेशं चित्रसेनेन चाहवम् ।
सैन्धवाच्च परिक्लेशं कथं विस्मृतवानसि ॥ १२.१६.१९ ॥
El sufrimiento causado por el demonio Jaṭāsura, la batalla con Citrasena y el sufrimiento causado por Saindhava — ¿cómo pudiste olvidarlos?
12.16.20
पुनरज्ञातचर्यायां कीचकेन पदा वधम् ।
द्रौपद्या राजपुत्र्यांश्च कथं विस्मृतवानसि ॥ १२.१६.२० ॥
El golpe que Kīcaka asestó con el pie durante el año de incógnito, y lo que sufrió la princesa Draupadī — ¿cómo pudiste olvidarlo?
12.16.21
यच्च ते द्रोणभीष्माभ्यां युद्धमासीदरिंदम् ।
मनसैकेन योद्धव्यं तत्ते युद्धमुपस्थितम् ॥ १२.१६.२१ ॥
¡Oh domador de enemigos! La batalla que hubo con Droṇa y Bhīṣma, que debe librarse con una sola mente, ahora se presenta ante ti.
12.16.22
यत्र नास्ति शरैः कार्यं न मित्रैर्न च बन्धुभिः ।
आत्मनैकेन योद्धव्यं तत्ते युद्धमुपस्थितम् ॥ १२.१६.२२ ॥
Donde no hay necesidad de flechas, ni de amigos, ni de parientes, sino que hay que luchar solo con uno mismo — esa misma batalla se presenta ahora ante ti.
12.16.23
तस्मिन्ननिर्जिते युद्धे प्राणान्यदि विमोक्ष्यसे ।
अन्यं देहं समास्थाय ततस्तैरिह योत्स्यसे ॥ १२.१६.२३ ॥
Si en esa batalla invencible abandonas la vida, entonces, tomando otro cuerpo, volverás a luchar aquí contra ellos.
12.16.24
यो ह्यनाढ्यः स पतितस्तदुच्छिष्टं तदल्पकम् ।
बह्वपथ्यं बलवतो न किंचित्रायते बलम् ॥ १२.१६.२४ ॥
Quien es pobre está caído; es un resto y escaso. Para el fuerte, mucho alimento impropio no protege fuerza alguna.
12.16.25
तस्मादद्यैव गन्तव्यं युध्यस्व भरतर्षभ ।
परमव्यक्तरूपस्य व्यक्तं त्यक्त्वा स्वकर्मभिः ॥ १२.१६.२५ ॥
Por tanto, debes partir hoy mismo; lucha, toro de los Bharatas. Por la suprema forma no manifiesta, habiendo abandonado lo manifiesto mediante tus propias acciones.
12.16.26
तस्मिन्ननिर्जिते युद्धे कामवस्थां गमिष्यसि ।
एतज्जित्वा महाराज कृतकृत्यो भविष्यसि ॥ १२.१६.२६ ॥
En esa batalla, si no es vencida, alcanzarás el estado que deseas. Gran rey, habiéndola vencido, quedarás cumplido en tu deber.
12.16.27
एतां बुद्धिं विनिश्चित्य भूतानामागतिं गतिम् ।
पितृपैतामहे वृत्ते शाधि राज्यं यथोचितम् ॥ १२.१६.२७ ॥
Habiendo determinado firmemente este entendimiento, conociendo la venida y la ida de los seres, gobierna el reino como conviene, según la conducta de tus padres y abuelos.
12.16.28
दिष्ट्या दुर्योधनः पापो निहतः सानुगो युधि ।
द्रौपद्याः केशपक्षस्य दिष्ट्या ते पदवीं गताः ॥ १२.१६.२८ ॥
Por fortuna el malvado Duryodhana ha sido abatido en batalla con sus seguidores; por fortuna los que juraron por el cabello de Draupadī han alcanzado tu meta.
12.16.29
यजस्व वाजिमेधेन विधिवद्दक्षिणावता ।
वयं ते किंकराः पार्थ वासुदेवश्च वीर्यवान् ॥ १२.१६.२९ ॥
Realiza el sacrificio del caballo según la regla, con abundantes ofrendas de dakṣiṇā. Nosotros somos tus servidores, hijo de Pṛthā, y también lo es el poderoso Vāsudeva.