మహాభారతం · అధ్యాయం 12.164
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.164.1
कथान्तरमथासाद्य स्वङ्गयुद्धविशारदः ।
नकुलः शरतल्पस्थमिदमाह पितामहाम् ॥ १२.१६४.१ ॥
అప్పుడు మరో విషయాన్ని ప్రారంభించి, ఖడ్గయుద్ధంలో నిపుణుడైన నకులుడు బాణశయ్యపై ఉన్న పితామహునితో ఇలా అన్నాడు.
12.164.2
धनुः प्रहरणं श्रेष्ठमितिवादः पितामह ।
मतस्तु मम धर्मज्ञः खङ्ग एव सुसंशितः ॥ १२.१६४.२ ॥
పితామహా, విల్లే శ్రేష్ఠమైన ఆయుధమని అంటారు; కానీ ధర్మజ్ఞుడా, నా అభిప్రాయంలో బాగా పదును పెట్టిన ఖడ్గమే శ్రేష్ఠం.
12.164.3
छिन्ने च कार्मुके राजन्प्रक्षीणेषु शरेषु च ।
खङ्गेन शक्यते योद्धुमात्मानं परिरक्षितुम् ॥ १२.१६४.३ ॥
రాజా, విల్లు విరిగి బాణాలు తరిగిపోయినప్పుడు, ఖడ్గంతోనే పోరాడి తనను తాను రక్షించుకోవచ్చు.
12.164.4
शरासनधरांश्चैव गदाशक्तिधरांस्तदा ।
एकः खङ्गधरो वीरः समर्थः प्रतिबाधितुम् ॥ १२.१६४.४ ॥
విల్లు ధరించినవారిని, గద మరియు శక్తి ధరించినవారిని కూడా అప్పుడు ఒక్క ఖడ్గధారి వీరుడు అడ్డుకోగలడు.
12.164.5
अत्र मे संशयश्चैव कौतूहलमतीव च ।
किंस्वित्प्रहरणं श्रेष्ठं सर्वयुद्धेषु पार्थिव ॥ १२.१६४.५ ॥
దీనిపై నాకు సందేహం కలిగింది, చాలా కుతూహలం కూడా ఉంది: రాజా, అన్ని యుద్ధాలలో ఏ ఆయుధం శ్రేష్ఠమైనది?
12.164.6
कथं चोत्पादितः खङ्गः कस्मै चार्थाय केन वा ।
पूर्वाचार्यं च खङ्गस्य प्रव्रवीहि पितामह ॥ १२.१६४.६ ॥
ఖడ్గం ఎలా పుట్టింది, ఏ ప్రయోజనం కోసం, ఎవరిచేత తయారైంది? పితామహా, ఖడ్గానికి పూర్వాచార్యుడు ఎవరో చెప్పండి.
12.164.7
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा माद्रीपुत्रस्य धीमतः ।
स्वरकौशलसंयुक्तं सूक्ष्मचित्रार्थवत्सुखम् ॥ १२.१६४.७ ॥
బుద్ధిమంతుడైన మాద్రీ పుత్రుని ఆ మాటను విని, స్వర నైపుణ్యంతో కూడినదీ, సూక్ష్మమైన విచిత్ర అర్థాలు కలదీ, సుఖకరమైనదీ అయిన ఆ మాటను.
12.164.8
ततस्तस्योत्तरं वाक्यं स्वरवर्णोपपादितम् ।
शिक्षया चोपपन्नाय द्रोणशिष्याय पृच्छते ॥ १२.१६४.८ ॥
అప్పుడు అతనికి తగిన ఉత్తర వాక్యం, స్వర వర్ణాలతో సిద్ధమైనది, శిక్షణలో నిపుణుడైన, ద్రోణ శిష్యుడు ప్రశ్నించగా చెప్పబడినది.
12.164.9
उवाच सर्वधर्मज्ञो धनुर्वेदस्य पारगः ।
शरतल्पगतो भीष्मो नकुलाय महात्मने ॥ १२.१६४.९ ॥
సర్వధర్మజ్ఞుడు, ధనుర్వేదంలో పారంగతుడు, శరతల్పంపై పడుకున్న భీష్ముడు మహాత్ముడైన నకులునితో అన్నాడు.
12.164.11
तत्त्वं शृणुष्व माद्रेय यथैतत्परिपृच्छसि ।
सलिलैकार्णवं तात पुरा सर्वमभूदिदम्।
अप्रज्ञातमनाकाशमनिर्देश्यमहीतलम् ॥ १२.१६४.११ ॥
కాబట్టి ఓ మాద్రేయా, నీవు అడిగినట్లుగా దీనిని విను. ఓ తాతా, పూర్వం ఇదంతా ఒక్కటే జలమహాసముద్రంగా ఉంది; ఆకాశం లేదు, గుర్తించదగినది కాదు, చూపించదగిన భూతలం లేదు.
12.164.12
तमस्संवृतमस्पर्शमतिगम्भीरदर्शनम् ।
निःशब्दं चाप्रमेयं च तत्र जज्ञे पितामहः ॥ १२.१६४.१२ ॥
చీకటితో కప్పబడినది, స్పర్శకు అందనిది, అత్యంత గంభీర దర్శనమైనది, శబ్దరహితమైనది, అప్రమేయమైనది — అక్కడే పితామహుడు ఉద్భవించాడు.
12.164.13
सोऽसृजद्वायुमग्निं च भास्करं चापि वीर्यवान् ।
आकाशममृजच्चोर्ध्वमध्नो भूमिं च नैर्ऋतिम् ॥ १२.१६४.१३ ॥
ఆ పరాక్రమవంతుడు వాయువును, అగ్నిని, సూర్యుని కూడా సృష్టించాడు; ఆకాశాన్ని సృష్టించాడు; పైన, క్రింద ఉన్న భూమిని, నైరృతి (నైరుతి) దిశను కూడా సృష్టించాడు.
12.164.14
ततः सचन्द्रतारं च नक्षत्राणि ग्रहांस्तथा ।
संवत्सरानहोरात्रानृतूनथ लवान्क्षणान्। ॥ १२.१६४.१४ ॥
తరువాత చంద్రుడు, తారలతో కూడిన నక్షత్రాలు, గ్రహాలు, సంవత్సరాలు, పగలు-రాత్రులు, ఋతువులు, లవాలు, క్షణాలు (సృష్టించాడు).
12.164.15
ततः शरीरं लोकस्थं स्थापयित्वा पितामहः ।
जनयामास भगवान्पुत्रानुत्तमतेजसः। ॥ १२.१६४.१५ ॥
తరువాత లోకాల్లో స్థితమైన శరీరాన్ని స్థాపించి, భగవంతుడైన పితామహుడు ఉత్తమ తేజస్సు గల పుత్రులను సృష్టించాడు.
12.164.16
मरीचिं भृगुमत्रिं च पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम् ।
वसिष्ठाङ्गिरसौ चोभौ भरद्वाजं तथैव च ॥ १२.१६४.१६ ॥
మరీచి, భృగు, అత్రి, పులస్త్యుడు, పులహుడు, క్రతువు, వసిష్ఠుడు, అంగిరసులిద్దరు, భరద్వాజుడు కూడా (జన్మించారు).
12.164.17
प्रजापतिस्तथा दक्षः कन्याः षष्टिमजीजनात् ।
ताश्च ब्रह्मर्पीन्सर्वान्प्रजार्थं प्रतिपेदिरे ॥ १२.१६४.१७ ॥
ప్రజాపతి దక్షుడు కూడా అరవై కన్యలను కన్నాడు; వారు సంతానం కోసం బ్రహ్మర్షులందరినీ పొందారు.
12.164.18
ताभ्यो विश्वानि भूतानि देवाः पितृगणास्तथा ।
गन्धर्वाप्सरसश्चैव रक्षासि विविधानि च ॥ १२.१६४.१८ ॥
వారి నుండి సమస్త ప్రాణులు, దేవతలు, పితృగణాలు, గంధర్వులు, అప్సరసలు, వివిధ రాక్షసులు కూడా జన్మించారు.
12.164.19
पतत्रिमृगमीनाश्च गावश्चैव महोरगाः ।
नानाकृतिबलाश्चान्ये जलक्षितिविचारिणः ॥ १२.१६४.१९ ॥
పక్షులు, మృగాలు, చేపలు, ఆవులు, మహాసర్పాలు, అనేక రూపాలు బలాలు గల, నీటిలో నేలలో సంచరించే ఇతర ప్రాణులు కూడా (పుట్టాయి).
12.164.20
उद्भिज्जाः स्वेदजाश्चैव साण्डजाश्च जरायुजाः ।
अज्ञे तात जगत्सर्वं तथा स्थावरजङ्गमम् ॥ १२.१६४.२० ॥
ఓ వత్సా, ఉద్భిజ్జాలు, స్వేదజాలు, అండజాలు, జరాయుజాలు — స్థావర జంగమములైన సర్వ జగత్తూ.
12.164.21
अतः सर्गमिमं कृत्वा सर्वलोकपितामहः ।
अश्वतं वेदपठितं धर्मं च जुजुपे पुनः ॥ १२.१६४.२१ ॥
అందుచేత ఈ సృష్టిని చేసిన సర్వలోక పితామహుడు, వేదాలలో పఠించబడిన శాశ్వత ధర్మాన్ని మళ్లీ ఆశ్రయించాడు.
12.164.22
स्मन्धर्मे स्थिता देवाः सहाचार्यपुरोहिताः ।
…त्या वसवो रुद्राः ससाध्या मरुदश्विनः। ॥ १२.१६४.२२ ॥
స్మన్ధర్మంలో నిలిచిన దేవతలు, ఆచార్యులు పురోహితులతో కూడి… …త్య, వసువులు, రుద్రులు, సాధ్యులతో కూడిన మరుత్తులు, అశ్వినులు.
12.164.23
भृ…त्र्यङ्गिरसः सिद्धाः कश्यपश्च तपोधनाः ।
वष्ठगौतमागस्त्यास्तथा नारदपर्वतौ ॥ १२.१६४.२३ ॥
భృ…త్య, అంగిరసులు, సిద్ధులు, తపోధనుడైన కశ్యపుడు; వసిష్ఠ, గౌతమ, అగస్త్యులు, అలాగే నారద, పర్వతులు.
12.164.24
क्रयो बालखिल्याश्च प्रभासाः सिकतास्तथा ।
घृगाच्या सोमवायव्या वैश्वानरमरीचिपाः ॥ १२.१६४.२४ ॥
క్రయులు, బాలఖిల్యులు, ప్రభాసులు, సికతులు, అలాగే…గాచ్య, సోములు, వాయవ్యులు, వైశ్వానరులు, మరీచిపులు.
12.164.25
करूपाश्चैव हंसाश्च ऋषयो वाऽग्नियोनयः ।
…पप्रस्थाः पृश्नयश्च स्थिता ब्रह्मानुशासने ॥ १२.१६४.२५ ॥
కరూపులు, హంసులు, అగ్నియోనిలైన ఋషులు; …ప్రస్థులు, పృశ్నులు — వీరందరూ బ్రహ్మ శాసనంలో నిలిచినవారు.
12.164.26
दानवेन्द्रास्त्वतिक्रम्य तत्पितामहशासनम् ।
धर्मस्यापनयं चक्रुः क्रोधलोभसमन्विताः ॥ १२.१६४.२६ ॥
కానీ దానవేంద్రులు తమ పితామహుని ఆజ్ఞను అతిక్రమించి, క్రోధలోభాలతో కూడినవారై ధర్మాన్ని నశింపజేశారు.
12.164.27
हिरण्यकशिपुश्चैव हिरण्याक्षो विरोचनः ।
शम्बरो विप्रचित्तिश्च प्रह्लादो नमुचिर्बलिः ॥ १२.१६४.२७ ॥
హిరణ్యకశిపుడు, హిరణ్యాక్షుడు, విరోచనుడు, శంబరుడు, విప్రచిత్తి, ప్రహ్లాదుడు, నముచి, బలి కూడా (వారిలో ఉన్నారు).
12.164.28
एते चान्ये च बहवः सगणा दैत्यदानवाः ।
धर्मसेतुमतिक्रम्य रेमिरेऽधर्मनिश्चयाः ॥ १२.१६४.२८ ॥
వీరు, ఇతరులు అనేకులు, గణాలతో కూడిన దైత్యులు దానవులు ధర్మసేతువును అతిక్రమించి, అధర్మనిశ్చయులై ఆనందించారు.
12.164.29
सर्वे तुल्याभिजातीया यथा देवास्तथा वयम् ।
इत्येवं हेतुमास्थाय स्पर्धमानाः सुरर्षिभिः ॥ १२.१६४.२९ ॥
"మనమందరం దేవతల వలెనే సమానమైన ఉన్నత జన్మవారము" అనే హేతువును ఆశ్రయించి, వారు దేవతలతో, ఋషులతో పోటీపడ్డారు.
12.164.30
न प्रियं नाप्यनुक्रोशं चक्रुर्भूतेषु भारत ।
त्रीनुपायानतिक्रम्य दण्डेन रुरुधुः प्रजाः ॥ १२.१६४.३० ॥
ఓ భారతా! వారు ప్రాణులపట్ల ప్రీతిని గానీ దయను గానీ చూపలేదు; మూడు ఉపాయాలను అతిక్రమించి, దండబలంతో ప్రజలను అణచివేశారు.
12.164.31
न जग्मुः संविदं तैश्च दर्पादसुरसत्तमाः ।
अथ वै भगवान्ब्रह्मा सर्वलोकनमस्कृतः ॥ १२.१६४.३१ ॥
గర్వంతో ఆ ఉత్తమ అసురులు వారితో ఒప్పందం చేయలేదు. అప్పుడు సర్వలోకనమస్కృతుడైన భగవానుడు బ్రహ్మ...
12.164.32
तदा हिमवतः पृष्ठे सुरम्ये पद्मतारके ।
शतयोजनविस्तारे मणिमुक्ताचयाचिते ॥ १२.१६४.३२ ॥
అప్పుడు హిమవంతుని వీపున, రమణీయమైన పద్మతారకంలో, నూరు యోజనాల విస్తీర్ణం కలిగి మణులు ముత్యాల రాశులతో నిండి ఉన్న ప్రదేశంలో,
12.164.33
तस्मिन्गिरिवरे पुत्र पुष्पितद्रुमकानने ।
तस्थौ स विबुधश्रेष्ठो ब्रह्मा लोकार्थसिद्धये ॥ १२.१६४.३३ ॥
కుమారా! ఆ శ్రేష్ఠ పర్వతంపై, పుష్పించిన వృక్షాల అరణ్యంలో, దేవతలలో శ్రేష్ఠుడైన బ్రహ్మ లోకకార్యసిద్ధికై నిలిచాడు.
12.164.34
ततो वर्षसहस्रान्ते वितानमकरोत्प्रभुः ।
विधिना कल्पदृष्टेन यथोक्तेनोपपादितम् ॥ १२.१६४.३४ ॥
అనంతరం వేయి సంవత్సరాల తర్వాత, ప్రభువు కల్పంలో చూడబడిన విధానం ప్రకారం, చెప్పినట్లుగా సిద్ధం చేయబడిన వితానాన్ని నిర్మించాడు.
12.164.35
ऋषिभिर्यज्ञपटुभिर्यथावत्कर्मकर्तृभिः ।
मरुद्भिः परिसंकीर्णं दीप्यमानैश्च पावकैः ॥ १२.१६४.३५ ॥
యజ్ఞకుశలురైన ఋషులతో, యథావిధిగా కర్మలు చేసేవారితో, మరుత్తులతో, ప్రకాశించే అగ్నులతో ఆ యజ్ఞమండలం నిండి ఉంది.
12.164.36
काञ्चनैर्यज्ञभाण्डैश्च भ्राजिष्णुभिरलंकृतम् ।
वृतं देवगणैश्चैव प्रबभौ यज्ञमण्डलम् ॥ १२.१६४.३६ ॥
బంగారు యజ్ఞపాత్రలతో, ప్రకాశించే అలంకారాలతో అలంకరించబడి, దేవగణాలతో చుట్టబడి ఆ యజ్ఞమండలం ప్రకాశించింది.
12.164.37
तथा ब्रह्मर्षिभिश्चैव सदस्यैरुपशोभितम् ।
अत्र घोरतमं वृत्तमृषीणां मे परिश्रुतम् ॥ १२.१६४.३७ ॥
అదేవిధంగా బ్రహ్మర్షులు, సభ్యులతో అది శోభించింది. ఇక్కడ ఋషులకు జరిగిన అత్యంత భయంకరమైన సంఘటన నేను విన్నాను.
12.164.38
चन्द्रमा विमलं व्योम यथाऽभ्युदिततारकम् ।
विदार्याग्निं तथा भूतमुत्थितं श्रूयते तदा ॥ १२.१६४.३८ ॥
స్వచ్ఛమైన ఆకాశంలో నక్షత్రాలు ఉదయించగా చంద్రుడు ఉదయించినట్లు, అప్పుడు అగ్నిని చీల్చుకుంటూ ఒక ప్రాణి లేచినట్లు వినబడింది.
12.164.39
लोनीत्पलसवर्णाभं तीक्ष्णदंष्ट्रं कृशोदरम् ।
प्रांशुमुद्धर्षणं चापि तथैव ह्यमितौजसम् ॥ १२.१६४.३९ ॥
నీలి కలువ రంగులో, పదునైన కోరలతో, సన్నని పొట్టతో, పొడవుగా, ఒళ్ళు జలదరింపజేసేదిగా, అపరిమిత బలంతో ఉండేది.
12.164.40
अस्मिन्नुत्पद्यमाने च प्रचचास वसुंधरा ।
महोर्मिकलिलावर्तश्रुक्षुभे स महोदधिः ॥ १२.१६४.४० ॥
ఇది పుట్టుతుండగానే భూమి కంపించింది; పెద్ద అలలు, సుడులతో నిండిన ఆ మహాసముద్రం కల్లోలమైంది.
12.164.41
पेतुश्चोत्का महोत्पाताः शाखाश्च मुमुचुर्द्रुमाः ।
अप्रसन्ना दिशः सर्वाः पवनश्चाशिवो ववौ।
मुहुर्मुहुश्च भूतानि प्राव्यथन्त भयात्तथा ॥ १२.१६४.४१ ॥
ఉల్కలు పడ్డాయి, గొప్ప ఉత్పాతాలు సంభవించాయి; చెట్ల కొమ్మలు విరిగి పడ్డాయి; అన్ని దిక్కులూ అప్రసన్నమయ్యాయి; అశుభమైన గాలి వీచింది; ప్రాణులు భయంతో మళ్ళీ మళ్ళీ వణికిపోయాయి.
12.164.42
ततः स तुमुलं दृष्ट्वा तद्भूतं समुपस्थितम् ।
महर्षिसुरगन्धर्वानुवाचेदं पितामहः ॥ १२.१६४.४२ ॥
అప్పుడు ఆ గొప్ప కోలాహలాన్ని, ప్రత్యక్షమైన ఆ ప్రాణిని చూసి పితామహుడు మహర్షులు, దేవతలు, గంధర్వులతో ఇలా అన్నాడు.
12.164.43
मयैवं चिन्तितं भूतमसिर्नामैष वीर्यवान् ।
रक्षणार्थाय लोकस्य वधाय च सुरद्विषाम् ॥ १२.१६४.४३ ॥
నేను ఇలా ఆలోచించాను: ఈ ప్రాణి 'అసి' అనే పేరుగల పరాక్రమవంతమైనది; లోక రక్షణకు, దేవశత్రువుల సంహారానికి ఉద్దేశించబడింది.
12.164.44
ततस्तद्रुपमुत्सृज्य बभौ निस्त्रिंश एव सः ।
विमलस्तीक्ष्णधारश्च कालान्तक इवोद्यतः ॥ १२.१६४.४४ ॥
అప్పుడు ఆ రూపాన్ని విడిచి అతడు నిర్మలమైన, పదునైన అంచుగల ఖడ్గంగా ప్రకాశించాడు, కాలాంతకుడు ఎత్తినట్లుగా.
12.164.45
ततस्तं नीलकण्ठाय रुद्रायर्षभकेतवे ।
ब्रह्मा ददावसिं तीक्ष्णमधर्मप्रतिवारणम् ॥ १२.१६४.४५ ॥
అప్పుడు బ్రహ్మ నీలకంఠుడు, వృషభ ధ్వజుడైన రుద్రునికి అధర్మాన్ని అడ్డుకునే పదునైన ఖడ్గాన్ని ఇచ్చాడు.
12.164.46
ततः स भगवान्रुद्रो ब्रह्मर्षिगणपूजितः ।
प्रगृह्मासिममेयात्मा रूपमन्यच्चकार ह ॥ १२.१६४.४६ ॥
అప్పుడు బ్రహ్మర్షిగణాలచే పూజింపబడిన, అమేయాత్ముడైన ఆ భగవంతుడు రుద్రుడు ఖడ్గాన్ని ధరించి మరొక రూపాన్ని చేపట్టాడు.
12.164.47
चतुर्बाहुः स्पृशन्मूर्ध्ना भूमिष्ठोऽपि दिशो दश ।
ऊर्ध्वदृष्टिर्महाबाहुर्मुखाज्ज्वालाः समुत्सृजन् ॥ १२.१६४.४७ ॥
నాలుగు బాహువులు కలవాడై, భూమిపై నిలిచినా తల ద్వారా పది దిక్కులను తాకుతూ, పైకి చూపు కలిగి, మహాబాహువై, ముఖం నుండి జ్వాలలను విడిచాడు.
12.164.48
विकुर्वन्बहुधा वर्णान्नीलपाण्डुरलोहितान् ।
बिभ्रत्कृष्णाजिनं वासो हेमप्रवरतारकम् ॥ १२.१६४.४८ ॥
అనేక విధాలుగా వర్ణాలను మార్చుకుంటూ — నీలం, పాండు, ఎరుపు — నల్లని జింకచర్మ వస్త్రాన్ని ధరించి, శ్రేష్ఠమైన బంగారు తారకలతో అలంకరించబడినదిగా.
12.164.49
नेत्रं चैकं ललाटस्थं भास्करप्रतिमं महत् ।
शुशुभाते सुविमले द्वे नेत्रे कृष्णपिङ्गले ॥ १२.१६४.४९ ॥
నుదుటిపై ఉన్న ఒక నేత్రం సూర్యునిలా మహత్తరంగా ఉంది; రెండు అత్యంత నిర్మల నేత్రాలు నలుపు-పింగళ వర్ణంలో ప్రకాశించాయి.
12.164.50
ततो देवो महादेवः शूलपाणिर्भगाक्षिहा ।
संप्रगृह्य तु निस्त्रिंशं कालाग्निसमवर्चसम् ॥ १२.१६४.५० ॥
అప్పుడు భగుని కన్నును హరించిన, శూలపాణి అయిన మహాదేవుడు కాలాగ్ని సమానమైన ప్రకాశం గల ఖడ్గాన్ని గట్టిగా పట్టుకొని...
12.164.51
त्रिकूटं चर्म चोद्यम्य सविद्युतमिवाम्बुदम् ।
चचार विविधान्मार्गान्दानवान्तचिकीर्षया।
विधुन्वन्नसिमाकाशे तथा युद्धचिकीर्षया ॥ १२.१६४.५१ ॥
మెరుపులతో కూడిన మేఘంలా త్రికూట కవచాన్ని ఎత్తి, దానవులను అంతం చేయాలనే కోరికతో వివిధ మార్గాల్లో సంచరించాడు; ఆకాశంలో ఖడ్గాన్ని తిప్పుతూ, యుద్ధం చేయాలనే కోరికతో...
12.164.52
तस्य नादं विनदतो महाहासं च मुञ्चतः ।
बभौ प्रतिभयं रूपं तदा रुद्रस्य भारत ॥ १२.१६४.५२ ॥
అతడు గర్జిస్తూ మహాహాసం చేస్తుండగా, భారతా, రుద్రుని రూపం అప్పుడు భయంకరంగా కనిపించింది.
12.164.53
तद्रूपधारिणं रुद्रं रौद्रकर्मचिकीर्षया ।
निशाम्य दानवाः सर्वे हृष्टाः समभिदुद्रुवुः ॥ १२.१६४.५३ ॥
ఆ రూపం ధరించిన రుద్రుడు రౌద్రకర్మ చేయాలనే కోరికతో ఉండటం చూసి, దానవులందరూ సంతోషించి పరుగెత్తారు.
12.164.54
अश्मभिश्चाम्यवर्षन्त प्रदीप्तैश्च तथोल्मुकैः ।
घोरैः प्रहरणैश्चान्यैः क्षुरधारैरयस्मयैः ॥ १२.१६४.५४ ॥
రాళ్లతో, మండే కొరివిదిమ్మలతో వారు వర్షం కురిపించారు; భయంకరమైన ఆయుధాలతో, ఇనుపు క్షురధార ఇతర ఆయుధాలతో కూడా.
12.164.55
ततस्तु दानवानीकं संप्रणेतृकमप्युत ।
खङ्गं दृष्ट्वा बलाधूतं प्रमुमोह चचाल च ॥ १२.१६४.५५ ॥
అప్పుడు దానవ సేన, నాయకునితో సహా, బలంగా ఊపబడుతున్న ఖడ్గాన్ని చూసి మోహితమై వణికింది.
12.164.56
चित्रं शीघ्रपदत्वाच्च चरन्तमसिपाणिनम् ।
तमेकमसुराः सर्वे सहस्रमिति मेनिरे ॥ १२.१६४.५६ ॥
వేగవంతమైన కాళ్ల చురుకుదనం వల్ల కత్తి చేతబట్టి తిరుగుతున్న అతన్ని ఒక్కడినే అసురులందరూ వేయి మందిగా భావించారు; అది ఆశ్చర్యకరం.
12.164.57
छिन्दन्भिन्दन्रुजन्कृन्तन्दारयन्प्रथमन्नपि ।
अचरद्वैरिसङ्घेषु दावाग्निरिव कक्षगः ॥ १२.१६४.५७ ॥
నరికి, చీల్చి, విరిచి, కోసి, చింపి, అతడు శత్రు సమూహాల మధ్య అడవిలోని మంటలా తిరిగాడు.
12.164.58
असिवेगप्रभग्नास्ते छिन्नबाहूरुवक्षसः ।
उत्तमाङ्गप्रकृत्ताश्च पेतुरुर्व्यां महाबलाः ॥ १२.१६४.५८ ॥
కత్తి వేగానికి విరిగిపోయి, చేతులు, తొడలు, రొమ్ములు తెగిపోయి, తలలు నరికివేయబడి, ఆ మహాబలురు భూమిపై పడిపోయారు.
12.164.59
अपरे दानवा भग्नाः खङ्गधारावपीडिताः ।
अन्योन्यमभिनर्दन्तो दिशः संप्रतिपेदिरे ॥ १२.१६४.५९ ॥
ఇతర దానవులు కూడా కత్తి అంచుతో పీడించబడి ఓడిపోయి, ఒకరినొకరు పిలుచుకుంటూ దిక్కులకు పారిపోయారు.
12.164.60
भूमिं केचित्प्रविविशुः पर्वतानपरे तथा ।
अपरे जग्मुराकासमपरेऽम्भः समाविशन् ॥ १२.१६४.६० ॥
కొందరు భూమిలోకి ప్రవేశించారు, అలాగే కొందరు పర్వతాలలోకి; మరికొందరు ఆకాశానికి వెళ్లారు, ఇంకొందరు నీటిలో మునిగారు.
12.164.61
तस्मिन्महति संवृत्ते समरे भृशदारुणे ।
बभूव भूः प्रतिभया मांसशोणितकर्दमा ॥ १२.१६४.६१ ॥
ఆ మహత్తరమైన, అత్యంత భయంకరమైన యుద్ధం జరిగినప్పుడు భూమి భయంకరమై మాంసం, రక్తాల బురదగా మారింది.
12.164.62
दानवानां शरीरैश्च पतितैः शोणितोक्षितैः ।
समाकीर्णा महाबाहो शैलैरिव सकिंशुकैः ॥ १२.१६४.६२ ॥
ఓ మహాబాహూ, రక్తంతో తడిసి పడిన దానవుల శరీరాలతో ఆ భూమి కింశుక వృక్షాలతో కూడిన పర్వతాల వలె నిండిపోయింది.
12.164.63
रुधिरेण परिक्लिन्ना प्रबभौ वसुधा तदा ।
रक्तार्द्रवसना श्यामा नारीव मदविह्वला ॥ १२.१६४.६३ ॥
అప్పుడు రక్తంతో తడిసిన ఆ భూమి, రక్తంతో తడిసిన వస్త్రాలు ధరించి మదంతో కలవరపడిన శ్యామ స్త్రీ వలె ప్రకాశించింది.
12.164.64
स रुद्रो दानवान्हत्वा कृत्वा धर्मोत्तरं जगत् ।
रौद्रं रुपमथाक्षिप्य चक्रे रूपं शिवं शिवः ॥ १२.१६४.६४ ॥
ఆ రుద్రుడు దానవులను సంహరించి, ధర్మాన్ని ఉన్నతంగా నిలిపి జగత్తును స్థిరపరచి, భయంకర రూపాన్ని విడిచి శివుడు శుభ రూపాన్ని ధరించాడు.
12.164.65
ततो महर्षयः सर्वे सर्वे देवगणास्तथा ।
जयेनाद्भुतकल्पेन देवदेवमथास्तुवन् ॥ १२.१६४.६५ ॥
అప్పుడు మహర్షులందరూ, దేవగణాలందరూ, అద్భుత విజయంతో దేవదేవుణ్ణి స్తుతించారు.
12.164.66
ततः स भगवान्रुद्रो दानवक्षतजोक्षितम् ।
असिं धर्मस्य गोप्तारं ददौ सत्कृत्य विष्णवे ॥ १२.१६४.६६ ॥
తర్వాత ఆ భగవానుడు రుద్రుడు, దానవుల రక్తంతో తడిసిన, ధర్మ రక్షకమైన ఖడ్గాన్ని గౌరవంతో విష్ణువుకు ఇచ్చాడు.
12.164.67
विष्णुर्मरीचये प्रादान्मरीचिर्भार्गवाय तम् ।
महर्षिभ्यो ददौ खङ्गमृषयो वासवाय च ॥ १२.१६४.६७ ॥
విష్ణువు ఆ ఖడ్గాన్ని మరీచికి ఇచ్చాడు; మరీచి దానిని భార్గవునికి ఇచ్చాడు; మహర్షులకు ఇచ్చాడు; ఋషులు వాసవుడైన ఇంద్రునికి ఇచ్చారు.
12.164.68
महेन्द्रो लोकपालेभ्यो लोकपाला तु पुत्रक ।
मनवे सूर्यपुत्राय ददुः खङ्गं सुविस्तरम् ॥ १२.१६४.६८ ॥
మహేంద్రుడు లోకపాలురకు ఇచ్చాడు; కుమారా, లోకపాలురు సూర్యపుత్రుడైన మనువుకు ఆ అతి విశాలమైన ఖడ్గాన్ని ఇచ్చారు.
12.164.69
ऊचुश्चैनं तथा वाक्यं मानुषाणां त्वमीश्वरः ।
असिना धर्मगर्भेण पालयस्व प्रजा इति ॥ १२.१६४.६९ ॥
వారు అతనితో ఇలా అన్నారు: 'నీవే మానవులకు ప్రభువు; ధర్మం నిండిన ఈ ఖడ్గంతో ప్రజలను పాలించు.'
12.164.70
धर्मसेतुमतिक्रान्ताः स्थूलसूक्ष्मार्थकारणात् ।
विभज्य दण्डं रक्ष्याः स्युर्धर्मतो न यदृच्छया ॥ १२.१६४.७० ॥
ధర్మ సేతువును అతిక్రమించిన వారిని, స్థూల సూక్ష్మ కారణాల వల్ల, శిక్షను విభజించి ధర్మానుసారంగా రక్షించాలి; ఇష్టానుసారంగా కాదు.
12.164.71
दुर्वाचा निग्रहो दण्डो हिरण्यबहुलस्तथा ।
व्यङ्गता च शरीरस्य वधो नाल्पस्य करणात् ॥ १२.१६४.७१ ॥
దురుసు మాటకు నిగ్రహమే దండనం; అందులో బంగారపు అధిక జరిమానా కూడా; శరీరాన్ని వికలం చేయడమూ దండనమే; చిన్న తప్పు చేసిన వారికి వధ కాదు.
12.164.72
असेरेतानि रूपाणि दुर्वारादीनि नि दशेत् ।
असेरेवं प्रमाणानि परमाण्यभ्यतिक्रमात् ॥ १२.१६४.७२ ॥
ఖడ్గానికి ఇవి రూపాలు; దురుసు మాట మొదలైనవి; ఇలా ఖడ్గానికి ప్రమాణాలు ఉంటాయి, అతిక్రమణకు శిక్షగా.
12.164.73
अभिषिच्याथ पुत्रं स्वं प्रजानामधिपं ततः ।
मनुः प्रजानां रक्षार्थं क्षुपाय प्रददावसिम् ॥ १२.१६४.७३ ॥
తరువాత తన కుమారుడిని ప్రజలకు అధిపతిగా అభిషేకించి, ప్రజల రక్షణ కోసం మనువు క్షుపునకు ఆ ఖడ్గాన్ని ఇచ్చాడు.
12.164.74
क्षुपाज्जग्राह चेक्ष्वाकुरिक्ष्वाकोश्च पुरूरवाः ।
आयुश्च तस्माल्लोभे तं नहुषश्च ततो भुवि ॥ १२.१६४.७४ ॥
క్షుపుని నుండి ఇక్ష్వాకుడు గ్రహించాడు; ఇక్ష్వాకుని నుండి పురూరవుడు; పురూరవుని నుండి ఆయుడు; అతని నుండి, లోభంతో, నహుషుడు; తరువాత భూమిపై.
12.164.75
ययातिर्नहुषाच्चापि पूरुस्तस्माच्च लब्धवान् ।
आधूर्तश्च गयस्तस्मात्ततो भूमिशयो नृपः ॥ १२.१६४.७५ ॥
నహుషుని నుండి యయాతి; అతని నుండి పూరువు పొందాడు; పూరువు నుండి ఆధూర్తుడు; అతని నుండి గయుడు; తరువాత భూమిశయుడనే రాజు.
12.164.76
भरतश्चापि दौष्यन्तिर्लेभे भूमिशयादसिम् ।
तस्माल्लोभे च धर्मज्ञो राजन्नैलबिलस्तथा ॥ १२.१६४.७६ ॥
దుష్యంతుని కుమారుడైన భరతుడు కూడా భూమిశయుని నుండి కత్తిని పొందాడు. అతని నుండి, ఓ రాజా, ధర్మజ్ఞుడైన ఐలబిలుడు కూడా లోభంతో.
12.164.77
ततस्त्वैलबिलाल्लेभे धुन्धुमारो नरेश्वरः ।
धुन्धुमाराच्च काम्भोजो मुचुकुन्दस्ततोऽभजत् ॥ १२.१६४.७७ ॥
తరువాత ఐలబిలుని నుండి నరేశ్వరుడైన ధుంధుమారుడు పొందాడు. ధుంధుమారుని నుండి కాంబోజుడు; తరువాత ముచుకుందుడు పొందాడు.
12.164.78
मुचुकुन्दान्मरुत्तश्च मरुत्तादपि रैवतः ।
रैवताद्युवनाश्वश्च युवनाश्वात्ततो रघुः ॥ १२.१६४.७८ ॥
ముచుకుందుని నుండి మరుత్తుడు; మరుత్తుని నుండి కూడా రైవతుడు; రైవతుని నుండి యువనాశ్వుడు; యువనాశ్వుని నుండి తరువాత రఘువు.
12.164.79
इक्ष्वाकुवंशजस्तस्माद्धरिणाश्वः प्रतापवान् ।
हरिणाश्वादसिं लेभे शुनकः शुनकादपि ॥ १२.१६४.७९ ॥
ఇక్ష్వాకు వంశంలో జన్మించిన ప్రతాపవంతుడైన హరిణాశ్వుడు అతని నుండి. హరిణాశ్వుని నుండి శునకుడు కత్తిని పొందాడు; శునకుని నుండి కూడా.
12.164.80
उशीनरो वै धर्मात्मा तस्माद्भोजाः सयादवाः ।
यदुभ्यश्च शिबिर्लेभे शिबेश्चापि प्रतर्दनः ॥ १२.१६४.८० ॥
ఉశీనరుడు ధర్మాత్ముడు; ఆయన నుండి భోజులు, యాదవులు వచ్చారు. యదువు నుండి శిబి జన్మించాడు; శిబి నుండి ప్రతర్దనుడు కూడా జన్మించాడు.
12.164.81
प्रतर्दनादष्टकश्च रुशदश्वोऽष्टकादपि ।
रुशदश्वाद्भरद्वाजो द्रोणस्तस्मात्कृपस्ततः।
ततस्त्वं भ्रातृभिः सार्धं परमासिमवाप्तवान् ॥ १२.१६४.८१ ॥
ప్రతర్దనుడి నుండి అష్టకుడు; అష్టకుడి నుండి రుశదశ్వుడు కూడా జన్మించారు. రుశదశ్వుడి నుండి భరద్వాజుడు; భరద్వాజుడి నుండి ద్రోణుడు, ఆయన నుండి కృపుడు వచ్చారు. తరువాత నీవు నీ సోదరులతో కలిసి పరమ ఖడ్గాన్ని పొందావు.
12.164.82
कृत्तिकास्तस्य नक्षत्रमसेरग्निश्च दैवतम् ।
रोहिण्यो गोत्रमस्याथ रुद्राश्च गुरुसत्तमाः ॥ १२.१६४.८२ ॥
ఆ ఖడ్గానికి నక్షత్రం కృత్తికలు; దేవత అగ్ని. దాని గోత్రం రోహిణి; రుద్రులు శ్రేష్ఠ గురువులు.
12.164.83
असेरष्टौ हि नामानि रहस्यानि निबोध मे ।
पाण्डवेय सदा यानि कीर्तयँल्लभते जयम् ॥ १२.१६४.८३ ॥
పాండవేయా, ఆ ఖడ్గానికి ఎనిమిది రహస్య నామాలు ఉన్నాయి; నా నుండి వాటిని తెలుసుకో. వాటిని ఎల్లప్పుడూ కీర్తించేవాడు విజయం పొందుతాడు.
12.164.84
असिर्विशसनः खङ्गस्तीक्ष्णचर्मा दुरासदः ।
श्रीगर्भो विजयश्चैव धर्मपालस्तथैव च ॥ १२.१६४.८४ ॥
అసి, విశసనుడు, ఖడ్గం, తీక్ష్ణచర్మ, దురాసదం, శ్రీగర్భం, విజయం, ధర్మపాలుడు—ఇవే దాని నామాలు.
12.164.85
अग्र्यः प्रहरणानां च खङ्गो भुवि परिश्रुतः ।
महेश्वरप्रणीतश्च पुराणे निश्चयं गतः।
एतानि चैव नामानि पुराणे निश्चितानि वै ॥ १२.१६४.८५ ॥
భూమిపై ఖడ్గం ఆయుధాలలో శ్రేష్ఠమైనదిగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇది మహేశ్వరునిచే ఉపదేశించబడినది; పురాణంలో నిశ్చయంగా స్థిరపడింది. ఈ నామాలే పురాణంలో నిశ్చితమైనవి.
12.164.86
पृथुस्तूत्पादयामास धनुराद्यमरिंदमः ।
तेनेयं पृथिवी दुग्धा सस्यानि सुबहून्यपि।
धर्मेण च यथापूर्वं वैन्येन परिरक्षिता ॥ १२.१६४.८६ ॥
పృథువు ధనుస్సు మొదలైన వాటిని సృష్టించాడు; శత్రువులను అణచువాడు అతడు. అతని ద్వారా ఈ భూమి పిండబడింది, అనేక ధాన్యాలు లభించాయి. వేనుని కుమారుడు మునుపటిలాగే ధర్మంతో దీనిని కాపాడాడు.
12.164.87
तदेतदार्षं माद्रेय प्रमाणं कर्तुमर्हसि ।
असेश्च पूजा कर्तव्या सदा युद्धविशारदैः ॥ १२.१६४.८७ ॥
మాద్రేయా, ఈ ఋషి సంప్రదాయాన్ని నీవు ప్రమాణంగా స్వీకరించాలి. ఖడ్గానికి పూజ యుద్ధనిపుణులచే ఎల్లప్పుడూ చేయబడాలి.
12.164.88
इत्येष प्रथमः कल्पो मया ते कथितः पुनः ।
एवमेवासिसर्गोऽयं यथावद्भरतर्षभ ॥ १२.१६४.८८ ॥
ఈ విధంగా మొదటి నియమాన్ని నేను నీకు మళ్ళీ చెప్పాను. అలాగే ఈ ఖడ్గ-సృష్టి కూడా సక్రమంగా ఉంది, భరతశ్రేష్ఠా.
12.164.89
सर्वथा तमिह श्रुत्वा स्वङ्गस्यागममुत्तमम् ।
लभते पुरुषः कीर्ति प्रेत्य चानन्त्यमश्नुते ॥ १२.१६४.८९ ॥
ఇక్కడ ఖడ్గం యొక్క ఉత్తమ సంప్రదాయాన్ని అన్ని విధాలుగా విని మనిషి కీర్తిని పొందుతాడు; మరణానంతరం అనంతత్వాన్ని పొందుతాడు.