マハーバーラタ · 章 12.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.16.1
अर्जुनस्य वचः श्रुत्वा भीमसेनोऽत्यमर्षणः ।
धैर्यमास्थाय तं ज्येष्ठं भ्राता भ्रातरमब्रवीत् ॥ १२.१६.१ ॥
アルジュナの言葉を聞いて激しく怒ったビーマセーナは、心を落ち着けて、その長兄に語りかけた。
12.16.2
राजन्विदितधर्मोऽसि न तेऽस्त्यविदितं भुवि ।
उपशिक्षाम ते वृत्तं सदैव न च शक्नुमः ॥ १२.१६.२ ॥
王よ、あなたはダルマをよく知っており、地上であなたに知られていないことは何もない。それでも私たちはいつもあなたの行いを教え導きたいと思うが、できないのだ。
12.16.3
न वक्ष्यामि न वक्ष्यामीत्येवं मे मनसि स्थितम् ।
अतिदुःखात्तु वक्ष्यामि तन्निबोध जनाधिप ॥ १२.१६.३ ॥
「言わない、言わない」と私の心には決めていた。しかし、ひどい悲しみから私は語ろう。人々の王よ、それを聞きなさい。
12.16.4
भवतः संप्रमोहेन सर्वं संशयितं कृतम् ।
विक्लबत्वं च नः प्राप्तमबलत्वं तथैव च ॥ १२.१६.४ ॥
あなたの深い迷妄によって、すべてが疑わしいものとなった。私たちにも動揺と弱さが訪れたのだ。
12.16.5
कथं हि राजा लोकस्य सर्वशास्त्रविशारदः ।
मोहमापद्यसे दैन्याद्यथा कापुरुषस्तथा ॥ १२.१६.५ ॥
あらゆる聖典に通じ、世界の王であるあなたが、臆病者のように気落ちして迷いに陥るのはどうしてか。
12.16.6
आगतिश्च गतिश्चैव लोकस्य विदिता तव ।
आयत्यां च तदात्वे च न तेऽस्त्यविदितं प्रभो ॥ १२.१६.६ ॥
世界の到来と去来はどちらもあなたに知られている。未来においても現在においても、あなたに知られていないことはない、主よ。
12.16.7
एवं गते महाराज राज्यं प्रति जनाधिप ।
हेतुमात्रं तु वक्ष्यामि तमिहैकमनाः श्रृणु ॥ १२.१६.७ ॥
偉大な王よ、人の主よ、王国のことはこのような次第です。私はただその原因を語ります。ここで一心に聞きなさい。
12.16.8
द्विविधो जायते व्याधिः शारीरो मानसस्तथा ।
परस्परं तयोर्जन्म निर्द्वन्द्वं नोपलभ्यते ॥ १२.१६.८ ॥
病は二種類生じる。身体の病と心の病である。この二つの生起は互いに依存し、対をなさずには見出されない。
12.16.9
शारीराज्जायते व्याधिर्मानसो नात्र संशयः ।
मानसाज्जायते व्याधिः शारीर इति निश्चयः ॥ १२.१६.९ ॥
病は身体から生じる。心の病についても疑いはない。病は心から生じ、それが身体の病となることは確かである。
12.16.10
शारीरमानसे दुःखे योऽतीते त्वनुशोचति ।
दुःखेन लभते दुःखं द्वावनर्थौ च विन्दति ॥ १२.१६.१० ॥
身体と心の苦しみの中で、過去を嘆く者は、苦しみによって苦しみを得、二つの災いに出会う。
12.16.11
शीतोष्णे चैव वायुश्च त्रयः शारीरजा गुणाः ।
तेषां गुणानां साम्यं यत्तदाहुः स्वस्थलक्षणम् ॥ १२.१६.११ ॥
寒さ、熱さ、そして風。この三つは身体から生じた性質である。それらの均衡こそ健康の徴だと言われる。
12.16.12
तेषामन्यतमोद्रेके विधानमुपदिश्यते ।
उष्णेन बाध्यते शीतं शीतेनोष्णं प्रबाध्यते।
उभाभ्यां बाध्यते वायुर्विधानमिदमुच्यते ॥ १२.१६.१२ ॥
これらのいずれかが過剰になったとき、その処方が教えられる。寒さは熱によって抑えられ、熱さは寒さによって抑えられ、風は両者によって抑えられる。これが処方と言われる。
12.16.13
सत्वं रजस्तय इति मानसाः स्युस्त्रयो गुणाः ।
तेषां गुणानां साम्यं यत्तदाहुः स्वस्थलक्षणम् ॥ १२.१६.१३ ॥
サットヴァ、ラジャス、タマスは心の三つの性質である。それらの均衡こそが、自らの健やかな状態の印と言われる。
12.16.14
तेषामन्यतमोद्रेके विधानमुपदिश्यते ।
हर्षेण बाध्यते शोको हर्षः शोकेन बाध्यते।
उभाभ्यां बाध्यते मोहो विधानमिदमुच्यते ॥ १२.१६.१४ ॥
これらのうちいずれかが優勢になったときの対処法が説かれる。喜びは悲しみを抑え、悲しみは喜びを抑える。両者によって迷いは抑えられる──これが対処法と言われる。
12.16.15
कश्चित्सुखे वर्तमानो दुःखस्य स्मर्तुमिच्छति ।
कश्चिद्दुःखे वर्तमानः सुखस्य स्मर्तुमिच्छति ॥ १२.१६.१५ ॥
幸福の中にいる者は苦しみを思い出したがり、苦しみの中にいる者は幸福を思い出したがる。
12.16.16
स त्वं न दुःखी दुःखस्य न सुखी च सुखस्य च ।
नादुःखी दुःखभागस्य नासुखी च सुखस्य च।
स्मर्तुमर्हसि कौरव्य दिष्टं हि बलवत्तरम् ॥ १२.१६.१६ ॥
あなたは苦しみの中で悲しむことなく、幸福の中で喜ぶこともない。クルの末裔よ、苦しみの分け前に悲しまず、幸福に喜ばないことを思い出すべきである。運命は遥かに強いのだから。
12.16.17
अथवा ते स्वभावोऽयं येन पार्थिव तुष्यसे ।
दृष्ट्वा सभागतां कृष्णामेकवस्त्रां रजस्वलाम्।
मिषतां पाण्डुपुत्राणां न तस्य स्मर्तुमर्हसि ॥ १२.१६.१७ ॥
あるいは王よ、これはあなたの性質であり、それで満足するのだろう。パーンドゥの息子たちが見守る中、ただ一枚の衣をまとい月経中のクリシュナーが議場に引き出されたのを見て、あなたはそれを思い出すべきではない。
12.16.18
प्रव्राजनं च नगरादजिनैश्च विवासनम् ।
महारण्यनिवासश्च न तस्य स्मर्तुमर्हसि ॥ १२.१६.१८ ॥
都からの追放、鹿皮をまとっての放逐、そして大森林での暮らし——それもあなたは思い出すべきではない。
12.16.19
जटासुरात्परिक्लेशं चित्रसेनेन चाहवम् ।
सैन्धवाच्च परिक्लेशं कथं विस्मृतवानसि ॥ १२.१६.१९ ॥
ジャタースラがもたらした苦難、チトラセーナとの戦い、サインダヴァがもたらした苦難——どうしてそれらを忘れてしまったのか。
12.16.20
पुनरज्ञातचर्यायां कीचकेन पदा वधम् ।
द्रौपद्या राजपुत्र्यांश्च कथं विस्मृतवानसि ॥ १२.१६.२० ॥
隠遁の年にキーチャカが足で打ち倒したこと、王女ドラウパディーに起きたこと——どうしてそれらを忘れてしまったのか。
12.16.21
यच्च ते द्रोणभीष्माभ्यां युद्धमासीदरिंदम् ।
मनसैकेन योद्धव्यं तत्ते युद्धमुपस्थितम् ॥ १२.१६.२१ ॥
敵を征服する者よ！ドローナとビーシュマとの戦いは、一心に戦うべきものであったが——その戦いが今、あなたの前に現れた。
12.16.22
यत्र नास्ति शरैः कार्यं न मित्रैर्न च बन्धुभिः ।
आत्मनैकेन योद्धव्यं तत्ते युद्धमुपस्थितम् ॥ १२.१६.२२ ॥
矢も友も親族も要らず、ただ独りで自分と戦うべきところ——その戦いが今、あなたの前に現れた。
12.16.23
तस्मिन्ननिर्जिते युद्धे प्राणान्यदि विमोक्ष्यसे ।
अन्यं देहं समास्थाय ततस्तैरिह योत्स्यसे ॥ १२.१६.२३ ॥
もしその不敗の戦いで命を捨てても、別の身体をまとって、再びここで彼らと戦うことになる。
12.16.24
यो ह्यनाढ्यः स पतितस्तदुच्छिष्टं तदल्पकम् ।
बह्वपथ्यं बलवतो न किंचित्रायते बलम् ॥ १२.१६.२४ ॥
貧しい者は堕落した者であり、残り物であり、取るに足らない。強者にとって不適切な過食は、いかなる力をも守らない。
12.16.25
तस्मादद्यैव गन्तव्यं युध्यस्व भरतर्षभ ।
परमव्यक्तरूपस्य व्यक्तं त्यक्त्वा स्वकर्मभिः ॥ १२.१६.२५ ॥
それゆえ今日こそ出発せねばならぬ。バラタの牡牛よ、戦え。至高の非顕現の形のために、自らの行為によって顕現したものを捨てて。
12.16.26
तस्मिन्ननिर्जिते युद्धे कामवस्थां गमिष्यसि ।
एतज्जित्वा महाराज कृतकृत्यो भविष्यसि ॥ १२.१६.२६ ॥
その勝たれざる戦いにおいて、おまえは望む境地に至るだろう。大王よ、これに勝って、おまえは使命を成し遂げた者となるだろう。
12.16.27
एतां बुद्धिं विनिश्चित्य भूतानामागतिं गतिम् ।
पितृपैतामहे वृत्ते शाधि राज्यं यथोचितम् ॥ १२.१६.२७ ॥
この知恵を堅く定め、生きとし生けるものの来去を知り、父祖の行いに従い、ふさわしく王国を統治せよ。
12.16.28
दिष्ट्या दुर्योधनः पापो निहतः सानुगो युधि ।
द्रौपद्याः केशपक्षस्य दिष्ट्या ते पदवीं गताः ॥ १२.१६.२८ ॥
幸いにも邪悪なドゥリヨーダナは従者とともに戦場で討たれた。幸いにもドラウパディーの髪に誓いを立てた者たちは、おまえの目的地に至った。
12.16.29
यजस्व वाजिमेधेन विधिवद्दक्षिणावता ।
वयं ते किंकराः पार्थ वासुदेवश्च वीर्यवान् ॥ १२.१६.२९ ॥
規定どおりに馬祀を行い、豊かな布施を施せ。プリター の子よ、われらはおまえの臣下であり、勇猛なヴァースデーヴァもまたそうである。