મહાભારત · અધ્યાય 12.169
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.169.1
गिरं तां मधुरां श्रुत्वा गौतमो विस्मितस्तदा ।
कौतूहलान्वितो राजन्राजधर्माणमैक्षत ॥ १२.१६९.१ ॥
એ મધુર વાણી સાંભળીને ગૌતમ ત્યારે વિસ્મિત થયા; હે રાજન્, કુતૂહલથી તેઓ રાજધર્માની સામે જોવા લાગ્યા.
12.169.2
भोः काश्यपस्य पुत्रोऽहं माता दाक्षायणी मम ।
सती त्वं च गुणोपेतः स्वागतं ते द्विजोत्तम ॥ १२.१६९.२ ॥
ભો, હું કશ્યપનો પુત્ર છું; મારી માતા દાક્ષાયણી છે. તમે ગુણવાન છો; હે દ્વિજોત્તમ, તમારું સ્વાગત છે.
12.169.3
तस्मै दत्त्वा स सत्कारं विधिदृष्टेन कर्मणा ।
शालपुष्पमयीं दिव्यां बृसीं समुपकल्पयत् ॥ १२.१६९.३ ॥
વિધિ પ્રમાણે તેમનો સત્કાર કરીને તેણે શાલપુષ્પોનું દિવ્ય આસન તૈયાર કર્યું.
12.169.4
भगीरथरथाक्रान्तदेशान्गङ्गानिषेवितान् ।
ये चरन्ति महामीनास्तांश्च तस्यान्वकल्पयत् ॥ १२.१६९.४ ॥
ભગીરથના રથથી આક્રાંત, ગંગાથી સેવિત પ્રદેશોમાં ફરતી મોટી માછલીઓ પણ તેણે તેમના માટે તૈયાર કરી.
12.169.5
वह्निं चापि सुसंदीप्तं मीनांश्चापि सुपीवरान् ।
स गौतमायातिथये न्यवेदयत काश्यपिः ॥ १२.१६९.५ ॥
સારી રીતે પ્રજ્વલિત અગ્નિ અને અતિ પુષ્ટ માછલીઓ પણ કશ્યપના પુત્રે અતિથિ ગૌતમને અર્પણ કરી.
12.169.6
भुक्तवन्तं च तं विप्रं प्रीतात्मानं महामनाः ।
श्रमापनयनार्थं स पक्षाभ्यामभ्यवीजयत् ॥ १२.१६९.६ ॥
ભોજન કરીને પ્રસન્ન મનવાળા તે બ્રાહ્મણનો થાક દૂર કરવા ઉદાર મનવાળા તેમણે પોતાની પાંખોથી તેમને પવન નાખ્યો.
12.169.7
तनो विश्रान्तमासीनं गोत्रवृत्तमपृच्छत ।
सोऽब्रवीद्गौतमोऽस्मीति ब्राह्मणोस्मीत्युदाहरत् ॥ १२.१६९.७ ॥
વિશ્રામ લઈને બેઠેલા તેને તેના ગોત્ર અને આચરણ વિશે પૂછ્યું. તેણે કહ્યું, 'હું ગૌતમ છું' અને 'હું બ્રાહ્મણ છું'.
12.169.8
तस्मै पर्णमयं दिव्यं दिव्यपुष्पाधिवासितम् ।
गन्धाढ्यं शयनं प्रादात्स शिश्ये तत्र वै सुखम् ॥ १२.१६९.८ ॥
તેને પાંદડાંથી બનેલી, દિવ્ય પુષ્પોથી સુવાસિત, સુગંધથી ભરેલી દિવ્ય શય્યા આપી. તે ત્યાં સુખપૂર્વક સૂઈ ગયો.
12.169.9
अपोपविष्टं शयने गौतमं वाक्यवित्तमः ।
पप्रच्छ काश्यपिर्वाग्मी किमागमनमित्युत ॥ १२.१६९.९ ॥
શય્યા પર બેઠેલા ગૌતમને, વાણીમાં શ્રેષ્ઠ એવા વાગ્મી કાશ્યપે પૂછ્યું, 'તમારા આગમનનું કારણ શું છે?'
12.169.10
ततोऽब्रवीद्गौतमस्तं दरिद्रोऽहं महामते ।
समुद्रगमनाकाङ्क्षी द्रव्यार्थमिति भारत ॥ १२.१६९.१० ॥
ત્યારે ગૌતમે તેને કહ્યું, 'હે મહામતિ, હું દરિદ્ર છું. હે ભારત, ધન માટે સમુદ્રયાત્રાની ઇચ્છા રાખું છું.'
12.169.11
तं काश्यपोऽब्रवीत्प्रीत्या नोत्कण्ठां कर्तुमर्हसि ।
कृतकार्यो द्विजश्रेष्ठ सद्रव्यो यास्यसे गृहान् ॥ १२.१६९.११ ॥
કાશ્યપે પ્રેમથી તેને કહ્યું, 'હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ, ઉત્કંઠિત ન થવું જોઈએ. કાર્ય સિદ્ધ કરીને ધન સહિત તું ઘરે જઈશ.'
12.169.12
चतुर्विधा ह्यर्थगतिर्बृहस्पतिमतं यथा ।
मित्रं विद्या हिरण्यं च बुद्धिश्चेति बुधेप्सिता ॥ १२.१६९.१२ ॥
બૃહસ્પતિના મત અનુસાર ધનપ્રાપ્તિના ચાર માર્ગ છે: મિત્ર, વિદ્યા, સુવર્ણ અને બુદ્ધિ — આ જ્ઞાનીઓને ઇષ્ટ છે.
12.169.13
प्रादुर्भूतोऽस्मि ते मित्रं सुहृत्त्वं च महत्तरम् ।
सोऽहं तथा यतिष्यामि भविष्यसि यथार्थवान् ॥ १२.१६९.१३ ॥
હું તારી સામે પ્રગટ થયો છું; હું તારો મિત્ર અને મહાન હિતૈષી છું. હું તેવો જ પ્રયત્ન કરીશ, જેથી તું તારો હેતુ સિદ્ધ કરીશ.
12.169.14
ततः प्रभातसमये सुखं पृष्ट्वाऽब्रवीदिदम् ।
गच्छ सौम्य पथाऽनेन कृतकृत्यो भविष्यसि ॥ १२.१६९.१४ ॥
પછી પ્રભાતના સમયે કુશળ પૂછીને તેણે કહ્યું: હે સૌમ્ય, આ માર્ગે જા; તું કૃતકૃત્ય થઈશ.
12.169.15
इतस्त्रियोजनं गत्वा राक्षसाधिपतिर्महान् ।
विरूपाक्ष इति ख्यातः सखा मम महाबलः ॥ १२.१६९.१५ ॥
અહીંથી ત્રણ યોજન જઈએ તો રાક્ષસોનો મહાન અધિપતિ, 'વિરૂપાક્ષ' નામે પ્રખ્યાત, મારો મહાબલવાન મિત્ર છે.
12.169.16
तं गच्छ द्विजमुख्य त्वं स मद्वाक्यप्रचोदितः ।
कामानभीप्सितांस्तुभ्यं दाता नास्त्यत्र संशयः ॥ १२.१६९.१६ ॥
હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ, તું તેની પાસે જા; તે મારા વચનથી પ્રેરાઈને તને ઇચ્છિત કામનાઓ આપશે, એમાં સંશય નથી.
12.169.17
इत्युक्तः प्रययौ राजन्गौतमो विगतक्लमः ।
फलान्यमृतकल्पानि भक्षयानो यथेष्टतः ॥ १२.१६९.१७ ॥
એમ કહેવાતાં, હે રાજન, થાક વિનાનો ગૌતમ ચાલ્યો; અમૃત જેવાં ફળો ઇચ્છા મુજબ ખાતો.
12.169.18
चन्दनागुरुमुख्यानि पत्रत्वचवनानि च ।
तस्मिन्पथि महाराज सेवमानो द्रुतं ययौ ॥ १२.१६९.१८ ॥
તે માર્ગ પર ચંદન, અગરુ જેવાં મુખ્ય વૃક્ષો અને પાન-છાલનાં વનોનો ઉપભોગ કરતો, હે મહારાજ, તે ઝડપથી ગયો.
12.169.19
ततो मनुव्रजं नाम नगरं शैलतोरणम् ।
शैलप्राकारवप्रं च शैलयन्त्रार्गलं तथा ॥ १२.१६९.१९ ॥
પછી મનુવ્રજ નામનું નગર આવ્યું; તેના તોરણો પર્વતોનાં હતાં, તેના પ્રાકાર અને કોટ પર્વતોનાં હતાં, અને તેની અર્ગલાઓ તથા યંત્રો પણ પર્વતોનાં હતાં.
12.169.20
विदितश्चाभवत्तस्य राक्षसेन्द्रस्य धीमतः ।
प्रहितः सुहृदा राजन्प्रीयमाणः प्रियातिथिः ॥ १२.१६९.२० ॥
હે રાજન, તે બુદ્ધિમાન રાક્ષસેન્દ્રને જાણ થઈ કે તેના મિત્રે એક પ્રિય અતિથિને મોકલ્યા છે, અને તેથી તે પ્રસન્ન થયો.
12.169.21
ततः स राक्षसेन्द्रः स्वान्प्रेष्यानाह युधिष्ठिर ।
गौतमो नगरद्वाराच्छीघ्रमानीयतामिति ॥ १२.१६९.२१ ॥
ત્યારે તે રાક્ષસેન્દ્રે પોતાના સેવકોને કહ્યું, હે યુધિષ્ઠિર: 'ગૌતમને નગરદ્વારથી જલદી લઈ આવો.'
12.169.22
तस्मात्पुरवरात्तूर्णं पुरुषाः श्वेतवेष्टनाः ।
गौतमेत्यभिभाषन्तः पुरद्वारमुपागमन् ॥ १२.१६९.२२ ॥
તે શ્રેષ્ઠ નગરમાંથી સફેદ પાઘડી પહેરેલા પુરુષો ઝડપથી, 'ગૌતમ' એમ પોકારતા નગરદ્વાર પાસે આવ્યા.
12.169.23
ते तमूचुर्महाराज राजप्रेष्यास्तदा द्विजम् ।
त्वरस्व तूर्णमागच्छ राजा त्वां द्रष्टुमिच्छति ॥ १२.१६९.२३ ॥
હે મહારાજ, ત્યારે તે રાજસેવકોએ તે બ્રાહ્મણને કહ્યું: 'ઉતાવળ કરો, જલદી આવો; રાજા તમને જોવા ઇચ્છે છે.'
12.169.24
राक्षसाधिपतिर्वीरो विरूपाक्ष इति श्रुतः ।
स त्वां त्वरति वै द्रष्टुं तत्क्षिप्रं संविधीयताम् ॥ १२.१६९.२४ ॥
રાક્ષસોનો વીર અધિપતિ વિરૂપાક્ષ નામે પ્રસિદ્ધ છે. તે તમને જોવા ઉતાવળો છે; તેથી તરત જ વ્યવસ્થા કરો.
12.169.25
ततः स प्राद्रवद्विप्रो विस्मयाद्विगतक्लमः ।
गौतमः परमर्द्धि तां पश्यन्परमविस्मितः ॥ १२.१६९.२५ ॥
ત્યારે તે બ્રાહ્મણ આશ્ચર્યથી થાક ભૂલીને દોડ્યો. તે પરમ વૈભવ જોઈને ગૌતમ અત્યંત વિસ્મિત થયો.
12.169.26
तैरेव सहितो राज्ञो वेश्म तूर्णमुपाद्रवत् ।
दर्शनं राक्षसेन्द्रस्य काङ्क्षमाणो द्विजस्तदा ॥ १२.१६९.२६ ॥
તેમની સાથે તે દ્વિજ રાજાના મહેલ તરફ ઝડપથી દોડ્યો; ત્યારે રાક્ષસેન્દ્રના દર્શનની ઇચ્છા રાખીને.