ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.164
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.164.1
कथान्तरमथासाद्य स्वङ्गयुद्धविशारदः ।
नकुलः शरतल्पस्थमिदमाह पितामहाम् ॥ १२.१६४.१ ॥
ଏହା ପରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ବିଷୟ ଆରମ୍ଭ କରି, ଖଡ୍ଗଯୁଦ୍ଧରେ ନିପୁଣ ନକୁଳ ଶରଶଯ୍ୟାରେ ଶୟନ କରିଥିବା ପିତାମହଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ।
12.164.2
धनुः प्रहरणं श्रेष्ठमितिवादः पितामह ।
मतस्तु मम धर्मज्ञः खङ्ग एव सुसंशितः ॥ १२.१६४.२ ॥
ହେ ପିତାମହ, ଧନୁ ହିଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ର ବୋଲି କୁହାଯାଏ; କିନ୍ତୁ ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ମୋ ମତରେ ଭଲ ଭାବେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କରାଯାଇଥିବା ଖଡ୍ଗ ହିଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
12.164.3
छिन्ने च कार्मुके राजन्प्रक्षीणेषु शरेषु च ।
खङ्गेन शक्यते योद्धुमात्मानं परिरक्षितुम् ॥ १२.१६४.३ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଧନୁ ଭାଙ୍ଗି ଯିବାରୁ ଓ ବାଣ ସରିଗଲେ ଖଡ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧ କରି ନିଜକୁ ରକ୍ଷା କରାଯାଇପାରେ।
12.164.4
शरासनधरांश्चैव गदाशक्तिधरांस्तदा ।
एकः खङ्गधरो वीरः समर्थः प्रतिबाधितुम् ॥ १२.१६४.४ ॥
ଧନୁର୍ଧାରୀ, ଗଦା ଓ ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରିଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେତେବେଳେ ଜଣେ ଖଡ୍ଗଧାରୀ ବୀର ଏକା ଅଟକାଇ ପାରିବାକୁ ସମର୍ଥ।
12.164.5
अत्र मे संशयश्चैव कौतूहलमतीव च ।
किंस्वित्प्रहरणं श्रेष्ठं सर्वयुद्धेषु पार्थिव ॥ १२.१६४.५ ॥
ଏହି ବିଷୟରେ ମୋର ସନ୍ଦେହ ଓ ଅତ୍ୟଧିକ କୌତୂହଳ ଅଛି: ହେ ରାଜନ୍, ସବୁ ଯୁଦ୍ଧରେ କେଉଁ ଅସ୍ତ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ?
12.164.6
कथं चोत्पादितः खङ्गः कस्मै चार्थाय केन वा ।
पूर्वाचार्यं च खङ्गस्य प्रव्रवीहि पितामह ॥ १२.१६४.६ ॥
ଖଡ୍ଗ କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, କାହା ଦ୍ୱାରା? ହେ ପିତାମହ, ଖଡ୍ଗର ପୂର୍ବାଚାର୍ଯ୍ୟ କିଏ ଥିଲେ କୁହନ୍ତୁ।
12.164.7
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा माद्रीपुत्रस्य धीमतः ।
स्वरकौशलसंयुक्तं सूक्ष्मचित्रार्थवत्सुखम् ॥ १२.१६४.७ ॥
ବୁଦ୍ଧିମାନ ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ରଙ୍କର ସେହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ଯାହା ସ୍ୱରକୌଶଳରେ ଯୁକ୍ତ, ସୂକ୍ଷ୍ମ, ବିଚିତ୍ର ଅର୍ଥବିଶିଷ୍ଟ ଏବଂ ସୁଖଦ ଥିଲା।
12.164.8
ततस्तस्योत्तरं वाक्यं स्वरवर्णोपपादितम् ।
शिक्षया चोपपन्नाय द्रोणशिष्याय पृच्छते ॥ १२.१६४.८ ॥
ତା'ପରେ ସ୍ୱର ଓ ବର୍ଣରେ ସିଦ୍ଧ ତାଙ୍କର ଉତ୍ତର ବାକ୍ୟ, ଶିକ୍ଷାରେ ସମ୍ପନ୍ନ ଦ୍ରୋଣଶିଷ୍ୟ ପଚାରିବାରେ କୁହାଗଲା।
12.164.9
उवाच सर्वधर्मज्ञो धनुर्वेदस्य पारगः ।
शरतल्पगतो भीष्मो नकुलाय महात्मने ॥ १२.१६४.९ ॥
ସର୍ବଧର୍ମଜ୍ଞ, ଧନୁର୍ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଶରଶଯ୍ୟାରେ ଶୟନ କରିଥିବା ଭୀଷ୍ମ ମହାତ୍ମା ନକୁଳଙ୍କୁ କହିଲେ।
12.164.11
तत्त्वं शृणुष्व माद्रेय यथैतत्परिपृच्छसि ।
सलिलैकार्णवं तात पुरा सर्वमभूदिदम्।
अप्रज्ञातमनाकाशमनिर्देश्यमहीतलम् ॥ १२.१६४.११ ॥
ତେଣୁ ହେ ମାଦ୍ରେୟ, ତୁମେ ଯେପରି ପଚାରୁଛ ସେପରି ଏହା ଶୁଣ। ହେ ତାତ, ପୂର୍ବେ ଏ ସବୁ ଏକ ଜଳମୟ ମହାସାଗର ଥିଲା; ଆକାଶ ନଥିଲା, ଚିହ୍ନିହେବା ଭଳି ନଥିଲା, ଦେଖାଇହେବା ଭଳି ଭୂତଳ ନଥିଲା।
12.164.12
तमस्संवृतमस्पर्शमतिगम्भीरदर्शनम् ।
निःशब्दं चाप्रमेयं च तत्र जज्ञे पितामहः ॥ १२.१६४.१२ ॥
ଅନ୍ଧକାରରେ ଆବୃତ, ଅସ୍ପର୍ଶ୍ୟ, ଅତି ଗମ୍ଭୀର ଦର୍ଶନବିଶିଷ୍ଟ, ଶବ୍ଦହୀନ ଓ ଅପ୍ରମେୟ — ସେଠାରେ ପିତାମହ ଜନ୍ମିଲେ।
12.164.13
सोऽसृजद्वायुमग्निं च भास्करं चापि वीर्यवान् ।
आकाशममृजच्चोर्ध्वमध्नो भूमिं च नैर्ऋतिम् ॥ १२.१६४.१३ ॥
ସେହି ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ଆକାଶ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଓ ଅଧଃ ଭୂମି ଏବଂ ନୈର୍ଋତି (ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ) ଦିଗ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
12.164.14
ततः सचन्द्रतारं च नक्षत्राणि ग्रहांस्तथा ।
संवत्सरानहोरात्रानृतूनथ लवान्क्षणान्। ॥ १२.१६४.१४ ॥
ତା'ପରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ତାରା ସହିତ ନକ୍ଷତ୍ର, ଗ୍ରହ, ବର୍ଷ, ଦିନ-ରାତ୍ରି, ଋତୁ, ଲବ ଓ କ୍ଷଣ (ସୃଷ୍ଟି କଲେ)।
12.164.15
ततः शरीरं लोकस्थं स्थापयित्वा पितामहः ।
जनयामास भगवान्पुत्रानुत्तमतेजसः। ॥ १२.१६४.१५ ॥
ତା'ପରେ ଲୋକରେ ସ୍ଥିତ ଶରୀରକୁ ସ୍ଥାପନ କରି ଭଗବାନ ପିତାମହ ଉତ୍ତମ ତେଜସ୍ୱୀ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
12.164.16
मरीचिं भृगुमत्रिं च पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम् ।
वसिष्ठाङ्गिरसौ चोभौ भरद्वाजं तथैव च ॥ १२.१६४.१६ ॥
ମରୀଚି, ଭୃଗୁ, ଅତ୍ରି, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ, କ୍ରତୁ, ବସିଷ୍ଠ ଓ ଦୁଇ ଅଙ୍ଗିରା, ଏବଂ ଭରଦ୍ୱାଜ (ଜନ୍ମିଲେ)।
12.164.17
प्रजापतिस्तथा दक्षः कन्याः षष्टिमजीजनात् ।
ताश्च ब्रह्मर्पीन्सर्वान्प्रजार्थं प्रतिपेदिरे ॥ १२.१६४.१७ ॥
ପ୍ରଜାପତି ଦକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ଷାଠିଏ କନ୍ୟା ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ସେମାନେ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
12.164.18
ताभ्यो विश्वानि भूतानि देवाः पितृगणास्तथा ।
गन्धर्वाप्सरसश्चैव रक्षासि विविधानि च ॥ १२.१६४.१८ ॥
ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ଦେବତା, ପିତୃଗଣ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରା ଏବଂ ବିବିଧ ରାକ୍ଷସ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ।
12.164.19
पतत्रिमृगमीनाश्च गावश्चैव महोरगाः ।
नानाकृतिबलाश्चान्ये जलक्षितिविचारिणः ॥ १२.१६४.१९ ॥
ପକ୍ଷୀ, ମୃଗ, ମାଛ, ଗାଈ ଓ ମହାସର୍ପ, ଏବଂ ନାନା ରୂପ ଓ ବଳଯୁକ୍ତ, ଜଳ ଓ ସ୍ଥଳରେ ବିଚରଣକାରୀ ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ମଧ୍ୟ (ଜନ୍ମିଲେ)।
12.164.20
उद्भिज्जाः स्वेदजाश्चैव साण्डजाश्च जरायुजाः ।
अज्ञे तात जगत्सर्वं तथा स्थावरजङ्गमम् ॥ १२.१६४.२० ॥
ହେ ବତ୍ସ, ଉଦ୍ଭିଜ୍ଜ, ସ୍ୱେଦଜ, ଅଣ୍ଡଜ ଓ ଜରାୟୁଜ — ସ୍ଥାବର ଓ ଜଙ୍ଗମ ସମଗ୍ର ଜଗତ।
12.164.21
अतः सर्गमिमं कृत्वा सर्वलोकपितामहः ।
अश्वतं वेदपठितं धर्मं च जुजुपे पुनः ॥ १२.१६४.२१ ॥
ଏଣୁ ଏହି ସୃଷ୍ଟି ରଚନା କରି ସର୍ବଲୋକ ପିତାମହ ବେଦପଠିତ ଶାଶ୍ୱତ ଧର୍ମକୁ ପୁଣି ଆଶ୍ରୟ କଲେ।
12.164.22
स्मन्धर्मे स्थिता देवाः सहाचार्यपुरोहिताः ।
…त्या वसवो रुद्राः ससाध्या मरुदश्विनः। ॥ १२.१६४.२२ ॥
ସ୍ମନ୍ଧର୍ମରେ ସ୍ଥିତ ଦେବତା, ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଓ ପୁରୋହିତମାନଙ୍କ ସହ… …ତ୍ୟ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ସାଧ୍ୟ ସହିତ ମରୁତ୍ ଓ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର।
12.164.23
भृ…त्र्यङ्गिरसः सिद्धाः कश्यपश्च तपोधनाः ।
वष्ठगौतमागस्त्यास्तथा नारदपर्वतौ ॥ १२.१६४.२३ ॥
ଭୃ…ତ୍ର୍ୟ, ଅଙ୍ଗିରସ, ସିଦ୍ଧ, ତପୋଧନ କଶ୍ୟପ; ବଶିଷ୍ଠ, ଗୌତମ, ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଏବଂ ନାରଦ ଓ ପର୍ବତ।
12.164.24
क्रयो बालखिल्याश्च प्रभासाः सिकतास्तथा ।
घृगाच्या सोमवायव्या वैश्वानरमरीचिपाः ॥ १२.१६४.२४ ॥
କ୍ରୟ, ବାଳଖିଲ୍ୟ, ପ୍ରଭାସ, ସିକତ ଏବଂ…ଗାଚ୍ୟ, ସୋମ, ବାୟବ୍ୟ, ବୈଶ୍ୱାନର ଓ ମରୀଚିପ।
12.164.25
करूपाश्चैव हंसाश्च ऋषयो वाऽग्नियोनयः ।
…पप्रस्थाः पृश्नयश्च स्थिता ब्रह्मानुशासने ॥ १२.१६४.२५ ॥
କରୂପ, ହଂସ, ଅଗ୍ନିଯୋନି ଋଷି; …ପ୍ରସ୍ଥ ଓ ପୃଶ୍ନି — ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅନୁଶାସନରେ ସ୍ଥିତ।
12.164.26
दानवेन्द्रास्त्वतिक्रम्य तत्पितामहशासनम् ।
धर्मस्यापनयं चक्रुः क्रोधलोभसमन्विताः ॥ १२.१६४.२६ ॥
କିନ୍ତୁ ଦାନବେନ୍ଦ୍ରମାନେ ସେମାନଙ୍କ ପିତାମହଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଲଙ୍ଘନ କରି, କ୍ରୋଧ ଓ ଲୋଭରେ ଭରି ଧର୍ମର ବିନାଶ କଲେ ।
12.164.27
हिरण्यकशिपुश्चैव हिरण्याक्षो विरोचनः ।
शम्बरो विप्रचित्तिश्च प्रह्लादो नमुचिर्बलिः ॥ १२.१६४.२७ ॥
ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ, ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ, ବିରୋଚନ, ଶମ୍ବର, ବିପ୍ରଚିତ୍ତି, ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ନମୁଚି ଓ ବଳି ମଧ୍ୟ (ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିଲେ) ।
12.164.28
एते चान्ये च बहवः सगणा दैत्यदानवाः ।
धर्मसेतुमतिक्रम्य रेमिरेऽधर्मनिश्चयाः ॥ १२.१६४.२८ ॥
ଏମାନେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ବହୁତ ଗଣ ସହିତ ଦୈତ୍ୟ-ଦାନବମାନେ ଧର୍ମସେତୁ ଲଙ୍ଘନ କରି, ଅଧର୍ମରେ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇ ରମଣ କଲେ ।
12.164.29
सर्वे तुल्याभिजातीया यथा देवास्तथा वयम् ।
इत्येवं हेतुमास्थाय स्पर्धमानाः सुरर्षिभिः ॥ १२.१६४.२९ ॥
"ଆମେ ସମସ୍ତେ ଦେବତାଙ୍କ ପରି ସମାନ ଉଚ୍ଚକୁଳଜ" ଏହି ହେତୁ ଧରି ସେମାନେ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନଙ୍କ ସହ ସ୍ପର୍ଧା କଲେ ।
12.164.30
न प्रियं नाप्यनुक्रोशं चक्रुर्भूतेषु भारत ।
त्रीनुपायानतिक्रम्य दण्डेन रुरुधुः प्रजाः ॥ १२.१६४.३० ॥
ହେ ଭାରତ! ସେମାନେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ପ୍ରୀତି କି କରୁଣା ଦେଖାଇଲେ ନାହିଁ; ତିନି ଉପାୟ ଲଙ୍ଘନ କରି, ଦଣ୍ଡବଳରେ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ପୀଡ଼ିତ କଲେ ।
12.164.31
न जग्मुः संविदं तैश्च दर्पादसुरसत्तमाः ।
अथ वै भगवान्ब्रह्मा सर्वलोकनमस्कृतः ॥ १२.१६४.३१ ॥
ଅହଂକାରବଶତଃ ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସୁରମାନେ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ସନ୍ଧି କଲେ ନାହିଁ । ସେତେବେଳେ ସର୍ବଲୋକ ନମସ୍କୃତ ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମା...
12.164.32
तदा हिमवतः पृष्ठे सुरम्ये पद्मतारके ।
शतयोजनविस्तारे मणिमुक्ताचयाचिते ॥ १२.१६४.३२ ॥
ସେତେବେଳେ ହିମାଳୟର ପୃଷ୍ଠରେ, ସୁରମ୍ୟ ପଦ୍ମତାରକ ନାମକ ସ୍ଥାନରେ, ଶତ ଯୋଜନ ବିସ୍ତୃତ, ମଣି ଓ ମୁକ୍ତାର ରାଶିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାନରେ,
12.164.33
तस्मिन्गिरिवरे पुत्र पुष्पितद्रुमकानने ।
तस्थौ स विबुधश्रेष्ठो ब्रह्मा लोकार्थसिद्धये ॥ १२.१६४.३३ ॥
ହେ ପୁତ୍ର, ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତରେ, ପୁଷ୍ପିତ ବୃକ୍ଷର ବନରେ, ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକକାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଛିଡ଼ା ହେଲେ।
12.164.34
ततो वर्षसहस्रान्ते वितानमकरोत्प्रभुः ।
विधिना कल्पदृष्टेन यथोक्तेनोपपादितम् ॥ १२.१६४.३४ ॥
ତା'ପରେ ହଜାର ବର୍ଷ ଶେଷରେ, ପ୍ରଭୁ କଳ୍ପରେ ଦେଖାଯାଇଥିବା ବିଧି ଅନୁସାରେ, କୁହାଯାଇଥିବା ପରି ସିଦ୍ଧ କରାଯାଇଥିବା ବିତାନ ନିର୍ମାଣ କଲେ।
12.164.35
ऋषिभिर्यज्ञपटुभिर्यथावत्कर्मकर्तृभिः ।
मरुद्भिः परिसंकीर्णं दीप्यमानैश्च पावकैः ॥ १२.१६४.३५ ॥
ଯଜ୍ଞରେ ନିପୁଣ ଋଷି, ବିଧିବତ କର୍ମକାରୀ, ମରୁତ୍ ଓ ଦୀପ୍ତ ଅଗ୍ନିରେ ସେ ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡଳ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।
12.164.36
काञ्चनैर्यज्ञभाण्डैश्च भ्राजिष्णुभिरलंकृतम् ।
वृतं देवगणैश्चैव प्रबभौ यज्ञमण्डलम् ॥ १२.१६४.३६ ॥
ସୁନାର ଯଜ୍ଞପାତ୍ର ଓ ଦୀପ୍ତ ଅଳଙ୍କାରରେ ସଜ୍ଜିତ, ଦେବଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରା ସେ ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡଳ ଶୋଭାୟମାନ ହେଲା।
12.164.37
तथा ब्रह्मर्षिभिश्चैव सदस्यैरुपशोभितम् ।
अत्र घोरतमं वृत्तमृषीणां मे परिश्रुतम् ॥ १२.१६४.३७ ॥
ସେହିପରି ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ଓ ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେ ଶୋଭିତ ଥିଲା। ଏଠାରେ ଋଷିମାନଙ୍କର ଅତି ଭୟଙ୍କର ଘଟଣା ମୁଁ ଶୁଣିଛି।
12.164.38
चन्द्रमा विमलं व्योम यथाऽभ्युदिततारकम् ।
विदार्याग्निं तथा भूतमुत्थितं श्रूयते तदा ॥ १२.१६४.३८ ॥
ପରିଷ୍କାର ଆକାଶରେ ତାରାମାନେ ଉଦିତ ହେଲେ ଚନ୍ଦ୍ର ଉଦିତ ହେଲାପରି, ସେତେବେଳେ ଅଗ୍ନିକୁ ଚିରି ଏକ ପ୍ରାଣୀ ଉଠିଥିବା ଶୁଣାଯାଏ।
12.164.39
लोनीत्पलसवर्णाभं तीक्ष्णदंष्ट्रं कृशोदरम् ।
प्रांशुमुद्धर्षणं चापि तथैव ह्यमितौजसम् ॥ १२.१६४.३९ ॥
ନୀଳ ପଦ୍ମ ପରି ରଙ୍ଗର, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତ ଥିବା, ପତଳା ପେଟ ଥିବା, ଲମ୍ବା, ରୋମାଞ୍ଚକର ଏବଂ ଅପରିମିତ ତେଜ ଥିବା ଥିଲା।
12.164.40
अस्मिन्नुत्पद्यमाने च प्रचचास वसुंधरा ।
महोर्मिकलिलावर्तश्रुक्षुभे स महोदधिः ॥ १२.१६४.४० ॥
ଏହା ଜନ୍ମ ହେବା ମାତ୍ରେ ପୃଥିବୀ କମ୍ପିଲା; ବଡ଼ ବଡ଼ ଢେଉ ଓ ଘୂର୍ଣ୍ଣିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେ ମହାସାଗର କ୍ଷୁବ୍ଧ ହେଲା।
12.164.41
पेतुश्चोत्का महोत्पाताः शाखाश्च मुमुचुर्द्रुमाः ।
अप्रसन्ना दिशः सर्वाः पवनश्चाशिवो ववौ।
मुहुर्मुहुश्च भूतानि प्राव्यथन्त भयात्तथा ॥ १२.१६४.४१ ॥
ଉଲ୍କା ପଡ଼ିଲା, ମହା ଅଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଗଲା; ଗଛର ଡାଳ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିଲା; ସମସ୍ତ ଦିଗ ଅପ୍ରସନ୍ନ ହେଲା; ଅଶୁଭ ପବନ ବହିଲା; ପ୍ରାଣୀମାନେ ଭୟରେ ବାରମ୍ବାର କମ୍ପିଲେ।
12.164.42
ततः स तुमुलं दृष्ट्वा तद्भूतं समुपस्थितम् ।
महर्षिसुरगन्धर्वानुवाचेदं पितामहः ॥ १२.१६४.४२ ॥
ତା'ପରେ ସେ ଭୟଙ୍କର କୋଲାହଳ ଓ ସମ୍ମୁଖରେ ଉପସ୍ଥିତ ସେ ପ୍ରାଣୀକୁ ଦେଖି ପିତାମହ ମହର୍ଷି, ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ।
12.164.43
मयैवं चिन्तितं भूतमसिर्नामैष वीर्यवान् ।
रक्षणार्थाय लोकस्य वधाय च सुरद्विषाम् ॥ १२.१६४.४३ ॥
ମୁଁ ଏପରି ଚିନ୍ତା କରିଥିଲି: ଏହି ପ୍ରାଣୀ 'ଅସି' ନାମକ ପରାକ୍ରମୀ; ଲୋକରକ୍ଷା ଓ ଦେବଶତ୍ରୁ ବଧ ପାଇଁ ଏହା।
12.164.44
ततस्तद्रुपमुत्सृज्य बभौ निस्त्रिंश एव सः ।
विमलस्तीक्ष्णधारश्च कालान्तक इवोद्यतः ॥ १२.१६४.४४ ॥
ତା'ପରେ ସେ ରୂପ ତ୍ୟାଗ କରି ସେ ନିର୍ମଳ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣଧାର ଖଡ୍ଗ ରୂପେ ଚମକି ଉଠିଲା, ଯେପରି କାଳାନ୍ତକ ଉତ୍ତୋଳିତ ହୋଇଥିଲେ।
12.164.45
ततस्तं नीलकण्ठाय रुद्रायर्षभकेतवे ।
ब्रह्मा ददावसिं तीक्ष्णमधर्मप्रतिवारणम् ॥ १२.१६४.४५ ॥
ତା'ପରେ ବ୍ରହ୍ମା ନୀଳକଣ୍ଠ, ବୃଷଭଧ୍ୱଜ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଅଧର୍ମ ନିବାରଣକାରୀ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଖଡ୍ଗ ଦେଲେ।
12.164.46
ततः स भगवान्रुद्रो ब्रह्मर्षिगणपूजितः ।
प्रगृह्मासिममेयात्मा रूपमन्यच्चकार ह ॥ १२.१६४.४६ ॥
ତା'ପରେ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ଅମେୟ ଆତ୍ମା ଭଗବାନ ରୁଦ୍ର ଖଡ୍ଗ ଧରି ଆଉ ଏକ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।
12.164.47
चतुर्बाहुः स्पृशन्मूर्ध्ना भूमिष्ठोऽपि दिशो दश ।
ऊर्ध्वदृष्टिर्महाबाहुर्मुखाज्ज्वालाः समुत्सृजन् ॥ १२.१६४.४७ ॥
ଚାରି ବାହୁ ବିଶିଷ୍ଟ, ଭୂମିରେ ଠିଆ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ମସ୍ତକରେ ଦଶ ଦିଗ ଛୁଇଁଥିବା, ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱଦୃଷ୍ଟି, ମହାବାହୁ ସେ ମୁଖରୁ ଜ୍ୱାଳା ନିର୍ଗତ କରୁଥିଲେ।
12.164.48
विकुर्वन्बहुधा वर्णान्नीलपाण्डुरलोहितान् ।
बिभ्रत्कृष्णाजिनं वासो हेमप्रवरतारकम् ॥ १२.१६४.४८ ॥
ବହୁ ପ୍ରକାରେ ବର୍ଣ ବଦଳାଉ — ନୀଳ, ପାଣ୍ଡୁ, ଲୋହିତ — କୃଷ୍ଣାଜିନ ବସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ତାରକାରେ ଶୋଭିତ।
12.164.49
नेत्रं चैकं ललाटस्थं भास्करप्रतिमं महत् ।
शुशुभाते सुविमले द्वे नेत्रे कृष्णपिङ्गले ॥ १२.१६४.४९ ॥
ଲଲାଟରେ ଥିବା ଏକ ନେତ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ମହାନ ଥିଲା; ଏବଂ ଦୁଇଟି ଅତି ନିର୍ମଳ ନେତ୍ର କୃଷ୍ଣପିଙ୍ଗଳ ବର୍ଣ୍ଣରେ ଚମକିଲା।
12.164.50
ततो देवो महादेवः शूलपाणिर्भगाक्षिहा ।
संप्रगृह्य तु निस्त्रिंशं कालाग्निसमवर्चसम् ॥ १२.१६४.५० ॥
ତା'ପରେ ଭଗର ଆଖି ନାଶକ, ଶୂଳପାଣି ମହାଦେବ କାଳାଗ୍ନି ସମାନ ତେଜୋମୟ ଖଡ୍ଗକୁ ଦୃଢ଼ଭାବେ ଧରି...
12.164.51
त्रिकूटं चर्म चोद्यम्य सविद्युतमिवाम्बुदम् ।
चचार विविधान्मार्गान्दानवान्तचिकीर्षया।
विधुन्वन्नसिमाकाशे तथा युद्धचिकीर्षया ॥ १२.१६४.५१ ॥
ବିଜୁଳି ସହିତ ମେଘ ପରି ତ୍ରିକୂଟ ଢାଲକୁ ଉଠାଇ, ଦାନବମାନଙ୍କୁ ଶେଷ କରିବାର ଇଚ୍ଛାରେ ସେ ବିଭିନ୍ନ ପଥରେ ବିଚରଣ କଲେ; ଆକାଶରେ ଖଡ୍ଗ ଘୂରାଇ, ଯୁଦ୍ଧ କରିବାର ଇଚ୍ଛାରେ...
12.164.52
तस्य नादं विनदतो महाहासं च मुञ्चतः ।
बभौ प्रतिभयं रूपं तदा रुद्रस्य भारत ॥ १२.१६४.५२ ॥
ସେ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ଓ ମହା ହାସ୍ୟ ବିସ୍ତାର କରୁଥିବା ସମୟରେ, ହେ ଭାରତ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ରୂପ ସେତେବେଳେ ଭୟଙ୍କର ଦିଶିଲା।
12.164.53
तद्रूपधारिणं रुद्रं रौद्रकर्मचिकीर्षया ।
निशाम्य दानवाः सर्वे हृष्टाः समभिदुद्रुवुः ॥ १२.१६४.५३ ॥
ସେହି ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର କର୍ମ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଦାନବ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଧାଇଁଲେ।
12.164.54
अश्मभिश्चाम्यवर्षन्त प्रदीप्तैश्च तथोल्मुकैः ।
घोरैः प्रहरणैश्चान्यैः क्षुरधारैरयस्मयैः ॥ १२.१६४.५४ ॥
ପଥର ଓ ଜଳନ୍ତା ମଶାଲରେ ସେମାନେ ବର୍ଷା କଲେ; ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଲୌହ କ୍ଷୁରଧାର ଅନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ।
12.164.55
ततस्तु दानवानीकं संप्रणेतृकमप्युत ।
खङ्गं दृष्ट्वा बलाधूतं प्रमुमोह चचाल च ॥ १२.१६४.५५ ॥
ସେତେବେଳେ ଦାନବ ସେନା, ନିଜ ନେତା ସହିତ, ବଳରେ ଘୂରାଯାଉଥିବା ଖଡ୍ଗ ଦେଖି ମୋହିତ ହୋଇ କମ୍ପିଲା।
12.164.56
चित्रं शीघ्रपदत्वाच्च चरन्तमसिपाणिनम् ।
तमेकमसुराः सर्वे सहस्रमिति मेनिरे ॥ १२.१६४.५६ ॥
ଶୀଘ୍ର ପାଦଗତି ଯୋଗୁଁ ଖଡ୍ଗ ହାତରେ ବୁଲୁଥିବା ସେହି ଏକାକୀ ଜଣକୁ ସମସ୍ତ ଅସୁର ହଜାରେ ବୋଲି ଭାବିଲେ; ଏହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଥିଲା।
12.164.57
छिन्दन्भिन्दन्रुजन्कृन्तन्दारयन्प्रथमन्नपि ।
अचरद्वैरिसङ्घेषु दावाग्निरिव कक्षगः ॥ १२.१६४.५७ ॥
କାଟି, ଭାଙ୍ଗି, ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଚିରି, ଫାଡି ସେ ଶତ୍ରୁସଙ୍ଘ ମଧ୍ୟରେ ବନାଗ୍ନି ପରି ବୁଲିଲା।
12.164.58
असिवेगप्रभग्नास्ते छिन्नबाहूरुवक्षसः ।
उत्तमाङ्गप्रकृत्ताश्च पेतुरुर्व्यां महाबलाः ॥ १२.१६४.५८ ॥
ଖଡ୍ଗ ବେଗରେ ଭଗ୍ନ, ବାହୁ, ଊରୁ ଓ ବକ୍ଷ ଛିନ୍ନ, ମସ୍ତକ କଟା ଯାଇଥିବା ସେହି ମହାବଳମାନେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ।
12.164.59
अपरे दानवा भग्नाः खङ्गधारावपीडिताः ।
अन्योन्यमभिनर्दन्तो दिशः संप्रतिपेदिरे ॥ १२.१६४.५९ ॥
ଅନ୍ୟ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ଖଡ୍ଗ ଧାରରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ପରାଜିତ ହେଲେ; ପରସ୍ପରକୁ ଡାକି ସେମାନେ ଦିଗେ ଦିଗେ ପଳାଇଲେ।
12.164.60
भूमिं केचित्प्रविविशुः पर्वतानपरे तथा ।
अपरे जग्मुराकासमपरेऽम्भः समाविशन् ॥ १२.१६४.६० ॥
କେହି ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ସେହିପରି କେହି ପର୍ବତରେ; ଅନ୍ୟମାନେ ଆକାଶକୁ ଗଲେ, ଆଉ କେହି ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
12.164.61
तस्मिन्महति संवृत्ते समरे भृशदारुणे ।
बभूव भूः प्रतिभया मांसशोणितकर्दमा ॥ १२.१६४.६१ ॥
ସେହି ମହାନ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଘଟିବାରୁ ପୃଥିବୀ ଭୟାବହ ହୋଇ ମାଂସ ଓ ରକ୍ତର କାଦୁଅରେ ପରିଣତ ହେଲା।
12.164.62
दानवानां शरीरैश्च पतितैः शोणितोक्षितैः ।
समाकीर्णा महाबाहो शैलैरिव सकिंशुकैः ॥ १२.१६४.६२ ॥
ହେ ମହାବାହୋ, ରକ୍ତରେ ତିନ୍ତା ପଡ଼ିଥିବା ଦାନବମାନଙ୍କ ଶରୀରରେ ସେହି ଭୂମି କିଂଶୁକ ବୃକ୍ଷସହିତ ପର୍ବତ ପରି ଢାଙ୍କି ଯାଇଥିଲା।
12.164.63
रुधिरेण परिक्लिन्ना प्रबभौ वसुधा तदा ।
रक्तार्द्रवसना श्यामा नारीव मदविह्वला ॥ १२.१६४.६३ ॥
ସେତେବେଳେ ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିବା ସେହି ପୃଥିବୀ, ରକ୍ତରେ ଓଦା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ମଦରେ ବିହ୍ୱଳ ଶ୍ୟାମା ନାରୀ ପରି ଚମକିଲା।
12.164.64
स रुद्रो दानवान्हत्वा कृत्वा धर्मोत्तरं जगत् ।
रौद्रं रुपमथाक्षिप्य चक्रे रूपं शिवं शिवः ॥ १२.१६४.६४ ॥
ସେହି ରୁଦ୍ର ଦାନବମାନଙ୍କୁ ବଧ କରି, ଧର୍ମକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କରି ଜଗତ ସ୍ଥାପନ କଲେ; ତା ପରେ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ତ୍ୟାଗ କରି ଶିବ କଲ୍ୟାଣ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।
12.164.65
ततो महर्षयः सर्वे सर्वे देवगणास्तथा ।
जयेनाद्भुतकल्पेन देवदेवमथास्तुवन् ॥ १२.१६४.६५ ॥
ତା ପରେ ସମସ୍ତ ମହର୍ଷି ଓ ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ, ଅଦ୍ଭୁତ ବିଜୟରେ ଦେବଦେବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
12.164.66
ततः स भगवान्रुद्रो दानवक्षतजोक्षितम् ।
असिं धर्मस्य गोप्तारं ददौ सत्कृत्य विष्णवे ॥ १२.१६४.६६ ॥
ତା ପରେ ସେହି ଭଗବାନ ରୁଦ୍ର, ଦାନବମାନଙ୍କ ରକ୍ତରେ ତିନ୍ତା, ଧର୍ମର ରକ୍ଷକ ସେହି ଖଡ୍ଗକୁ ସମ୍ମାନ ସହିତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଲେ।
12.164.67
विष्णुर्मरीचये प्रादान्मरीचिर्भार्गवाय तम् ।
महर्षिभ्यो ददौ खङ्गमृषयो वासवाय च ॥ १२.१६४.६७ ॥
ବିଷ୍ଣୁ ସେହି ଖଡ୍ଗ ମରୀଚିଙ୍କୁ ଦେଲେ; ମରୀଚି ତାହା ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ ଦେଲେ; ମହର୍ଷିମାନଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଏବଂ ଋଷିମାନେ ବାସବ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଲେ।
12.164.68
महेन्द्रो लोकपालेभ्यो लोकपाला तु पुत्रक ।
मनवे सूर्यपुत्राय ददुः खङ्गं सुविस्तरम् ॥ १२.१६४.६८ ॥
ମହେନ୍ଦ୍ର ଲୋକପାଳମାନଙ୍କୁ ଦେଲେ; ହେ ପୁତ୍ର, ଲୋକପାଳମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର ମନୁଙ୍କୁ ସେହି ଅତି ବିଶାଳ ଖଡ୍ଗ ଦେଲେ।
12.164.69
ऊचुश्चैनं तथा वाक्यं मानुषाणां त्वमीश्वरः ।
असिना धर्मगर्भेण पालयस्व प्रजा इति ॥ १२.१६४.६९ ॥
ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଏହିପରି କହିଲେ: 'ତୁମେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ଈଶ୍ୱର; ଧର୍ମଗର୍ଭ ଏହି ଖଡ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ପାଳନ କର।'
12.164.70
धर्मसेतुमतिक्रान्ताः स्थूलसूक्ष्मार्थकारणात् ।
विभज्य दण्डं रक्ष्याः स्युर्धर्मतो न यदृच्छया ॥ १२.१६४.७० ॥
ଧର୍ମସେତୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ, ସ୍ଥୂଳ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ କାରଣରୁ, ଦଣ୍ଡ ବିଭାଗ କରି ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ରକ୍ଷଣୀୟ; ଯଦୃଚ୍ଛାରେ ନୁହେଁ।
12.164.71
दुर्वाचा निग्रहो दण्डो हिरण्यबहुलस्तथा ।
व्यङ्गता च शरीरस्य वधो नाल्पस्य करणात् ॥ १२.१६४.७१ ॥
କଠୋର ବାକ୍ୟ ପାଇଁ ନିଗ୍ରହ ଦଣ୍ଡ; ତାହାରେ ସୁନାର ବହୁ ଦଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ ଅଛି; ଶରୀରକୁ ବିକୃତ କରିବା ମଧ୍ୟ ଦଣ୍ଡ; ସାମାନ୍ୟ ଅପରାଧ ପାଇଁ ବଧ ନୁହେଁ।
12.164.72
असेरेतानि रूपाणि दुर्वारादीनि नि दशेत् ।
असेरेवं प्रमाणानि परमाण्यभ्यतिक्रमात् ॥ १२.१६४.७२ ॥
ଖଡ୍ଗର ଏହି ରୂପ ଦୁର୍ବାକ୍ୟ ଆଦିରୁ ଆରମ୍ଭ; ଏହିପରି ଖଡ୍ଗର ପ୍ରମାଣ ଅଛି, ଅତିକ୍ରମ ପାଇଁ।
12.164.73
अभिषिच्याथ पुत्रं स्वं प्रजानामधिपं ततः ।
मनुः प्रजानां रक्षार्थं क्षुपाय प्रददावसिम् ॥ १२.१६४.७३ ॥
ତା'ପରେ ନିଜ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର ଅଧିପତି ରୂପେ ଅଭିଷେକ କରି, ପ୍ରଜା ରକ୍ଷା ପାଇଁ ମନୁ କ୍ଷୁପଙ୍କୁ ସେହି ଖଡ୍ଗ ଦେଲେ।
12.164.74
क्षुपाज्जग्राह चेक्ष्वाकुरिक्ष्वाकोश्च पुरूरवाः ।
आयुश्च तस्माल्लोभे तं नहुषश्च ततो भुवि ॥ १२.१६४.७४ ॥
କ୍ଷୁପଙ୍କଠାରୁ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କଠାରୁ ପୁରୂରବା; ପୁରୂରବାଙ୍କଠାରୁ ଆୟୁ; ତାଙ୍କଠାରୁ ଲୋଭବଶରେ ନହୁଷ; ତା'ପରେ ପୃଥିବୀରେ।
12.164.75
ययातिर्नहुषाच्चापि पूरुस्तस्माच्च लब्धवान् ।
आधूर्तश्च गयस्तस्मात्ततो भूमिशयो नृपः ॥ १२.१६४.७५ ॥
ନହୁଷଙ୍କଠାରୁ ଯଯାତି; ତାଙ୍କଠାରୁ ପୂରୁ ପାଇଲେ; ପୂରୁଙ୍କଠାରୁ ଆଧୂର୍ତ; ତାଙ୍କଠାରୁ ଗୟ; ତା'ପରେ ଭୂମିଶୟ ନାମକ ରାଜା।
12.164.76
भरतश्चापि दौष्यन्तिर्लेभे भूमिशयादसिम् ।
तस्माल्लोभे च धर्मज्ञो राजन्नैलबिलस्तथा ॥ १२.१६४.७६ ॥
ଦୁଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭରତ ମଧ୍ୟ ଭୂମିଶୟଙ୍କଠାରୁ ଖଡ୍ଗ ପାଇଲେ। ତାଙ୍କଠାରୁ, ହେ ରାଜନ୍, ଧର୍ମଜ୍ଞ ଐଳବିଳ ମଧ୍ୟ ଲୋଭବଶରେ ସେହିପରି।
12.164.77
ततस्त्वैलबिलाल्लेभे धुन्धुमारो नरेश्वरः ।
धुन्धुमाराच्च काम्भोजो मुचुकुन्दस्ततोऽभजत् ॥ १२.१६४.७७ ॥
ତା'ପରେ ଐଳବିଳଙ୍କଠାରୁ ନରେଶ୍ୱର ଧୁନ୍ଧୁମାର ପାଇଲେ। ଧୁନ୍ଧୁମାରଙ୍କଠାରୁ କାମ୍ବୋଜ; ତା'ପରେ ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ପାଇଲେ।
12.164.78
मुचुकुन्दान्मरुत्तश्च मरुत्तादपि रैवतः ।
रैवताद्युवनाश्वश्च युवनाश्वात्ततो रघुः ॥ १२.१६४.७८ ॥
ମୁଚୁକୁନ୍ଦଙ୍କଠାରୁ ମରୁତ୍ତ; ମରୁତ୍ତଙ୍କଠାରୁ ରୈବତ; ରୈବତଙ୍କଠାରୁ ଯୁବନାଶ୍ୱ; ଯୁବନାଶ୍ୱଙ୍କଠାରୁ ତା'ପରେ ରଘୁ।
12.164.79
इक्ष्वाकुवंशजस्तस्माद्धरिणाश्वः प्रतापवान् ।
हरिणाश्वादसिं लेभे शुनकः शुनकादपि ॥ १२.१६४.७९ ॥
ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶରେ ଜାତ ପ୍ରତାପୀ ହରିଣାଶ୍ୱ ତାଙ୍କଠାରୁ। ହରିଣାଶ୍ୱଙ୍କଠାରୁ ଶୁନକ ଖଡ୍ଗ ପାଇଲେ; ଶୁନକଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ।
12.164.80
उशीनरो वै धर्मात्मा तस्माद्भोजाः सयादवाः ।
यदुभ्यश्च शिबिर्लेभे शिबेश्चापि प्रतर्दनः ॥ १२.१६४.८० ॥
ଉଶୀନର ଧର୍ମାତ୍ମା ଥିଲେ; ତାଙ୍କଠାରୁ ଭୋଜ ଓ ଯାଦବମାନେ ଜନ୍ମିଲେ। ଯଦୁଠାରୁ ଶିବି ଜନ୍ମିଲେ, ଏବଂ ଶିବିଠାରୁ ପ୍ରତର୍ଦନ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ।
12.164.81
प्रतर्दनादष्टकश्च रुशदश्वोऽष्टकादपि ।
रुशदश्वाद्भरद्वाजो द्रोणस्तस्मात्कृपस्ततः।
ततस्त्वं भ्रातृभिः सार्धं परमासिमवाप्तवान् ॥ १२.१६४.८१ ॥
ପ୍ରତର୍ଦନଙ୍କଠାରୁ ଅଷ୍ଟକ; ଅଷ୍ଟକଙ୍କଠାରୁ ରୁଶଦଶ୍ୱ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ। ରୁଶଦଶ୍ୱଙ୍କଠାରୁ ଭରଦ୍ୱାଜ, ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କଠାରୁ ଦ୍ରୋଣ ଏବଂ ତାଙ୍କଠାରୁ କୃପ। ତାପରେ ତୁମେ ତୁମ ଭାଇମାନଙ୍କ ସହିତ ପରମ ଖଡ୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ କଲ।
12.164.82
कृत्तिकास्तस्य नक्षत्रमसेरग्निश्च दैवतम् ।
रोहिण्यो गोत्रमस्याथ रुद्राश्च गुरुसत्तमाः ॥ १२.१६४.८२ ॥
ସେହି ଖଡ୍ଗର ନକ୍ଷତ୍ର କୃତ୍ତିକା, ଦେବତା ଅଗ୍ନି। ତାର ଗୋତ୍ର ରୋହିଣୀ; ଏବଂ ରୁଦ୍ରଗଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁରୁ।
12.164.83
असेरष्टौ हि नामानि रहस्यानि निबोध मे ।
पाण्डवेय सदा यानि कीर्तयँल्लभते जयम् ॥ १२.१६४.८३ ॥
ହେ ପାଣ୍ଡବେୟ, ସେହି ଖଡ୍ଗର ଆଠୋଟି ଗୁପ୍ତ ନାମ ଅଛି; ମୋ ଠାରୁ ସେସବୁ ଶୁଣ। ଯିଏ ସର୍ବଦା ସେଗୁଡ଼ିକୁ କୀର୍ତ୍ତନ କରେ, ସେ ବିଜୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
12.164.84
असिर्विशसनः खङ्गस्तीक्ष्णचर्मा दुरासदः ।
श्रीगर्भो विजयश्चैव धर्मपालस्तथैव च ॥ १२.१६४.८४ ॥
ଅସି, ବିଶସନ, ଖଡ୍ଗ, ତୀକ୍ଷ୍ଣଚର୍ମା, ଦୁରାସଦ, ଶ୍ରୀଗର୍ଭ, ବିଜୟ ଓ ଧର୍ମପାଳ—ଏହିସବୁ ତାର ନାମ।
12.164.85
अग्र्यः प्रहरणानां च खङ्गो भुवि परिश्रुतः ।
महेश्वरप्रणीतश्च पुराणे निश्चयं गतः।
एतानि चैव नामानि पुराणे निश्चितानि वै ॥ १२.१६४.८५ ॥
ପୃଥିବୀରେ ଖଡ୍ଗ ଅସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଏହା ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉପଦିଷ୍ଟ ଏବଂ ପୁରାଣରେ ନିଶ୍ଚିତ। ଏହି ନାମଗୁଡ଼ିକ ପୁରାଣରେ ନିର୍ଧାରିତ।
12.164.86
पृथुस्तूत्पादयामास धनुराद्यमरिंदमः ।
तेनेयं पृथिवी दुग्धा सस्यानि सुबहून्यपि।
धर्मेण च यथापूर्वं वैन्येन परिरक्षिता ॥ १२.१६४.८६ ॥
ପୃଥୁ ଧନୁ ଆଦି ନିର୍ମାଣ କଲେ; ଶତ୍ରୁ ଦମନକାରୀ ସେ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ପୃଥିବୀ ଦୋହନ ହେଲା ଏବଂ ବହୁ ଶସ୍ୟ ମିଳିଲା। ବେନପୁତ୍ର ପୂର୍ବ ପରି ଧର୍ମରେ ଏହାକୁ ରକ୍ଷା କଲେ।
12.164.87
तदेतदार्षं माद्रेय प्रमाणं कर्तुमर्हसि ।
असेश्च पूजा कर्तव्या सदा युद्धविशारदैः ॥ १२.१६४.८७ ॥
ହେ ମାଦ୍ରେୟ, ଏହି ଋଷି ପରମ୍ପରାକୁ ତୁମେ ପ୍ରମାଣ ମାନିବା ଉଚିତ। ଖଡ୍ଗର ପୂଜା ଯୁଦ୍ଧନିପୁଣମାନେ ସର୍ବଦା କରିବା ଉଚିତ।
12.164.88
इत्येष प्रथमः कल्पो मया ते कथितः पुनः ।
एवमेवासिसर्गोऽयं यथावद्भरतर्षभ ॥ १२.१६४.८८ ॥
ଏହିପରି ପ୍ରଥମ ନିୟମ ମୁଁ ତୁମକୁ ପୁଣି କହିଲି। ସେହିପରି ଏହି ଖଡ୍ଗ-ସୃଷ୍ଟିଟି ମଧ୍ୟ ଯଥାଯଥ, ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
12.164.89
सर्वथा तमिह श्रुत्वा स्वङ्गस्यागममुत्तमम् ।
लभते पुरुषः कीर्ति प्रेत्य चानन्त्यमश्नुते ॥ १२.१६४.८९ ॥
ଏଠାରେ ଖଡ୍ଗର ଉତ୍ତମ ପରମ୍ପରା ସର୍ବପ୍ରକାରେ ଶୁଣି ମଣିଷ କୀର୍ତ୍ତି ପାଏ; ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଅନନ୍ତତା ଲାଭ କରେ।