มหาภารตะ · อัธยายะ 12.164
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.164.1
कथान्तरमथासाद्य स्वङ्गयुद्धविशारदः ।
नकुलः शरतल्पस्थमिदमाह पितामहाम् ॥ १२.१६४.१ ॥
จากนั้น นกุลผู้ชำนาญในการต่อสู้ด้วยดาบ ได้เปลี่ยนเรื่องแล้วกล่าวสิ่งนี้แก่ปู่ผู้นอนอยู่บนเตียงลูกศร
12.164.2
धनुः प्रहरणं श्रेष्ठमितिवादः पितामह ।
मतस्तु मम धर्मज्ञः खङ्ग एव सुसंशितः ॥ १२.१६४.२ ॥
ท่านปู่ ว่ากันว่าธนูเป็นอาวุธที่ดีที่สุด แต่ในความเห็นของข้าพเจ้า ข้าแต่ผู้รู้ธรรม ดาบที่ลับคมดีแล้วนั่นแหละคือที่สุด
12.164.3
छिन्ने च कार्मुके राजन्प्रक्षीणेषु शरेषु च ।
खङ्गेन शक्यते योद्धुमात्मानं परिरक्षितुम् ॥ १२.१६४.३ ॥
ข้าแต่พระราชา เมื่อธนูหักและลูกศรหมดไป ก็สามารถต่อสู้ด้วยดาบและปกป้องตนเองได้
12.164.4
शरासनधरांश्चैव गदाशक्तिधरांस्तदा ।
एकः खङ्गधरो वीरः समर्थः प्रतिबाधितुम् ॥ १२.१६४.४ ॥
แม้เมื่อมีพลธนูและผู้ถือกระบองหรือหอก นักรบผู้กล้าเพียงคนเดียวที่ถือดาบก็สามารถต้านทานได้
12.164.5
अत्र मे संशयश्चैव कौतूहलमतीव च ।
किंस्वित्प्रहरणं श्रेष्ठं सर्वयुद्धेषु पार्थिव ॥ १२.१६४.५ ॥
ข้าแต่พระราชา ข้าพเจ้ามีข้อสงสัยและความอยากรู้อย่างยิ่งในเรื่องนี้ อาวุธใดเล่าที่ดีที่สุดในการรบทั้งปวง
12.164.6
कथं चोत्पादितः खङ्गः कस्मै चार्थाय केन वा ।
पूर्वाचार्यं च खङ्गस्य प्रव्रवीहि पितामह ॥ १२.१६४.६ ॥
ดาบถูกผลิตขึ้นอย่างไร เพื่อจุดประสงค์ใด และโดยผู้ใด ท่านปู่ โปรดบอกข้าพเจ้าว่าใครเป็นอาจารย์ของดาบในกาลก่อน
12.164.7
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा माद्रीपुत्रस्य धीमतः ।
स्वरकौशलसंयुक्तं सूक्ष्मचित्रार्थवत्सुखम् ॥ १२.१६४.७ ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำนั้นของโอรสผู้ฉลาดของนางมาทรี ซึ่งประกอบด้วยความชำนาญในน้ำเสียง ละเอียดอ่อน มีความหมายหลากหลายและไพเราะ
12.164.8
ततस्तस्योत्तरं वाक्यं स्वरवर्णोपपादितम् ।
शिक्षया चोपपन्नाय द्रोणशिष्याय पृच्छते ॥ १२.१६४.८ ॥
ต่อมา คำตอบของท่านซึ่งเปล่งด้วยน้ำเสียงและการออกเสียงที่ถูกต้อง ได้กล่าวแก่ศิษย์ของโทรณะผู้ชำนาญซึ่งกำลังถาม
12.164.9
उवाच सर्वधर्मज्ञो धनुर्वेदस्य पारगः ।
शरतल्पगतो भीष्मो नकुलाय महात्मने ॥ १२.१६४.९ ॥
ภีษมะผู้รู้ธรรมทั้งปวงและเชี่ยวชาญศาสตร์แห่งธนู ผู้นอนอยู่บนเตียงลูกศร ได้กล่าวแก่นกุลผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่
12.164.11
तत्त्वं शृणुष्व माद्रेय यथैतत्परिपृच्छसि ।
सलिलैकार्णवं तात पुरा सर्वमभूदिदम्।
अप्रज्ञातमनाकाशमनिर्देश्यमहीतलम् ॥ १२.१६४.११ ॥
ดูก่อนโอรสของนางมาที ท่านจงฟังความจริงนี้ตามที่ท่านถาม ลูกรัก ในกาลก่อนสิ่งทั้งปวงนี้เป็นมหาสมุทรแห่งน้ำเพียงอย่างเดียว ไม่มีท้องฟ้า ไม่มีใครรู้จัก และผิวโลกที่ไม่อาจชี้บอกได้
12.164.12
तमस्संवृतमस्पर्शमतिगम्भीरदर्शनम् ।
निःशब्दं चाप्रमेयं च तत्र जज्ञे पितामहः ॥ १२.१६४.१२ ॥
ถูกปกคลุมด้วยความมืด ไม่อาจสัมผัส มีลักษณะลึกลับยิ่งนัก ไร้เสียงและไม่อาจวัดได้ ณ ที่นั้น ปู่ผู้ยิ่งใหญ่ได้ปรากฏขึ้น
12.164.13
सोऽसृजद्वायुमग्निं च भास्करं चापि वीर्यवान् ।
आकाशममृजच्चोर्ध्वमध्नो भूमिं च नैर्ऋतिम् ॥ १२.१६४.१३ ॥
ท่านผู้ทรงพลังนั้นได้สร้างลม ไฟ และพระอาทิตย์ ท่านสร้างท้องฟ้าเบื้องบน สร้างแผ่นดินเบื้องล่าง และทิศตะวันตกเฉียงใต้
12.164.14
ततः सचन्द्रतारं च नक्षत्राणि ग्रहांस्तथा ।
संवत्सरानहोरात्रानृतूनथ लवान्क्षणान्। ॥ १२.१६४.१४ ॥
จากนั้น พร้อมด้วยพระจันทร์และดวงดาว ท่านได้สร้างกลุ่มดาวฤกษ์และดาวเคราะห์ ปีและวัน กลางคืน ฤดูกาล ขณะเวลาและชั่วพริบตา
12.164.15
ततः शरीरं लोकस्थं स्थापयित्वा पितामहः ।
जनयामास भगवान्पुत्रानुत्तमतेजसः। ॥ १२.१६४.१५ ॥
ต่อมา พระปู่ผู้ทรงพระภาคได้ตั้งร่างกายที่ดำรงอยู่ในโลกให้มั่นคงแล้ว ทรงให้กำเนิดบุตรผู้มีรัศมีอันสูงสุด
12.164.16
मरीचिं भृगुमत्रिं च पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम् ।
वसिष्ठाङ्गिरसौ चोभौ भरद्वाजं तथैव च ॥ १२.१६४.१६ ॥
มรีจิ ภฤคุ อัตริ ปุลัสตยะ ปุลหะ กรตุ วสิษฐะ และอังคิรสทั้งสอง รวมถึงภรทวาชด้วยเช่นกัน
12.164.17
प्रजापतिस्तथा दक्षः कन्याः षष्टिमजीजनात् ।
ताश्च ब्रह्मर्पीन्सर्वान्प्रजार्थं प्रतिपेदिरे ॥ १२.१६४.१७ ॥
พระประชาบดีทักษะก็ให้กำเนิดธิดาหกสิบคน และนางเหล่านั้นได้รับพรหมฤษีทั้งปวงเป็นสามี เพื่อการสืบเผ่าพันธุ์
12.164.18
ताभ्यो विश्वानि भूतानि देवाः पितृगणास्तथा ।
गन्धर्वाप्सरसश्चैव रक्षासि विविधानि च ॥ १२.१६४.१८ ॥
จากนางเหล่านั้น เกิดสรรพสัตว์ทั้งปวง ได้แก่ เทวดา หมู่บรรพบุรุษ คันธรรพ์ และอัปสร รวมทั้งรากษสหลากหลายประเภท
12.164.19
पतत्रिमृगमीनाश्च गावश्चैव महोरगाः ।
नानाकृतिबलाश्चान्ये जलक्षितिविचारिणः ॥ १२.१६४.१९ ॥
นกทั้งหลาย สัตว์ป่า และปลา โค และงูใหญ่ ตลอดจนสัตว์อื่นๆ ที่มีรูปร่างและพลังหลากหลาย ซึ่งเคลื่อนไหวอยู่บนน้ำและบนแผ่นดิน
12.164.20
उद्भिज्जाः स्वेदजाश्चैव साण्डजाश्च जरायुजाः ।
अज्ञे तात जगत्सर्वं तथा स्थावरजङ्गमम् ॥ १२.१६४.२० ॥
สัตว์ที่เกิดจากพืช สัตว์ที่เกิดจากเหงื่อ สัตว์ที่เกิดจากไข่ และสัตว์ที่เกิดจากครรภ์ ลูกรัก โลกทั้งหมด ทั้งสิ่งที่ไม่เคลื่อนไหวและที่เคลื่อนไหวได้
12.164.21
अतः सर्गमिमं कृत्वा सर्वलोकपितामहः ।
अश्वतं वेदपठितं धर्मं च जुजुपे पुनः ॥ १२.१६४.२१ ॥
ดังนั้น เมื่อสร้างการสร้างนี้แล้ว ปู่ผู้เป็นบรรพบุรุษของโลกทั้งปวงจึงกลับไปยึดถือธรรมอันเป็นนิรันดร์ที่สวดไว้ในพระเวทอีกครั้ง
12.164.22
स्मन्धर्मे स्थिता देवाः सहाचार्यपुरोहिताः ।
…त्या वसवो रुद्राः ससाध्या मरुदश्विनः। ॥ १२.१६४.२२ ॥
เหล่าเทพผู้ตั้งอยู่ในสมฤติธรรม พร้อมทั้งอาจารย์และปุโรหิตผู้เป็นครูของเรือน … ตยา วสุทั้งหลาย รุทรทั้งหลาย สาธยทั้งหลาย มรุตทั้งหลาย และอัศวินทั้งสอง
12.164.23
भृ…त्र्यङ्गिरसः सिद्धाः कश्यपश्च तपोधनाः ।
वष्ठगौतमागस्त्यास्तथा नारदपर्वतौ ॥ १२.१६४.२३ ॥
ภฤ … ตริยังคิรส ผู้สำเร็จทั้งหลาย และกัศยปผู้มีตบะเป็นทรัพย์ วศิษฐ โคตม และอคัสตยะ ทั้งนารทและปรรวตก็เช่นกัน
12.164.24
क्रयो बालखिल्याश्च प्रभासाः सिकतास्तथा ।
घृगाच्या सोमवायव्या वैश्वानरमरीचिपाः ॥ १२.१६४.२४ ॥
กรยะทั้งหลาย พาลขิลยะ ประภาสะ สิกตะ และเช่นเดียวกัน…คาจยะ โสมะ วายวยะ ไวศวานระ และมรีจิปาะ ผู้ดื่มรัศมีแสงจันทร์
12.164.25
करूपाश्चैव हंसाश्च ऋषयो वाऽग्नियोनयः ।
…पप्रस्थाः पृश्नयश्च स्थिता ब्रह्मानुशासने ॥ १२.१६४.२५ ॥
กรูปะ หังสะทั้งหลาย และฤๅษีผู้เกิดจากไฟ…ประสถะ และปฤศนิทั้งหลาย ทั้งหมดตั้งอยู่ภายใต้คำสั่งของพระพรหม
12.164.26
दानवेन्द्रास्त्वतिक्रम्य तत्पितामहशासनम् ।
धर्मस्यापनयं चक्रुः क्रोधलोभसमन्विताः ॥ १२.१६४.२६ ॥
แต่บรรดาจอมทานพ ละเมิดคำสั่งของปู่ของตน ประกอบด้วยความโกรธและความโลภ ได้ทำลายธรรม
12.164.27
हिरण्यकशिपुश्चैव हिरण्याक्षो विरोचनः ।
शम्बरो विप्रचित्तिश्च प्रह्लादो नमुचिर्बलिः ॥ १२.१६४.२७ ॥
หิรัณยกศิปุ และหิรัณยากษ วิโรจนะ ศัมพร วิปรจิตติ ปรหลาทะ นมุจิ และพลีด้วย
12.164.28
एते चान्ये च बहवः सगणा दैत्यदानवाः ।
धर्मसेतुमतिक्रम्य रेमिरेऽधर्मनिश्चयाः ॥ १२.१६४.२८ ॥
เหล่านี้และอื่น ๆ อีกมากมาย พร้อมด้วยบริวาร ได้แก่ไทตยะและทานพ ละเมิดสะพานแห่งธรรม และยินดีในความมุ่งมั่นสู่อธรรม
12.164.29
सर्वे तुल्याभिजातीया यथा देवास्तथा वयम् ।
इत्येवं हेतुमास्थाय स्पर्धमानाः सुरर्षिभिः ॥ १२.१६४.२९ ॥
ทุกคนมีกำเนิดอันสูงส่งเท่าเทียมกัน เช่นเดียวกับเทพทั้งหลาย พวกเราก็เช่นนั้น ด้วยเหตุผลดังนี้ พวกเขาจึงแข่งขันกับเทพและฤๅษี
12.164.30
न प्रियं नाप्यनुक्रोशं चक्रुर्भूतेषु भारत ।
त्रीनुपायानतिक्रम्य दण्डेन रुरुधुः प्रजाः ॥ १२.१६४.३० ॥
ข้าแต่ภารตะ พวกเขาไม่แสดงความรักหรือความเมตตาต่อสรรพสัตว์ ละเมิดอุบายทั้งสาม ได้กดขี่ประชาชนด้วยอำนาจไม้เท้า
12.164.31
न जग्मुः संविदं तैश्च दर्पादसुरसत्तमाः ।
अथ वै भगवान्ब्रह्मा सर्वलोकनमस्कृतः ॥ १२.१६४.३१ ॥
ด้วยความทะนง อสูรผู้ประเสริฐเหล่านั้นไม่ยอมทำข้อตกลงใด ๆ กับพวกเขา ครั้งนั้น พระพรหมผู้ทรงพระภคะ ผู้ที่ทุกโลกนอบน้อม…
12.164.32
तदा हिमवतः पृष्ठे सुरम्ये पद्मतारके ।
शतयोजनविस्तारे मणिमुक्ताचयाचिते ॥ १२.१६४.३२ ॥
ครั้งนั้น บนหลังภูเขาหิมาลัย ณ ปัทมตารกะอันงดงาม กว้างหนึ่งร้อยโยชน์ เต็มไปด้วยกองอัญมณีและไข่มุก
12.164.33
तस्मिन्गिरिवरे पुत्र पुष्पितद्रुमकानने ।
तस्थौ स विबुधश्रेष्ठो ब्रह्मा लोकार्थसिद्धये ॥ १२.१६४.३३ ॥
ข้าแต่บุตร บนภูเขาอันประเสริฐนั้น ในป่าไม้ที่ออกดอกบาน พระพรหมผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่เทพ ได้ประทับอยู่เพื่อให้บรรลุจุดหมายของโลกทั้งหลาย
12.164.34
ततो वर्षसहस्रान्ते वितानमकरोत्प्रभुः ।
विधिना कल्पदृष्टेन यथोक्तेनोपपादितम् ॥ १२.१६४.३४ ॥
ต่อมา เมื่อครบหนึ่งพันปี พระผู้เป็นเจ้าได้ทรงสร้างเพดานพิธี จัดทำตามวิธีที่เห็นในกัลปะและตามที่ได้กำหนดไว้
12.164.35
ऋषिभिर्यज्ञपटुभिर्यथावत्कर्मकर्तृभिः ।
मरुद्भिः परिसंकीर्णं दीप्यमानैश्च पावकैः ॥ १२.१६४.३५ ॥
สถานที่พิธีนั้นเต็มไปด้วยฤๅษีผู้เชี่ยวชาญในยัญ ผู้ประกอบพิธีกรรมอย่างถูกต้อง พร้อมด้วยมรุตและกองไฟที่ลุกโชน
12.164.36
काञ्चनैर्यज्ञभाण्डैश्च भ्राजिष्णुभिरलंकृतम् ।
वृतं देवगणैश्चैव प्रबभौ यज्ञमण्डलम् ॥ १२.१६४.३६ ॥
วงพิธียัญนั้นประดับด้วยภาชนะพิธีทองคำและเครื่องประดับอันเรืองรอง ล้อมรอบด้วยหมู่เทพ ส่องแสงเจิดจ้า
12.164.37
तथा ब्रह्मर्षिभिश्चैव सदस्यैरुपशोभितम् ।
अत्र घोरतमं वृत्तमृषीणां मे परिश्रुतम् ॥ १२.१६४.३७ ॥
ทั้งยังประดับด้วยพรหมฤๅษีและสมาชิกแห่งที่ประชุม ที่นี่ ข้าพเจ้าได้ฟังเรื่องราวอันน่าสยดสยองที่สุดเกี่ยวกับฤๅษี
12.164.38
चन्द्रमा विमलं व्योम यथाऽभ्युदिततारकम् ।
विदार्याग्निं तथा भूतमुत्थितं श्रूयते तदा ॥ १२.१६४.३८ ॥
ดังดวงจันทร์ที่ขึ้นบนท้องฟ้าใสพร้อมดาวที่ปรากฏ ครั้งนั้นได้ยินว่า เมื่อไฟถูกแยกออก มีสิ่งมีชีวิตผุดขึ้นมา
12.164.39
लोनीत्पलसवर्णाभं तीक्ष्णदंष्ट्रं कृशोदरम् ।
प्रांशुमुद्धर्षणं चापि तथैव ह्यमितौजसम् ॥ १२.१६४.३९ ॥
มีสีดุจดอกบัวน้ำเงิน มีเขี้ยวคม ท้องผอม สูงใหญ่และชูชันขนลุก และมีพลังอันหาประมาณมิได้
12.164.40
अस्मिन्नुत्पद्यमाने च प्रचचास वसुंधरा ।
महोर्मिकलिलावर्तश्रुक्षुभे स महोदधिः ॥ १२.१६४.४० ॥
ขณะที่มันกำลังบังเกิด แผ่นดินก็สั่นสะเทือน และมหาสมุทรอันยิ่งใหญ่ เต็มไปด้วยคลื่นมหึมาและวังวน ก็ปั่นป่วน
12.164.41
पेतुश्चोत्का महोत्पाताः शाखाश्च मुमुचुर्द्रुमाः ।
अप्रसन्ना दिशः सर्वाः पवनश्चाशिवो ववौ।
मुहुर्मुहुश्च भूतानि प्राव्यथन्त भयात्तथा ॥ १२.१६४.४१ ॥
อุกกาบาตตก เกิดอาเพศครั้งใหญ่ กิ่งไม้หักโค่น ทิศทั้งปวงขุ่นมัว ลมอัปมงคลพัดมา และสรรพสัตว์ต่างหวาดกลัวสั่นสะท้านซ้ำแล้วซ้ำเล่า
12.164.42
ततः स तुमुलं दृष्ट्वा तद्भूतं समुपस्थितम् ।
महर्षिसुरगन्धर्वानुवाचेदं पितामहः ॥ १२.१६४.४२ ॥
จากนั้นเมื่อได้เห็นความอลหม่านนั้นและสัตว์ประหลาดที่ปรากฏขึ้น ท้าวปิตามหะก็กล่าวถ้อยคำเหล่านี้แก่มหาฤๅษี เทพ และคันธรรพ์
12.164.43
मयैवं चिन्तितं भूतमसिर्नामैष वीर्यवान् ।
रक्षणार्थाय लोकस्य वधाय च सुरद्विषाम् ॥ १२.१६४.४३ ॥
เราได้คิดเช่นนี้ว่า สัตว์ประหลาดนี้คือผู้มีพลังชื่ออสิ เพื่อคุ้มครองโลกและเพื่อสังหารศัตรูของเทพทั้งหลาย
12.164.44
ततस्तद्रुपमुत्सृज्य बभौ निस्त्रिंश एव सः ।
विमलस्तीक्ष्णधारश्च कालान्तक इवोद्यतः ॥ १२.१६४.४४ ॥
จากนั้นเขาละทิ้งรูปร่างนั้น แล้วส่องแสงเป็นดาบ บริสุทธิ์และคมที่ปลาย เหมือนกาลานตกะที่ถูกยกขึ้นสูง
12.164.45
ततस्तं नीलकण्ठाय रुद्रायर्षभकेतवे ।
ब्रह्मा ददावसिं तीक्ष्णमधर्मप्रतिवारणम् ॥ १२.१६४.४५ ॥
จากนั้นพระพรหมได้ประทานดาบคมนั้นแก่พระรุทระ ผู้มีคอสีน้ำเงิน ผู้มีธงเป็นรูปโค เพื่อป้องกันอธรรม
12.164.46
ततः स भगवान्रुद्रो ब्रह्मर्षिगणपूजितः ।
प्रगृह्मासिममेयात्मा रूपमन्यच्चकार ह ॥ १२.१६४.४६ ॥
จากนั้นพระรุทระผู้ทรงพระภคะ ซึ่งได้รับการบูชาจากหมู่พรหมฤๅษี ผู้มีพระองค์หาประมาณมิได้ ทรงถือดาบนั้นแล้วสร้างรูปอีกรูปหนึ่งขึ้น
12.164.47
चतुर्बाहुः स्पृशन्मूर्ध्ना भूमिष्ठोऽपि दिशो दश ।
ऊर्ध्वदृष्टिर्महाबाहुर्मुखाज्ज्वालाः समुत्सृजन् ॥ १२.१६४.४७ ॥
ทรงมีสี่พระกร ยืนบนพื้นแผ่นดินแต่ศีรษะแตะทิศทั้งสิบ ทรงแหงนพระพักตร์ขึ้น ทรงพระกรใหญ่ และพ่นเปลวไฟออกจากพระโอษฐ์
12.164.48
विकुर्वन्बहुधा वर्णान्नीलपाण्डुरलोहितान् ।
बिभ्रत्कृष्णाजिनं वासो हेमप्रवरतारकम् ॥ १२.१६४.४८ ॥
ทรงเปลี่ยนสีกายได้หลายอย่าง คือ น้ำเงิน ขาวซีด และแดง ทรงนุ่งห่มหนังกวางดำ ประดับด้วยดาวทองอันงดงาม
12.164.49
नेत्रं चैकं ललाटस्थं भास्करप्रतिमं महत् ।
शुशुभाते सुविमले द्वे नेत्रे कृष्णपिङ्गले ॥ १२.१६४.४९ ॥
พระเนตรเดียวที่หน้าผากใหญ่เท่าดวงอาทิตย์ และพระเนตรทั้งสองอันบริสุทธิ์ยิ่งส่องแสงเป็นสีดำและสีเหลืองทอง
12.164.50
ततो देवो महादेवः शूलपाणिर्भगाक्षिहा ।
संप्रगृह्य तु निस्त्रिंशं कालाग्निसमवर्चसम् ॥ १२.१६४.५० ॥
จากนั้นท้าวมเหศวร พระศิวะผู้ถือตรีศูล ผู้ทำลายพระเนตรของภคะ จับดาบที่ลุกโชติช่วงเหมือนไฟแห่งกาลไว้มั่น
12.164.51
त्रिकूटं चर्म चोद्यम्य सविद्युतमिवाम्बुदम् ।
चचार विविधान्मार्गान्दानवान्तचिकीर्षया।
विधुन्वन्नसिमाकाशे तथा युद्धचिकीर्षया ॥ १२.१६४.५१ ॥
ทรงยกโล่สามยอดขึ้นเหมือนเมฆที่มีสายฟ้า ทรงเดินไปตามทางต่างๆ ด้วยปรารถนาจะทำลายอสูร ทรงแกว่งดาบในท้องฟ้า ด้วยปรารถนาจะทำศึก
12.164.52
तस्य नादं विनदतो महाहासं च मुञ्चतः ।
बभौ प्रतिभयं रूपं तदा रुद्रस्य भारत ॥ १२.१६४.५२ ॥
เมื่อพระองค์คำรามและทรงหัวเราะเสียงดัง ข้าแต่ภารตะ รูปของพระรุทระก็ปรากฏน่าสะพรึงกลัว
12.164.53
तद्रूपधारिणं रुद्रं रौद्रकर्मचिकीर्षया ।
निशाम्य दानवाः सर्वे हृष्टाः समभिदुद्रुवुः ॥ १२.१६४.५३ ॥
เมื่อบรรดาทานพทั้งหลายเห็นพระรุทระทรงรูปนั้น ด้วยปรารถนาจะกระทำกรรมอันดุร้าย ก็เปี่ยมด้วยความยินดีพากันพุ่งเข้าใส่
12.164.54
अश्मभिश्चाम्यवर्षन्त प्रदीप्तैश्च तथोल्मुकैः ।
घोरैः प्रहरणैश्चान्यैः क्षुरधारैरयस्मयैः ॥ १२.१६४.५४ ॥
พวกเขาระดมก้อนหินและคบเพลิงที่ลุกไหม้ อาวุธน่ากลัวและอาวุธเหล็กอื่นๆ ที่คมดั่งใบมีด ซัดใส่พระองค์
12.164.55
ततस्तु दानवानीकं संप्रणेतृकमप्युत ।
खङ्गं दृष्ट्वा बलाधूतं प्रमुमोह चचाल च ॥ १२.१६४.५५ ॥
จากนั้นกองทัพของทานพพร้อมทั้งผู้นำ เมื่อเห็นดาบที่ถูกเหวี่ยงด้วยกำลัง ก็หวาดหวั่นงุนงงและสั่นสะท้าน
12.164.56
चित्रं शीघ्रपदत्वाच्च चरन्तमसिपाणिनम् ।
तमेकमसुराः सर्वे सहस्रमिति मेनिरे ॥ १२.१६४.५६ ॥
เป็นที่น่าอัศจรรย์ เพราะความว่องไวของเท้า อสูรทั้งปวงจึงคิดว่าชายผู้เดียวที่เดินถือดาบอยู่นั้นคือหนึ่งพัน
12.164.57
छिन्दन्भिन्दन्रुजन्कृन्तन्दारयन्प्रथमन्नपि ।
अचरद्वैरिसङ्घेषु दावाग्निरिव कक्षगः ॥ १२.१६४.५७ ॥
ฟันบ้าง ผ่าบ้าง ทุบบ้าง สับบ้าง ฉีกบ้าง ทำลายบ้าง พระองค์เคลื่อนผ่านกองศัตรูไป เหมือนไฟป่าที่ลามไปในดงไม้
12.164.58
असिवेगप्रभग्नास्ते छिन्नबाहूरुवक्षसः ।
उत्तमाङ्गप्रकृत्ताश्च पेतुरुर्व्यां महाबलाः ॥ १२.१६४.५८ ॥
พวกอสูรผู้มีกำลังมหาศาลเหล่านั้นถูกดาบฟันจนแหลกไป แขน ต้นขา และอกขาดกระจุย ศีรษะถูกตัดขาด ล้มลงสู่พื้นดิน
12.164.59
अपरे दानवा भग्नाः खङ्गधारावपीडिताः ।
अन्योन्यमभिनर्दन्तो दिशः संप्रतिपेदिरे ॥ १२.१६४.५९ ॥
ทานพที่เหลือแตกพ่าย ถูกคมดาบกดดัน พากันคำรามตอบกัน แล้วกระจัดกระจายไปทุกทิศทาง
12.164.60
भूमिं केचित्प्रविविशुः पर्वतानपरे तथा ।
अपरे जग्मुराकासमपरेऽम्भः समाविशन् ॥ १२.१६४.६० ॥
บางพวกเข้าไปในแผ่นดิน บางพวกเข้าไปในภูเขา บางพวกขึ้นไปในท้องฟ้า บางพวกลงไปในน้ำ
12.164.61
तस्मिन्महति संवृत्ते समरे भृशदारुणे ।
बभूव भूः प्रतिभया मांसशोणितकर्दमा ॥ १२.१६४.६१ ॥
เมื่อการรบอันยิ่งใหญ่และน่าสะพรึงกลัวอย่างยิ่งนั้นได้เกิดขึ้น แผ่นดินก็กลายเป็นที่น่าหวาดหวั่น เป็นโคลนของเนื้อและโลหิต
12.164.62
दानवानां शरीरैश्च पतितैः शोणितोक्षितैः ।
समाकीर्णा महाबाहो शैलैरिव सकिंशुकैः ॥ १२.१६४.६२ ॥
ข้าแต่ผู้มีพาหุอันยิ่งใหญ่ พื้นดินเกลื่อนไปด้วยร่างของพวกทานพที่ล้มตาย เปื้อนเลือดไหล เหมือนภูเขาที่มีต้นกิงศุกะปกคลุม
12.164.63
रुधिरेण परिक्लिन्ना प्रबभौ वसुधा तदा ।
रक्तार्द्रवसना श्यामा नारीव मदविह्वला ॥ १२.१६४.६३ ॥
แผ่นดินชุ่มโชกด้วยโลหิตในตอนนั้นส่องประกาย เหมือนหญิงผิวคล้ำที่มีผ้านุ่งชุ่มเลือด มึนเมาจนสับสน
12.164.64
स रुद्रो दानवान्हत्वा कृत्वा धर्मोत्तरं जगत् ।
रौद्रं रुपमथाक्षिप्य चक्रे रूपं शिवं शिवः ॥ १२.१६४.६४ ॥
พระรุทรผู้ทรงสังหารพวกทานพแล้ว และทรงตั้งโลกให้อยู่ใต้ธรรมอันสูงสุด ทรงวางรูปอันน่ากลัวลง แล้วพระศิวะทรงแปลงกายเป็นรูปอันเป็นมงคล
12.164.65
ततो महर्षयः सर्वे सर्वे देवगणास्तथा ।
जयेनाद्भुतकल्पेन देवदेवमथास्तुवन् ॥ १२.१६४.६५ ॥
ครั้งนั้น มหาฤๅษีทั้งปวงและหมู่เทพทั้งปวง ด้วยชัยชนะอันอัศจรรย์นั้น ได้สรรเสริญพระเจ้าแห่งเทพเจ้า
12.164.66
ततः स भगवान्रुद्रो दानवक्षतजोक्षितम् ।
असिं धर्मस्य गोप्तारं ददौ सत्कृत्य विष्णवे ॥ १२.१६४.६६ ॥
ครั้งนั้น พระรุทรผู้ทรงพระภคะ ทรงให้เกียรติดาบที่เปื้อนโลหิตของพวกทานพ และทรงมอบดาบอันคุ้มครองธรรมนั้นแก่พระวิษณุ
12.164.67
विष्णुर्मरीचये प्रादान्मरीचिर्भार्गवाय तम् ।
महर्षिभ्यो ददौ खङ्गमृषयो वासवाय च ॥ १२.१६४.६७ ॥
พระวิษณุทรงมอบดาบนั้นแก่มริจิ มริจิทรงมอบแก่ภารควะ หมู่มหาฤๅษีทรงรับดาบนั้น และฤๅษีทั้งหลายทรงมอบแก่พระวาสวะ คือพระอินทร์
12.164.68
महेन्द्रो लोकपालेभ्यो लोकपाला तु पुत्रक ।
मनवे सूर्यपुत्राय ददुः खङ्गं सुविस्तरम् ॥ १२.१६४.६८ ॥
พระมเหนทร์ทรงมอบดาบแก่เหล่าโลกบาล ข้าแต่บุตรเอ๋ย โลกบาลทั้งหลายได้มอบดาบอันกว้างใหญ่นั้นแก่มนุ ผู้เป็นบุตรของพระอาทิตย์
12.164.69
ऊचुश्चैनं तथा वाक्यं मानुषाणां त्वमीश्वरः ।
असिना धर्मगर्भेण पालयस्व प्रजा इति ॥ १२.१६४.६९ ॥
เหล่าเทพกล่าวถ้อยคำนี้แก่มนุว่า ท่านเป็นผู้เป็นใหญ่เหนือมนุษย์ จงปกครองประชาด้วยดาบนี้ ซึ่งมีธรรมอยู่ภายใน
12.164.70
धर्मसेतुमतिक्रान्ताः स्थूलसूक्ष्मार्थकारणात् ।
विभज्य दण्डं रक्ष्याः स्युर्धर्मतो न यदृच्छया ॥ १२.१६४.७० ॥
ผู้ที่ล่วงละเมิดสะพานแห่งธรรม ไม่ว่าด้วยเหตุใหญ่หรือเล็ก ต้องได้รับการคุ้มครองโดยการลงทัณฑ์ตามธรรม มิใช่ตามอำเภอใจ
12.164.71
दुर्वाचा निग्रहो दण्डो हिरण्यबहुलस्तथा ।
व्यङ्गता च शरीरस्य वधो नाल्पस्य करणात् ॥ १२.१६४.७१ ॥
สำหรับวาจาหยาบคาย การข่มให้สงบคือทัณฑ์ และยังมีการปรับเป็นทองคำจำนวนมากด้วย การทำให้ร่างกายพิการก็เป็นทัณฑ์เช่นกัน แต่ความผิดเล็กน้อยไม่ควรถึงกับการฆ่า
12.164.72
असेरेतानि रूपाणि दुर्वारादीनि नि दशेत् ।
असेरेवं प्रमाणानि परमाण्यभ्यतिक्रमात् ॥ १२.१६४.७२ ॥
นี่คือรูปแบบของดาบ เริ่มตั้งแต่วาจาหยาบคาย ดังนั้นจึงมีขนาดที่กำหนดไว้สำหรับดาบ สำหรับการละเมิดอย่างร้ายแรงที่สุด
12.164.73
अभिषिच्याथ पुत्रं स्वं प्रजानामधिपं ततः ।
मनुः प्रजानां रक्षार्थं क्षुपाय प्रददावसिम् ॥ १२.१६४.७३ ॥
ครั้งนั้น มนุทรงอภิเษกบุตรของตนให้เป็นผู้ปกครองประชา แล้วทรงมอบดาบนั้นแก่กษุปะ เพื่อคุ้มครองประชา
12.164.74
क्षुपाज्जग्राह चेक्ष्वाकुरिक्ष्वाकोश्च पुरूरवाः ।
आयुश्च तस्माल्लोभे तं नहुषश्च ततो भुवि ॥ १२.१६४.७४ ॥
จากกษุปะ อิกษวากุทรงรับดาบนั้น และจากอิกษวากุ ปุรูรวัสทรงรับ จากปุรูรวัส อายุ และจากอายุ นหุษะด้วยความโลภ จึงได้ดาบนั้นไปครองในโลก
12.164.75
ययातिर्नहुषाच्चापि पूरुस्तस्माच्च लब्धवान् ।
आधूर्तश्च गयस्तस्मात्ततो भूमिशयो नृपः ॥ १२.१६४.७५ ॥
จากนหุษะ ยยาติได้ดาบนั้น และจากยยาติ ปูรุได้มา จากปูรุ อาธูรตะ และจากอาธูรตะ คยะ แล้วจากนั้นพระราชาพระนามว่าภูมิศยะ
12.164.76
भरतश्चापि दौष्यन्तिर्लेभे भूमिशयादसिम् ।
तस्माल्लोभे च धर्मज्ञो राजन्नैलबिलस्तथा ॥ १२.१६४.७६ ॥
ภรตโอรสของทุษยันตะก็ได้ดาบจากภูมิศยะเช่นกัน ข้าแต่พระราชา จากภรตนั้น ไอลพิละผู้รู้ธรรมก็ได้ดาบมาด้วยความโลภเช่นกัน
12.164.77
ततस्त्वैलबिलाल्लेभे धुन्धुमारो नरेश्वरः ।
धुन्धुमाराच्च काम्भोजो मुचुकुन्दस्ततोऽभजत् ॥ १२.१६४.७७ ॥
จากไอลพิละ ธุนธุมารผู้เป็นเจ้าแห่งมนุษย์ได้ดาบนั้นมา จากธุนธุมาร กามโพชะได้มา แล้วมุจุกุนทะได้ไปครอง
12.164.78
मुचुकुन्दान्मरुत्तश्च मरुत्तादपि रैवतः ।
रैवताद्युवनाश्वश्च युवनाश्वात्ततो रघुः ॥ १२.१६४.७८ ॥
จากมุจุกุนทะ มรุตตะได้ดาบมา และจากมรุตตะ ไรวตะก็ได้มาเช่นกัน จากไรวตะ ยุวนาศวะ และจากยุวนาศวะ รฆุได้มาในตอนนั้น
12.164.79
इक्ष्वाकुवंशजस्तस्माद्धरिणाश्वः प्रतापवान् ।
हरिणाश्वादसिं लेभे शुनकः शुनकादपि ॥ १२.१६४.७९ ॥
จากรฆุนั้น หริณาศวะผู้มีอานุภาพ ผู้เกิดในวงศ์แห่งอิกษวากุ ได้ดาบมา จากหริณาศวะ ศุนกะได้ดาบมา และจากศุนกะ ก็เช่นกัน
12.164.80
उशीनरो वै धर्मात्मा तस्माद्भोजाः सयादवाः ।
यदुभ्यश्च शिबिर्लेभे शिबेश्चापि प्रतर्दनः ॥ १२.१६४.८० ॥
อุศีนระผู้มีจิตใจในธรรม จากท่านนั้นเกิดโภชะพร้อมกับยาทพ จากยทุ ศิพิได้มา และจากศิพิ ประตรรทนะก็ได้มาเช่นกัน
12.164.81
प्रतर्दनादष्टकश्च रुशदश्वोऽष्टकादपि ।
रुशदश्वाद्भरद्वाजो द्रोणस्तस्मात्कृपस्ततः।
ततस्त्वं भ्रातृभिः सार्धं परमासिमवाप्तवान् ॥ १२.१६४.८१ ॥
จากประตรรทนะ อัษฏกะเกิดขึ้น และจากอัษฏกะ รุศทัศวะก็เกิดขึ้นเช่นกัน จากรุศทัศวะ ภรัทวาชะเกิดขึ้น จากภรัทวาชะ โทรณะ และจากท่านนั้น กฤปะ แล้วท่านพร้อมด้วยพี่น้องทั้งหลายได้รับดาบอันสูงสุดนั้น
12.164.82
कृत्तिकास्तस्य नक्षत्रमसेरग्निश्च दैवतम् ।
रोहिण्यो गोत्रमस्याथ रुद्राश्च गुरुसत्तमाः ॥ १२.१६४.८२ ॥
ดาวฤกษ์ของดาบนั้นคือกฤตติกา และเทพของมันคืออัคนี วงศ์ตระกูลของมันคือโรหิณี ส่วนรุทรทั้งหลายคือครูผู้ประเสริฐยิ่งของมัน
12.164.83
असेरष्टौ हि नामानि रहस्यानि निबोध मे ।
पाण्डवेय सदा यानि कीर्तयँल्लभते जयम् ॥ १२.१६४.८३ ॥
ข้าแต่บุตรแห่งปาณฑุ ดาบนั้นมีนามลับแปดชื่อ จงฟังจากเราเถิด ผู้ใดสวดเรียกนามเหล่านี้อยู่เสมอ ย่อมได้รับชัยชนะ
12.164.84
असिर्विशसनः खङ्गस्तीक्ष्णचर्मा दुरासदः ।
श्रीगर्भो विजयश्चैव धर्मपालस्तथैव च ॥ १२.१६४.८४ ॥
อสิ วิศสนะ ขฑคะ ตีกษณจรมา ทุราสทะ ศรีครรภ วิชัย และธรรมปาละ เหล่านี้คือนามของมัน
12.164.85
अग्र्यः प्रहरणानां च खङ्गो भुवि परिश्रुतः ।
महेश्वरप्रणीतश्च पुराणे निश्चयं गतः।
एतानि चैव नामानि पुराणे निश्चितानि वै ॥ १२.१६४.८५ ॥
ดาบเป็นที่รู้จักกันทั่วแผ่นดินว่าเป็นเลิศในบรรดาอาวุธ เป็นที่กล่าวไว้โดยพระมเหศวร และถูกกำหนดไว้ในปุราณะ ชื่อเหล่านี้ก็ถูกกำหนดไว้ในปุราณะจริง
12.164.86
पृथुस्तूत्पादयामास धनुराद्यमरिंदमः ।
तेनेयं पृथिवी दुग्धा सस्यानि सुबहून्यपि।
धर्मेण च यथापूर्वं वैन्येन परिरक्षिता ॥ १२.१६४.८६ ॥
พระปฤถุได้ทรงให้กำเนิดธนูและอาวุธอื่น ๆ ผู้ปราบศัตรู ด้วยพระองค์แผ่นดินนี้จึงถูกรีดนม ได้พืชผลมากมาย และโอรสของเวนะก็ทรงคุ้มครองแผ่นดินด้วยธรรมะดังเช่นแต่ก่อน
12.164.87
तदेतदार्षं माद्रेय प्रमाणं कर्तुमर्हसि ।
असेश्च पूजा कर्तव्या सदा युद्धविशारदैः ॥ १२.१६४.८७ ॥
ข้าแต่บุตรแห่งมาทรี ท่านควรถือประเพณีโบราณนี้เป็นหลักฐาน การบูชาดาบควรทำอยู่เสมอโดยผู้ที่ชำนาญในการสงคราม
12.164.88
इत्येष प्रथमः कल्पो मया ते कथितः पुनः ।
एवमेवासिसर्गोऽयं यथावद्भरतर्षभ ॥ १२.१६४.८८ ॥
นี่คือวิธีปฏิบัติข้อแรกที่เราได้กล่าวแก่ท่านอีกครั้ง การกำเนิดดาบนี้ก็เป็นไปในทำนองเดียวกัน ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งภรตะ ถูกต้องตามที่กล่าวนั้น
12.164.89
सर्वथा तमिह श्रुत्वा स्वङ्गस्यागममुत्तमम् ।
लभते पुरुषः कीर्ति प्रेत्य चानन्त्यमश्नुते ॥ १२.१६४.८९ ॥
ได้ฟังประเพณีอันประเสริฐของดาบนี้โดยครบถ้วนแล้ว บุรุษย่อมได้รับเกียรติยศ และเมื่อสิ้นชีวิตย่อมบรรลุความไม่มีที่สิ้นสุด