મહાભારત · અધ્યાય 12.168
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.168.1
तस्यां निशायां व्युष्टायां गते तस्मिन्द्विजोत्तमे ।
निष्क्रम्य गौतमोऽगच्छद्धनार्थी विचचार ह ॥ १२.१६८.१ ॥
તે રાત્રિ વીત્યા પછી સવાર થતાં, હે દ્વિજોત્તમ, ગૌતમ નીકળી પડ્યો અને ધનની ઇચ્છાએ ભટકવા લાગ્યો.
12.168.2
सामुद्रिकान्सवणिजस्ततोऽपश्यत्स्थितान्पथि ।
स तेन सह सार्थेन प्रययौ सागरं प्रति ॥ १२.१६८.२ ॥
પછી રસ્તા પર ઊભેલા દરિયાઈ વેપારીઓ અને તેમના વેપારી કાફલાને તેણે જોયા; તે કાફલા સાથે તે સમુદ્ર તરફ ચાલ્યો.
12.168.3
स तु सार्थो महाराज कस्मिंश्चिद्गिरिगह्वरे ।
मत्तेन द्विरदेनाथ निहतः प्रायशोऽभवत् ॥ १२.१६८.३ ॥
હે મહારાજ, તે કાફલો કોઈ પર્વતગુફામાં મદમસ્ત હાથીથી લગભગ નાશ પામ્યો.
12.168.4
स कथंचिद्भयात्तस्माद्विमुक्तो प्रायशोऽभवत् ।
कांदिग्भूतो जीवितार्थी प्रदुद्रावोत्तरां दिशम् ॥ १२.१६८.४ ॥
તે કોઈ રીતે તે ભયમાંથી લગભગ છૂટ્યો; દિશાશૂન્ય અને ગભરાયેલો થઈ, જીવ બચાવવાની ઇચ્છાએ ઉત્તર દિશા તરફ ભાગ્યો.
12.168.5
ततस्तु स परिभ्रष्टः सार्थाद्देशात्तथाऽर्थतः ।
एकाकी व्यभ्रमत्तत्र वने कापुरुषो यथा ॥ १२.१६८.५ ॥
પછી તે કાફલાથી, દેશથી અને ધનથી વિખૂટો પડી, એકલો તે વનમાં કાયરની જેમ ભટકવા લાગ્યો.
12.168.6
स पन्थानमथासाद्य समुद्राभिसरं तदा ।
आससाद वनं रम्यं महत्पुष्पितपादपम् ॥ १२.१६८.६ ॥
તે સમુદ્ર તરફ જતા માર્ગ પર પહોંચ્યો; ત્યારે ખીલેલા વૃક્ષોથી ભરેલા એક રમણીય અને વિશાળ વનમાં પહોંચ્યો.
12.168.7
सर्वर्तुकैराम्रवणैः पुष्पितैरुपशोभितम् ।
नन्दनोद्देशसदृशं यक्षकिन्नरसेवितम् ॥ १२.१६८.७ ॥
તે બધી ઋતુઓમાં ખીલેલાં આંબાવાડિયાંથી શોભિત, નંદનવનના પ્રદેશ જેવું, યક્ષો અને કિન્નરોથી સેવિત હતું.
12.168.8
सालतालघवाश्वत्थप्लक्षागुरुवनैस्तथा ।
चन्दनस्य च मुख्यस्य पादपैरुपशोभितम्।
गिरिप्रस्थेषु रम्येषु सुखेषु सुखगन्धिषु ॥ १२.१६८.८ ॥
સાલ, તાલ, ઘવ, અશ્વત્થ, પ્લક્ષ અને અગરુનાં વનોથી તથા ઉત્તમ ચંદનવૃક્ષોથી તે શોભિત હતું; પર્વતપ્રસ્થોના રમણીય, સુખદ અને સુગંધિત સ્થળોમાં.
12.168.9
समन्ततो द्विजश्रेष्ठा वल्गु कूजन्ति तत्र वै ।
मनुष्यवदनाश्चान्ये भारुण्डा इति विश्रुताः ॥ १२.१६८.९ ॥
હે દ્વિજશ્રેષ્ઠો, ત્યાં ચારેબાજુ મધુર કૂજન કરે છે; અને માનવ મુખવાળા, 'ભારુંડ' નામે વિખ્યાત બીજા પક્ષીઓ પણ છે.
12.168.10
स तान्यतिमनोज्ञानि विहगानां रुतानि वै ।
शृण्वन्सुरमणीयानि विप्रोऽगच्छत गौतमः ॥ १२.१६८.१० ॥
તે અત્યંત મનોહર, દિવ્ય સુંદર પક્ષીઓના સ્વર સાંભળતાં તે બ્રાહ્મણ ગૌતમ આગળ વધ્યો.
12.168.11
ततोऽपश्यत्सुरम्येषु सुवर्णसिकताचिते ।
देशभागे समे चित्रे स्वर्गोद्देशसमप्रभे।
श्रिया जुष्टं ददर्शाथ न्यग्रोधं च सुमण्डलम् ॥ १२.१६८.११ ॥
પછી તેણે દેવોને પણ રમણીય, સોનેરી રેતીથી ભરેલા, સમતલ અને વિચિત્ર પ્રદેશમાં, સ્વર્ગના પ્રદેશો જેવી પ્રભાવાળો, શોભાયુક્ત, સુંદર ગોળ વડનું વૃક્ષ જોયું.
12.168.12
शाखाभिरनुरूपाभिः संवृतं छत्रसन्निभम् ।
तस्य मूलं च संसिक्तं वरचन्दनवारिणा ॥ १२.१६८.१२ ॥
યોગ્ય ડાળીઓથી આચ્છાદિત, છત્ર જેવો; અને તેનાં મૂળ ઉત્તમ ચંદન જળથી સિંચાયેલાં હતાં.
12.168.13
दिव्यपुष्पान्वितं श्रीमत्पितामहसदोपमम् ।
तं दृष्ट्वा गौतमः प्रीतो मनःकान्तमनुत्तमम् ॥ १२.१६८.१३ ॥
દિવ્ય પુષ્પોથી યુક્ત, શોભાયમાન, પિતામહ બ્રહ્માની સભા જેવા તે વૃક્ષને જોઈને ગૌતમ પ્રસન્ન થયા; તે મનને અત્યંત મનોહર અને અનુપમ હતું.
12.168.14
मेध्यं सुरगृहप्रख्यं पुष्पितैः पादपैर्वृतम् ।
तमासाद्य मुदा युक्तस्तस्याधस्तादुपाविशत् ॥ १२.१६८.१४ ॥
પવિત્ર, દેવગૃહ જેવા, ખીલેલા વૃક્ષોથી ઘેરાયેલા તે સ્થાને પહોંચીને આનંદથી ભરેલા ગૌતમ તે વૃક્ષની નીચે બેઠા.
12.168.15
तत्रासीनस्य कौन्तेय गौतमस्य नराधिप ।
पुष्पाणि समुपस्पृश्य प्रववावनिलः शुभः।
ह्लादयंस्तस्य गात्राणि गौतमस्य तदा नृप ॥ १२.१६८.१५ ॥
હે કૌન્તેય, હે નરાધિપ! ત્યાં બેઠેલા ગૌતમ પાસે ફૂલોને સ્પર્શીને એક શુભ પવન વહ્યો; તે તે સમયે ગૌતમના અંગોને આનંદિત કરતો હતો.
12.168.16
स तु विप्रः परिश्रान्तिः स्पृष्टः पुण्येन वायुना ।
सुखमासाद्य सुष्वाप भास्करश्चास्तमभ्ययात् ॥ १२.१६८.१६ ॥
તે બ્રાહ્મણ, થાકેલો, પવિત્ર પવનથી સ્પર્શાઈને સુખ પામી ગાઢ નિદ્રામાં સૂઈ ગયો; અને સૂર્ય પણ અસ્ત થયો.
12.168.17
ततोऽस्तं भास्करे याते सन्ध्याकाल उपस्थिते ।
आजगाम स्वभवनं ब्रह्मलोकात्खगोत्तमः ॥ १२.१६८.१७ ॥
પછી સૂર્ય અસ્ત થયો અને સંધ્યાકાળ આવ્યો ત્યારે, પક્ષીઓમાં શ્રેષ્ઠ તે બ્રહ્મલોકથી પોતાના નિવાસે આવ્યો.
12.168.18
नाडीजङ्घ इति ख्यातो दयितो ब्रह्मणः सखा ।
बकराजो महाप्राज्ञः काश्यपस्यात्मसंभवः ॥ १२.१६८.१८ ॥
નાડીજંઘ નામે પ્રસિદ્ધ, બ્રહ્માનો પ્રિય મિત્ર, બગલાઓનો રાજા, મહાપ્રાજ્ઞ, કશ્યપનો આત્મજ તે હતો.
12.168.19
राजधर्मेति विख्यातो बभूवाप्रतिभो भुवि ।
देवकन्यासुतः श्रीमान्विद्वान्देवसमप्रभः ॥ १२.१६८.१९ ॥
રાજધર્મ નામે વિખ્યાત તેઓ પૃથ્વી પર અપ્રતિમ થયા. દેવકન્યાના પુત્ર, તેજસ્વી, વિદ્વાન અને દેવો સમાન પ્રભાવાળા હતા.
12.168.20
मृष्टहाटकसंछन्नो भूषणैरर्कसन्निभैः ।
भूषितः सर्वगात्रेषु देवगर्भः श्रिया ज्वलन् ॥ १२.१६८.२० ॥
ચમકતા સોનાથી ઢંકાયેલા, સૂર્ય સમાન આભૂષણોથી સર્વ અંગોમાં શોભિત, દેવગર્ભ સમાન શ્રીથી ઝળહળતા તેઓ હતા.
12.168.21
तमागतं खगं दृष्ट्वा गौतमो विस्मितोऽभवत् ।
क्षुत्पिपासापरीतात्मा हिंसार्थं चैनमैक्षत ॥ १२.१६८.२१ ॥
આવેલા તે પક્ષીને જોઈને ગૌતમ વિસ્મિત થયા. ભૂખ-તરસથી વ્યાકુળ મનવાળા તેઓ તેને મારવાના હેતુથી જોવા લાગ્યા.
12.168.22
स्वागतं भवतो विप्र दिष्ट्या प्राप्तोऽसि मे गृहान् ।
अस्तं च सविता यातः संध्येयं समुपस्थिता ॥ १२.१६८.२२ ॥
હે વિપ્ર, તમારું સ્વાગત છે! સદભાગ્યે તમે મારા ઘરે આવ્યા. સવિતા અસ્ત થયા છે અને આ સંધ્યા આવી પહોંચી છે.
12.168.23
मम त्वं निलयं प्राप्तः प्रियातिथिरनिन्दितः ।
पूजितो यास्यसि प्रातर्विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ १२.१६८.२३ ॥
તમે મારા ઘરે આવ્યા છો; તમે પ્રિય, નિર્દોષ અતિથિ છો. વિધિ પ્રમાણે સત્કાર પામીને સવારે તમે પ્રસ્થાન કરશો.