ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.17
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.17.1
असंतोषः प्रमादश्च मदो रागोऽप्रशान्तता ।
बलं मोहोऽभिमानश्चाप्युद्वेगश्चैव सर्वशः ॥ १२.१७.१ ॥
ଅସନ୍ତୋଷ, ପ୍ରମାଦ, ମଦ, ରାଗ, ଅପ୍ରଶାନ୍ତି, ବଳ, ମୋହ, ଅଭିମାନ ଏବଂ ଉଦ୍ବେଗ — ଏସବୁ ସର୍ବପ୍ରକାରେ (ମଣିଷକୁ ଘେରନ୍ତି)।
12.17.2
एभिः पाप्मभिराविष्टो राज्यं त्वमभिकाङ्क्षसे ।
निरामिषो विनिर्मुक्तः प्रशान्तः सुसुखी भव ॥ १२.१७.२ ॥
ଏହି ପାପରେ ଆବିଷ୍ଟ ତୁମେ ରାଜ୍ୟ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ; ବିଷୟଭୋଗର ଲୋଭରୁ ମୁକ୍ତ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଛୁଟି ପାଇ, ଶାନ୍ତ ହୋଇ ଅତି ସୁଖୀ ହୁଅ।
12.17.3
य इमामखिलां भूमिं शिष्यादेको महीपतिः ।
तस्याप्युदरमेकं वै किमिदं त्वं प्रशंससि ॥ १२.१७.३ ॥
ଏହି ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀକୁ ଜଣେ ରାଜା ଶାସନ କଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ପେଟ ତ ଗୋଟିଏ; ତେବେ ତୁମେ ଏହାକୁ କାହିଁକି ପ୍ରଶଂସା କର?
12.17.4
नाह्ना पूरयितुं शक्यां न मासैर्भरतर्षभ ।
अपूर्यां पूरयन्निच्छामायुषाऽपि न शक्नुयात् ॥ १२.१७.४ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, (ଏହି ଇଚ୍ଛା) ଏକ ଦିନରେ ପୂରଣ ହୁଏ ନାହିଁ, ମାସରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ଯାହା ପୂରଣ ହୁଏ ନାହିଁ ତାହାକୁ ପୂରଣ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ଲୋକ ଆୟୁଷରେ ମଧ୍ୟ ପାରିବ ନାହିଁ।
12.17.5
यथेद्धः प्रज्वलत्यग्निरसमिद्धः प्रशाम्यति ।
अल्पाहारतयाग्निं त्वं शमयौदर्यमुत्थितम् ॥ १२.१७.५ ॥
ଯେପରି ଜଳାଯାଇଥିବା ଅଗ୍ନି ଜଳେ ଏବଂ ଇନ୍ଧନହୀନ ଅଗ୍ନି ଶାନ୍ତ ହୁଏ, ସେହିପରି ଅଳ୍ପ ଆହାର କରି ତୁମେ ଉଠିଥିବା ଉଦରାଗ୍ନିକୁ ଶାନ୍ତ କର।
12.17.6
आत्मोदरकृतेऽप्राज्ञः करोति विशसं बहु ।
जयोदरं पृथिव्या ते श्रेयो निर्जितया जितम् ॥ १२.१७.६ ॥
ଅଜ୍ଞାନୀ ଲୋକ ନିଜ ପେଟ ପାଇଁ ବହୁ ବିନାଶ କରେ; ପୃଥିବୀରେ ତୁମର ଜୟ ପେଟର ଜୟ — ଯେ ନିଜକୁ ଜିତିଛି ତା ଦ୍ୱାରା ଜିତାଯାଇଥିବା ପୃଥିବୀ ହିଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜୟ।
12.17.7
मानुषान्कामभोगांस्त्वमैश्वर्यं च प्रशंससि ।
अभोगिनोऽबलाश्चैव यान्ति स्थानमनुत्तमम् ॥ १२.१७.७ ॥
ତୁମେ ମାନବୀୟ କାମଭୋଗ ଓ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରଶଂସା କରୁଛ; କିନ୍ତୁ ଭୋଗରହିତ ଏବଂ ଦୁର୍ବଳମାନେ ମଧ୍ୟ ସର୍ବୋତ୍ତମ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଆନ୍ତି।
12.17.8
योगः क्षेमश्च राष्ट्रस्य धर्माधर्मौ त्वयि स्थितौ ।
मुच्यस्व महतो भारात्त्यागमेवाभिसंश्रय ॥ १२.१७.८ ॥
ରାଷ୍ଟ୍ରର ଯୋଗକ୍ଷେମ ଏବଂ ଧର୍ମାଧର୍ମ ତୁମ ଉପରେ ସ୍ଥିତ; ଏହି ମହାଭାରରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ତ୍ୟାଗର ଆଶ୍ରୟ ନିଅ।
12.17.9
एकोदरकृते व्याघ्रः करोति विशसं बहु ।
तमन्येऽप्युपजीवन्ति मन्दवेगतरा मृगाः ॥ १२.१७.९ ॥
ଗୋଟିଏ ପେଟ ପାଇଁ ବାଘ ବହୁତ ହିଂସା କରେ; ତାହାରି ଉପରେ ମନ୍ଦଗତି ହରିଣମାନେ ମଧ୍ୟ ବଞ୍ଚନ୍ତି।
12.17.10
विषयान्प्रतिसंगृह्य संन्यासे कुरुते मतिम् ।
न च तुष्यन्ति राजानः पश्य बुद्ध्यन्तरं यथा ॥ १२.१७.१० ॥
ବିଷୟମାନଙ୍କୁ ସଂହରଣ କରି କେହି ସନ୍ନ୍ୟାସରେ ମନ ଲଗାନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ରାଜାମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ବୁଦ୍ଧିର ଭେଦ ଦେଖ।
12.17.11
पत्राहारैरश्मकुट्टैर्दन्तोलूखलिकैस्तथा ।
अब्भक्षैर्वायुभक्षैश्च तेरयं नरको जितः ॥ १२.१७.११ ॥
ପତ୍ର ଖାଉଥିବା, ପଥରରେ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରୁଥିବା, ଦାନ୍ତକୁ ଉଖଳି କରୁଥିବା, ଜଳ ଓ ପବନ ଖାଉଥିବା ଲୋକେ ଏହି ନରକକୁ ଜିତିଛନ୍ତି।
12.17.12
यस्त्विमां वसुधां कृत्स्नां प्रशासेदखिलां नृपः ।
तुल्याश्मकाञ्चनो यश्च स कृतार्थो न पार्थिवः ॥ १२.१७.१२ ॥
ଯେଉଁ ରାଜା ଏହି ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀକୁ ଶାସନ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ପଥର ଓ ସୁନାକୁ ସମାନ ଦେଖନ୍ତି, ସେ ହିଁ କୃତାର୍ଥ; କେବଳ ପୃଥିବୀପତି ନୁହେଁ।
12.17.13
संकल्पेषु निरारम्भो निराशीर्निर्ममो भव ।
अशोकं स्थानमातिष्ठ इह चामुत्र चाव्ययम् ॥ १२.१७.१३ ॥
ସଂକଳ୍ପରେ ଆରମ୍ଭହୀନ, ଆଶାହୀନ ଓ ମମତାହୀନ ହୁଅ। ଏହି ଲୋକରେ ଓ ପରଲୋକରେ ଶୋକରହିତ, ଅବ୍ୟୟ ସ୍ଥାନରେ ଅବସ୍ଥାନ କର।
12.17.14
निरामिषा न शोचन्ति शोचन्ति त्वामिषैषिणः ।
परित्यज्यामिषं सर्वं मृषावादात्प्रमोक्ष्यसे ॥ १२.१७.१४ ॥
ନିରାମିଷ (ବିଷୟଲୋଭରହିତ) ଲୋକେ ଶୋକ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ଶୋକ କରନ୍ତି ତୁମ ପରି ଆମିଷେଚ୍ଛୁ। ସମସ୍ତ ଆମିଷ (ବିଷୟଲୋଭ) ତ୍ୟାଗ କରି ତୁମେ ମୃଷାବାଦରୁ ମୁକ୍ତ ହେବ।
12.17.15
पन्थानौ पितृयानश्च देवयानश्च विश्रुतौ ।
ईजानाः पितृयानेन देवयानेन मोक्षिणः ॥ १२.१७.१५ ॥
ପିତୃଯାନ ଓ ଦେବଯାନ ଏହି ଦୁଇ ପଥ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଲୋକେ ପିତୃଯାନରେ ଓ ମୋକ୍ଷାକାଂକ୍ଷୀମାନେ ଦେବଯାନରେ ଯାନ୍ତି।
12.17.16
तपसा ब्रह्मर्येण स्वाध्यायेन महर्षयः ।
विमुच्य देहांस्ते यान्ति मृत्योरविषयं गताः ॥ १२.१७.१६ ॥
ତପ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ଦ୍ୱାରା ମହର୍ଷିମାନେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି ମୃତ୍ୟୁର ପହଞ୍ଚ ବାହାରେ ଯାଇ ସେଠାକୁ ଯାଆନ୍ତି।
12.17.17
आमिषं बन्धनं लोके कर्मेहोक्तं तथाऽऽमिषम् ।
ताभ्यां विमुक्तः पापाभ्यां पदमाप्नोति तत्परम् ॥ १२.१७.१७ ॥
ଜଗତରେ ଆମିଷ (ବିଷୟାସକ୍ତି) ବନ୍ଧନ; ଏଠାରେ କର୍ମ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଆମିଷ କୁହାଯାଇଛି। ସେହି ଦୁଇ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ ପରମ ପଦ ପାଏ।
12.17.18
अपि गाथां पुरा गीतां जनकेन वदन्त्युत ।
निर्द्वन्द्वेन विमुक्तेन मोक्षं समनुपश्यता ॥ १२.१७.१८ ॥
ପୂର୍ବରେ ଜନକ ଗାଇଥିବା ଏକ ଗାଥା ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ; ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରୁ ମୁକ୍ତ ଓ ମୋକ୍ଷକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖୁଥିବା ଜଣେ ତାହା ଗାଇଥିଲେ।
12.17.19
अनन्तं बत मे वित्तं यस्य मे नास्ति किंचन ।
मिथिलायां प्रदीप्तायां न मे किंचित्प्रदह्यते ॥ १२.१७.१९ ॥
ମୋ ଧନ ଅନନ୍ତ, ତଥାପି ମୋର କିଛି ନାହିଁ। ମିଥିଳା ଜଳିଲେ ବି ମୋର କିଛି ଜଳେ ନାହିଁ।
12.17.20
प्रज्ञाप्रासादमारुह्य न शोचेच्छोचतो जनान् ।
जगतीस्थोऽथवाऽद्रिस्थो मन्दबुद्धिर्नचेक्षते ॥ १२.१७.२० ॥
ପ୍ରଜ୍ଞାର ପ୍ରାସାଦରେ ଆରୋହଣ କରି ଶୋକାକୁଳ ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଖି ମଧ୍ୟ ଶୋକ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ପୃଥିବୀରେ ବା ପର୍ବତରେ ଠିଆ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି ଦେଖିପାରେ ନାହିଁ।
12.17.21
दृश्यं पश्यति यः पश्यन्स चक्षुष्मान्स बुद्धिमान् ।
अज्ञातानां च विज्ञानात्संबोधाद्रुद्धिरुच्यते ॥ १२.१७.२१ ॥
ଯେ ଦୃଶ୍ୟରେ ଦେଖେ, ସେ ଚକ୍ଷୁଷ୍ମାନ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ। ଅଜ୍ଞାତକୁ ଜାଣିବା ଓ ସମ୍ୟକ୍ ବୋଧରୁ ବୁଦ୍ଧି କୁହାଯାଏ।
12.17.22
यस्तु मानं विजानाति बहुमानमियात्स वै ।
ब्रह्मभावप्रभूतानां वैद्यानां भावितात्मनाम् ॥ १२.१७.२२ ॥
ଯେ ମାନକୁ ଜାଣେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ମହା ମାନ ପାଏ — ବ୍ରହ୍ମଭାବରେ ସମୃଦ୍ଧ, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଆତ୍ମସଂସ୍କୃତ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ।
12.17.23
यदा भूतपृथग्भावमेकस्थमनुपश्यति ।
तत एव च विस्तारं ब्रह्म संपद्यते तदा ॥ १२.१७.२३ ॥
ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ପୃଥକ୍ ଭାବକୁ ଏକରେ ସ୍ଥିତ ଦେଖିଲେ, ସେଥିରୁ ହିଁ ବିସ୍ତାର ହୁଏ; ତେବେ ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
12.17.24
ते जनास्तां गतिं यान्ति नाविद्वांसोऽल्पचेतसः ।
नाबुद्धयो नातपसः सर्वं बुद्धौ प्रतिष्ठितम् ॥ १२.१७.२४ ॥
ସେହି ଲୋକମାନେ ସେହି ଗତି ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ — ଯେଉଁମାନେ ଅବିଦ୍ୱାନ, ଅଳ୍ପବୁଦ୍ଧି, ବୁଦ୍ଧିହୀନ ଓ ତପହୀନ। ସବୁ କିଛି ବୁଦ୍ଧିରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।