Mahābhārata · Adhyāya 12.165
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.165.1
इत्युक्तवति भीष्मे तु तूष्णींभूते युधिष्ठिरः ।
पप्रच्छावसथं गत्वा भ्रातृन्विदुरपञ्चमान् ॥ १२.१६५.१ ॥
Quando Bhīṣma assim falou e ficou em silêncio, Yudhiṣṭhira foi à sua morada e, tendo Vidura como quinto, interrogou os irmãos.
12.165.2
धर्मे चार्थे च कामे च लोकवृत्तिः समाहिता ।
तेषां गरीयान्कतमो मध्यमः को लघुश्च कः ॥ १२.१६५.२ ॥
No dharma, no artha e no kāma está contida a conduta do mundo. Qual deles é o mais importante, qual o intermediário e qual o menor?
12.165.3
कस्मिंश्चात्मा नियन्तव्यस्त्रिवर्गविजयाय वै ।
संपृष्टा नैष्ठिकं वाक्यं यथाबद्वक्तुमर्हथ ॥ १२.१६५.३ ॥
E em que deve o eu ser refreado para a vitória sobre os três fins? Interrogados, deveis pronunciar palavra decisiva, como convém.
12.165.4
ततोऽर्थगतितत्त्वज्ञः प्रथमं प्रतिभानवान् ।
जगाद विदुरो वाक्यं धर्मशास्त्रमनुस्मरन् ॥ १२.१६५.४ ॥
Então Vidura, conhecedor da verdade do caminho da riqueza, dotado de perspicácia, lembrando o tratado do dharma, falou primeiro estas palavras.
12.165.5
बहुश्रुतं तपस्त्यागः श्रद्धा यज्ञक्रिया क्षमा ।
भावशुद्धिर्दया सत्यं संयमश्चात्मसंपदः ॥ १२.१६५.५ ॥
Muito saber, austeridade, renúncia, fé, a prática do sacrifício, paciência, pureza de intenção, compaixão, veracidade e domínio de si: estas são as riquezas do eu.
12.165.6
एतदेवाभिपद्यस्व मा ते भूच्चलितं मनः ।
एतन्मूलौ हि धर्मार्थावेतदेकपदं हितम् ॥ १२.१६५.६ ॥
Refugia-te justamente nisto; que a tua mente não vacile. O dharma e o artha têm raiz nisto; isto somente é o único caminho benéfico.
12.165.7
धर्मेणैवर्षयस्तीर्णा धर्मे लोकाः प्रतिष्ठिताः ।
धर्मेण देवा दिवि च धर्मे चार्थः समाहितः ॥ १२.१६५.७ ॥
Pelo dharma os sábios atravessaram; no dharma estão firmados os mundos. Pelo dharma estão os deuses no céu, e no dharma se mantém o artha firmemente.
12.165.8
धर्मो राजन्गुणः श्रेष्ठो मध्यमो ह्यर्थ उच्यते ।
कामो यवीयानिति च प्रवदन्ति मनीषिणः ॥ १२.१६५.८ ॥
Ó rei, o dharma é a qualidade suprema; o artha é chamado o intermédio; e o kāma, dizem os sábios, é o mais novo.
12.165.9
तस्माद्धर्मप्रधानेन भवितव्यं यतात्मना ।
तथा च सर्वभूतेषु वर्तितव्यं यतात्मना ॥ १२.१६५.९ ॥
Portanto, quem domina o próprio eu deve ter o dharma como principal; e assim, o de eu dominado deve conduzir-se para com todos os seres.
12.165.10
समाप्तवचने तस्मिन्भीमकर्मा धनञ्जयः ।
ततोऽर्थगतितत्त्वज्ञो जगौ वाक्यं प्रचोदितः ॥ १२.१६५.१० ॥
Quando aquele discurso terminou, Dhanañjaya, de feitos terríveis, conhecedor da verdadeira senda do artha, impelido, pronunciou estas palavras.
12.165.11
कर्मभूमिरियं राजन्निह वार्ता प्रशस्यते ।
कृषिर्वाणिज्यगोरक्षं शिल्पानि विविधानि च ॥ १२.१६५.११ ॥
Ó rei, esta é a terra da ação; aqui se louva a vārtā (o sustento): a agricultura, o comércio, a criação de gado e os diversos ofícios.
12.165.12
अर्थ इत्येव सर्वेषां कर्मणामव्यतिक्रमः ।
निवृत्तेऽर्थे न वर्तेते धर्मकामाविति श्रुतिः ॥ १२.१६५.१२ ॥
O artha é o fundamento de todas as ações; cessando o artha, o dharma e o desejo não prosseguem — assim diz a tradição.
12.165.13
विषहेतार्थवान्धर्ममाराधयितुमुत्तमम् ।
कामं च चरितुं शक्तो दुष्प्रापमकृतात्मभिः ॥ १२.१६५.१३ ॥
Quem possui riqueza como meio de sustento é capaz de honrar o dharma supremo e de desfrutar do desejo; para aqueles que não dominaram a si mesmos, isso é difícil de alcançar.
12.165.14
अर्थस्यावयवावेतौ धर्मकामाविति श्रुतिः ।
अर्थसिद्ध्या विनिर्वृत्तावृभावेतौ भविष्यतः ॥ १२.१६५.१४ ॥
A revelação diz que o dharma e o desejo são os dois membros da riqueza; pela realização da riqueza, ambos se cumprirão.
12.165.15
तद्गतार्थं हि पुरुषं विशिष्टतरयोनयः ।
ब्रह्माणमिव भूतानि सततं पर्युपासते ॥ १२.१६५.१५ ॥
Homens de nascimento mais distinto servem constantemente àquele que tem a riqueza como objetivo, como todos os seres servem a Brahmā.
12.165.16
जटाजिनधरा दान्ताः पङ्कदिग्धा जितेन्द्रियाः ।
मुण्डा निस्तन्तवश्चापि वसन्त्यर्थार्थिनः पृथक् ॥ १२.१६५.१६ ॥
Usando cabelos emaranhados e peles de veado, dominados, cobertos de lama, com os sentidos vencidos, de cabeça raspada e livres dos fios do vínculo, os que buscam a riqueza vivem cada um à parte.
12.165.17
काषायवसनाश्चान्ये श्मश्रुला हि सुसंयताः ।
विद्वांसश्चैव शान्ताश्च मुक्ताः सर्वपरिग्रहैः ॥ १२.१६५.१७ ॥
Outros, vestidos com túnicas cor de ocre, barbudos e bem controlados, sábios, serenos e libertos de todas as posses.
12.165.18
अर्थार्थिनः सन्ति नित्यं परितष्यन्ति कर्मभिः ।
अर्थार्थिनः सन्ति केचिदपरे स्वर्गकाङ्क्षिणः।
कुलप्रत्यागमाश्चैके स्वंस्वं धर्ममनुष्ठिताः ॥ १२.१६५.१८ ॥
Os buscadores de riqueza sempre se satisfazem com suas ações; uns buscam a riqueza, outros desejam o céu, e alguns retornam às suas famílias, cada um praticando o seu próprio dharma.
12.165.19
आस्तिका नास्तिकाश्चैव नियताः संयमे परे ।
अप्रज्ञानं तमोभूतं प्रज्ञानं तु प्रकाशिता ॥ १२.१६५.१९ ॥
Crentes e descrentes, os mais elevados firmes no domínio de si; a ignorância torna-se trevas, enquanto o conhecimento resplandece.
12.165.20
भृत्यान्भोगैर्द्विषो दण्डैर्यो योजयति सोऽर्थवान् ।
एतन्मतिमतांश्रेष्ठ मतं मम यथातथम्।
अनयोस्तु विबोध त्वं वचनं शक्रकण्वयोः ॥ १२.१६५.२० ॥
Quem emprega servos com prazeres e inimigos com castigos, esse é próspero. Melhor dos sábios, esta é a minha opinião, exatamente como é; compreende as palavras de Śakra e Kaṇva.
12.165.21
तथा धर्मार्थकुशलौ माद्रीपुत्रावनन्तरम् ।
नकुलः सहदेवश्च वाक्यमूचतुरुत्तमम् ॥ १२.१६५.२१ ॥
Assim também os dois filhos de Mādrī, Nakula e Sahadeva, versados em dharma e riqueza, em seguida proferiram uma excelente fala.
12.165.22
आसीनश्च शयानश्च विचरन्नपि वा स्थितः ।
अर्थयोगं दृढं कुर्याद्योगैरुच्चावचैरपि ॥ १२.१६५.२२ ॥
Sentado, deitado, andando ou de pé, deve-se buscar firmemente a riqueza por meios elevados e humildes.
12.165.23
अस्मिंस्तु वै विनिर्वृत्ते दुर्लभे परमप्रिये ।
इह कामानवाप्नोति प्रत्यक्षं नात्र संशयः ॥ १२.१६५.२३ ॥
Quando isto, raro e muito querido, é alcançado, obtém-se os próprios desejos aqui mesmo; não há dúvida, é evidente.
12.165.24
योऽर्थो धर्मेण संयुक्तो धर्मो यश्चार्थसंयुतः ।
मध्विवामृतसंसृष्टं तस्मादेतौ मताविह ॥ १२.१६५.२४ ॥
A riqueza unida ao dharma, e o dharma unido à riqueza, são como mel misturado com néctar; por isso ambos são considerados excelentes aqui.
12.165.25
अनर्थस्य न कामोस्ति तथाऽर्थोऽधर्मिणः कुतः ।
तस्मादुद्विजले लोको धर्मार्थाभ्यां बहिष्कृतात् ॥ १२.१६५.२५ ॥
Não há desejo pelo que é inútil, e de onde viria a riqueza ao injusto? Por isso o mundo, afastado do dharma e do artha, vive inquieto.
12.165.26
तस्माद्धर्मप्रधानेन साध्योऽर्थः संयतात्मना ।
विश्वस्तेषु हि भूतेषु कल्पते सर्वमेव हि ॥ १२.१६५.२६ ॥
Por isso a riqueza deve ser conquistada por quem põe o dharma em primeiro lugar e domina a própria alma, pois quando os seres confiam, tudo se torna possível.
12.165.27
धर्मं समाचरेत्पूर्वं ततोऽर्थं धर्मसंयुतम् ।
ततः कामं चरेत्पश्चात्सिद्धार्थस्य हि तत्फलम् ॥ १२.१६५.२७ ॥
Primeiro deve-se praticar o dharma, depois a riqueza unida ao dharma, e por fim seguir o desejo; pois este é o fruto para quem alcançou seus objetivos.
12.165.28
विरेमतुस्तु तद्वाक्यमुक्त्वा तावश्विनोः सुतौ ।
भीमसेनस्ततो वाक्यमिदं वक्तुं प्रचक्रमे ॥ १२.१६५.२८ ॥
Quando os dois filhos dos Aśvins terminaram de falar, Bhīmasena começou a dizer estas palavras.
12.165.29
नाकामः कामयत्यर्थं नाकामो धर्ममिच्छति ।
नाकामः कामयानोऽस्ति तस्मात्कामो विशिष्यते ॥ १२.१६५.२९ ॥
Quem não tem desejo não deseja a riqueza, e quem não tem desejo não busca o dharma; ninguém sem desejo é alguém que deseja. Por isso o desejo se destaca.
12.165.30
कामेन युक्ता ऋषयस्तपस्येव समाहिताः ।
पलाशाः शाकमूलाशा वायुभक्षाः सुसंयताः ॥ १२.१६५.३० ॥
Os sábios dotados de desejo estão, por assim dizer, concentrados na austeridade; comendo folhas e raízes de hortaliças, vivendo do ar, são muito controlados.
12.165.31
वेदोपवेदेष्वपरे युक्ताः स्वाध्यायपारगाः ।
श्राद्धे यज्ञक्रियायां च तथा दानप्रतिग्रहे ॥ १२.१६५.३१ ॥
Outros dedicavam-se aos Vedas e Upavedas, mestres no estudo pela própria recitação; nos ritos śrāddha, na realização do sacrifício e, igualmente, no dar e receber dádivas.
12.165.32
वणिजः कर्षका गोपाः कारवः शिल्पिनस्तथा ।
देशधर्मकृतश्चैव युक्ताः कामेन कर्मसु ॥ १२.१६५.३२ ॥
Os mercadores, lavradores, pastores, artesãos e artífices, e os que observam os costumes de sua terra, dedicam-se às suas tarefas movidos pelo desejo.
12.165.33
समुद्रं वा विशन्त्यन्ये नराः कामेन संयुताः ।
कामो हि विविधाकारः सर्वं कामेन संततम् ॥ १२.१६५.३३ ॥
Outros homens, unidos pelo desejo, chegam a entrar no oceano. O desejo tem muitas formas, e tudo está permeado de desejo.
12.165.34
नास्ति नासीन्न भविता भूतं काममृते परम् ।
एतत्सारं महाराज धर्मार्थावत्र संश्रितौ ॥ १२.१६५.३४ ॥
Nada supremo existe, existiu ou existirá além do desejo; nenhum ser existe. Esta, grande rei, é a essência: dharma e artha repousam aqui sobre ele.
12.165.35
नवनीतं यथा दध्नस्तथा कामोऽर्थधर्मतः ।
श्रेयस्तैलं न पिण्याको घृतं श्रेय उदश्वितः ॥ १२.१६५.३५ ॥
Assim como a manteiga é o melhor do coalho, o desejo é o melhor do dharma e do artha. O óleo é o melhor, não a torta; o ghee é o melhor do leite batido.
12.165.36
श्रेयः पुष्पफलं काष्ठात्कामो धर्मार्थयोर्वरः ।
पुष्पतो मध्विव परं कामात्संजायते सुखम्।
कामो धर्मार्थयोर्योनिः कामश्चाथ तदात्मकः ॥ १२.१६५.३६ ॥
A flor e o fruto são melhores que a madeira; entre dharma e artha, o desejo é o principal. Como o mel é o supremo da flor, assim a felicidade suprema nasce do desejo. O desejo é a fonte de dharma e artha, e o desejo também possui a sua natureza.
12.165.37
नाकामतो ब्राह्मणाः स्वन्नमर्था ।
न्नाकामतो ददति ब्राह्मणेभ्यः।
नाकामतो विविधा लोकचेष्टा ।
तस्मात्कामः प्राक् त्रिवर्गस्य दृष्टः ॥ १२.१६५.३७ ॥
Sem desejo, os brâmanes não obtêm alimento nem riqueza, nem dão aos brâmanes. Sem desejo, as diversas atividades do mundo também não ocorrem. Por isso o desejo é visto em primeiro lugar entre os três fins.
12.165.38
सुचारुवेषाभिरलंकृताभि ।
र्मदोत्कटाभिः प्रियवादिनीभिः।
रमस्व योषिद्भिरुपेत्य कामं ।
कामो हि राजन्परमाभिरामः ॥ १२.१६५.३८ ॥
Aproxima-te das mulheres adornadas com belas vestes, embriagadas e de fala doce, e desfruta à vontade. Ó rei, o desejo é de fato supremamente deleitoso.
12.165.39
बुद्धिर्ममैषा परिखास्थितस्य ।
माभूद्विचारस्तव धर्मपुत्र।
स्वात्संहितं सद्भिरफल्गुसार ।
मसस्तवाक्यं परमानृशंसम् ॥ १२.१६५.३९ ॥
Este é o meu conselho, para ti que estás dentro do fosso. Ó filho de Dharma, que não haja dúvida em tua mente. A tua palavra, composta pelos bons, cheia de verdadeira essência, supremamente compassiva…
12.165.40
वर्मार्थकामाः सममेव सेव्या ।
यो ह्येकभक्तः स नरो जघन्यः।
द्वयोस्तु सक्तं प्रवदन्ति मध्यमं ।
स उत्तमो योऽभिरतस्त्रिवर्गे ॥ १२.१६५.४० ॥
Dharma, artha e kāma devem ser igualmente cultivados. O homem devotado a apenas um é o mais baixo; o apegado a dois é chamado mediano; mas aquele que se deleita nos três fins é o melhor.
12.165.41
प्राज्ञः सुहृच्चन्दनसारलिप्तो ।
विचित्रमाल्याभरणैरुपेतः।
ततो वचः संग्रहविस्तरेण ।
प्रोक्त्वाऽथ वीरान्विरराम भीमः ॥ १२.१६५.४१ ॥
Bhīma, o sábio amigo, untado com essência de sândalo e adornado com variadas guirlandas e joias, tendo falado palavras em detalhe e em resumo, então calou-se diante dos heróis.
12.165.42
ततो मुहूर्तादथ धर्मराजो ।
वाक्यानि तेषामनुचिन्त्य सम्यक्।
उवाच वाचाऽवितथं स्मयन्वै ।
बहुश्रुतो धर्मभृतां वरिष्ठः ॥ १२.१६५.४२ ॥
Após um momento, Dharmarāja, o mais erudito e o primeiro entre os guardiões do dharma, tendo bem refletido sobre as palavras deles, falou com verdade, sorrindo.
12.165.43
वाक्यं निबोधध्वमनन्यभावाः ॥ १२.१६५.४३ ॥
Ouvi minhas palavras com atenção indivisa.
12.165.44
यो वै न पापे निरतो न पुण्ये ।
नार्थे न धर्मे मनुजो न कामे।
विमुक्तदोषः समफल्गुसारो ।
विमुच्यते दुःखसुखात्स सिद्धः ॥ १२.१६५.४४ ॥
O homem que não se apega nem ao pecado nem ao mérito, nem à riqueza, nem ao dharma, nem ao desejo, livre de falhas e que considera igualmente o trivial e o essencial, liberta-se da dor e do prazer: é um siddha.
12.165.45
भूतानि जातीमरणान्वितानि ।
जराविकारैश्च समन्वितानि।
भूयश्च तैस्तैरुपसेवितानि ।
मोक्षं प्रशंसन्ति न तं च विद्मः ॥ १२.१६५.४५ ॥
Os seres, sujeitos ao nascimento e à morte e dotados das aflições da velhice, servidos repetidamente por isto e aquilo, louvam a libertação; mas nós não a conhecemos.
12.165.46
स्नेहेन बद्धस्य न सन्ति तानि ।
चैवं स्वयंभूर्भगवानुवाच।
बोधाय निर्वाणपरा भवन्ति ।
तस्मान्न कुर्यात्प्रियमप्रियं च ॥ १२.१६५.४६ ॥
Essas qualidades não existem para quem está preso pelo apego. Assim disse o bem-aventurado Senhor autoexistente. Os que se dedicam ao nirvāṇa para o despertar tornam-se assim; portanto, não se deve fazer o agradável nem o desagradável.
12.165.47
एतच्च मुख्यं न तु कामकारो ।
यथा नियुक्तोऽस्मि तथा करोमि।
भूतानि सर्वाणि विधिर्नियुङ्क्ते ।
विधिर्बलीयानिति वित्त सर्वे ॥ १२.१६५.४७ ॥
Isto é o principal, e não o ato da própria vontade. Como estou designado, assim ajo. O destino designa todos os seres. Sabei todos que o destino é poderoso.
12.165.48
न कर्मणाऽप्नोत्यनवाप्यमर्थं ।
यद्भावि तद्वै भवतीति विद्मः।
त्रिवर्गहीनोऽपि हि विन्दतेऽर्थं ।
तस्माददो लोकहिताय गुह्यम् ॥ १२.१६५.४८ ॥
Ninguém obtém pela ação a riqueza que não pode ser obtida. O que está destinado a acontecer, isso acontece, assim sabemos. Mesmo quem carece dos três fins obtém riqueza. Por isso este segredo é revelado para o bem do mundo.
12.165.49
तदग्र्यबुद्धेर्वचनं मनोनुगं ।
समस्तमाज्ञाय तथाहि हेतुमत्।
तदा प्रणेदुश्च जहर्षिरे च ते ।
कुरुप्रवीराय च चक्रिरेऽञ्जलिम् ॥ १२.१६५.४९ ॥
Tendo compreendido por completo aquela fala do de intelecto excelente, conforme à mente e fundamentada, eles então a louvaram e se alegraram, e fizeram a saudação de añjali ao herói dos Kurus.
12.165.50
सुचारुवर्णाक्षरशब्दभूषितां ।
मनोनुगां निर्गतवाक्यकण्टकाम्।
निशम्य तां पार्थिवभाषितां गिरं ।
पार्थस्य सर्वे प्रणता बभूवुः ॥ १२.१६५.५० ॥
Tendo ouvido aquela fala do rei, adornada com belos sons, letras e palavras, agradável à mente e livre de palavras espinhosas, todos se curvaram diante de Pārtha.
12.165.51
तथैव राजा प्रशशंस् वीर्यवान् ।
पुनश्च पप्रच्छ सरिद्वरासुतम्।
धर्मार्थकामेषु विनिश्चयज्ञं ।
ततः परं धर्ममहीनचेतसम् ॥ १२.१६५.५१ ॥
Igualmente o poderoso rei o louvou, e de novo perguntou ao filho da melhor das correntes, conhecedor da determinação em dharma, riqueza e desejo, de mente inabalável, mais sobre o dharma.