ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.169
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.169.1
गिरं तां मधुरां श्रुत्वा गौतमो विस्मितस्तदा ।
कौतूहलान्वितो राजन्राजधर्माणमैक्षत ॥ १२.१६९.१ ॥
ਉਸ ਮਧੁਰ ਬੋਲ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਗੌਤਮ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਉਹ ਰਾਜਧਰਮਾ ਵੱਲ ਵੇਖਣ ਲੱਗਾ।
12.169.2
भोः काश्यपस्य पुत्रोऽहं माता दाक्षायणी मम ।
सती त्वं च गुणोपेतः स्वागतं ते द्विजोत्तम ॥ १२.१६९.२ ॥
ਹੇ ਮਹਾਨੁਭਾਵ, ਮੈਂ ਕਸ਼ਯਪ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ; ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਦਾਕਸ਼ਾਯਣੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋ; ਹੇ ਦਵਿਜੋੱਤਮ, ਤੁਹਾਡਾ ਸੁਆਗਤ ਹੈ।
12.169.3
तस्मै दत्त्वा स सत्कारं विधिदृष्टेन कर्मणा ।
शालपुष्पमयीं दिव्यां बृसीं समुपकल्पयत् ॥ १२.१६९.३ ॥
ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸਾਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਦਿਵ ਆਸਣ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ।
12.169.4
भगीरथरथाक्रान्तदेशान्गङ्गानिषेवितान् ।
ये चरन्ति महामीनास्तांश्च तस्यान्वकल्पयत् ॥ १२.१६९.४ ॥
ਭਗੀਰਥ ਦੇ ਰੱਥ ਨਾਲ ਲੰਘੇ, ਗੰਗਾ ਨਾਲ ਸੇਵੇ ਜਾਂਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ।
12.169.5
वह्निं चापि सुसंदीप्तं मीनांश्चापि सुपीवरान् ।
स गौतमायातिथये न्यवेदयत काश्यपिः ॥ १२.१६९.५ ॥
ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਮੋਟੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਵੀ ਕਸ਼ਯਪ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਅਤਿਥੀ ਗੌਤਮ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤੀਆਂ।
12.169.6
भुक्तवन्तं च तं विप्रं प्रीतात्मानं महामनाः ।
श्रमापनयनार्थं स पक्षाभ्यामभ्यवीजयत् ॥ १२.१६९.६ ॥
ਭੋਜਨ ਕਰ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਉਦਾਰ ਮਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖੰਭਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਹਵਾ ਕੀਤੀ।
12.169.7
तनो विश्रान्तमासीनं गोत्रवृत्तमपृच्छत ।
सोऽब्रवीद्गौतमोऽस्मीति ब्राह्मणोस्मीत्युदाहरत् ॥ १२.१६९.७ ॥
ਆਰਾਮ ਕਰ ਕੇ ਬੈਠੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਗੋਤਰ ਅਤੇ ਆਚਰਣ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਗੌਤਮ ਹਾਂ' ਅਤੇ 'ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਾਂ'।
12.169.8
तस्मै पर्णमयं दिव्यं दिव्यपुष्पाधिवासितम् ।
गन्धाढ्यं शयनं प्रादात्स शिश्ये तत्र वै सुखम् ॥ १२.१६९.८ ॥
ਉਸਨੂੰ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਬਣੀ, ਦਿਵ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸੁਗੰਧਿਤ, ਖ਼ੁਸ਼ਬੂ ਭਰੀ ਦਿਵ ਸੇਜ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਉੱਥੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਸੌਂ ਗਿਆ।
12.169.9
अपोपविष्टं शयने गौतमं वाक्यवित्तमः ।
पप्रच्छ काश्यपिर्वाग्मी किमागमनमित्युत ॥ १२.१६९.९ ॥
ਸੇਜ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਗੌਤਮ ਨੂੰ, ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਵਾਗਮੀ ਕਾਸ਼ਯਪ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੁਹਾਡੇ ਆਉਣ ਦਾ ਕੀ ਕਾਰਨ ਹੈ?'
12.169.10
ततोऽब्रवीद्गौतमस्तं दरिद्रोऽहं महामते ।
समुद्रगमनाकाङ्क्षी द्रव्यार्थमिति भारत ॥ १२.१६९.१० ॥
ਤਦ ਗੌਤਮ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਹੇ ਮਹਾਮਤੀ, ਮੈਂ ਗਰੀਬ ਹਾਂ। ਹੇ ਭਾਰਤ, ਧਨ ਲਈ ਸਮੁੰਦਰੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ।'
12.169.11
तं काश्यपोऽब्रवीत्प्रीत्या नोत्कण्ठां कर्तुमर्हसि ।
कृतकार्यो द्विजश्रेष्ठ सद्रव्यो यास्यसे गृहान् ॥ १२.१६९.११ ॥
ਕਾਸ਼ਯਪ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੂੰ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ। ਕੰਮ ਸਿੱਧ ਕਰ ਕੇ ਧਨ ਸਹਿਤ ਘਰ ਜਾਵੇਂਗਾ।'
12.169.12
चतुर्विधा ह्यर्थगतिर्बृहस्पतिमतं यथा ।
मित्रं विद्या हिरण्यं च बुद्धिश्चेति बुधेप्सिता ॥ १२.१६९.१२ ॥
ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੇ ਮਤ ਅਨੁਸਾਰ ਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇ ਚਾਰ ਰਾਹ ਹਨ: ਮਿੱਤਰ, ਵਿੱਦਿਆ, ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ — ਇਹੀ ਬੁੱਧੀਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਹਨ।
12.169.13
प्रादुर्भूतोऽस्मि ते मित्रं सुहृत्त्वं च महत्तरम् ।
सोऽहं तथा यतिष्यामि भविष्यसि यथार्थवान् ॥ १२.१६९.१३ ॥
ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਤਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਕਰੇਂ।
12.169.14
ततः प्रभातसमये सुखं पृष्ट्वाऽब्रवीदिदम् ।
गच्छ सौम्य पथाऽनेन कृतकृत्यो भविष्यसि ॥ १२.१६९.१४ ॥
ਫਿਰ ਸਵੇਰ ਵੇਲੇ ਖ਼ੈਰ-ਖ਼ਬਰ ਪੁੱਛ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਸੌਮਯ, ਇਸ ਰਾਹ ਜਾ; ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਵੇਂਗਾ।
12.169.15
इतस्त्रियोजनं गत्वा राक्षसाधिपतिर्महान् ।
विरूपाक्ष इति ख्यातः सखा मम महाबलः ॥ १२.१६९.१५ ॥
ਇਥੋਂ ਤਿੰਨ ਯੋਜਨ ਜਾ ਕੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, 'ਵਿਰੂਪਾਕ੍ਸ਼' ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਮੇਰਾ ਮਹਾਬਲੀ ਮਿੱਤਰ ਹੈ।
12.169.16
तं गच्छ द्विजमुख्य त्वं स मद्वाक्यप्रचोदितः ।
कामानभीप्सितांस्तुभ्यं दाता नास्त्यत्र संशयः ॥ १२.१६९.१६ ॥
ਹੇ ਦਵਿਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੂੰ ਉਸ ਕੋਲ ਜਾ; ਉਹ ਮੇਰੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਤੇਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇਵੇਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
12.169.17
इत्युक्तः प्रययौ राजन्गौतमो विगतक्लमः ।
फलान्यमृतकल्पानि भक्षयानो यथेष्टतः ॥ १२.१६९.१७ ॥
ਏਦਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਥਕਾਵਟ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਗੌਤਮ ਤੁਰ ਪਿਆ; ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੇ ਫਲ ਮਨ ਮਰਜ਼ੀ ਖਾਂਦਾ ਹੋਇਆ।
12.169.18
चन्दनागुरुमुख्यानि पत्रत्वचवनानि च ।
तस्मिन्पथि महाराज सेवमानो द्रुतं ययौ ॥ १२.१६९.१८ ॥
ਉਸ ਰਾਹ ਤੇ ਚੰਦਨ, ਅਗਰ ਵਰਗੇ ਮੁੱਖ ਰੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਪੱਤਿਆਂ-ਛਾਲ ਵਾਲੇ ਬਨਾਂ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈਂਦਾ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉਹ ਛੇਤੀ ਚਲਿਆ ਗਿਆ।
12.169.19
ततो मनुव्रजं नाम नगरं शैलतोरणम् ।
शैलप्राकारवप्रं च शैलयन्त्रार्गलं तथा ॥ १२.१६९.१९ ॥
ਫਿਰ ਮਨੁਵ੍ਰਜ ਨਾਮ ਦਾ ਨਗਰ ਆਇਆ; ਉਸ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਸਨ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਕਾਰ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਰਗਲਾਂ ਤੇ ਯੰਤਰ ਵੀ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਸਨ।
12.169.20
विदितश्चाभवत्तस्य राक्षसेन्द्रस्य धीमतः ।
प्रहितः सुहृदा राजन्प्रीयमाणः प्रियातिथिः ॥ १२.१६९.२० ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਰਾਕਸ਼ਸਰਾਜ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਨੇ ਇੱਕ ਪਿਆਰਾ ਮਹਿਮਾਨ ਭੇਜਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ।
12.169.21
ततः स राक्षसेन्द्रः स्वान्प्रेष्यानाह युधिष्ठिर ।
गौतमो नगरद्वाराच्छीघ्रमानीयतामिति ॥ १२.१६९.२१ ॥
ਤਦ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸਰਾਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ: 'ਗੌਤਮ ਨੂੰ ਨਗਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਲਿਆਓ।'
12.169.22
तस्मात्पुरवरात्तूर्णं पुरुषाः श्वेतवेष्टनाः ।
गौतमेत्यभिभाषन्तः पुरद्वारमुपागमन् ॥ १२.१६९.२२ ॥
ਉਸ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਗਰ ਤੋਂ ਚਿੱਟੀਆਂ ਪੱਗਾਂ ਵਾਲੇ ਪੁਰਸ਼ ਛੇਤੀ ਨਾਲ 'ਗੌਤਮ' ਕਹਿ ਕੇ ਪੁਕਾਰਦੇ ਹੋਏ ਨਗਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ।
12.169.23
ते तमूचुर्महाराज राजप्रेष्यास्तदा द्विजम् ।
त्वरस्व तूर्णमागच्छ राजा त्वां द्रष्टुमिच्छति ॥ १२.१६९.२३ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਤਦ ਉਹ ਰਾਜ-ਸੇਵਕ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਬੋਲੇ: 'ਛੇਤੀ ਕਰੋ, ਜਲਦੀ ਆਓ; ਰਾਜਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।'
12.169.24
राक्षसाधिपतिर्वीरो विरूपाक्ष इति श्रुतः ।
स त्वां त्वरति वै द्रष्टुं तत्क्षिप्रं संविधीयताम् ॥ १२.१६९.२४ ॥
ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਬਹਾਦਰ ਅਧਿਪਤੀ ਵਿਰੂਪਾਕਸ਼ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਕਾਹਲਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਛੇਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰੋ।
12.169.25
ततः स प्राद्रवद्विप्रो विस्मयाद्विगतक्लमः ।
गौतमः परमर्द्धि तां पश्यन्परमविस्मितः ॥ १२.१६९.२५ ॥
ਤਦ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਥਕਾਵਟ ਭੁੱਲ ਕੇ ਦੌੜ ਪਿਆ। ਉਸ ਪਰਮ ਵੈਭਵ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਗੌਤਮ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ।
12.169.26
तैरेव सहितो राज्ञो वेश्म तूर्णमुपाद्रवत् ।
दर्शनं राक्षसेन्द्रस्य काङ्क्षमाणो द्विजस्तदा ॥ १२.१६९.२६ ॥
ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਦ੍ਵਿਜ ਰਾਜੇ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵੱਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜਿਆ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸਰਾਜ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਿਆਂ।