మహాభారతం · అధ్యాయం 12.17
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.17.1
असंतोषः प्रमादश्च मदो रागोऽप्रशान्तता ।
बलं मोहोऽभिमानश्चाप्युद्वेगश्चैव सर्वशः ॥ १२.१७.१ ॥
అసంతృప్తి, ప్రమాదం, మదం, రాగం, అశాంతి, బలం, మోహం, అభిమానం, ఉద్వేగం — ఇవి అన్ని విధాలుగా (మనిషిని ఆవరిస్తాయి).
12.17.2
एभिः पाप्मभिराविष्टो राज्यं त्वमभिकाङ्क्षसे ।
निरामिषो विनिर्मुक्तः प्रशान्तः सुसुखी भव ॥ १२.१७.२ ॥
ఈ పాపాలతో ఆవరించబడిన నీవు రాజ్యాన్ని కోరుతున్నావు; భోగ ఆశ నుండి పూర్తిగా విముక్తుడవై, శాంతంగా, అత్యంత సుఖంగా ఉండు.
12.17.3
य इमामखिलां भूमिं शिष्यादेको महीपतिः ।
तस्याप्युदरमेकं वै किमिदं त्वं प्रशंससि ॥ १२.१७.३ ॥
ఈ సమస్త భూమిని ఒక్క రాజు పాలించినా అతనికీ కడుపు ఒక్కటే; అలాంటప్పుడు దీనిని నీవు ఎందుకు పొగడుతున్నావు?
12.17.4
नाह्ना पूरयितुं शक्यां न मासैर्भरतर्षभ ।
अपूर्यां पूरयन्निच्छामायुषाऽपि न शक्नुयात् ॥ १२.१७.४ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, (ఈ ఆశ) ఒక్క రోజులో నింపలేనిది, నెలల్లోనూ నింపలేనిది; నిండని దానిని నింపాలని కోరేవాడు జీవితకాలమంతా కూడా నింపలేడు.
12.17.5
यथेद्धः प्रज्वलत्यग्निरसमिद्धः प्रशाम्यति ।
अल्पाहारतयाग्निं त्वं शमयौदर्यमुत्थितम् ॥ १२.१७.५ ॥
మండించిన అగ్ని ప్రజ్వలిస్తుంది; ఇంధనం లేని అగ్ని చల్లారుతుంది. అలాగే, తక్కువ ఆహారంతో నీవు లేచిన ఉదరాగ్నిని శాంతింపజేయి.
12.17.6
आत्मोदरकृतेऽप्राज्ञः करोति विशसं बहु ।
जयोदरं पृथिव्या ते श्रेयो निर्जितया जितम् ॥ १२.१७.६ ॥
అజ్ఞాని తన కడుపు కోసం ఎంతో వినాశం చేస్తాడు; భూమిపై నీ విజయం కడుపు విజయమే — తనను జయించినవాడు జయించిన భూమియే శ్రేష్ఠమైన విజయం.
12.17.7
मानुषान्कामभोगांस्त्वमैश्वर्यं च प्रशंससि ।
अभोगिनोऽबलाश्चैव यान्ति स्थानमनुत्तमम् ॥ १२.१७.७ ॥
నీవు మానుష కామభోగాలను, ఐశ్వర్యాన్ని ప్రశంసిస్తున్నావు; కాని భోగరహితులు, బలహీనులు కూడా అత్యుత్తమ స్థానాన్ని పొందుతారు.
12.17.8
योगः क्षेमश्च राष्ट्रस्य धर्माधर्मौ त्वयि स्थितौ ।
मुच्यस्व महतो भारात्त्यागमेवाभिसंश्रय ॥ १२.१७.८ ॥
రాజ్యపు యోగక్షేమాలు, ధర్మాధర్మాలు నీపైనే ఆధారపడి ఉన్నాయి; ఈ గొప్ప భారం నుండి విముక్తుడవై త్యాగాన్నే ఆశ్రయించు.
12.17.9
एकोदरकृते व्याघ्रः करोति विशसं बहु ।
तमन्येऽप्युपजीवन्ति मन्दवेगतरा मृगाः ॥ १२.१७.९ ॥
ఒక్క కడుపు కోసం పులి ఎంతో హింస చేస్తుంది; అతనితోనే వేగం తక్కువగా ఉన్న జింకలు కూడా జీవిస్తాయి.
12.17.10
विषयान्प्रतिसंगृह्य संन्यासे कुरुते मतिम् ।
न च तुष्यन्ति राजानः पश्य बुद्ध्यन्तरं यथा ॥ १२.१७.१० ॥
విషయాలను ఉపసంహరించి సన్యాసంలో మనస్సు ఉంచుతాడు; కాని రాజులు తృప్తి చెందరు. బుద్ధిలోని భేదాన్ని చూడు.
12.17.11
पत्राहारैरश्मकुट्टैर्दन्तोलूखलिकैस्तथा ।
अब्भक्षैर्वायुभक्षैश्च तेरयं नरको जितः ॥ १२.१७.११ ॥
ఆకులు తినేవారు, రాళ్లతో రుబ్బేవారు, పళ్లనే రోలుగా చేసుకునేవారు, నీరు తినేవారు, గాలి తినేవారు ఈ నరకాన్ని జయించారు.
12.17.12
यस्त्विमां वसुधां कृत्स्नां प्रशासेदखिलां नृपः ।
तुल्याश्मकाञ्चनो यश्च स कृतार्थो न पार्थिवः ॥ १२.१७.१२ ॥
ఈ సమస్త భూమిని పాలించే రాజు, రాయిని బంగారాన్ని సమానంగా చూసేవాడు — అతడే కృతార్థుడు; కేవలం భూపతి కాదు.
12.17.13
संकल्पेषु निरारम्भो निराशीर्निर्ममो भव ।
अशोकं स्थानमातिष्ठ इह चामुत्र चाव्ययम् ॥ १२.१७.१३ ॥
సంకల్పాలలో ఆరంభరహితుడవై, ఆశారహితుడవై, మమకారరహితుడవై ఉండు. ఇక్కడా పరలోకంలోనూ శోకరహితమైన, అవ్యయమైన స్థానంలో నిలిచి ఉండు.
12.17.14
निरामिषा न शोचन्ति शोचन्ति त्वामिषैषिणः ।
परित्यज्यामिषं सर्वं मृषावादात्प्रमोक्ष्यसे ॥ १२.१७.१४ ॥
మాంసరహితులు శోకించరు; నీలాంటి మాంసాభిలాషులే శోకిస్తారు. సర్వ మాంసాన్ని (విషయ ఆశను) విడిచి, మృషావాదం నుండి విముక్తుడవవుతావు.
12.17.15
पन्थानौ पितृयानश्च देवयानश्च विश्रुतौ ।
ईजानाः पितृयानेन देवयानेन मोक्षिणः ॥ १२.१७.१५ ॥
పితృయానం, దేవయానం అనే రెండు మార్గాలు ప్రసిద్ధమైనవి. యజ్ఞాలు చేసేవారు పితృయానం ద్వారా, మోక్షాన్ని కోరేవారు దేవయానం ద్వారా వెళ్తారు.
12.17.16
तपसा ब्रह्मर्येण स्वाध्यायेन महर्षयः ।
विमुच्य देहांस्ते यान्ति मृत्योरविषयं गताः ॥ १२.१७.१६ ॥
తపస్సు, బ్రహ్మచర్యం, స్వాధ్యాయం ద్వారా మహర్షులు దేహాలను విడిచి, మృత్యువు పరిధికి అతీతమైన స్థితిని పొందుతారు.
12.17.17
आमिषं बन्धनं लोके कर्मेहोक्तं तथाऽऽमिषम् ।
ताभ्यां विमुक्तः पापाभ्यां पदमाप्नोति तत्परम् ॥ १२.१७.१७ ॥
లోకంలో ఆమిషం (విషయాసక్తి) బంధనం; ఇక్కడ కర్మ కూడా అలాగే ఆమిషమని చెప్పబడింది. ఆ రెండు పాపాల నుండి విముక్తుడైనవాడు ఆ పరమ పదాన్ని పొందుతాడు.
12.17.18
अपि गाथां पुरा गीतां जनकेन वदन्त्युत ।
निर्द्वन्द्वेन विमुक्तेन मोक्षं समनुपश्यता ॥ १२.१७.१८ ॥
పూర్వం జనకుడు పాడిన ఒక గాథను కూడా చెబుతారు; ద్వంద్వాలనుండి విముక్తుడై, మోక్షాన్ని స్పష్టంగా చూస్తున్నవాడు దానిని పలికాడు.
12.17.19
अनन्तं बत मे वित्तं यस्य मे नास्ति किंचन ।
मिथिलायां प्रदीप्तायां न मे किंचित्प्रदह्यते ॥ १२.१७.१९ ॥
నా సంపద అనంతము; అయినా నాదేదీ లేదు. మిథిలా నగరం దగ్ధమైనా నా దేనీ కాలిపోదు.
12.17.20
प्रज्ञाप्रासादमारुह्य न शोचेच्छोचतो जनान् ।
जगतीस्थोऽथवाऽद्रिस्थो मन्दबुद्धिर्नचेक्षते ॥ १२.१७.२० ॥
ప్రజ్ఞా ప్రాసాదమెక్కి దుఃఖించే జనులను చూసీ దుఃఖింపరాదు. భూమిపై నిలిచినా పర్వతంపై నిలిచినా మందబుద్ధి చూడజాలడు.
12.17.21
दृश्यं पश्यति यः पश्यन्स चक्षुष्मान्स बुद्धिमान् ।
अज्ञातानां च विज्ञानात्संबोधाद्रुद्धिरुच्यते ॥ १२.१७.२१ ॥
దృశ్యమును చూస్తూ చూసేవాడే కన్నులు కలవాడు, బుద్ధిమంతుడు. తెలియనిదాన్ని తెలుసుకోవడం వల్ల, సమ్యక్ బోధ వల్ల బుద్ధి అని అనబడుతుంది.
12.17.22
यस्तु मानं विजानाति बहुमानमियात्स वै ।
ब्रह्मभावप्रभूतानां वैद्यानां भावितात्मनाम् ॥ १२.१७.२२ ॥
మానాన్ని తెలిసినవాడు నిజంగా గొప్ప మానాన్ని పొందుతాడు — బ్రహ్మభావంతో సమృద్ధులైన, జ్ఞానులైన, ఆత్మసంస్కారం పొందిన వారి మధ్య.
12.17.23
यदा भूतपृथग्भावमेकस्थमनुपश्यति ।
तत एव च विस्तारं ब्रह्म संपद्यते तदा ॥ १२.१७.२३ ॥
జీవుల భిన్నభావాన్ని ఒక్కటిగా నిలిచినదిగా చూసినప్పుడు, అప్పుడే విస్తారం కలుగుతుంది; అప్పుడు బ్రహ్మము పొందబడుతుంది.
12.17.24
ते जनास्तां गतिं यान्ति नाविद्वांसोऽल्पचेतसः ।
नाबुद्धयो नातपसः सर्वं बुद्धौ प्रतिष्ठितम् ॥ १२.१७.२४ ॥
ఆ మనుషులు ఆ గతిని పొందరు — అవిద్వాంసులు, అల్పబుద్ధులు, బుద్ధిహీనులు, తపస్సు లేనివారు. సర్వం బుద్ధిలో ప్రతిష్ఠితమై ఉంది.