ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.164
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.164.1
कथान्तरमथासाद्य स्वङ्गयुद्धविशारदः ।
नकुलः शरतल्पस्थमिदमाह पितामहाम् ॥ १२.१६४.१ ॥
ਫਿਰ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ੇ ਵੱਲ ਆ ਕੇ, ਤਲਵਾਰ-ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਨਕੁਲ ਨੇ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਸੇਜ ਉੱਤੇ ਪਏ ਪਿਤਾਮਹ ਨੂੰ ਇਹ ਆਖਿਆ।
12.164.2
धनुः प्रहरणं श्रेष्ठमितिवादः पितामह ।
मतस्तु मम धर्मज्ञः खङ्ग एव सुसंशितः ॥ १२.१६४.२ ॥
ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਧਨੁਸ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਥਿਆਰ ਹੈ ਐਸਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ, ਮੇਰੀ ਰਾਏ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿੱਖੀ ਕੀਤੀ ਤਲਵਾਰ ਹੀ ਸ਼ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ।
12.164.3
छिन्ने च कार्मुके राजन्प्रक्षीणेषु शरेषु च ।
खङ्गेन शक्यते योद्धुमात्मानं परिरक्षितुम् ॥ १२.१६४.३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਦੋਂ ਧਨੁਸ਼ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਬਾਣ ਮੁੱਕ ਜਾਣ, ਤਦ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਲੜ ਕੇ ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
12.164.4
शरासनधरांश्चैव गदाशक्तिधरांस्तदा ।
एकः खङ्गधरो वीरः समर्थः प्रतिबाधितुम् ॥ १२.१६४.४ ॥
ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਗਦਾ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਇਕੱਲਾ ਤਲਵਾਰਧਾਰੀ ਵੀਰ ਰੋਕਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ।
12.164.5
अत्र मे संशयश्चैव कौतूहलमतीव च ।
किंस्वित्प्रहरणं श्रेष्ठं सर्वयुद्धेषु पार्थिव ॥ १२.१६४.५ ॥
ਇਸ ਬਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੰਕਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਉਤਸੁਕਤਾ ਹੈ: ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸਾਰੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਹਥਿਆਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ?
12.164.6
कथं चोत्पादितः खङ्गः कस्मै चार्थाय केन वा ।
पूर्वाचार्यं च खङ्गस्य प्रव्रवीहि पितामह ॥ १२.१६४.६ ॥
ਤਲਵਾਰ ਕਿਵੇਂ ਬਣੀ, ਕਿਸ ਮਕਸਦ ਲਈ, ਕਿਸ ਵੱਲੋਂ? ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਪੂਰਵ ਆਚਾਰਿਆ ਕੌਣ ਸਨ, ਇਹ ਦੱਸੋ।
12.164.7
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा माद्रीपुत्रस्य धीमतः ।
स्वरकौशलसंयुक्तं सूक्ष्मचित्रार्थवत्सुखम् ॥ १२.१६४.७ ॥
ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਮਾਦਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਉਸ ਬੋਲ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਸੁਰ ਦੀ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸੂਖਮ, ਵਿਚਿੱਤਰ ਅਰਥਾਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸੁਖਦਾਇਕ ਸੀ।
12.164.8
ततस्तस्योत्तरं वाक्यं स्वरवर्णोपपादितम् ।
शिक्षया चोपपन्नाय द्रोणशिष्याय पृच्छते ॥ १२.१६४.८ ॥
ਫਿਰ ਸੁਰ ਅਤੇ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧ ਉਸਦਾ ਉੱਤਰ-ਬਚਨ, ਸਿਖਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਚੇਲੇ ਦੇ ਪੁੱਛਣ ਉੱਤੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ।
12.164.9
उवाच सर्वधर्मज्ञो धनुर्वेदस्य पारगः ।
शरतल्पगतो भीष्मो नकुलाय महात्मने ॥ १२.१६४.९ ॥
ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ, ਧਨੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਪਾਰੰਗਤ, ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਸੇਜ ਉੱਤੇ ਲੇਟੇ ਹੋਏ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਨਕੁਲ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
12.164.11
तत्त्वं शृणुष्व माद्रेय यथैतत्परिपृच्छसि ।
सलिलैकार्णवं तात पुरा सर्वमभूदिदम्।
अप्रज्ञातमनाकाशमनिर्देश्यमहीतलम् ॥ १२.१६४.११ ॥
ਤਾਂ ਹੇ ਮਾਦ੍ਰੇਯ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈਂ ਇਹ ਸੁਣ। ਹੇ ਤਾਤ, ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਸਭ ਇਕੋ ਪਾਣੀ ਦਾ ਮਹਾਸਾਗਰ ਸੀ; ਆਕਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਛਾਣਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਦੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਅਜਿਹਾ ਧਰਤੀ-ਤਲ ਸੀ।
12.164.12
तमस्संवृतमस्पर्शमतिगम्भीरदर्शनम् ।
निःशब्दं चाप्रमेयं च तत्र जज्ञे पितामहः ॥ १२.१६४.१२ ॥
ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਢਕਿਆ, ਅਛੋਹ, ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰ ਦਿੱਖ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਬਦਹੀਣ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰਮੇਯ — ਉੱਥੇ ਪਿਤਾਮਹ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।
12.164.13
सोऽसृजद्वायुमग्निं च भास्करं चापि वीर्यवान् ।
आकाशममृजच्चोर्ध्वमध्नो भूमिं च नैर्ऋतिम् ॥ १२.१६४.१३ ॥
ਉਸ ਬਲਵਾਨ ਨੇ ਹਵਾ, ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਰਚਿਆ; ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਰਚਿਆ; ਉੱਪਰ-ਹੇਠਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਨੈਰਿਤੀ (ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ) ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਵੀ ਰਚਿਆ।
12.164.14
ततः सचन्द्रतारं च नक्षत्राणि ग्रहांस्तथा ।
संवत्सरानहोरात्रानृतूनथ लवान्क्षणान्। ॥ १२.१६४.१४ ॥
ਫਿਰ ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਸਮੇਤ ਨਕਸ਼ਤਰ, ਗ੍ਰਹਿ, ਸਾਲ, ਦਿਨ-ਰਾਤਾਂ, ਰੁੱਤਾਂ, ਲਵ ਅਤੇ ਕ੍ਸ਼ਣ (ਰਚੇ)।
12.164.15
ततः शरीरं लोकस्थं स्थापयित्वा पितामहः ।
जनयामास भगवान्पुत्रानुत्तमतेजसः। ॥ १२.१६४.१५ ॥
ਫਿਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਟਿਕਾ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਉੱਤਮ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।
12.164.16
मरीचिं भृगुमत्रिं च पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम् ।
वसिष्ठाङ्गिरसौ चोभौ भरद्वाजं तथैव च ॥ १२.१६४.१६ ॥
ਮਰੀਚੀ, ਭ੍ਰਿਗੂ, ਅਤ੍ਰੀ, ਪੁਲਸਤਯ, ਪੁਲਹ, ਕ੍ਰਤੂ, ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਅੰਗਿਰਸ, ਅਤੇ ਭਰਦਵਾਜ ਵੀ (ਪੈਦਾ ਹੋਏ)।
12.164.17
प्रजापतिस्तथा दक्षः कन्याः षष्टिमजीजनात् ।
ताश्च ब्रह्मर्पीन्सर्वान्प्रजार्थं प्रतिपेदिरे ॥ १२.१६४.१७ ॥
ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਕਸ਼ ਨੇ ਵੀ ਸੱਠ ਕੰਨਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ; ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਜਾ ਲਈ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮਰਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ।
12.164.18
ताभ्यो विश्वानि भूतानि देवाः पितृगणास्तथा ।
गन्धर्वाप्सरसश्चैव रक्षासि विविधानि च ॥ १२.१६४.१८ ॥
ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਦੇਵਤੇ, ਪਿਤਰ-ਗਣ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
12.164.19
पतत्रिमृगमीनाश्च गावश्चैव महोरगाः ।
नानाकृतिबलाश्चान्ये जलक्षितिविचारिणः ॥ १२.१६४.१९ ॥
ਪੰਛੀ, ਮ੍ਰਿਗ, ਮੱਛੀਆਂ, ਗਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਸਰਪ, ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਤੇ ਬਲਾਂ ਵਾਲੇ, ਪਾਣੀ ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਜੀਵ ਵੀ (ਪੈਦਾ ਹੋਏ)।
12.164.20
उद्भिज्जाः स्वेदजाश्चैव साण्डजाश्च जरायुजाः ।
अज्ञे तात जगत्सर्वं तथा स्थावरजङ्गमम् ॥ १२.१६४.२० ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਉਦਭਿੱਜ, ਸਵੇਦਜ, ਅੰਡਜ ਅਤੇ ਜਰਾਯੁਜ — ਸਥਾਵਰ ਤੇ ਜੰਗਮ ਸਾਰਾ ਜਗਤ।
12.164.21
अतः सर्गमिमं कृत्वा सर्वलोकपितामहः ।
अश्वतं वेदपठितं धर्मं च जुजुपे पुनः ॥ १२.१६४.२१ ॥
ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਚ ਕੇ ਸਰਬਲੋਕ ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੇ ਗਏ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਦਾ ਫਿਰ ਆਸਰਾ ਲਿਆ।
12.164.22
स्मन्धर्मे स्थिता देवाः सहाचार्यपुरोहिताः ।
…त्या वसवो रुद्राः ससाध्या मरुदश्विनः। ॥ १२.१६४.२२ ॥
ਸ੍ਮਨਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਦੇਵਤੇ, ਆਚਾਰਿਆਂ ਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਸਮੇਤ… …ਤ੍ਯ, ਵਸੂ, ਰੁਦ੍ਰ, ਸਾਧ੍ਯਾਂ ਸਮੇਤ ਮਰੁਤ ਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨੀ-ਕੁਮਾਰ।
12.164.23
भृ…त्र्यङ्गिरसः सिद्धाः कश्यपश्च तपोधनाः ।
वष्ठगौतमागस्त्यास्तथा नारदपर्वतौ ॥ १२.१६४.२३ ॥
ਭ੍ਰੁ…ਤ੍ਰਯ, ਅੰਗਿਰਸ, ਸਿੱਧ, ਤਪੋਧਨ ਕਸ਼ਯਪ; ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ, ਗੌਤਮ, ਅਗਸਤਯ ਅਤੇ ਨਾਰਦ-ਪਰਵਤ।
12.164.24
क्रयो बालखिल्याश्च प्रभासाः सिकतास्तथा ।
घृगाच्या सोमवायव्या वैश्वानरमरीचिपाः ॥ १२.१६४.२४ ॥
ਕ੍ਰਯ, ਬਾਲਖਿਲ੍ਯ, ਪ੍ਰਭਾਸ, ਸਿਕਤ ਅਤੇ…ਗਾਚ੍ਯ, ਸੋਮ, ਵਾਯਵ੍ਯ, ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਤੇ ਮਰੀਚਿਪ।
12.164.25
करूपाश्चैव हंसाश्च ऋषयो वाऽग्नियोनयः ।
…पप्रस्थाः पृश्नयश्च स्थिता ब्रह्मानुशासने ॥ १२.१६४.२५ ॥
ਕਰੂਪ, ਹੰਸ, ਅੱਗਨੀ-ਜੋਨੀ ਰਿਸ਼ੀ; …ਪ੍ਰਸਥ ਤੇ ਪ੍ਰਿਸ਼ਨੀ — ਇਹ ਸਭ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹਨ।
12.164.26
दानवेन्द्रास्त्वतिक्रम्य तत्पितामहशासनम् ।
धर्मस्यापनयं चक्रुः क्रोधलोभसमन्विताः ॥ १२.१६४.२६ ॥
ਪਰ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਇੰਦਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾਮਹ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਲੋਭ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਧਰਮ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
12.164.27
हिरण्यकशिपुश्चैव हिरण्याक्षो विरोचनः ।
शम्बरो विप्रचित्तिश्च प्रह्लादो नमुचिर्बलिः ॥ १२.१६४.२७ ॥
ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ, ਹਿਰਣਯਾਕਸ਼, ਵਿਰੋਚਨ, ਸ਼ੰਬਰ, ਵਿਪ੍ਰਚਿੱਤੀ, ਪ੍ਰਹਲਾਦ, ਨਮੁਚੀ ਅਤੇ ਬਲੀ ਵੀ (ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨ)।
12.164.28
एते चान्ये च बहवः सगणा दैत्यदानवाः ।
धर्मसेतुमतिक्रम्य रेमिरेऽधर्मनिश्चयाः ॥ १२.१६४.२८ ॥
ਇਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ, ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਦੈਤ-ਦਾਨਵ, ਧਰਮ ਦੇ ਪੁਲ ਨੂੰ ਲੰਘ ਕੇ, ਅਧਰਮ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ ਹੋ ਕੇ ਰਮਣ ਲੱਗੇ।
12.164.29
सर्वे तुल्याभिजातीया यथा देवास्तथा वयम् ।
इत्येवं हेतुमास्थाय स्पर्धमानाः सुरर्षिभिः ॥ १२.१६४.२९ ॥
"ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਬਰਾਬਰ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੇ ਹਾਂ" ਇਸ ਕਾਰਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
12.164.30
न प्रियं नाप्यनुक्रोशं चक्रुर्भूतेषु भारत ।
त्रीनुपायानतिक्रम्य दण्डेन रुरुधुः प्रजाः ॥ १२.१६४.३० ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ! ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜੀਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਨਾ ਪਿਆਰ ਦਿਖਾਇਆ ਨਾ ਦਇਆ; ਤਿੰਨ ਉਪਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲੰਘ ਕੇ ਦੰਡ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਪਰਜਾ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦਿੱਤਾ।
12.164.31
न जग्मुः संविदं तैश्च दर्पादसुरसत्तमाः ।
अथ वै भगवान्ब्रह्मा सर्वलोकनमस्कृतः ॥ १२.१६४.३१ ॥
ਹੰਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਸੁਰ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ। ਤਦ ਸਰਬਲੋਕ-ਨਮਸਕ੍ਰਿਤ ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ...
12.164.32
तदा हिमवतः पृष्ठे सुरम्ये पद्मतारके ।
शतयोजनविस्तारे मणिमुक्ताचयाचिते ॥ १२.१६४.३२ ॥
ਤਦ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ, ਸੁਹਾਵਣੇ ਪਦਮਤਾਰਕ ਵਿੱਚ, ਸੌ ਯੋਜਨ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਵਾਲੇ, ਮਣੀਆਂ ਅਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਥਾਂ ਉੱਤੇ,
12.164.33
तस्मिन्गिरिवरे पुत्र पुष्पितद्रुमकानने ।
तस्थौ स विबुधश्रेष्ठो ब्रह्मा लोकार्थसिद्धये ॥ १२.१६४.३३ ॥
ਪੁੱਤਰ, ਉਸ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ, ਫੁੱਲਦਾਰ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ-ਕਾਰਜ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ।
12.164.34
ततो वर्षसहस्रान्ते वितानमकरोत्प्रभुः ।
विधिना कल्पदृष्टेन यथोक्तेनोपपादितम् ॥ १२.१६४.३४ ॥
ਫਿਰ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਵਿਤਾਨ ਬਣਾਇਆ।
12.164.35
ऋषिभिर्यज्ञपटुभिर्यथावत्कर्मकर्तृभिः ।
मरुद्भिः परिसंकीर्णं दीप्यमानैश्च पावकैः ॥ १२.१६४.३५ ॥
ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ, ਮਰੁਤਾਂ ਅਤੇ ਚਮਕਦੀਆਂ ਅੱਗਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਯੱਗ-ਮੰਡਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
12.164.36
काञ्चनैर्यज्ञभाण्डैश्च भ्राजिष्णुभिरलंकृतम् ।
वृतं देवगणैश्चैव प्रबभौ यज्ञमण्डलम् ॥ १२.१६४.३६ ॥
ਸੋਨੇ ਦੇ ਯੱਗ-ਭਾਂਡਿਆਂ ਅਤੇ ਚਮਕਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਉਹ ਯੱਗ-ਮੰਡਲ ਚਮਕ ਉੱਠਿਆ।
12.164.37
तथा ब्रह्मर्षिभिश्चैव सदस्यैरुपशोभितम् ।
अत्र घोरतमं वृत्तमृषीणां मे परिश्रुतम् ॥ १२.१६४.३७ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਸਦਸਿਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਵਾਪਰੀ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਘਟਨਾ ਮੈਂ ਸੁਣੀ ਹੈ।
12.164.38
चन्द्रमा विमलं व्योम यथाऽभ्युदिततारकम् ।
विदार्याग्निं तथा भूतमुत्थितं श्रूयते तदा ॥ १२.१६४.३८ ॥
ਸਾਫ਼ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਤਾਰੇ ਚੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਚੰਦਰਮਾ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਇੱਕ ਜੀਵ ਉੱਠਿਆ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.164.39
लोनीत्पलसवर्णाभं तीक्ष्णदंष्ट्रं कृशोदरम् ।
प्रांशुमुद्धर्षणं चापि तथैव ह्यमितौजसम् ॥ १२.१६४.३९ ॥
ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲਾ, ਤਿੱਖੀਆਂ ਦਾੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਪਤਲੇ ਪੇਟ ਵਾਲਾ, ਲੰਮਾ, ਰੌਂਗਟੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਅਪਾਰ ਬਲ ਵਾਲਾ ਸੀ।
12.164.40
अस्मिन्नुत्पद्यमाने च प्रचचास वसुंधरा ।
महोर्मिकलिलावर्तश्रुक्षुभे स महोदधिः ॥ १२.१६४.४० ॥
ਇਹ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਧਰਤੀ ਕੰਬ ਉੱਠੀ; ਵੱਡੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਭੰਵਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਉਹ ਮਹਾਸਾਗਰ ਖਲਬਲੀ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ।
12.164.41
पेतुश्चोत्का महोत्पाताः शाखाश्च मुमुचुर्द्रुमाः ।
अप्रसन्ना दिशः सर्वाः पवनश्चाशिवो ववौ।
मुहुर्मुहुश्च भूतानि प्राव्यथन्त भयात्तथा ॥ १२.१६४.४१ ॥
ਉਲਕਾਵਾਂ ਡਿੱਗੀਆਂ, ਵੱਡੇ ਅਪਸ਼ਗਨ ਹੋਏ; ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਟਹਿਣੀਆਂ ਟੁੱਟ ਕੇ ਡਿੱਗੀਆਂ; ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਈਆਂ; ਅਸ਼ੁਭ ਹਵਾ ਵਗੀ; ਜੀਵ ਡਰ ਨਾਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕੰਬ ਉੱਠੇ।
12.164.42
ततः स तुमुलं दृष्ट्वा तद्भूतं समुपस्थितम् ।
महर्षिसुरगन्धर्वानुवाचेदं पितामहः ॥ १२.१६४.४२ ॥
ਤਦ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਰੌਲੇ ਅਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਉਸ ਜੀਵ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ।
12.164.43
मयैवं चिन्तितं भूतमसिर्नामैष वीर्यवान् ।
रक्षणार्थाय लोकस्य वधाय च सुरद्विषाम् ॥ १२.१६४.४३ ॥
ਮੈਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਿਆ ਸੀ: ਇਹ ਜੀਵ 'ਅਸਿ' ਨਾਮ ਦਾ ਬਲਵਾਨ ਹੈ; ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਵਧ ਲਈ ਹੈ।
12.164.44
ततस्तद्रुपमुत्सृज्य बभौ निस्त्रिंश एव सः ।
विमलस्तीक्ष्णधारश्च कालान्तक इवोद्यतः ॥ १२.१६४.४४ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਰੂਪ ਤਿਆਗ ਕੇ ਉਹ ਨਿਰਮਲ ਅਤੇ ਤਿੱਖੀ ਧਾਰ ਵਾਲੀ ਤਲਵਾਰ ਬਣ ਕੇ ਚਮਕਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਾਲਾਂਤਕ ਉੱਚਾ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ।
12.164.45
ततस्तं नीलकण्ठाय रुद्रायर्षभकेतवे ।
ब्रह्मा ददावसिं तीक्ष्णमधर्मप्रतिवारणम् ॥ १२.१६४.४५ ॥
ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਨੀਲਕੰਠ, ਬਲਦ-ਧਵਜ ਰੁਦਰ ਨੂੰ ਅਧਰਮ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲੀ ਤਿੱਖੀ ਤਲਵਾਰ ਦਿੱਤੀ।
12.164.46
ततः स भगवान्रुद्रो ब्रह्मर्षिगणपूजितः ।
प्रगृह्मासिममेयात्मा रूपमन्यच्चकार ह ॥ १२.१६४.४६ ॥
ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਰਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਤ, ਅਮੇਯ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਉਸ ਭਗਵਾਨ ਰੁਦਰ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ।
12.164.47
चतुर्बाहुः स्पृशन्मूर्ध्ना भूमिष्ठोऽपि दिशो दश ।
ऊर्ध्वदृष्टिर्महाबाहुर्मुखाज्ज्वालाः समुत्सृजन् ॥ १२.१६४.४७ ॥
ਚਾਰ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਿਰ ਨਾਲ ਦਸਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਛੂੰਹਦਾ, ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਨਜ਼ਰ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਬਾਹੂ, ਮੂੰਹੋਂ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਛੱਡਦਾ।
12.164.48
विकुर्वन्बहुधा वर्णान्नीलपाण्डुरलोहितान् ।
बिभ्रत्कृष्णाजिनं वासो हेमप्रवरतारकम् ॥ १२.१६४.४८ ॥
ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੰਗ ਬਦਲਦਾ — ਨੀਲਾ, ਪੀਲਾ-ਚਿੱਟਾ ਅਤੇ ਲਾਲ — ਕਾਲੇ ਮ੍ਰਿਗਛਾਲ ਦਾ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨੇ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ।
12.164.49
नेत्रं चैकं ललाटस्थं भास्करप्रतिमं महत् ।
शुशुभाते सुविमले द्वे नेत्रे कृष्णपिङ्गले ॥ १२.१६४.४९ ॥
ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਨੇਤਰ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਵੱਡਾ ਸੀ; ਅਤੇ ਦੋ ਅਤਿ ਨਿਰਮਲ ਨੇਤਰ ਕਾਲੇ-ਪਿੰਗਲ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਚਮਕੇ।
12.164.50
ततो देवो महादेवः शूलपाणिर्भगाक्षिहा ।
संप्रगृह्य तु निस्त्रिंशं कालाग्निसमवर्चसम् ॥ १२.१६४.५० ॥
ਫਿਰ ਭਗ ਦੀ ਅੱਖ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਕਾਲਾਗਨੀ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਵਾਲੀ ਤਲਵਾਰ ਕੱਸ ਕੇ ਫੜ ਕੇ...
12.164.51
त्रिकूटं चर्म चोद्यम्य सविद्युतमिवाम्बुदम् ।
चचार विविधान्मार्गान्दानवान्तचिकीर्षया।
विधुन्वन्नसिमाकाशे तथा युद्धचिकीर्षया ॥ १२.१६४.५१ ॥
ਬਿਜਲੀ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਤ੍ਰਿਕੂਟ ਢਾਲ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਹ ਕਈ ਰਾਹਾਂ ਤੇ ਘੁੰਮਿਆ; ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਲਵਾਰ ਘੁੰਮਾਉਂਦਿਆਂ, ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ...
12.164.52
तस्य नादं विनदतो महाहासं च मुञ्चतः ।
बभौ प्रतिभयं रूपं तदा रुद्रस्य भारत ॥ १२.१६४.५२ ॥
ਉਹ ਗਰਜਦਾ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਹਾਸਾ ਛੱਡਦਾ ਸੀ, ਤਦ ਹੇ ਭਾਰਤ, ਰੁਦਰ ਦਾ ਰੂਪ ਭਿਆਨਕ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ।
12.164.53
तद्रूपधारिणं रुद्रं रौद्रकर्मचिकीर्षया ।
निशाम्य दानवाः सर्वे हृष्टाः समभिदुद्रुवुः ॥ १२.१६४.५३ ॥
ਉਸ ਰੂਪ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਰੁਦਰ ਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਕਰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦਾਨਵ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਏ।
12.164.54
अश्मभिश्चाम्यवर्षन्त प्रदीप्तैश्च तथोल्मुकैः ।
घोरैः प्रहरणैश्चान्यैः क्षुरधारैरयस्मयैः ॥ १२.१६४.५४ ॥
ਪੱਥਰਾਂ ਅਤੇ ਬਲਦੀਆਂ ਮਸ਼ਾਲਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ; ਭਿਆਨਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਕੁਰਧਾਰ ਹੋਰ ਅਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ।
12.164.55
ततस्तु दानवानीकं संप्रणेतृकमप्युत ।
खङ्गं दृष्ट्वा बलाधूतं प्रमुमोह चचाल च ॥ १२.१६४.५५ ॥
ਤਦ ਦਾਨਵ ਸੈਨਾ, ਆਪਣੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਸਮੇਤ, ਬਲ ਨਾਲ ਹਿਲਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਤਲਵਾਰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਕੰਬਣ ਲੱਗੀ।
12.164.56
चित्रं शीघ्रपदत्वाच्च चरन्तमसिपाणिनम् ।
तमेकमसुराः सर्वे सहस्रमिति मेनिरे ॥ १२.१६४.५६ ॥
ਤੇਜ਼ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਕਾਰਨ ਤਲਵਾਰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਘੁੰਮਦੇ ਉਸ ਇੱਕ ਨੂੰ ਹੀ ਸਾਰੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਮਝਿਆ; ਇਹ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਸੀ।
12.164.57
छिन्दन्भिन्दन्रुजन्कृन्तन्दारयन्प्रथमन्नपि ।
अचरद्वैरिसङ्घेषु दावाग्निरिव कक्षगः ॥ १२.१६४.५७ ॥
ਵੱਢਦਾ, ਵਿੰਨ੍ਹਦਾ, ਤੋੜਦਾ, ਚੀਰਦਾ, ਪਾੜਦਾ ਉਹ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦਾ ਸੀ।
12.164.58
असिवेगप्रभग्नास्ते छिन्नबाहूरुवक्षसः ।
उत्तमाङ्गप्रकृत्ताश्च पेतुरुर्व्यां महाबलाः ॥ १२.१६४.५८ ॥
ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਟੁੱਟੇ, ਬਾਹਾਂ, ਪੱਟਾਂ ਤੇ ਛਾਤੀ ਕੱਟੇ ਗਏ, ਸਿਰ ਵੱਢੇ ਗਏ ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।
12.164.59
अपरे दानवा भग्नाः खङ्गधारावपीडिताः ।
अन्योन्यमभिनर्दन्तो दिशः संप्रतिपेदिरे ॥ १२.१६४.५९ ॥
ਹੋਰ ਦਾਨਵ ਵੀ ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਧਾਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਹਾਰ ਗਏ; ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪੁਕਾਰਦੇ ਉਹ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਏ।
12.164.60
भूमिं केचित्प्रविविशुः पर्वतानपरे तथा ।
अपरे जग्मुराकासमपरेऽम्भः समाविशन् ॥ १२.१६४.६० ॥
ਕੁਝ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਵੜ ਗਏ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਕੁਝ ਪਰਬਤਾਂ ਵਿੱਚ; ਹੋਰ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਗਏ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਗਏ।
12.164.61
तस्मिन्महति संवृत्ते समरे भृशदारुणे ।
बभूव भूः प्रतिभया मांसशोणितकर्दमा ॥ १२.१६४.६१ ॥
ਉਸ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਦੇ ਹੋਣ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਗਈ, ਮਾਸ ਅਤੇ ਲਹੂ ਦੇ ਚਿੱਕੜ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਈ।
12.164.62
दानवानां शरीरैश्च पतितैः शोणितोक्षितैः ।
समाकीर्णा महाबाहो शैलैरिव सकिंशुकैः ॥ १२.१६४.६२ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੋ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਿੱਬੜੇ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਕਿੰਸ਼ੁਕ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਪਰਬਤਾਂ ਵਾਂਗ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ।
12.164.63
रुधिरेण परिक्लिन्ना प्रबभौ वसुधा तदा ।
रक्तार्द्रवसना श्यामा नारीव मदविह्वला ॥ १२.१६४.६३ ॥
ਉਦੋਂ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜੀ ਉਹ ਧਰਤੀ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਗਿੱਲੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੀ, ਨਸ਼ੇ ਨਾਲ ਵਿਹਲੀ ਸ਼ਿਆਮਾ ਨਾਰੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕੀ।
12.164.64
स रुद्रो दानवान्हत्वा कृत्वा धर्मोत्तरं जगत् ।
रौद्रं रुपमथाक्षिप्य चक्रे रूपं शिवं शिवः ॥ १२.१६४.६४ ॥
ਉਸ ਰੁਦਰ ਨੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਬਣਾ ਕੇ ਜਗਤ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਤਿਆਗ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ।
12.164.65
ततो महर्षयः सर्वे सर्वे देवगणास्तथा ।
जयेनाद्भुतकल्पेन देवदेवमथास्तुवन् ॥ १२.१६४.६५ ॥
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਗਣਾਂ ਨੇ ਅਦਭੁਤ ਜਿੱਤ ਨਾਲ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕੀਤੀ।
12.164.66
ततः स भगवान्रुद्रो दानवक्षतजोक्षितम् ।
असिं धर्मस्य गोप्तारं ददौ सत्कृत्य विष्णवे ॥ १२.१६४.६६ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਭਗਵਾਨ ਰੁਦਰ ਨੇ, ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਿੱਬੜੀ, ਧਰਮ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਤਲਵਾਰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ।
12.164.67
विष्णुर्मरीचये प्रादान्मरीचिर्भार्गवाय तम् ।
महर्षिभ्यो ददौ खङ्गमृषयो वासवाय च ॥ १२.१६४.६७ ॥
ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਉਹ ਤਲਵਾਰ ਮਰੀਚੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ; ਮਰੀਚੀ ਨੇ ਉਹ ਭਾਰਗਵ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ; ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵਾਸਵ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ।
12.164.68
महेन्द्रो लोकपालेभ्यो लोकपाला तु पुत्रक ।
मनवे सूर्यपुत्राय ददुः खङ्गं सुविस्तरम् ॥ १२.१६४.६८ ॥
ਮਹੇਂਦਰ ਨੇ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ; ਪੁੱਤਰ, ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਨੇ ਸੂਰਜਪੁੱਤਰ ਮਨੂ ਨੂੰ ਉਹ ਬਹੁਤ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੜਗ ਦਿੱਤਾ।
12.164.69
ऊचुश्चैनं तथा वाक्यं मानुषाणां त्वमीश्वरः ।
असिना धर्मगर्भेण पालयस्व प्रजा इति ॥ १२.१६४.६९ ॥
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ: 'ਤੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਈਸ਼ਵਰ ਹੈਂ; ਧਰਮ ਨਾਲ ਭਰੀ ਇਸ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਪਰਜਾ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰ।'
12.164.70
धर्मसेतुमतिक्रान्ताः स्थूलसूक्ष्मार्थकारणात् ।
विभज्य दण्डं रक्ष्याः स्युर्धर्मतो न यदृच्छया ॥ १२.१६४.७० ॥
ਧਰਮ ਦਾ ਪੁਲ ਲੰਘਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ, ਵੱਡੇ-ਛੋਟੇ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ, ਦੰਡ ਵੰਡ ਕੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਭਾਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
12.164.71
दुर्वाचा निग्रहो दण्डो हिरण्यबहुलस्तथा ।
व्यङ्गता च शरीरस्य वधो नाल्पस्य करणात् ॥ १२.१६४.७१ ॥
ਕੌੜੇ ਬੋਲ ਲਈ ਨਿਗ੍ਰਹ ਹੀ ਦੰਡ ਹੈ; ਉਸ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਵੱਡਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਵੀ ਹੈ; ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਨਾ ਵੀ ਦੰਡ ਹੈ; ਛੋਟੇ ਅਪਰਾਧ ਲਈ ਵਧ ਨਹੀਂ।
12.164.72
असेरेतानि रूपाणि दुर्वारादीनि नि दशेत् ।
असेरेवं प्रमाणानि परमाण्यभ्यतिक्रमात् ॥ १२.१६४.७२ ॥
ਖੜਗ ਦੇ ਇਹ ਰੂਪ ਕੌੜੇ ਬੋਲਾਂ ਆਦਿ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੜਗ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹਨ, ਵੱਡੇ ਉਲੰਘਣ ਲਈ।
12.164.73
अभिषिच्याथ पुत्रं स्वं प्रजानामधिपं ततः ।
मनुः प्रजानां रक्षार्थं क्षुपाय प्रददावसिम् ॥ १२.१६४.७३ ॥
ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪਰਜਾ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਬਣਾ ਕੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ, ਪਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਮਨੂ ਨੇ ਕ੍ਸ਼ੁਪ ਨੂੰ ਉਹ ਖੜਗ ਦਿੱਤਾ।
12.164.74
क्षुपाज्जग्राह चेक्ष्वाकुरिक्ष्वाकोश्च पुरूरवाः ।
आयुश्च तस्माल्लोभे तं नहुषश्च ततो भुवि ॥ १२.१६४.७४ ॥
ਕ੍ਸ਼ੁਪ ਤੋਂ ਇਕ੍ਸ਼ਵਾਕੁ ਨੇ ਲਿਆ; ਇਕ੍ਸ਼ਵਾਕੁ ਤੋਂ ਪੁਰੂਰਵਾ; ਪੁਰੂਰਵਾ ਤੋਂ ਆਯੁ; ਉਸ ਤੋਂ ਲੋਭ ਨਾਲ ਨਹੁਸ਼; ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ।
12.164.75
ययातिर्नहुषाच्चापि पूरुस्तस्माच्च लब्धवान् ।
आधूर्तश्च गयस्तस्मात्ततो भूमिशयो नृपः ॥ १२.१६४.७५ ॥
ਨਹੁਸ਼ ਤੋਂ ਯਯਾਤੀ; ਉਸ ਤੋਂ ਪੂਰੂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ; ਪੂਰੂ ਤੋਂ ਆਧੂਰ੍ਤ; ਉਸ ਤੋਂ ਗਯ; ਫਿਰ ਭੂਮਿਸ਼ਯ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਜਾ।
12.164.76
भरतश्चापि दौष्यन्तिर्लेभे भूमिशयादसिम् ।
तस्माल्लोभे च धर्मज्ञो राजन्नैलबिलस्तथा ॥ १२.१६४.७६ ॥
ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭਰਤ ਨੇ ਵੀ ਭੂਮਿਸ਼ਯ ਤੋਂ ਤਲਵਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਤੋਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਧਰਮਗਿਆਤਾ ਐਲਬਿਲ ਨੇ ਵੀ ਲੋਭ ਨਾਲ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ।
12.164.77
ततस्त्वैलबिलाल्लेभे धुन्धुमारो नरेश्वरः ।
धुन्धुमाराच्च काम्भोजो मुचुकुन्दस्ततोऽभजत् ॥ १२.१६४.७७ ॥
ਫਿਰ ਐਲਬਿਲ ਤੋਂ ਨਰੇਸ਼ਵਰ ਧੁੰਧੁਮਾਰ ਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਧੁੰਧੁਮਾਰ ਤੋਂ ਕਾਂਬੋਜ; ਫਿਰ ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਨੇ ਪਾਇਆ।
12.164.78
मुचुकुन्दान्मरुत्तश्च मरुत्तादपि रैवतः ।
रैवताद्युवनाश्वश्च युवनाश्वात्ततो रघुः ॥ १२.१६४.७८ ॥
ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਤੋਂ ਮਰੁੱਤ; ਮਰੁੱਤ ਤੋਂ ਰੈਵਤ; ਰੈਵਤ ਤੋਂ ਯੁਵਨਾਸ਼ਵ; ਯੁਵਨਾਸ਼ਵ ਤੋਂ ਫਿਰ ਰਘੂ।
12.164.79
इक्ष्वाकुवंशजस्तस्माद्धरिणाश्वः प्रतापवान् ।
हरिणाश्वादसिं लेभे शुनकः शुनकादपि ॥ १२.१६४.७९ ॥
ਇਕ੍ਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਹਰਿਣਾਸ਼ਵ ਉਸ ਤੋਂ। ਹਰਿਣਾਸ਼ਵ ਤੋਂ ਸ਼ੁਨਕ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ; ਸ਼ੁਨਕ ਤੋਂ ਵੀ।
12.164.80
उशीनरो वै धर्मात्मा तस्माद्भोजाः सयादवाः ।
यदुभ्यश्च शिबिर्लेभे शिबेश्चापि प्रतर्दनः ॥ १२.१६४.८० ॥
ਉਸ਼ੀਨਰ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਭੋਜ ਅਤੇ ਯਾਦਵ ਹੋਏ। ਯਦੁ ਤੋਂ ਸ਼ਿਬਿ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਬਿ ਤੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਤਰਦਨ ਹੋਏ।
12.164.81
प्रतर्दनादष्टकश्च रुशदश्वोऽष्टकादपि ।
रुशदश्वाद्भरद्वाजो द्रोणस्तस्मात्कृपस्ततः।
ततस्त्वं भ्रातृभिः सार्धं परमासिमवाप्तवान् ॥ १२.१६४.८१ ॥
ਪ੍ਰਤਰਦਨ ਤੋਂ ਅਸ਼ਟਕ; ਅਸ਼ਟਕ ਤੋਂ ਰੁਸ਼ਦਸ਼ਵ ਵੀ। ਰੁਸ਼ਦਸ਼ਵ ਤੋਂ ਭਰਦਵਾਜ, ਭਰਦਵਾਜ ਤੋਂ ਦ੍ਰੋਣ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਕ੍ਰਿਪ। ਫਿਰ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਪਰਮ ਖੜਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
12.164.82
कृत्तिकास्तस्य नक्षत्रमसेरग्निश्च दैवतम् ।
रोहिण्यो गोत्रमस्याथ रुद्राश्च गुरुसत्तमाः ॥ १२.१६४.८२ ॥
ਉਸ ਖੜਗ ਦਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਅਗਨੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਗੋਤਰ ਰੋਹਿਣੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਰੁਦਰ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਗੁਰੂ ਹਨ।
12.164.83
असेरष्टौ हि नामानि रहस्यानि निबोध मे ।
पाण्डवेय सदा यानि कीर्तयँल्लभते जयम् ॥ १२.१६४.८३ ॥
ਹੇ ਪਾਂਡਵੇਯ, ਉਸ ਖੜਗ ਦੇ ਅੱਠ ਗੁਪਤ ਨਾਮ ਹਨ; ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ। ਜੋ ਸਦਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
12.164.84
असिर्विशसनः खङ्गस्तीक्ष्णचर्मा दुरासदः ।
श्रीगर्भो विजयश्चैव धर्मपालस्तथैव च ॥ १२.१६४.८४ ॥
ਅਸਿ, ਵਿਸ਼ਸਨ, ਖੜਗ, ਤੀਖਣਚਰਮਾ, ਦੁਰਾਸਦ, ਸ਼੍ਰੀਗਰਭ, ਵਿਜੈ ਅਤੇ ਧਰਮਪਾਲ—ਇਹੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ।
12.164.85
अग्र्यः प्रहरणानां च खङ्गो भुवि परिश्रुतः ।
महेश्वरप्रणीतश्च पुराणे निश्चयं गतः।
एतानि चैव नामानि पुराणे निश्चितानि वै ॥ १२.१६४.८५ ॥
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਖੜਗ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਇਹ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੁਆਰਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਇਹੀ ਨਾਮ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
12.164.86
पृथुस्तूत्पादयामास धनुराद्यमरिंदमः ।
तेनेयं पृथिवी दुग्धा सस्यानि सुबहून्यपि।
धर्मेण च यथापूर्वं वैन्येन परिरक्षिता ॥ १२.१६४.८६ ॥
ਪ੍ਰਿਥੂ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਆਦਿ ਬਣਾਏ; ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਸੀ। ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੁਹੀ ਗਈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਅੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਵੇਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਧਰਮ ਨਾਲ ਇਸਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ।
12.164.87
तदेतदार्षं माद्रेय प्रमाणं कर्तुमर्हसि ।
असेश्च पूजा कर्तव्या सदा युद्धविशारदैः ॥ १२.१६४.८७ ॥
ਹੇ ਮਾਦ੍ਰੇਯ, ਇਸ ਰਿਸ਼ੀ-ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਤੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣ ਮੰਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਯੁੱਧ-ਨਿਪੁੰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
12.164.88
इत्येष प्रथमः कल्पो मया ते कथितः पुनः ।
एवमेवासिसर्गोऽयं यथावद्भरतर्षभ ॥ १२.१६४.८८ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਹਿਲਾ ਵਿਧਾਨ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਫਿਰ ਦੱਸਿਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਤਲਵਾਰ-ਰਚਨਾ ਵੀ ਠੀਕ ਹੈ, ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ।
12.164.89
सर्वथा तमिह श्रुत्वा स्वङ्गस्यागममुत्तमम् ।
लभते पुरुषः कीर्ति प्रेत्य चानन्त्यमश्नुते ॥ १२.१६४.८९ ॥
ਇੱਥੇ ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਉੱਤਮ ਪਰੰਪਰਾ ਸਭ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਕੀਰਤੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਮੌਤ ਮਗਰੋਂ ਅਨੰਤਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।