Mahābhārata · Adhyāya 12.164
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.164.1
कथान्तरमथासाद्य स्वङ्गयुद्धविशारदः ।
नकुलः शरतल्पस्थमिदमाह पितामहाम् ॥ १२.१६४.१ ॥
Entonces, tomando otro tema, Nakula, experto en el combate con espada, dijo esto al abuelo que yacía en el lecho de flechas.
12.164.2
धनुः प्रहरणं श्रेष्ठमितिवादः पितामह ।
मतस्तु मम धर्मज्ञः खङ्ग एव सुसंशितः ॥ १२.१६४.२ ॥
Abuelo, se dice que el arco es la mejor arma; pero en mi opinión, oh conocedor del dharma, la espada bien afilada es la mejor.
12.164.3
छिन्ने च कार्मुके राजन्प्रक्षीणेषु शरेषु च ।
खङ्गेन शक्यते योद्धुमात्मानं परिरक्षितुम् ॥ १२.१६४.३ ॥
Oh rey, cuando el arco se rompe y las flechas se agotan, se puede luchar con la espada y protegerse a uno mismo.
12.164.4
शरासनधरांश्चैव गदाशक्तिधरांस्तदा ।
एकः खङ्गधरो वीरः समर्थः प्रतिबाधितुम् ॥ १२.१६४.४ ॥
Entonces un solo valiente con espada es capaz de contener a los arqueros y a quienes portan maza y lanza.
12.164.5
अत्र मे संशयश्चैव कौतूहलमतीव च ।
किंस्वित्प्रहरणं श्रेष्ठं सर्वयुद्धेषु पार्थिव ॥ १२.१६४.५ ॥
Sobre esto tengo dudas y gran curiosidad: oh rey, ¿cuál es el arma más excelente en todas las batallas?
12.164.6
कथं चोत्पादितः खङ्गः कस्मै चार्थाय केन वा ।
पूर्वाचार्यं च खङ्गस्य प्रव्रवीहि पितामह ॥ १२.१६४.६ ॥
¿Cómo fue producida la espada, con qué fin y por quién? Abuelo, dime quién fue el maestro anterior de la espada.
12.164.7
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा माद्रीपुत्रस्य धीमतः ।
स्वरकौशलसंयुक्तं सूक्ष्मचित्रार्थवत्सुखम् ॥ १२.१६४.७ ॥
Habiendo escuchado aquella palabra del sabio hijo de Mādrī, unida a la habilidad en los tonos, sutil, de variados sentidos y agradable.
12.164.8
ततस्तस्योत्तरं वाक्यं स्वरवर्णोपपादितम् ।
शिक्षया चोपपन्नाय द्रोणशिष्याय पृच्छते ॥ १२.१६४.८ ॥
Entonces su respuesta, perfeccionada en tono y articulación, fue dicha al discípulo de Droṇa, ya instruido, que preguntaba.
12.164.9
उवाच सर्वधर्मज्ञो धनुर्वेदस्य पारगः ।
शरतल्पगतो भीष्मो नकुलाय महात्मने ॥ १२.१६४.९ ॥
Bhīṣma, conocedor de todos los deberes y maestro de la ciencia del arco, tendido en un lecho de flechas, habló al magnánimo Nakula.
12.164.11
तत्त्वं शृणुष्व माद्रेय यथैतत्परिपृच्छसि ।
सलिलैकार्णवं तात पुरा सर्वमभूदिदम्।
अप्रज्ञातमनाकाशमनिर्देश्यमहीतलम् ॥ १२.१६४.११ ॥
Por tanto, hijo de Mādrī, escucha esto tal como preguntas. Querido, antes todo esto era un solo océano de agua, sin cielo, desconocido, con una superficie terrestre que no podía señalarse.
12.164.12
तमस्संवृतमस्पर्शमतिगम्भीरदर्शनम् ।
निःशब्दं चाप्रमेयं च तत्र जज्ञे पितामहः ॥ १२.१६४.१२ ॥
Envuelto en oscuridad, intangible, de aspecto muy profundo, sin sonido e inconmensurable, allí nació el Abuelo.
12.164.13
सोऽसृजद्वायुमग्निं च भास्करं चापि वीर्यवान् ।
आकाशममृजच्चोर्ध्वमध्नो भूमिं च नैर्ऋतिम् ॥ १२.१६४.१३ ॥
Aquel poderoso creó el viento, el fuego y también el sol; creó el cielo de arriba y la tierra de abajo, y el cuadrante Nairṛta (suroeste).
12.164.14
ततः सचन्द्रतारं च नक्षत्राणि ग्रहांस्तथा ।
संवत्सरानहोरात्रानृतूनथ लवान्क्षणान्। ॥ १२.१६४.१४ ॥
Luego, junto con la luna y las estrellas, creó las mansiones lunares y los planetas, los años, los días y las noches, las estaciones, los lavas y los kṣaṇas.
12.164.15
ततः शरीरं लोकस्थं स्थापयित्वा पितामहः ।
जनयामास भगवान्पुत्रानुत्तमतेजसः। ॥ १२.१६४.१५ ॥
Entonces el bienaventurado Abuelo, tras establecer el cuerpo que habita en los mundos, engendró hijos de radiancia suprema.
12.164.16
मरीचिं भृगुमत्रिं च पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम् ।
वसिष्ठाङ्गिरसौ चोभौ भरद्वाजं तथैव च ॥ १२.१६४.१६ ॥
Marīci, Bhṛgu, Atri, Pulastya, Pulaha, Kratu, Vasiṣṭha y ambos Aṅgiras, y asimismo Bharadvāja.
12.164.17
प्रजापतिस्तथा दक्षः कन्याः षष्टिमजीजनात् ।
ताश्च ब्रह्मर्पीन्सर्वान्प्रजार्थं प्रतिपेदिरे ॥ १२.१६४.१७ ॥
El señor de las criaturas Dakṣa también engendró sesenta hijas, y ellas aceptaron a todos los brahmarṣis para tener descendencia.
12.164.18
ताभ्यो विश्वानि भूतानि देवाः पितृगणास्तथा ।
गन्धर्वाप्सरसश्चैव रक्षासि विविधानि च ॥ १२.१६४.१८ ॥
De ellas surgieron todos los seres: los dioses, las huestes de antepasados, gandharvas y apsarases, y también diversos rākṣasas.
12.164.19
पतत्रिमृगमीनाश्च गावश्चैव महोरगाः ।
नानाकृतिबलाश्चान्ये जलक्षितिविचारिणः ॥ १२.१६४.१९ ॥
Aves, bestias y peces, vacas y grandes serpientes, y otros de muchas formas y fuerzas que se mueven sobre el agua y la tierra.
12.164.20
उद्भिज्जाः स्वेदजाश्चैव साण्डजाश्च जरायुजाः ।
अज्ञे तात जगत्सर्वं तथा स्थावरजङ्गमम् ॥ १२.१६४.२० ॥
Udbhijjas, svedajas, āṇḍajas y jarāyujas, querido hijo — todo el mundo, lo inmóvil y lo móvil.
12.164.21
अतः सर्गमिमं कृत्वा सर्वलोकपितामहः ।
अश्वतं वेदपठितं धर्मं च जुजुपे पुनः ॥ १२.१६४.२१ ॥
Por eso, habiendo creado esta creación, el abuelo de todos los mundos volvió a acogerse al dharma eterno recitado en los Vedas.
12.164.22
स्मन्धर्मे स्थिता देवाः सहाचार्यपुरोहिताः ।
…त्या वसवो रुद्राः ससाध्या मरुदश्विनः। ॥ १२.१६४.२२ ॥
Los dioses establecidos en el dharma smṛti, junto con maestros y sacerdotes domésticos… …tyā, los Vasus, los Rudras, los Sādhyas, los Maruts y los Aśvins.
12.164.23
भृ…त्र्यङ्गिरसः सिद्धाः कश्यपश्च तपोधनाः ।
वष्ठगौतमागस्त्यास्तथा नारदपर्वतौ ॥ १२.१६४.२३ ॥
Bhṛ…tryaṅgirasas, los Siddhas, y Kaśyapa, cuya riqueza es la austeridad; Vaśiṣṭha, Gautama y Agastya, y asimismo Nārada y Parvata.
12.164.24
क्रयो बालखिल्याश्च प्रभासाः सिकतास्तथा ।
घृगाच्या सोमवायव्या वैश्वानरमरीचिपाः ॥ १२.१६४.२४ ॥
Los Krayas, los Bālakhilyas, los Prabhāsas, los Sikatas y asimismo…gācya, los Somas, los Vāyavyas, los Vaiśvānaras y los Marīci-pās.
12.164.25
करूपाश्चैव हंसाश्च ऋषयो वाऽग्नियोनयः ।
…पप्रस्थाः पृश्नयश्च स्थिता ब्रह्मानुशासने ॥ १२.१६४.२५ ॥
Los Karūpas, los Haṃsas y los sabios nacidos del fuego; …prasthas y los Pṛśnis — todos permanecen bajo el mandato de Brahmā.
12.164.26
दानवेन्द्रास्त्वतिक्रम्य तत्पितामहशासनम् ।
धर्मस्यापनयं चक्रुः क्रोधलोभसमन्विताः ॥ १२.१६४.२६ ॥
Pero los señores de los Dānavas, transgrediendo el mandato de su abuelo, llenos de ira y codicia, causaron la ruina del dharma.
12.164.27
हिरण्यकशिपुश्चैव हिरण्याक्षो विरोचनः ।
शम्बरो विप्रचित्तिश्च प्रह्लादो नमुचिर्बलिः ॥ १२.१६४.२७ ॥
Hiraṇyakaśipu y Hiraṇyākṣa, Virocana, Śambara, Vipracitti, Prahlāda, Namuci y también Bali.
12.164.28
एते चान्ये च बहवः सगणा दैत्यदानवाः ।
धर्मसेतुमतिक्रम्य रेमिरेऽधर्मनिश्चयाः ॥ १२.१६४.२८ ॥
Estos y muchos otros, con sus séquitos, los Daityas y Dānavas, traspasaron el puente del dharma y se regocijaron en su resolución de adharma.
12.164.29
सर्वे तुल्याभिजातीया यथा देवास्तथा वयम् ।
इत्येवं हेतुमास्थाय स्पर्धमानाः सुरर्षिभिः ॥ १२.१६४.२९ ॥
Aferrándose a la razón de que "todos somos de igual noble linaje, como lo son los dioses", rivalizaban con los dioses y los sabios.
12.164.30
न प्रियं नाप्यनुक्रोशं चक्रुर्भूतेषु भारत ।
त्रीनुपायानतिक्रम्य दण्डेन रुरुधुः प्रजाः ॥ १२.१६४.३० ॥
Oh Bhārata, no mostraron afecto ni compasión hacia los seres; traspasando los tres medios, oprimían a los súbditos por la fuerza del castigo.
12.164.31
न जग्मुः संविदं तैश्च दर्पादसुरसत्तमाः ।
अथ वै भगवान्ब्रह्मा सर्वलोकनमस्कृतः ॥ १२.१६४.३१ ॥
Por orgullo, aquellos mejores asuras no llegaron a ningún acuerdo con ellos. Entonces el bienaventurado Señor Brahmā, reverenciado por todos los mundos...
12.164.32
तदा हिमवतः पृष्ठे सुरम्ये पद्मतारके ।
शतयोजनविस्तारे मणिमुक्ताचयाचिते ॥ १२.१६४.३२ ॥
Entonces, en la espalda del Himālaya, en el hermoso Padmatāraka, de cien yojanas de extensión y cubierto de montones de gemas y perlas,
12.164.33
तस्मिन्गिरिवरे पुत्र पुष्पितद्रुमकानने ।
तस्थौ स विबुधश्रेष्ठो ब्रह्मा लोकार्थसिद्धये ॥ १२.१६४.३३ ॥
Allí, oh hijo, en aquella mejor de las montañas, en un bosque de árboles en flor, el mejor de los dioses, Brahmā, se detuvo para cumplir el propósito de los mundos.
12.164.34
ततो वर्षसहस्रान्ते वितानमकरोत्प्रभुः ।
विधिना कल्पदृष्टेन यथोक्तेनोपपादितम् ॥ १२.१६४.३४ ॥
Entonces, al cabo de mil años, el Señor erigió un dosel sacrificial, preparado según la regla vista en el Kalpa y tal como se había prescrito.
12.164.35
ऋषिभिर्यज्ञपटुभिर्यथावत्कर्मकर्तृभिः ।
मरुद्भिः परिसंकीर्णं दीप्यमानैश्च पावकैः ॥ १२.१६४.३५ ॥
Aquel recinto sacrificial estaba lleno de rishis diestros en el sacrificio, de quienes realizaban los ritos debidamente, de los Maruts y de fuegos ardientes.
12.164.36
काञ्चनैर्यज्ञभाण्डैश्च भ्राजिष्णुभिरलंकृतम् ।
वृतं देवगणैश्चैव प्रबभौ यज्ञमण्डलम् ॥ १२.१६४.३६ ॥
Aquel recinto sacrificial, adornado con vasijas sacrificiales de oro y resplandecientes ornamentos y rodeado de huestes de dioses, resplandeció.
12.164.37
तथा ब्रह्मर्षिभिश्चैव सदस्यैरुपशोभितम् ।
अत्र घोरतमं वृत्तमृषीणां मे परिश्रुतम् ॥ १२.१६४.३७ ॥
Asimismo, estaba adornado con brahmarishis y miembros de la asamblea. Aquí he oído del acontecimiento más terrible concerniente a los sabios.
12.164.38
चन्द्रमा विमलं व्योम यथाऽभ्युदिततारकम् ।
विदार्याग्निं तथा भूतमुत्थितं श्रूयते तदा ॥ १२.१६४.३८ ॥
Como la luna se eleva en el cielo despejado con las estrellas ya salidas, así entonces, rasgando el fuego, se oye que surgió un ser.
12.164.39
लोनीत्पलसवर्णाभं तीक्ष्णदंष्ट्रं कृशोदरम् ।
प्रांशुमुद्धर्षणं चापि तथैव ह्यमितौजसम् ॥ १२.१६४.३९ ॥
Tenía el color de un loto azul, colmillos afilados, vientre delgado, era alto y erizaba el cabello, y en verdad de fuerza inconmensurable.
12.164.40
अस्मिन्नुत्पद्यमाने च प्रचचास वसुंधरा ।
महोर्मिकलिलावर्तश्रुक्षुभे स महोदधिः ॥ १२.१६४.४० ॥
Al nacer él, la tierra tembló, y aquel gran océano, lleno de enormes olas y remolinos, se agitó.
12.164.41
पेतुश्चोत्का महोत्पाताः शाखाश्च मुमुचुर्द्रुमाः ।
अप्रसन्ना दिशः सर्वाः पवनश्चाशिवो ववौ।
मुहुर्मुहुश्च भूतानि प्राव्यथन्त भयात्तथा ॥ १२.१६४.४१ ॥
Cayeron meteoros, surgieron grandes presagios, las ramas de los árboles se desprendieron, todas las direcciones se turbaron, sopló un viento aciago, y los seres temblaban una y otra vez de miedo.
12.164.42
ततः स तुमुलं दृष्ट्वा तद्भूतं समुपस्थितम् ।
महर्षिसुरगन्धर्वानुवाचेदं पितामहः ॥ १२.१६४.४२ ॥
Entonces, viendo aquel tumulto y el ser que había aparecido, el Abuelo habló a los grandes sabios, dioses y gandharvas en estos términos.
12.164.43
मयैवं चिन्तितं भूतमसिर्नामैष वीर्यवान् ।
रक्षणार्थाय लोकस्य वधाय च सुरद्विषाम् ॥ १२.१६४.४३ ॥
Yo había pensado así: este ser es el poderoso llamado Asi, para la protección del mundo y la muerte de los enemigos de los dioses.
12.164.44
ततस्तद्रुपमुत्सृज्य बभौ निस्त्रिंश एव सः ।
विमलस्तीक्ष्णधारश्च कालान्तक इवोद्यतः ॥ १२.१६४.४४ ॥
Entonces, abandonando aquella forma, brilló como una espada, inmaculada y de filo agudo, como Kālāntaka alzado.
12.164.45
ततस्तं नीलकण्ठाय रुद्रायर्षभकेतवे ।
ब्रह्मा ददावसिं तीक्ष्णमधर्मप्रतिवारणम् ॥ १२.१६४.४५ ॥
Entonces Brahmā dio aquella espada afilada a Rudra, el de garganta azul cuyo estandarte es el toro, para repeler la adharma.
12.164.46
ततः स भगवान्रुद्रो ब्रह्मर्षिगणपूजितः ।
प्रगृह्मासिममेयात्मा रूपमन्यच्चकार ह ॥ १२.१६४.४६ ॥
Entonces el bienaventurado Rudra, honrado por las multitudes de brahmarṣis, de ser inmensurable, tomó la espada e hizo otra forma.
12.164.47
चतुर्बाहुः स्पृशन्मूर्ध्ना भूमिष्ठोऽपि दिशो दश ।
ऊर्ध्वदृष्टिर्महाबाहुर्मुखाज्ज्वालाः समुत्सृजन् ॥ १२.१६४.४७ ॥
De cuatro brazos, de pie sobre la tierra pero tocando con la cabeza las diez direcciones, con la mirada alzada, de grandes brazos, lanzaba llamas por la boca.
12.164.48
विकुर्वन्बहुधा वर्णान्नीलपाण्डुरलोहितान् ।
बिभ्रत्कृष्णाजिनं वासो हेमप्रवरतारकम् ॥ १२.१६४.४८ ॥
Cambiando de color de muchas maneras — azul, pálido y rojo — vestía una prenda de piel de antílope negro adornada con excelentes estrellas doradas.
12.164.49
नेत्रं चैकं ललाटस्थं भास्करप्रतिमं महत् ।
शुशुभाते सुविमले द्वे नेत्रे कृष्णपिङ्गले ॥ १२.१६४.४९ ॥
El único ojo situado en su frente, grande como el sol, y sus dos ojos muy puros resplandecían oscuros y fulvos.
12.164.50
ततो देवो महादेवः शूलपाणिर्भगाक्षिहा ।
संप्रगृह्य तु निस्त्रिंशं कालाग्निसमवर्चसम् ॥ १२.१६४.५० ॥
Entonces el gran dios Mahādeva, con el tridente en la mano, matador del ojo de Bhaga, empuñó con firmeza una espada del brillo del fuego del tiempo…
12.164.51
त्रिकूटं चर्म चोद्यम्य सविद्युतमिवाम्बुदम् ।
चचार विविधान्मार्गान्दानवान्तचिकीर्षया।
विधुन्वन्नसिमाकाशे तथा युद्धचिकीर्षया ॥ १२.१६४.५१ ॥
Alzando un escudo de tres picos, como una nube con relámpagos, recorrió muchos caminos con el deseo de aniquilar a los dānavas; blandiendo su espada en el cielo, con el deseo de combatir…
12.164.52
तस्य नादं विनदतो महाहासं च मुञ्चतः ।
बभौ प्रतिभयं रूपं तदा रुद्रस्य भारत ॥ १२.१६४.५२ ॥
Mientras rugía y lanzaba una gran carcajada, oh Bhārata, la forma de Rudra apareció entonces aterradora.
12.164.53
तद्रूपधारिणं रुद्रं रौद्रकर्मचिकीर्षया ।
निशाम्य दानवाः सर्वे हृष्टाः समभिदुद्रुवुः ॥ १२.१६४.५३ ॥
Al ver a Rudra revestido de aquella forma, con el deseo de realizar una acción feroz, todos los dānavas, llenos de júbilo, se lanzaron contra él.
12.164.54
अश्मभिश्चाम्यवर्षन्त प्रदीप्तैश्च तथोल्मुकैः ।
घोरैः प्रहरणैश्चान्यैः क्षुरधारैरयस्मयैः ॥ १२.१६४.५४ ॥
Llovieron piedras y teas ardientes, y armas terribles y otras de hierro con filo de navaja.
12.164.55
ततस्तु दानवानीकं संप्रणेतृकमप्युत ।
खङ्गं दृष्ट्वा बलाधूतं प्रमुमोह चचाल च ॥ १२.१६४.५५ ॥
Entonces la hueste de los dānavas, con su caudillo, al ver la espada agitada con fuerza, quedó aturdida y tembló.
12.164.56
चित्रं शीघ्रपदत्वाच्च चरन्तमसिपाणिनम् ।
तमेकमसुराः सर्वे सहस्रमिति मेनिरे ॥ १२.१६४.५६ ॥
Con asombro, por la rapidez de sus pies, todos los asuras creyeron que aquel único hombre que se movía con la espada en la mano eran mil.
12.164.57
छिन्दन्भिन्दन्रुजन्कृन्तन्दारयन्प्रथमन्नपि ।
अचरद्वैरिसङ्घेषु दावाग्निरिव कक्षगः ॥ १२.१६४.५७ ॥
Cortando, partiendo, quebrando, tajando, desgarrando, avanzaba entre las multitudes enemigas como un incendio forestal en la maleza.
12.164.58
असिवेगप्रभग्नास्ते छिन्नबाहूरुवक्षसः ।
उत्तमाङ्गप्रकृत्ताश्च पेतुरुर्व्यां महाबलाः ॥ १२.१६४.५८ ॥
Destrozados por la violencia de la espada, con brazos, muslos y pechos cortados, con las cabezas cercenadas, aquellos poderosos cayeron a tierra.
12.164.59
अपरे दानवा भग्नाः खङ्गधारावपीडिताः ।
अन्योन्यमभिनर्दन्तो दिशः संप्रतिपेदिरे ॥ १२.१६४.५९ ॥
Los demás danavas, derrotados y acosados por el filo de la espada, se llamaban unos a otros y huyeron en todas direcciones.
12.164.60
भूमिं केचित्प्रविविशुः पर्वतानपरे तथा ।
अपरे जग्मुराकासमपरेऽम्भः समाविशन् ॥ १२.१६४.६० ॥
Algunos entraron en la tierra, y del mismo modo otros en las montañas; otros fueron al cielo, y otros se sumergieron en las aguas.
12.164.61
तस्मिन्महति संवृत्ते समरे भृशदारुणे ।
बभूव भूः प्रतिभया मांसशोणितकर्दमा ॥ १२.१६४.६१ ॥
Cuando aquella gran y terrible batalla hubo acontecido, la tierra se volvió espantosa, un lodazal de carne y sangre.
12.164.62
दानवानां शरीरैश्च पतितैः शोणितोक्षितैः ।
समाकीर्णा महाबाहो शैलैरिव सकिंशुकैः ॥ १२.१६४.६२ ॥
Oh, mighty-armed, la tierra quedó cubierta con los cuerpos caídos de los Dānavas, manchados de sangre, como montañas con árboles kiṃśuka.
12.164.63
रुधिरेण परिक्लिन्ना प्रबभौ वसुधा तदा ।
रक्तार्द्रवसना श्यामा नारीव मदविह्वला ॥ १२.१६४.६३ ॥
Entonces la tierra, empapada en sangre, brillaba como una mujer de tez oscura con vestiduras empapadas de sangre, aturdida por la embriaguez.
12.164.64
स रुद्रो दानवान्हत्वा कृत्वा धर्मोत्तरं जगत् ।
रौद्रं रुपमथाक्षिप्य चक्रे रूपं शिवं शिवः ॥ १२.१६४.६४ ॥
Tras haber dado muerte a los Dānavas y establecido el mundo con el dharma como lo supremo, Rudra depuso entonces su forma terrible y Śiva tomó una forma auspiciosa.
12.164.65
ततो महर्षयः सर्वे सर्वे देवगणास्तथा ।
जयेनाद्भुतकल्पेन देवदेवमथास्तुवन् ॥ १२.१६४.६५ ॥
Entonces todos los grandes sabios y todas las huestes de dioses, con aquella victoria maravillosa, alabaron al dios de los dioses.
12.164.66
ततः स भगवान्रुद्रो दानवक्षतजोक्षितम् ।
असिं धर्मस्य गोप्तारं ददौ सत्कृत्य विष्णवे ॥ १२.१६४.६६ ॥
Entonces el bienaventurado Rudra, honrándola, entregó a Viṣṇu la espada guardiana del dharma, manchada con la sangre de los Dānavas.
12.164.67
विष्णुर्मरीचये प्रादान्मरीचिर्भार्गवाय तम् ।
महर्षिभ्यो ददौ खङ्गमृषयो वासवाय च ॥ १२.१६४.६७ ॥
Viṣṇu dio aquella espada a Marīci; Marīci se la dio a Bhārgava, la dio a los grandes sabios, y los sabios se la dieron a Vāsava, Indra.
12.164.68
महेन्द्रो लोकपालेभ्यो लोकपाला तु पुत्रक ।
मनवे सूर्यपुत्राय ददुः खङ्गं सुविस्तरम् ॥ १२.१६४.६८ ॥
Mahendra la dio a los guardianes del mundo; y los guardianes del mundo, hijo mío, dieron aquella espada muy amplia a Manu, hijo del Sol.
12.164.69
ऊचुश्चैनं तथा वाक्यं मानुषाणां त्वमीश्वरः ।
असिना धर्मगर्भेण पालयस्व प्रजा इति ॥ १२.१६४.६९ ॥
Le dijeron estas palabras: 'Tú eres el señor de los hombres; con esta espada, que lleva el dharma en su interior, protege al pueblo.'
12.164.70
धर्मसेतुमतिक्रान्ताः स्थूलसूक्ष्मार्थकारणात् ।
विभज्य दण्डं रक्ष्याः स्युर्धर्मतो न यदृच्छया ॥ १२.१६४.७० ॥
Quienes transgreden el puente del dharma, por causas graves o leves, deben ser protegidos distribuyendo el castigo según el dharma, y no a su antojo.
12.164.71
दुर्वाचा निग्रहो दण्डो हिरण्यबहुलस्तथा ।
व्यङ्गता च शरीरस्य वधो नाल्पस्य करणात् ॥ १२.१६४.७१ ॥
Por el habla hiriente, la sanción es la reprensión, y también una gran multa en oro; la mutilación del cuerpo es también un castigo; pero por una ofensa leve no hay muerte.
12.164.72
असेरेतानि रूपाणि दुर्वारादीनि नि दशेत् ।
असेरेवं प्रमाणानि परमाण्यभ्यतिक्रमात् ॥ १२.१६४.७२ ॥
Estas son las formas de la espada, comenzando por el habla hiriente; así hay medidas para la espada, para la transgresión suprema.
12.164.73
अभिषिच्याथ पुत्रं स्वं प्रजानामधिपं ततः ।
मनुः प्रजानां रक्षार्थं क्षुपाय प्रददावसिम् ॥ १२.१६४.७३ ॥
Entonces, habiendo ungido a su propio hijo como señor de los pueblos, Manu dio aquella espada a Kṣupa para la protección del pueblo.
12.164.74
क्षुपाज्जग्राह चेक्ष्वाकुरिक्ष्वाकोश्च पुरूरवाः ।
आयुश्च तस्माल्लोभे तं नहुषश्च ततो भुवि ॥ १२.१६४.७४ ॥
De Kṣupa lo tomó Ikṣvāku, y de Ikṣvāku Purūravas; de él Āyu, y de él, por codicia, Nahuṣa; luego en la tierra.
12.164.75
ययातिर्नहुषाच्चापि पूरुस्तस्माच्च लब्धवान् ।
आधूर्तश्च गयस्तस्मात्ततो भूमिशयो नृपः ॥ १२.१६४.७५ ॥
De Nahuṣa, Yayāti; y de él obtuvo Pūru; de Pūru, Ādhūrta, y de él Gaya; luego el rey llamado Bhūmiśaya.
12.164.76
भरतश्चापि दौष्यन्तिर्लेभे भूमिशयादसिम् ।
तस्माल्लोभे च धर्मज्ञो राजन्नैलबिलस्तथा ॥ १२.१६४.७६ ॥
Bharata, hijo de Duṣyanta, también obtuvo la espada de Bhūmiśaya; de él, oh rey, el conocedor del dharma Ailabila igualmente, por codicia.
12.164.77
ततस्त्वैलबिलाल्लेभे धुन्धुमारो नरेश्वरः ।
धुन्धुमाराच्च काम्भोजो मुचुकुन्दस्ततोऽभजत् ॥ १२.१६४.७७ ॥
Luego de Ailabila lo obtuvo el señor de los hombres Dhundhumāra; de Dhundhumāra, Kāmboja, y luego Mucukunda lo obtuvo.
12.164.78
मुचुकुन्दान्मरुत्तश्च मरुत्तादपि रैवतः ।
रैवताद्युवनाश्वश्च युवनाश्वात्ततो रघुः ॥ १२.१६४.७८ ॥
De Mucukunda, Marutta; y de Marutta también Raivata; de Raivata, Yuvanāśva; y de Yuvanāśva, luego Raghu.
12.164.79
इक्ष्वाकुवंशजस्तस्माद्धरिणाश्वः प्रतापवान् ।
हरिणाश्वादसिं लेभे शुनकः शुनकादपि ॥ १२.१६४.७९ ॥
Hariṇāśva, poderoso y nacido en el linaje de Ikṣvāku, de él; de Hariṇāśva Śunaka obtuvo la espada, y de Śunaka también.
12.164.80
उशीनरो वै धर्मात्मा तस्माद्भोजाः सयादवाः ।
यदुभ्यश्च शिबिर्लेभे शिबेश्चापि प्रतर्दनः ॥ १२.१६४.८० ॥
Uśīnara era de alma justa; de él surgieron los Bhojas junto con los Yādavas. De Yadu nació Śibi, y de Śibi también Pratardana.
12.164.81
प्रतर्दनादष्टकश्च रुशदश्वोऽष्टकादपि ।
रुशदश्वाद्भरद्वाजो द्रोणस्तस्मात्कृपस्ततः।
ततस्त्वं भ्रातृभिः सार्धं परमासिमवाप्तवान् ॥ १२.१६४.८१ ॥
De Pratardana vino Aṣṭaka, y de Aṣṭaka también Ruśadaśva. De Ruśadaśva vino Bharadvāja, de Bharadvāja Droṇa, y de él Kṛpa. Luego tú, junto con tus hermanos, obtuviste la espada suprema.
12.164.82
कृत्तिकास्तस्य नक्षत्रमसेरग्निश्च दैवतम् ।
रोहिण्यो गोत्रमस्याथ रुद्राश्च गुरुसत्तमाः ॥ १२.१६४.८२ ॥
La estrella de esa espada es Kṛttikā, y su deidad es Agni. Su linaje es Rohiṇī, y los Rudras son sus venerables maestros.
12.164.83
असेरष्टौ हि नामानि रहस्यानि निबोध मे ।
पाण्डवेय सदा यानि कीर्तयँल्लभते जयम् ॥ १२.१६४.८३ ॥
Oh hijo de Pāṇḍu, esa espada tiene ocho nombres secretos; apréndelos de mí. Quien siempre los recita obtiene la victoria.
12.164.84
असिर्विशसनः खङ्गस्तीक्ष्णचर्मा दुरासदः ।
श्रीगर्भो विजयश्चैव धर्मपालस्तथैव च ॥ १२.१६४.८४ ॥
Asi, Viśasana, Khaḍga, Tīkṣṇacarmā, Durāsada, Śrīgarbha, Vijaya y Dharmapāla: estos son sus nombres.
12.164.85
अग्र्यः प्रहरणानां च खङ्गो भुवि परिश्रुतः ।
महेश्वरप्रणीतश्च पुराणे निश्चयं गतः।
एतानि चैव नामानि पुराणे निश्चितानि वै ॥ १२.१६४.८५ ॥
En la tierra, la espada es célebre como la más excelente de las armas; enseñada por Maheśvara, está establecida en el Purāṇa. Estos mismos nombres están fijados en el Purāṇa.
12.164.86
पृथुस्तूत्पादयामास धनुराद्यमरिंदमः ।
तेनेयं पृथिवी दुग्धा सस्यानि सुबहून्यपि।
धर्मेण च यथापूर्वं वैन्येन परिरक्षिता ॥ १२.१६४.८६ ॥
Pṛthu creó el arco y lo demás, el domador de enemigos. Por él fue ordeñada esta tierra y se obtuvieron muchas cosechas; y el hijo de Vena la protegió con rectitud, como antes.
12.164.87
तदेतदार्षं माद्रेय प्रमाणं कर्तुमर्हसि ।
असेश्च पूजा कर्तव्या सदा युद्धविशारदैः ॥ १२.१६४.८७ ॥
Esta tradición antigua, oh hijo de Mādrī, debes tomarla como autoridad. El culto a la espada debe ser realizado siempre por los expertos en la guerra.
12.164.88
इत्येष प्रथमः कल्पो मया ते कथितः पुनः ।
एवमेवासिसर्गोऽयं यथावद्भरतर्षभ ॥ १२.१६४.८८ ॥
Así te he contado de nuevo esta primera norma. De la misma manera es esta creación de la espada, debidamente, oh toro de los Bharatas.
12.164.89
सर्वथा तमिह श्रुत्वा स्वङ्गस्यागममुत्तमम् ।
लभते पुरुषः कीर्ति प्रेत्य चानन्त्यमश्नुते ॥ १२.१६४.८९ ॥
Habiendo escuchado plenamente esta excelente tradición de la espada, el hombre obtiene gloria y, tras la muerte, alcanza la infinitud.