مهابهاراتا · أدهيايا 12.165
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.165.1
इत्युक्तवति भीष्मे तु तूष्णींभूते युधिष्ठिरः ।
पप्रच्छावसथं गत्वा भ्रातृन्विदुरपञ्चमान् ॥ १२.१६५.१ ॥
ولما قال بهيشمة ذلك وسكت، ذهب يُدهِشثِرا إلى مسكنه، ومعه فيدورا خامسًا، وسأل إخوته.
12.165.2
धर्मे चार्थे च कामे च लोकवृत्तिः समाहिता ।
तेषां गरीयान्कतमो मध्यमः को लघुश्च कः ॥ १२.१६५.२ ॥
في الدَّهَرْما والأرثا والكاما تكمن سيرة العالم. فأيها أعظم، وأيها الوسيط، وأيها الأدنى؟
12.165.3
कस्मिंश्चात्मा नियन्तव्यस्त्रिवर्गविजयाय वै ।
संपृष्टा नैष्ठिकं वाक्यं यथाबद्वक्तुमर्हथ ॥ १२.१६५.३ ॥
وفيمَ يجب أن تُضبط النفس لأجل الظفر بالأهداف الثلاثة؟ وقد سُئلتم، فاحرصوا أن تقولوا كلمة حاسمة على وجهها.
12.165.4
ततोऽर्थगतितत्त्वज्ञः प्रथमं प्रतिभानवान् ।
जगाद विदुरो वाक्यं धर्मशास्त्रमनुस्मरन् ॥ १२.१६५.४ ॥
فتكلّم فيدورا أولًا، وهو العالم بحقيقة مسالك المال، ذو البديهة، مستحضرًا كتاب الدَّهَرْما، بهذه الكلمات.
12.165.5
बहुश्रुतं तपस्त्यागः श्रद्धा यज्ञक्रिया क्षमा ।
भावशुद्धिर्दया सत्यं संयमश्चात्मसंपदः ॥ १२.१६५.५ ॥
غزارة العلم، والتقشف، والتخلي، والإيمان، وأداء القربان، والصبر، وطهارة النية، والرحمة، والصدق، والضبط — هذه هي ثروات النفس.
12.165.6
एतदेवाभिपद्यस्व मा ते भूच्चलितं मनः ।
एतन्मूलौ हि धर्मार्थावेतदेकपदं हितम् ॥ १२.१६५.६ ॥
فالجأ إلى هذا وحده، ولا يضطرب قلبك؛ فجذور الدَّهَرْما والأرثا فيه، وهو وحده الطريق النافع الواحد.
12.165.7
धर्मेणैवर्षयस्तीर्णा धर्मे लोकाः प्रतिष्ठिताः ।
धर्मेण देवा दिवि च धर्मे चार्थः समाहितः ॥ १२.१६५.७ ॥
بالدارما وحدها عبر الحكماء، وفي الدارما تقوم العوالم. وبالدارما كان الآلهة في السماء، وفي الدارما يثبت الأرتha.
12.165.8
धर्मो राजन्गुणः श्रेष्ठो मध्यमो ह्यर्थ उच्यते ।
कामो यवीयानिति च प्रवदन्ति मनीषिणः ॥ १२.१६५.८ ॥
أيها الملك، الدارما هي الصفة العليا؛ والأرتha يُسمّى الوسطى؛ والكاما، يقول الحكماء، هو الأصغر.
12.165.9
तस्माद्धर्मप्रधानेन भवितव्यं यतात्मना ।
तथा च सर्वभूतेषु वर्तितव्यं यतात्मना ॥ १२.१६५.९ ॥
فلذلك ينبغي لضابط النفس أن يجعل الدارما هي الأولى؛ وكذلك ينبغي لضابط النفس أن يسلك مع جميع الكائنات.
12.165.10
समाप्तवचने तस्मिन्भीमकर्मा धनञ्जयः ।
ततोऽर्थगतितत्त्वज्ञो जगौ वाक्यं प्रचोदितः ॥ १२.१६५.१० ॥
ولما انتهى ذلك القول، تكلم دهنغجايا، صاحب الأفعال المرعبة، العارف بحقيقة مسلك الأرتha، مدفوعاً بهذه الكلمات.
12.165.11
कर्मभूमिरियं राजन्निह वार्ता प्रशस्यते ।
कृषिर्वाणिज्यगोरक्षं शिल्पानि विविधानि च ॥ १२.१६५.११ ॥
أيها الملك، هذه أرض العمل؛ وهنا يُمدح الوارتا (وسيلة العيش): الزراعة والتجارة ورعي الماشية والحرف المتنوعة.
12.165.12
अर्थ इत्येव सर्वेषां कर्मणामव्यतिक्रमः ।
निवृत्तेऽर्थे न वर्तेते धर्मकामाविति श्रुतिः ॥ १२.१६५.१२ ॥
الأرتha وحده أساس جميع الأفعال؛ فإذا انقطع الأرتha لم يستمر الدارما والكاما — هكذا تقول الشروتي.
12.165.13
विषहेतार्थवान्धर्ममाराधयितुमुत्तमम् ।
कामं च चरितुं शक्तो दुष्प्रापमकृतात्मभिः ॥ १२.१६५.१३ ॥
من كان ذا ثروة يكون قادرًا على عبادة الدharma الأسمى والتمتع بالرغبة؛ أما الذين لم يضبطوا أنفسهم فهو أمر عسير عليهم.
12.165.14
अर्थस्यावयवावेतौ धर्मकामाविति श्रुतिः ।
अर्थसिद्ध्या विनिर्वृत्तावृभावेतौ भविष्यतः ॥ १२.१६५.१४ ॥
يقول الوحي إن الدharma والرغبة عضوان من أعضاء الثروة؛ وبتحقيق الثروة يتمّ الاثنان معًا.
12.165.15
तद्गतार्थं हि पुरुषं विशिष्टतरयोनयः ।
ब्रह्माणमिव भूतानि सततं पर्युपासते ॥ १२.१६५.१५ ॥
يخدم أهل الأنساب الأرفع دائمًا ذلك الرجل الذي غايته الثروة، كما تخدم جميع الكائنات براهما.
12.165.16
जटाजिनधरा दान्ताः पङ्कदिग्धा जितेन्द्रियाः ।
मुण्डा निस्तन्तवश्चापि वसन्त्यर्थार्थिनः पृथक् ॥ १२.१६५.१६ ॥
يلبسون الجدائل وجلود الغزلان، ويضبطون أنفسهم، ملطخون بالطين، قاهرون للحواس، حليقو الرؤوس، متحررون من خيوط الارتباط، ويسكن طالبو المال كلٌّ على حدة.
12.165.17
काषायवसनाश्चान्ये श्मश्रुला हि सुसंयताः ।
विद्वांसश्चैव शान्ताश्च मुक्ताः सर्वपरिग्रहैः ॥ १२.१६५.१७ ॥
وآخرون يلبسون ثياب الزعفران، ملتحون، حسنو الضبط، عالمون، هادئون، متحررون من كل ملكية.
12.165.18
अर्थार्थिनः सन्ति नित्यं परितष्यन्ति कर्मभिः ।
अर्थार्थिनः सन्ति केचिदपरे स्वर्गकाङ्क्षिणः।
कुलप्रत्यागमाश्चैके स्वंस्वं धर्ममनुष्ठिताः ॥ १२.१६५.१८ ॥
طالبو المال راضون دائمًا بأعمالهم؛ فبعضهم يطلب المال، وبعضهم يتوق إلى الجنة، وبعضهم يعود إلى أسرته، وكلٌّ يمارس دharmaه الخاص.
12.165.19
आस्तिका नास्तिकाश्चैव नियताः संयमे परे ।
अप्रज्ञानं तमोभूतं प्रज्ञानं तु प्रकाशिता ॥ १२.१६५.१९ ॥
المؤمنون وغير المؤمنين، والأسمى المتمسكون بضبط النفس؛ يصير الجهل ظلمة، ويشرق العلم.
12.165.20
भृत्यान्भोगैर्द्विषो दण्डैर्यो योजयति सोऽर्थवान् ।
एतन्मतिमतांश्रेष्ठ मतं मम यथातथम्।
अनयोस्तु विबोध त्वं वचनं शक्रकण्वयोः ॥ १२.१६५.२० ॥
من يستخدم الخدم بالمتع والأعداء بالعقوبات فهو الغني. يا أفضل الحكماء، هذا رأيي على حقيقته؛ فافهم قولي شكرا وكانفا.
12.165.21
तथा धर्मार्थकुशलौ माद्रीपुत्रावनन्तरम् ।
नकुलः सहदेवश्च वाक्यमूचतुरुत्तमम् ॥ १२.१६५.२१ ॥
وكذلك تكلم ابنا مادري، ناكula وساهاديفا، الماهران في الدارما والثروة، بكلام رفيع بعد ذلك.
12.165.22
आसीनश्च शयानश्च विचरन्नपि वा स्थितः ।
अर्थयोगं दृढं कुर्याद्योगैरुच्चावचैरपि ॥ १२.१६५.२२ ॥
سواء كان جالسا أو مضطجعا أو متجولا أو واقفا، ينبغي للمرء أن يسعى بثبات إلى الثروة بوسائل عالية ومتواضعة.
12.165.23
अस्मिंस्तु वै विनिर्वृत्ते दुर्लभे परमप्रिये ।
इह कामानवाप्नोति प्रत्यक्षं नात्र संशयः ॥ १२.१६५.२३ ॥
عند نيل هذا، النادر والأعز، ينال المرء رغباته هنا؛ لا شك في ذلك، إنه ظاهر للعيان.
12.165.24
योऽर्थो धर्मेण संयुक्तो धर्मो यश्चार्थसंयुतः ।
मध्विवामृतसंसृष्टं तस्मादेतौ मताविह ॥ १२.१६५.२४ ॥
الثروة المقترنة بالدارما، والدارما المقترنة بالثروة، كالعسل الممزوج بالخمر الإلهي؛ لذلك يُعدّ كلاهما هنا فاضلا.
12.165.25
अनर्थस्य न कामोस्ति तथाऽर्थोऽधर्मिणः कुतः ।
तस्मादुद्विजले लोको धर्मार्थाभ्यां बहिष्कृतात् ॥ १२.१६५.२५ ॥
لا رغبة فيما لا نفع فيه، وكيف يكون للمُجحِف مالٌ؟ فلذلك يضطرب العالم المُبعَد عن الدهرما والأرثا.
12.165.26
तस्माद्धर्मप्रधानेन साध्योऽर्थः संयतात्मना ।
विश्वस्तेषु हि भूतेषु कल्पते सर्वमेव हि ॥ १२.१६५.२६ ॥
فلذلك ينبغي لمن يقدّم الدهرما ويضبط نفسه أن يحصّل الأرثا، فإذا وثقت الكائنات صار كل شيء ممكنًا.
12.165.27
धर्मं समाचरेत्पूर्वं ततोऽर्थं धर्मसंयुतम् ।
ततः कामं चरेत्पश्चात्सिद्धार्थस्य हि तत्फलम् ॥ १२.१६५.२७ ॥
ينبغي أن يُمارَس الدهرما أولاً، ثم الأرثا المقترنة بالدهرما، ثم يُتبَع الكاما بعد ذلك؛ فهذا هو ثمر من قضى حاجته.
12.165.28
विरेमतुस्तु तद्वाक्यमुक्त्वा तावश्विनोः सुतौ ।
भीमसेनस्ततो वाक्यमिदं वक्तुं प्रचक्रमे ॥ १२.१६५.२८ ॥
ولما انتهى ابنا الأشوينَين من قول تلك الكلمات، شرع بهيمسينا في قول هذه الكلمات.
12.165.29
नाकामः कामयत्यर्थं नाकामो धर्ममिच्छति ।
नाकामः कामयानोऽस्ति तस्मात्कामो विशिष्यते ॥ १२.१६५.२९ ॥
من لا رغبة له لا يرغب في الأرثا، ومن لا رغبة له لا يطلب الدهرما؛ فليس من لا رغبة له بطالب لشيء. فلذلك تتفوّق الكاما.
12.165.30
कामेन युक्ता ऋषयस्तपस्येव समाहिताः ।
पलाशाः शाकमूलाशा वायुभक्षाः सुसंयताः ॥ १२.१६५.३० ॥
والحكماء المتّصفون بالكاما كأنهم متوحّدون في التقشف؛ يأكلون الأوراق وجذور الخضار، ويعيشون على الهواء، وهم شديدو الضبط.
12.165.31
वेदोपवेदेष्वपरे युक्ताः स्वाध्यायपारगाः ।
श्राद्धे यज्ञक्रियायां च तथा दानप्रतिग्रहे ॥ १२.१६५.३१ ॥
وكان آخرون منكبين على الvedas والupavedas، متمرّسين في دراسة الحفظ الذاتي؛ في طقوس الشرادّا، وفي إقامة القرابين، وكذلك في العطاء والقبول بالهبات.
12.165.32
वणिजः कर्षका गोपाः कारवः शिल्पिनस्तथा ।
देशधर्मकृतश्चैव युक्ताः कामेन कर्मसु ॥ १२.१६५.३२ ॥
التجّار والمزارعون والرعاة والحرفيّون وأهل الصنائع، وكذلك من يحفظون عادات بلادهم، منشغلون بأعمالهم بدافع الرغبة.
12.165.33
समुद्रं वा विशन्त्यन्ये नराः कामेन संयुताः ।
कामो हि विविधाकारः सर्वं कामेन संततम् ॥ १२.१६५.३३ ॥
وآخرون، مدفوعون بالرغبة، يدخلون البحر حتى. والرغبة ذات أشكال شتى، وكل شيء مشبع بالرغبة.
12.165.34
नास्ति नासीन्न भविता भूतं काममृते परम् ।
एतत्सारं महाराज धर्मार्थावत्र संश्रितौ ॥ १२.१६५.३४ ॥
لا شيء أسمى قائم أو كان أو سيكون بعيداً عن الرغبة؛ ولا كائن كذلك. هذا، أيها الملك العظيم، هو الجوهر: الدهرما والأرثا قائمان عليه هنا.
12.165.35
नवनीतं यथा दध्नस्तथा कामोऽर्थधर्मतः ।
श्रेयस्तैलं न पिण्याको घृतं श्रेय उदश्वितः ॥ १२.१६५.३५ ॥
كما أن الزبدة أفضل ما في اللبن الرائب، كذلك الرغبة أفضل من الدهرما والأرثا. الزيت هو الأفضل لا كسب الزيت، والسمن من اللبن المخضوض هو الأفضل.
12.165.36
श्रेयः पुष्पफलं काष्ठात्कामो धर्मार्थयोर्वरः ।
पुष्पतो मध्विव परं कामात्संजायते सुखम्।
कामो धर्मार्थयोर्योनिः कामश्चाथ तदात्मकः ॥ १२.१६५.३६ ॥
الزهر والثمر أفضل من الخشب؛ ومن بين الدهرما والأرثا، الرغبة هي الأسمى. كما أن العسل أسمى ما في الزهر، كذلك ينشأ السعادة العظمى من الرغبة. الرغبة هي منبع الدهرما والأرثا، والرغبة أيضاً لها طبيعتهما.
12.165.37
नाकामतो ब्राह्मणाः स्वन्नमर्था ।
न्नाकामतो ददति ब्राह्मणेभ्यः।
नाकामतो विविधा लोकचेष्टा ।
तस्मात्कामः प्राक् त्रिवर्गस्य दृष्टः ॥ १२.१६५.३७ ॥
بلا رغبة لا ينال البراهمة الطعام والثروة، ولا يعطون البراهمة. وبلا رغبة لا تقع أنشطة العالم المختلفة. لذلك يُرى الشهوة أولًا بين الأهداف الثلاثة.
12.165.38
सुचारुवेषाभिरलंकृताभि ।
र्मदोत्कटाभिः प्रियवादिनीभिः।
रमस्व योषिद्भिरुपेत्य कामं ।
कामो हि राजन्परमाभिरामः ॥ १२.१६५.३८ ॥
اذهب إلى النساء المتزينات بالثياب الجميلة، المخمورات العذبات الكلام، وتمتع كما تشاء. أيها الملك، إن الشهوة حقًا أعظم ما يُبهج.
12.165.39
बुद्धिर्ममैषा परिखास्थितस्य ।
माभूद्विचारस्तव धर्मपुत्र।
स्वात्संहितं सद्भिरफल्गुसार ।
मसस्तवाक्यं परमानृशंसम् ॥ १२.१६५.३९ ॥
هذه نصيحتي لك، أيها الواقف داخل الخندق. يا ابن دارما، لا يكن في نفسك ريب. إن كلامك الذي نظمه الأخيار، المليء بالجوهر الحقيقي، البالغ الرحمة…
12.165.40
वर्मार्थकामाः सममेव सेव्या ।
यो ह्येकभक्तः स नरो जघन्यः।
द्वयोस्तु सक्तं प्रवदन्ति मध्यमं ।
स उत्तमो योऽभिरतस्त्रिवर्गे ॥ १२.१६५.४० ॥
ينبغي أن تُتبع الدارما والأرثا والكاما بالتساوي. الذي يخلص لواحد فقط هو الأدنى؛ ويُسمّى المتعلق باثنين متوسطًا؛ أما من يبتهج بالأهداف الثلاثة جميعًا فهو الأفضل.
12.165.41
प्राज्ञः सुहृच्चन्दनसारलिप्तो ।
विचित्रमाल्याभरणैरुपेतः।
ततो वचः संग्रहविस्तरेण ।
प्रोक्त्वाऽथ वीरान्विरराम भीमः ॥ १२.१६५.४१ ॥
بعد أن تكلم بيان المفصّل والموجز، كان بهيما الحكيم الصديق، مطلىً بجوهر الصندل، مزيّنًا بأكاليل وحليٍ متنوعة، ثم سكت أمام الأبطال.
12.165.42
ततो मुहूर्तादथ धर्मराजो ।
वाक्यानि तेषामनुचिन्त्य सम्यक्।
उवाच वाचाऽवितथं स्मयन्वै ।
बहुश्रुतो धर्मभृतां वरिष्ठः ॥ १२.१६५.४२ ॥
وبعد لحظة، تأمل داروما راجا (يودهيشتيرا)، أعلم الناس وأفضلهم بين حملة الدهرما، كلامهم جيدا، ثم تكلم بالحق مبتسما.
12.165.43
वाक्यं निबोधध्वमनन्यभावाः ॥ १२.१६५.४३ ॥
اسمعوا كلامي بانتباه لا يتشتت.
12.165.44
यो वै न पापे निरतो न पुण्ये ।
नार्थे न धर्मे मनुजो न कामे।
विमुक्तदोषः समफल्गुसारो ।
विमुच्यते दुःखसुखात्स सिद्धः ॥ १२.१६५.४४ ॥
الرجل الذي لا ينغمس في الذنب ولا في الفضيلة، ولا في المال ولا في الدهرما ولا في الشهوة، المتحرر من العيوب، الذي يرى التافه والجوهر سواء، يتحرر من الألم واللذة، وهو السيدها.
12.165.45
भूतानि जातीमरणान्वितानि ।
जराविकारैश्च समन्वितानि।
भूयश्च तैस्तैरुपसेवितानि ।
मोक्षं प्रशंसन्ति न तं च विद्मः ॥ १२.१६५.४५ ॥
الكائنات الخاضعة للولادة والموت والمتصفة بعلل الشيخوخة، المتعبدة مراراً لهذا وذاك، تمدح التحرر؛ ولكننا لا نعرفه.
12.165.46
स्नेहेन बद्धस्य न सन्ति तानि ।
चैवं स्वयंभूर्भगवानुवाच।
बोधाय निर्वाणपरा भवन्ति ।
तस्मान्न कुर्यात्प्रियमप्रियं च ॥ १२.१६५.४६ ॥
هذه الصفات لا توجد لمن قيده التعلق. هكذا قال الرب المبارك الوجود بذاته. الذين يسعون إلى النرفانا للتنوير يصيرون كذلك؛ لذلك لا ينبغي فعل ما هو محبوب أو مكروه.
12.165.47
एतच्च मुख्यं न तु कामकारो ।
यथा नियुक्तोऽस्मि तथा करोमि।
भूतानि सर्वाणि विधिर्नियुङ्क्ते ।
विधिर्बलीयानिति वित्त सर्वे ॥ १२.१६५.४७ ॥
هذا هو الأصل، لا فعل الإرادة الذاتية. كما أنا مُكلَّف، أفعل. القدر يُكلِّف جميع الكائنات. فاعلموا جميعاً أن القدر عظيم القوة.
12.165.48
न कर्मणाऽप्नोत्यनवाप्यमर्थं ।
यद्भावि तद्वै भवतीति विद्मः।
त्रिवर्गहीनोऽपि हि विन्दतेऽर्थं ।
तस्माददो लोकहिताय गुह्यम् ॥ १२.१६५.४८ ॥
لا ينال أحد بالفعل الثروة التي لا ينبغي أن تُنال. ما هو مقدّر أن يكون، فذاك يكون، هكذا نعلم. حتى من يفتقر إلى الأهداف الثلاثة ينال الثروة. لذلك تُقال هذه السرّ لخير العالم.
12.165.49
तदग्र्यबुद्धेर्वचनं मनोनुगं ।
समस्तमाज्ञाय तथाहि हेतुमत्।
तदा प्रणेदुश्च जहर्षिरे च ते ।
कुरुप्रवीराय च चक्रिरेऽञ्जलिम् ॥ १२.१६५.४९ ॥
بعد أن فهموا كلَّ ذلك القول من ذي العقل الرفيع، الموافق للنفس والمعلَّل، أثنوا عليه حينئذٍ وفرحوا، وقدّموا التحية بالأنجلي لبطل الكورو.
12.165.50
सुचारुवर्णाक्षरशब्दभूषितां ।
मनोनुगां निर्गतवाक्यकण्टकाम्।
निशम्य तां पार्थिवभाषितां गिरं ।
पार्थस्य सर्वे प्रणता बभूवुः ॥ १२.१६५.५० ॥
لما سمعوا ذلك الكلام من الملك، المزيّن بحروف وألفاظ جميلة، الموافق للنفس، الخالي من كلمات شائكة، انحنى الجميع أمام برثا.
12.165.51
तथैव राजा प्रशशंस् वीर्यवान् ।
पुनश्च पप्रच्छ सरिद्वरासुतम्।
धर्मार्थकामेषु विनिश्चयज्ञं ।
ततः परं धर्ममहीनचेतसम् ॥ १२.१६५.५१ ॥
وكذلك أثنى عليه الملك الجبار، ثم سأل مرة أخرى ابن أفضل الأنهار، العارف بحسم الدهرما والثروة والشهوة، الثابت القلب، عن الدهرما من جديد.