ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.17
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.17.1
असंतोषः प्रमादश्च मदो रागोऽप्रशान्तता ।
बलं मोहोऽभिमानश्चाप्युद्वेगश्चैव सर्वशः ॥ १२.१७.१ ॥
ಅಸಂತೋಷ, ಪ್ರಮಾದ, ಮದ, ರಾಗ, ಅಶಾಂತಿ, ಬಲ, ಮೋಹ, ಅಭಿಮಾನ ಮತ್ತು ಉದ್ವೇಗ — ಇವು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ (ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತವೆ).
12.17.2
एभिः पाप्मभिराविष्टो राज्यं त्वमभिकाङ्क्षसे ।
निरामिषो विनिर्मुक्तः प्रशान्तः सुसुखी भव ॥ १२.१७.२ ॥
ಈ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನೀನು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತೀಯೆ; ವಿಷಯಭೋಗದ ಆಮಿಷದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡು, ಶಾಂತನಾಗಿ, ಅತ್ಯಂತ ಸುಖಿಯಾಗು.
12.17.3
य इमामखिलां भूमिं शिष्यादेको महीपतिः ।
तस्याप्युदरमेकं वै किमिदं त्वं प्रशंससि ॥ १२.१७.३ ॥
ಈ ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಒಬ್ಬನೇ ರಾಜ ಆಳಿದರೂ ಅವನಿಗೂ ಹೊಟ್ಟೆ ಒಂದೇ; ಹೀಗಿರುವಾಗ ಇದನ್ನು ನೀನು ಏಕೆ ಹೊಗಳುತ್ತೀಯ?
12.17.4
नाह्ना पूरयितुं शक्यां न मासैर्भरतर्षभ ।
अपूर्यां पूरयन्निच्छामायुषाऽपि न शक्नुयात् ॥ १२.१७.४ ॥
ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, (ಈ ಆಸೆಯನ್ನು) ಒಂದು ದಿನದಲ್ಲಿ ತುಂಬಲಾಗದು, ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ತುಂಬಲಾಗದು; ತುಂಬದದ್ದನ್ನು ತುಂಬಬಯಸುವವನು ಜೀವಮಾನದಲ್ಲಿಯೂ ತುಂಬಲಾರ.
12.17.5
यथेद्धः प्रज्वलत्यग्निरसमिद्धः प्रशाम्यति ।
अल्पाहारतयाग्निं त्वं शमयौदर्यमुत्थितम् ॥ १२.१७.५ ॥
ಉರಿಸಿದ ಬೆಂಕಿ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುತ್ತದೆ; ಉರಿಯದ ಬೆಂಕಿ ಶಮನವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಕಡಿಮೆ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಿ ಮೇಲೆದ್ದ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ನೀನು ಶಮನಗೊಳಿಸು.
12.17.6
आत्मोदरकृतेऽप्राज्ञः करोति विशसं बहु ।
जयोदरं पृथिव्या ते श्रेयो निर्जितया जितम् ॥ १२.१७.६ ॥
ಅಜ್ಞಾನಿ ತನ್ನ ಹೊಟ್ಟೆಗಾಗಿ ಬಹಳ ವಿನಾಶ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಜಯ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಜಯ — ತನ್ನನ್ನು ಗೆದ್ದವನಿಂದ ಗೆಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ ಭೂಮಿಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಜಯ.
12.17.7
मानुषान्कामभोगांस्त्वमैश्वर्यं च प्रशंससि ।
अभोगिनोऽबलाश्चैव यान्ति स्थानमनुत्तमम् ॥ १२.१७.७ ॥
ನೀನು ಮಾನುಷ ಕಾಮಭೋಗಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತೀಯೆ; ಆದರೆ ಭೋಗರಹಿತರು ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲರೂ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ.
12.17.8
योगः क्षेमश्च राष्ट्रस्य धर्माधर्मौ त्वयि स्थितौ ।
मुच्यस्व महतो भारात्त्यागमेवाभिसंश्रय ॥ १२.१७.८ ॥
ರಾಷ್ಟ್ರದ ಯೋಗಕ್ಷೇಮ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾಧರ್ಮಗಳು ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿವೆ; ಈ ಮಹಾ ಭಾರದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ತ್ಯಾಗವನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸು.
12.17.9
एकोदरकृते व्याघ्रः करोति विशसं बहु ।
तमन्येऽप्युपजीवन्ति मन्दवेगतरा मृगाः ॥ १२.१७.९ ॥
ಒಂದು ಹೊಟ್ಟೆಗಾಗಿ ಹುಲಿ ಬಹಳ ಹಿಂಸೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ; ಅದರಿಂದಲೇ ನಿಧಾನ ವೇಗದ ಜಿಂಕೆಗಳೂ ಬದುಕುತ್ತವೆ.
12.17.10
विषयान्प्रतिसंगृह्य संन्यासे कुरुते मतिम् ।
न च तुष्यन्ति राजानः पश्य बुद्ध्यन्तरं यथा ॥ १२.१७.१० ॥
ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದು ಒಬ್ಬನು ಸಂನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಇಡುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ರಾಜರು ತೃಪ್ತರಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿನ ಭೇದವನ್ನು ನೋಡು.
12.17.11
पत्राहारैरश्मकुट्टैर्दन्तोलूखलिकैस्तथा ।
अब्भक्षैर्वायुभक्षैश्च तेरयं नरको जितः ॥ १२.१७.११ ॥
ಎಲೆ ತಿನ್ನುವವರು, ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಅರೆಯುವವರು, ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನೇ ಒರಳಾಗಿಸಿಕೊಂಡವರು, ನೀರು ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯನ್ನು ತಿನ್ನುವವರು ಈ ನರಕವನ್ನು ಜಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.
12.17.12
यस्त्विमां वसुधां कृत्स्नां प्रशासेदखिलां नृपः ।
तुल्याश्मकाञ्चनो यश्च स कृतार्थो न पार्थिवः ॥ १२.१७.१२ ॥
ಈ ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆಳುವ ರಾಜನು, ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಚಿನ್ನವನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ಕಾಣುವವನು ಆಗಿದ್ದರೆ ಅವನೇ ಕೃತಾರ್ಥನು; ಕೇವಲ ಭೂಪತಿ ಅಲ್ಲ.
12.17.13
संकल्पेषु निरारम्भो निराशीर्निर्ममो भव ।
अशोकं स्थानमातिष्ठ इह चामुत्र चाव्ययम् ॥ १२.१७.१३ ॥
ಸಂಕಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಆರಂಭರಹಿತನಾಗು, ಆಶೆರಹಿತನಾಗು, ಮಮಕಾರರಹಿತನಾಗು. ಇಲ್ಲಿಯೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಶೋಕರಹಿತವಾದ, ಅವ್ಯಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರು.
12.17.14
निरामिषा न शोचन्ति शोचन्ति त्वामिषैषिणः ।
परित्यज्यामिषं सर्वं मृषावादात्प्रमोक्ष्यसे ॥ १२.१७.१४ ॥
ಮಾಂಸರಹಿತರು ಶೋಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ನಿನ್ನಂತೆ ಮಾಂಸಾಪೇಕ್ಷಿಗಳೇ ಶೋಕಿಸುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲ ಮಾಂಸವನ್ನು (ವಿಷಯಾಸೆಯನ್ನು) ತ್ಯಜಿಸಿ, ಸುಳ್ಳಿನಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುವೆ.
12.17.15
पन्थानौ पितृयानश्च देवयानश्च विश्रुतौ ।
ईजानाः पितृयानेन देवयानेन मोक्षिणः ॥ १२.१७.१५ ॥
ಪಿತೃಯಾನ ಮತ್ತು ದೇವಯಾನ ಎಂಬ ಎರಡು ದಾರಿಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಯಜ್ಞ ಮಾಡುವವರು ಪಿತೃಯಾನದಿಂದಲೂ, ಮೋಕ್ಷಾಪೇಕ್ಷಿಗಳು ದೇವಯಾನದಿಂದಲೂ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.
12.17.16
तपसा ब्रह्मर्येण स्वाध्यायेन महर्षयः ।
विमुच्य देहांस्ते यान्ति मृत्योरविषयं गताः ॥ १२.१७.१६ ॥
ತಪಸ್ಸು, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ, ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯಗಳಿಂದ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ದೇಹಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಮೃತ್ಯುವಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಮೀರಿದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.
12.17.17
आमिषं बन्धनं लोके कर्मेहोक्तं तथाऽऽमिषम् ।
ताभ्यां विमुक्तः पापाभ्यां पदमाप्नोति तत्परम् ॥ १२.१७.१७ ॥
ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಆಮಿಷ (ವಿಷಯಾಸಕ್ತಿ) ಬಂಧನ; ಇಲ್ಲಿ ಕರ್ಮವೂ ಹಾಗೆಯೇ ಆಮಿಷವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆ ಎರಡು ಪಾಪಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾದವನು ಆ ಪರಮ ಪದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
12.17.18
अपि गाथां पुरा गीतां जनकेन वदन्त्युत ।
निर्द्वन्द्वेन विमुक्तेन मोक्षं समनुपश्यता ॥ १२.१७.१८ ॥
ಹಿಂದೆ ಜನಕನು ಹಾಡಿದ ಒಂದು ಗಾಥೆಯನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ದ್ವಂದ್ವಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವನು ಅದನ್ನು ಹಾಡಿದನು.
12.17.19
अनन्तं बत मे वित्तं यस्य मे नास्ति किंचन ।
मिथिलायां प्रदीप्तायां न मे किंचित्प्रदह्यते ॥ १२.१७.१९ ॥
ನನ್ನ ಸಂಪತ್ತು ಅನಂತವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ನನ್ನದು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಮಿಥಿಲೆ ಉರಿಯುತ್ತಿದ್ದರೂ ನನ್ನದು ಏನೂ ಸುಡುವುದಿಲ್ಲ.
12.17.20
प्रज्ञाप्रासादमारुह्य न शोचेच्छोचतो जनान् ।
जगतीस्थोऽथवाऽद्रिस्थो मन्दबुद्धिर्नचेक्षते ॥ १२.१७.२० ॥
ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಮಹಲನ್ನು ಏರಿ, ಶೋಕಿಸುವ ಜನರನ್ನು ಕಂಡು ಶೋಕಿಸಬಾರದು. ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರಲಿ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿರಲಿ, ಮಂದಬುದ್ಧಿಯವನು ನೋಡಲಾರನು.
12.17.21
दृश्यं पश्यति यः पश्यन्स चक्षुष्मान्स बुद्धिमान् ।
अज्ञातानां च विज्ञानात्संबोधाद्रुद्धिरुच्यते ॥ १२.१७.२१ ॥
ಕಾಣುವುದನ್ನು ನೋಡುವವನೇ ಕಣ್ಣುಳ್ಳವನು, ಬುದ್ಧಿವಂತನು. ಅರಿಯದಿರುವುದನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಸಮ್ಯಕ್ ಬೋಧೆಯಿಂದ ಬುದ್ಧಿ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.
12.17.22
यस्तु मानं विजानाति बहुमानमियात्स वै ।
ब्रह्मभावप्रभूतानां वैद्यानां भावितात्मनाम् ॥ १२.१७.२२ ॥
ಮಾನವನ್ನು ತಿಳಿದವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮಹಾ ಮಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ — ಬ್ರಹ್ಮಭಾವದಿಂದ ಸಮೃದ್ಧರಾದ, ಜ್ಞಾನಿಗಳಾದ, ಆತ್ಮಸಂಸ್ಕಾರಗೊಂಡವರ ನಡುವೆ.
12.17.23
यदा भूतपृथग्भावमेकस्थमनुपश्यति ।
तत एव च विस्तारं ब्रह्म संपद्यते तदा ॥ १२.१७.२३ ॥
ಜೀವಿಗಳ ಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಏಕದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದುದಾಗಿ ಕಂಡಾಗ, ಆಗಲೇ ವಿಸ್ತಾರವಾಗುತ್ತದೆ; ಆಗ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
12.17.24
ते जनास्तां गतिं यान्ति नाविद्वांसोऽल्पचेतसः ।
नाबुद्धयो नातपसः सर्वं बुद्धौ प्रतिष्ठितम् ॥ १२.१७.२४ ॥
ಆ ಜನರು ಆ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ — ಅವಿದ್ವಾಂಸರು, ಅಲ್ಪಬುದ್ಧಿಯವರು, ಬುದ್ಧಿಹೀನರು, ತಪಸ್ಸಿಲ್ಲದವರು. ಎಲ್ಲವೂ ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.