మహాభారతం · అధ్యాయం 12.172
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.172.1
विद्वान्संस्कारयामास पार्थिवो राजधर्मणः ।
गन्धैर्बहुभिरव्यग्रो दाहयामास पूजितम् ॥ १२.१७२.१ ॥
విద్వాంసుడైన రాజు రాజధర్మానుసారం సంస్కారాలు చేయించాడు; ప్రశాంత చిత్తంతో అనేక సుగంధ ద్రవ్యాలతో ఆ పూజితుని దహనం చేయించాడు.
12.172.2
तस्य देवस्य वचनादिन्द्रस्य बकराडिह ।
तेनैवामृतसिक्ताश्च पुनः संजीवितो बकः ॥ १२.१७२.२ ॥
ఆ దేవుడైన ఇంద్రుని మాటవల్ల, ఇక్కడ బకరాడు అనే కొంగ ఆయనే అమృతంతో ప్రోక్షించగా మళ్లీ జీవం పొందింది.
12.172.3
राजधर्माऽपि तं प्राह सहस्राक्षमरिंदमम् ।
गौतमो ब्राह्मणः क्वाऽसौ मुच्यतां मत्प्रियः सखा ॥ १२.१७२.३ ॥
రాజధర్మ కూడా ఆ సహస్రాక్షుడు, శత్రునాశకుడైన ఇంద్రునితో ఇలా అన్నాడు: 'ఆ గౌతమ బ్రాహ్మణుడు ఎక్కడ? నా ప్రియ మిత్రుడు విడుదల చేయబడాలి.'
12.172.4
तस्य वाक्यं समाज्ञाय कौशिकः सुरसत्तमः ।
गौतमं ह्यभ्यनुज्ञाप्य प्रीतोऽथ गमनोत्सुकः ॥ १२.१७२.४ ॥
అతని మాటను బాగా గ్రహించి, దేవశ్రేష్ఠుడు కౌశికుడు (ఇంద్రుడు) గౌతముని విడుదలకు అనుమతి ఇచ్చి, సంతోషించి వెళ్లాలని ఉత్సుకుడయ్యాడు.
12.172.5
प्रतीतः स गतः सौम्यो राजधर्मा स्वमालयम् ।
नृशंसो गौतमो मुक्तो मित्रध्रुक्पुरुषाधमः ॥ १२.१७२.५ ॥
సంతుష్టుడై, సౌమ్యుడైన రాజధర్ముడు తన నివాసానికి వెళ్లిపోయాడు; క్రూరుడు, మిత్రద్రోహి, మనుషులలో అధముడైన గౌతముడు విడుదలయ్యాడు.
12.172.6
सभाण्डोपस्करो यातः स तदा शबरालयम् ।
तत्रासौ शबरी देहे प्रसूतो निरयोपमे ॥ १२.१७२.६ ॥
తన పాత్రలు, సామగ్రితో అతడు అప్పుడు శబరుల నివాసానికి వెళ్లాడు; అక్కడ నరకతుల్యమైన దేహంలో ఒక శబరి స్త్రీగా జన్మించాడు.
12.172.7
एष शापो महांस्तत्र मुक्तः सुरगणैस्तदा ॥ १२.१७२.७ ॥
ఆ మహా శాపం అప్పుడు దేవగణాల వల్ల అక్కడ విముక్తమైంది.
12.172.8
दग्धे राक्षसराजेन खगराजे प्रतापिना ।
चितायाः पार्श्वतो दोग्ध्री सुरभिर्जीवयच्च तम् ॥ १२.१७२.८ ॥
రాక్షసరాజు ప్రతాపవంతుడైన ఖగరాజు (గరుత్మంతుడు)ను దహించినప్పుడు, చితి పక్కనుండి పాలిచ్చే సురభి అతన్ని బ్రతికించింది.
12.172.9
तस्या वक्राच्च्युतः फेनो दुग्धमात्रस्तदाऽनघ ।
समीरणाहृतो यातश्चितां तां राजधर्मणः ॥ १२.१७२.९ ॥
ఓ పుణ్యాత్మా, ఆమె నోటినుండి జారిన పాలనురుగు, కేవలం పాల మాత్రంగా, అప్పుడు గాలి చేత మోసుకెళ్లబడి రాజధర్ముని ఆ చితిని చేరింది.
12.172.10
देवराजस्ततः प्राप्तो विरूपाक्षपुरं तदा ।
विरूपाक्षोऽपि तं शक्रमयाचत पुनः पुनः।
काश्यपश्य सुतो देव भ्राता मे जीवतामिति ॥ १२.१७२.१० ॥
అప్పుడు దేవరాజు ఇంద్రుడు విరూపాక్షుని నగరానికి చేరుకున్నాడు. విరూపాక్షుడు కూడా ఆ శక్రుని పదే పదే వేడుకున్నాడు: 'ఓ దేవా, కశ్యపుని కుమారుడు, నా సోదరుడు బ్రతకాలి.'
12.172.11
विरूपाक्षमुवाचेदमीश्वरः पाकशासनः ।
ब्रह्मणा व्याहृतो रोषाद्राजधर्मा कदाचन ॥ १२.१७२.११ ॥
ప్రభువు పాకశాసనుడు (ఇంద్రుడు) విరూపాక్షునితో ఇలా అన్నాడు. బ్రహ్మ ఒకప్పుడు కోపంతో రాజధర్మునితో పలికిన మాటల సందర్భంలో.
12.172.12
यस्मात्त्वं नागतो द्रष्टुं मम नित्यमिमां सभाम् ।
तस्माद्बको भवान्भावी धर्मशीलः परात्मवित् ॥ १२.१७२.१२ ॥
నీవు నా ఈ సభను నిత్యం చూడటానికి రాలేదు కాబట్టి, నీవు బకుడవు (కొంగవు) అవుతావు—ధర్మశీలుడుగా, పరమాత్మను తెలిసినవాడిగా.
12.172.13
आगमिष्यति ते वासं कदाचित्पापकर्मकृत् ।
शबरावासगो विप्रः कृतघ्नो वृषलीपतिः ॥ १२.१७२.१३ ॥
ఒకప్పుడు పాపకర్మ చేసేవాడు, శబరుల నివాసంలో ఉండేవాడు, కృతఘ్నుడు, శూద్ర స్త్రీ భర్త అయిన ఒక బ్రాహ్మణుడు నీ నివాసానికి వస్తాడు.
12.172.14
यदा निहन्ता मोक्षस्ते तदा भावीत्युवाच तम् ।
तस्मादेष गतो लोकं ब्रह्मणः परमेष्ठिनः ॥ १२.१७२.१४ ॥
'నిన్ను సంహరించేవాడు వచ్చినప్పుడు నీకు విముక్తి కలుగుతుంది' అని అతనితో చెప్పాడు; అందుచేత అతడు పరమేష్ఠి బ్రహ్మ లోకానికి వెళ్ళాడు.
12.172.15
स चापि निरयं प्राप्तो दुष्कृतिः कुलपांसनः ॥ १२.१७२.१५ ॥
ఆ దుష్కర్ముడు, కులాన్ని అపవిత్రం చేసినవాడు కూడా నరకాన్ని పొందాడు.
12.172.16
एतच्छ्रुत्वा सभामध्ये तद्वाक्यं नारदेरितम् ।
मयाऽपि तव राजेन्द्र यथावदनुवर्णितम् ॥ १२.१७२.१६ ॥
రాజేంద్రా, సభ మధ్యలో నారదుడు చెప్పిన ఆ మాటను విని, నేనూ నీకు యథాతథంగా వివరించాను.
12.172.17
ब्रह्मघ्ने च सुरापे च चोरे भ्रष्टव्रते तथा ।
निष्कृतिर्विहिता राजन्कृतघ्ने नास्ति निष्कृतिः ॥ १२.१७२.१७ ॥
రాజా, బ్రాహ్మణ హంతకునికి, మద్యపానం చేసేవానికి, దొంగకు, వ్రతభ్రష్టునికి ప్రాయశ్చిత్తం విధించబడింది; కృతఘ్నునికి మాత్రం ప్రాయశ్చిత్తం లేదు.
12.172.18
कुतः कृतघ्नस्य यशः कुतः स्थानं कुतः सुखम् ।
अश्रद्धेयः कृतघ्नो हि कृतघ्ने नास्ति निष्कृतिः ॥ १२.१७२.१८ ॥
కృతఘ్నునికి కీర్తి ఎక్కడ? స్థానం ఎక్కడ? సుఖం ఎక్కడ? కృతఘ్నుడు నమ్మదగనివాడు; కృతఘ్నునికి ప్రాయశ్చిత్తం లేదు.
12.172.19
मित्रद्रोहो न कर्तव्यः पुरुषेण विशेषतः ।
मित्रध्रुङ्गिरयं घोरं नरकं प्रतिपद्यते ॥ १२.१७२.१९ ॥
మనిషి, ముఖ్యంగా, మిత్రునికి ద్రోహం చేయరాదు. మిత్రునికి హాని చేసేవాడు ఆ భయంకరమైన నరకాన్ని పొందుతాడు.
12.172.20
कृतज्ञमनसा भाव्यं मित्रभावेन चानघ ।
मित्रात्प्रभवते सर्वं मित्रं धन्यतरं स्मृतम् ॥ १२.१७२.२० ॥
ఓ నిష్కల్మషుడా, కృతజ్ఞ మనస్సుతో, మిత్రభావంతో ఉండాలి. మిత్రుని నుండే అన్నీ కలుగుతాయి; మిత్రుడు మిక్కిలి ధన్యుడని స్మరించబడతాడు.
12.172.21
अर्थाद्वा मित्रलाभाद्वा मित्रलाभो विशिष्यते ।
सुलभा मित्रतोऽर्थास्तु मित्रेण यतितुं क्षमम् ॥ १२.१७२.२१ ॥
ధనం వల్ల లేదా మిత్రలాభం వల్ల, మిత్రలాభమే శ్రేష్ఠమైనది. మిత్రుని వల్ల ధనం సులభంగా లభిస్తుంది; ఆ ధనాన్ని పొందడానికి ప్రయత్నించగలవాడు మిత్రుడే.
12.172.22
मित्रं चाभिमतं स्निग्धं फलं चापि सतां फलम् ।
सत्कारैः स्वजनोपेतः पूजयेत विचक्षणः ॥ १२.१७२.२२ ॥
మిత్రుడు ప్రియుడు, స్నేహపూర్ణుడు; సజ్జనుల ఫలమూ అదే. వివేకవంతుడు తన బంధువులతో కలిసి సత్కారాలతో అతనిని పూజించాలి.
12.172.23
परित्याज्यो बुधैः पापः कदर्यः कुलपांसनः ।
मित्रद्रोही कुलाङ्गारः पापकर्मा कुलाधमः ॥ १२.१७२.२३ ॥
జ్ఞానులు పాపిని, పిసినారిని, కులాన్ని మలినం చేసేవాడిని, మిత్రద్రోహిని, కులానికి కళంకమైనవాడిని, పాపకర్మలు చేసే కులాధముడిని విడిచిపెట్టాలి.
12.172.24
एषा सज्जनसांनिध्ये प्रज्ञा प्रोक्ता मयाऽनघ ।
मित्रदुहि कृतघ्ने च किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १२.१७२.२४ ॥
ఓ నిష్కల్మషుడా, సజ్జనుల సన్నిధిలో ఈ ప్రజ్ఞను నేను చెప్పాను. మిత్రద్రోహి, కృతఘ్నుల గురించి ఇంకా ఏమి వినాలని కోరుతున్నావు?
12.172.25
एतच्छ्रुत्वा ततो वाक्यं भीष्मेणोक्तं महात्मना ।
युधिष्ठिरः प्रीतमना बभूव जनमेजय ॥ १२.१७२.२५ ॥
మహాత్ముడైన భీష్ముడు చెప్పిన ఈ మాటను విని, ఓ జనమేజయా, యుధిష్ఠిరుడు ప్రసన్న చిత్తుడయ్యాడు.