महाभारत · अध्याय 12.168
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.168.1
तस्यां निशायां व्युष्टायां गते तस्मिन्द्विजोत्तमे ।
निष्क्रम्य गौतमोऽगच्छद्धनार्थी विचचार ह ॥ १२.१६८.१ ॥
ती रात्र सरून सकाळ झाल्यावर, हे द्विजोत्तमा, गौतम बाहेर पडला आणि धनाच्या इच्छेने फिरू लागला.
12.168.2
सामुद्रिकान्सवणिजस्ततोऽपश्यत्स्थितान्पथि ।
स तेन सह सार्थेन प्रययौ सागरं प्रति ॥ १२.१६८.२ ॥
मग वाटेत उभ्या असलेल्या सागरी व्यापाऱ्यांना आणि त्यांच्या व्यापारी तांड्याला त्याने पाहिले; त्या तांड्याबरोबर तो समुद्राकडे निघाला.
12.168.3
स तु सार्थो महाराज कस्मिंश्चिद्गिरिगह्वरे ।
मत्तेन द्विरदेनाथ निहतः प्रायशोऽभवत् ॥ १२.१६८.३ ॥
महाराजा, तो तांडा एका डोंगरातील गुहेत मदोन्मत्त हत्तीने जवळजवळ नष्ट झाला.
12.168.4
स कथंचिद्भयात्तस्माद्विमुक्तो प्रायशोऽभवत् ।
कांदिग्भूतो जीवितार्थी प्रदुद्रावोत्तरां दिशम् ॥ १२.१६८.४ ॥
तो कसाबसा त्या भीतीतून जवळजवळ सुटला; दिशाहीन व गोंधळलेला होऊन, प्राण वाचवण्याच्या इच्छेने उत्तर दिशेकडे पळाला.
12.168.5
ततस्तु स परिभ्रष्टः सार्थाद्देशात्तथाऽर्थतः ।
एकाकी व्यभ्रमत्तत्र वने कापुरुषो यथा ॥ १२.१६८.५ ॥
मग तो तांड्यापासून, देशापासून आणि धनापासून दुरावला; एकटा त्या अरण्यात भित्र्या माणसासारखा भटकत राहिला.
12.168.6
स पन्थानमथासाद्य समुद्राभिसरं तदा ।
आससाद वनं रम्यं महत्पुष्पितपादपम् ॥ १२.१६८.६ ॥
तो समुद्राकडे जाणाऱ्या वाटेला लागला; तेव्हा फुललेल्या वृक्षांनी भरलेल्या एका सुंदर आणि विस्तीर्ण अरण्यात पोहोचला.
12.168.7
सर्वर्तुकैराम्रवणैः पुष्पितैरुपशोभितम् ।
नन्दनोद्देशसदृशं यक्षकिन्नरसेवितम् ॥ १२.१६८.७ ॥
ते सर्व ऋतूंतील फुललेल्या आंब्यांच्या वनांनी शोभित होते, नंदन वनाच्या प्रदेशासारखे, यक्ष आणि किन्नरांनी सेविलेले.
12.168.8
सालतालघवाश्वत्थप्लक्षागुरुवनैस्तथा ।
चन्दनस्य च मुख्यस्य पादपैरुपशोभितम्।
गिरिप्रस्थेषु रम्येषु सुखेषु सुखगन्धिषु ॥ १२.१६८.८ ॥
साल, ताल, घव, अश्वत्थ, प्लक्ष आणि अगरु वनांनी आणि उत्तम चंदनवृक्षांनी ते शोभित होते; पर्वतपठारांवरील रमणीय, सुखद आणि सुगंधी स्थळी.
12.168.9
समन्ततो द्विजश्रेष्ठा वल्गु कूजन्ति तत्र वै ।
मनुष्यवदनाश्चान्ये भारुण्डा इति विश्रुताः ॥ १२.१६८.९ ॥
हे द्विजश्रेष्ठांनो, तेथे सर्वत्र मधुर कूजन करतात; आणि मानवी मुखाचे, 'भारुण्ड' म्हणून प्रसिद्ध असे इतर पक्षीही आहेत.
12.168.10
स तान्यतिमनोज्ञानि विहगानां रुतानि वै ।
शृण्वन्सुरमणीयानि विप्रोऽगच्छत गौतमः ॥ १२.१६८.१० ॥
त्या अत्यंत मनोहर, दिव्य सुंदर पक्ष्यांचे स्वर ऐकत तो ब्राह्मण गौतम पुढे गेला.
12.168.11
ततोऽपश्यत्सुरम्येषु सुवर्णसिकताचिते ।
देशभागे समे चित्रे स्वर्गोद्देशसमप्रभे।
श्रिया जुष्टं ददर्शाथ न्यग्रोधं च सुमण्डलम् ॥ १२.१६८.११ ॥
मग्न त्याने देवांनाही रमणीय, सोन्याच्या वाळूने भरलेल्या, सपाट व विचित्र प्रदेशात, स्वर्गभूमीच्या तेजासारखे तेज असलेला, शोभेने युक्त, सुंदर गोल वडाचा वृक्ष पाहिला.
12.168.12
शाखाभिरनुरूपाभिः संवृतं छत्रसन्निभम् ।
तस्य मूलं च संसिक्तं वरचन्दनवारिणा ॥ १२.१६८.१२ ॥
योग्य फांद्यांनी आच्छादित, छत्रीसारखा; आणि त्याचे मूळ उत्तम चंदनाच्या पाण्याने शिंपडलेले होते.
12.168.13
दिव्यपुष्पान्वितं श्रीमत्पितामहसदोपमम् ।
तं दृष्ट्वा गौतमः प्रीतो मनःकान्तमनुत्तमम् ॥ १२.१६८.१३ ॥
दिव्य फुलांनी युक्त, शोभिवंत, पितामह ब्रह्मदेवांच्या सभेसारखा तो वृक्ष पाहून गौतम प्रसन्न झाले; तो मनाला अत्यंत प्रिय आणि अनुपम होता.
12.168.14
मेध्यं सुरगृहप्रख्यं पुष्पितैः पादपैर्वृतम् ।
तमासाद्य मुदा युक्तस्तस्याधस्तादुपाविशत् ॥ १२.१६८.१४ ॥
पवित्र, देवांच्या गृहासारख्या, फुललेल्या वृक्षांनी वेढलेल्या त्या स्थानी पोहोचून आनंदाने भरलेले गौतम त्या वृक्षाखाली बसले.
12.168.15
तत्रासीनस्य कौन्तेय गौतमस्य नराधिप ।
पुष्पाणि समुपस्पृश्य प्रववावनिलः शुभः।
ह्लादयंस्तस्य गात्राणि गौतमस्य तदा नृप ॥ १२.१६८.१५ ॥
हे कौन्तेया, हे नराधिपा! तेथे बसलेल्या गौतमाजवळ फुलांना स्पर्श करीत एक शुभ वारा वाहिला; तो तेव्हा गौतमाच्या अवयवांना आनंदित करीत होता.
12.168.16
स तु विप्रः परिश्रान्तिः स्पृष्टः पुण्येन वायुना ।
सुखमासाद्य सुष्वाप भास्करश्चास्तमभ्ययात् ॥ १२.१६८.१६ ॥
तो ब्राह्मण, थकलेला, त्या पवित्र वाऱ्याने स्पर्श केल्याने सुख मिळवून गाढ झोपी गेला; आणि सूर्यही अस्ताला गेला.
12.168.17
ततोऽस्तं भास्करे याते सन्ध्याकाल उपस्थिते ।
आजगाम स्वभवनं ब्रह्मलोकात्खगोत्तमः ॥ १२.१६८.१७ ॥
मग सूर्य अस्ताला गेल्यावर आणि संध्याकाळ आल्यावर, पक्ष्यांमध्ये श्रेष्ठ तो ब्रह्मलोकातून आपल्या निवासाकडे आला.
12.168.18
नाडीजङ्घ इति ख्यातो दयितो ब्रह्मणः सखा ।
बकराजो महाप्राज्ञः काश्यपस्यात्मसंभवः ॥ १२.१६८.१८ ॥
नाडीजंघ नावाने प्रसिद्ध, ब्रह्मदेवांचा प्रिय मित्र, बगळ्यांचा राजा, महाप्राज्ञ, कश्यपांचा आत्मज तो होता.
12.168.19
राजधर्मेति विख्यातो बभूवाप्रतिभो भुवि ।
देवकन्यासुतः श्रीमान्विद्वान्देवसमप्रभः ॥ १२.१६८.१९ ॥
राजधर्म नावाने प्रसिद्ध झालेले ते पृथ्वीवर अप्रतिम ठरले. देवकन्येचे पुत्र, तेजस्वी, विद्वान आणि देवांसारख्या तेजाचे होते.
12.168.20
मृष्टहाटकसंछन्नो भूषणैरर्कसन्निभैः ।
भूषितः सर्वगात्रेषु देवगर्भः श्रिया ज्वलन् ॥ १२.१६८.२० ॥
चकाकणाऱ्या सोन्याने आच्छादलेले, सूर्यासारख्या अलंकारांनी सर्व अवयवांवर शोभलेले, देवगर्भासारखे तेजाने झळकणारे ते होते.
12.168.21
तमागतं खगं दृष्ट्वा गौतमो विस्मितोऽभवत् ।
क्षुत्पिपासापरीतात्मा हिंसार्थं चैनमैक्षत ॥ १२.१६८.२१ ॥
आलेल्या त्या पक्ष्याला पाहून गौतम चकित झाले. भूक आणि तहानेने व्याकूळ मनाने त्यांनी त्याला मारण्याच्या हेतूने पाहिले.
12.168.22
स्वागतं भवतो विप्र दिष्ट्या प्राप्तोऽसि मे गृहान् ।
अस्तं च सविता यातः संध्येयं समुपस्थिता ॥ १२.१६८.२२ ॥
हे विप्रा, आपले स्वागत असो! सुदैवाने आपण माझ्या घरी आलात. सविता अस्ताला गेला आहे, आणि ही संध्या आली आहे.
12.168.23
मम त्वं निलयं प्राप्तः प्रियातिथिरनिन्दितः ।
पूजितो यास्यसि प्रातर्विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ १२.१६८.२३ ॥
आपण माझ्या घरी आलात; आपण प्रिय व निर्दोष अतिथी आहात. विधीनुसार सत्कार घेऊन सकाळी आपण प्रस्थान कराल.