महाभारत · अध्याय 12.162
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.162.1
आनृशंस्यं विजानामि दर्शनेन सतां सदा ।
नृशंसान्न विजानामि तेषां कर्म च भारत ॥ १२.१६२.१ ॥
सज्जनांना पाहून मी नेहमी करुणा ओळखतो; पण क्रूर लोकांना आणि त्यांच्या कर्माला मी ओळखत नाही, हे भारता.
12.162.2
कण्टकान्कूपमग्निं च वर्जयन्ति यथा नराः ।
तथा नृशंसकर्माणं वर्जयन्ति नरा नरम् ॥ १२.१६२.२ ॥
काटे, विहीर आणि अग्नी यांना जसे लोक टाळतात, तसेच क्रूर कर्म करणाऱ्या माणसाला माणसे टाळतात.
12.162.3
नृशंसो दह्यते व्यक्तं प्रेत्य चेह च भारत ।
तस्मात्त्वं ब्रूहि कौरव्य तस्य धर्मविनिश्चयम् ॥ १२.१६२.३ ॥
क्रूर माणूस येथे आणि मृत्यूनंतरही निश्चितपणे जळतो. म्हणून, हे कौरव्य, त्याच्याविषयीचा धर्मनिश्चय सांग.
12.162.4
स्पृहाऽस्यान्तर्गता चैव विदितार्था च कर्मणाम् ।
आक्रोष्टा क्रुश्यते चैव बन्धिता बध्यते स च ॥ १२.१६२.४ ॥
त्याच्या अंतरात लालसा दडलेली असते; तो कर्मांचे प्रयोजन जाणणारा असतो. निंदा करणारा निंदिला जातो; बांधणारा स्वतः बांधला जातो.
12.162.5
दत्तानुकीर्तिर्विषमः क्षुद्रो नैकृतिकः शठः ।
असंभोगी च मानी च तथा सङ्गी विकत्थनः ॥ १२.१६२.५ ॥
जो आपण दिलेल्या दानाचे वारंवार वर्णन करतो, विषम, क्षुद्र, कपटी, शठ, एकटाच उपभोग घेणारा, गर्विष्ठ, आसक्त आणि स्वतःची बढाई मारणारा.
12.162.6
सर्वातिशङ्की पुरुषो बलीशः कृपणोऽथवा ।
वर्गप्रशंसीं सततमाश्रमद्वेपसंकरी ॥ १२.१६२.६ ॥
जो माणूस सर्वांविषयी अतिशय शंका घेतो, बळाच्या गर्वात असतो किंवा कृपण असतो, नेहमी आपल्या वर्गाची प्रशंसा करतो आणि आश्रमांचा द्वेष करून त्यांची गल्लत करतो.
12.162.7
हिंसाविकारी सततमविशेषगुणागुणः ।
बह्वलीको मनस्वी च लुब्धोऽत्यर्थं नृशंसकृत् ॥ १२.१६२.७ ॥
जो सदैव हिंसेत विकार ठेवतो, गुण आणि दोष यांत भेद करीत नाही, फार खोटा आहे, मनस्वी असूनही अत्यंत लोभी आणि क्रूर कर्म करणारा आहे.
12.162.8
धर्मशीलं गुणोपेतं पाप इत्यवगच्छति ।
आत्मशीलोपमानेन न विश्वसिति कस्यचित् ॥ १२.१६२.८ ॥
धर्मशील आणि गुणसंपन्न माणसालाही तो पापी समजतो; स्वतःच्या स्वभावाच्या मापाने तो कोणावरही विश्वास ठेवत नाही.
12.162.9
परेषां यत्र दोपः स्यात्तद्गुह्यं संप्रकाशयेत् ।
समानेष्वेव दोपेषु वृत्त्यर्थमुपघातयेत् ॥ १२.१६२.९ ॥
दुसऱ्यांत दोष असेल तिथे ती गुप्त गोष्ट उघड करावी; समान दोष असतानाही उपजीविकेसाठी त्यांचा उपयोग करून नुकसान करावे.
12.162.10
तथोपकारिणं चैव मन्यते वञ्चितं परम् ।
दत्त्वाऽपि च धनं काले संतपत्युपकारिणे ॥ १२.१६२.१० ॥
तसेच उपकार करणाऱ्यालाही तो दुसऱ्याने फसवलेला मानतो; योग्य वेळी उपकारकर्त्याला धन देऊनही तो संतप्त होतो.
12.162.11
भक्ष्यं पेयमथालेह्यं यच्चान्यत्साधु भोजनम् ।
प्रेक्षमाणेषु योऽश्नीयान्नृशंसमिति तं वदेत् ॥ १२.१६२.११ ॥
खाण्याजोगे, पिण्याजोगे, चाटण्याजोगे आणि इतर उत्तम भोजन, इतर पाहत असताना जो स्वतः खातो, त्याला क्रूर म्हणावे.
12.162.12
ब्राह्मणेभ्यः प्रदायाग्रं यः सुहृद्भिः सहाश्नुते ।
स प्रेत्य लभते स्वर्गमिह चानन्त्यमश्नुते ॥ १२.१६२.१२ ॥
ब्राह्मणांना प्रथम भाग देऊन जो मित्रांसह भोजन करतो, तो मरणानंतर स्वर्ग मिळवतो; इथेही तो अनंत फळ भोगतो.
12.162.13
एष ते भरतश्रेष्ठ नृशंसः परिकीर्तितः ।
सदा विवर्जनीयो हि पुरुषेण बुभूषता ॥ १२.१६२.१३ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, हा निर्दय माणूस तुला सांगितला आहे. कल्याण इच्छिणाऱ्या माणसाने त्याचा सदैव त्याग करावा.