マハーバーラタ · 章 12.174
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.174.1
अतिक्रामति कालेऽस्मिन्सर्वभूतक्षयावहे ।
किं श्रेयः प्रतिपद्येत तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.१७४.१ ॥
万物の滅びをもたらすこの時代が過ぎ去るとき、人はどのような最高の善を得るべきか。祖父よ、それを私に語ってください。
12.174.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
पितुः पुत्रेण संवादं तं निबोध युधिष्ठिर ॥ १२.१७४.२ ॥
この件について人々はまた、この古い物語を語ります。父と子の対話です。ユディシュティラよ、それを聞きなさい。
12.174.3
द्विजातेः कस्यचित्पार्थ स्वाध्यायनिरतस्य वै ।
बभूव पुत्रो मेधावी मेधावीनाम नामतः ॥ १२.१७४.३ ॥
パールタよ、ヴェーダの学習に専念していたある再生族には、メーダーヴィーという賢い息子が生まれた。
12.174.4
सोऽब्रवीत्पितरं पुत्रः स्वाध्यायकरणे रतम् ।
मोक्षधर्मार्थकुशलो लोकतन्त्रविचक्षणः ॥ १२.१७४.४ ॥
解脱、法、利に通じ、世の仕組みに精通したその息子は、ヴェーダの学習に専念している父に語った。
12.174.5
धीरः किंस्वित्तात कुर्यात्प्रजानन् ।
क्षिप्रं ह्यायुर्भ्रश्यते मानवानाम्।
पितस्तदाचक्ष्व यथार्थयोगं ।
ममानुपूर्व्या येन धर्मं चरेयम् ॥ १२.१७४.५ ॥
父上、堅固な人はこれを知ってどうすべきでしょうか。人の寿命はすみやかに過ぎ去ります。父よ、ダルマを実践できるよう、正しい方法を順を追って私に教えてください。
12.174.6
वेदानधीत्य ब्रह्मचर्येण पुत्र ।
पुत्रानिच्छेत्पावनार्थं पितृणाम्।
अग्नीनाधाय विधिवच्चेष्टयज्ञो ।
वनं प्रविश्याथ मुनिर्बुभूषेत् ॥ १२.१७४.६ ॥
梵行によってヴェーダを学び終え、祖霊の浄めのために息子を望むべきである。規定どおりに火を据え、祭祀を行ったのち、森に入って聖者となることを願うべきである。
12.174.7
एवमभ्याहते लोके समन्तात्परिवारिते ।
अमोघासु पतन्तीषु किं धीर इव भाषसे ॥ १२.१७४.७ ॥
このように世界は四方から打たれ囲まれ、過ぎ去ることのない日々が落ちてゆくというのに、賢者よ、なぜそのように語るのか。
12.174.8
कथमभ्याहतो लोकः केन वा परिवारितः ।
अमोघाः काः पतन्तीह किंनु भीषयसीव माम् ॥ १२.१७४.८ ॥
世界はどのように打たれ、何に囲まれているのか。ここでどの過ぎ去らぬ日々が落ちるのか。なぜ私を怖がらせるのか。
12.174.9
मृत्युनाभ्याहतो लोको जरया परिवारितः ।
अहोरात्राः पतन्त्येते ननु कस्मान्न बुध्यसे।
अमोघा रात्रयश्चापि नित्यमायान्ति यान्ति च ॥ १२.१७४.९ ॥
世界は死に打たれ、老いに囲まれている。これらの昼と夜が落ちてゆく——なぜ君は理解しないのか。過ぎ去らぬ夜もまた常に来ては去る。
12.174.10
यथाऽहमेतज्जानामि न मृत्युस्तिष्ठतीति ह ।
सोऽहं कथं प्रतीक्षिष्ये जालेनेवावृतश्चरन् ॥ १२.१७४.१० ॥
死は留まらないと私が知っているように、網に囚われた者のようにさまよう私は、どうして待てようか。
12.174.11
रात्र्यांरात्र्यां व्यतीतायामायुरल्पतरं यदा ।
तदैव बन्ध्यं दिवसमिति विन्द्याद्विचक्षणः ॥ १२.१७४.११ ॥
夜ごとに過ぎ去り、寿命がさらに短くなったとき、賢者はその日を実りなきものと知るべきである。
12.174.12
गाधोदके मत्स्य इव सुखं विन्देत कस्तदा ।
अनवाप्तेषु कामेषु मृत्युरभ्योति मानवम् ॥ १२.१७४.१२ ॥
浅瀬の魚のように、そのとき誰が安らぎを得られようか。願いが満たされぬうちに、死は人に近づく。
12.174.13
पुष्पाणीव विचिन्वन्तमन्यत्र गतमानसम् ।
वृकीवोरणमासाद्य मृत्युरादाय गच्छति ॥ १२.१७४.१३ ॥
花を摘む者の心が別のところにあるとき、雌狼が羊に近づいて連れ去るように、死はその人を奪い去る。
12.174.14
अद्यैव कुरु यच्छ्रेयो मा त्वां कालोऽत्यगादयम् ।
अकृतेष्वेव कार्येषु मृत्युर्वै संप्रकर्षति ॥ १२.१७४.१४ ॥
善いことは今日こそせよ。この時が過ぎ去ってしまわないように。仕事が未完のうちに死は引きずり去る。
12.174.15
श्वः कार्यमद्य कुर्वीत पूर्वाह्णे चापराह्णिकम् ।
नहि प्रतीक्षते मृत्युः कृतमस्य न वा कृतम् ॥ १२.१७४.१५ ॥
明日の仕事は今日せよ、午後の仕事は午前中にせよ。死は、その者の仕事が済んだかどうかを待ったりはしない。
12.174.16
को हि जानाति कस्याद्य मृत्युकालो भविष्यति ।
युवैव धर्मशीलः स्यादनित्यं खलु जीवितम्।
कृते धर्मे भवेत्कीर्तिरिह प्रेत्य च वै सुखम् ॥ १२.१७४.१६ ॥
今日誰の死の時が来るかを誰が知ろう。だから若いうちに法を守る人となれ。命はまことに無常である。法を行えば、この世に名声があり、死後には安楽がある。
12.174.17
मोहेन हि समाविष्टः पुत्रदारार्थमुद्यतः ।
कृत्वा कार्यमकार्यं वा पुष्टिमेषां प्रयच्छति ॥ १२.१७४.१७ ॥
迷いに囚われ、息子と妻のために励む人は、なすべきことでも、なすべきでないことでも、彼らを養うためにそれを行う。
12.174.18
तं पुत्रपशुसंपन्नं व्यासक्तमनसं नरम् ।
सुप्तं व्याघ्रो मृगमिव मृत्युरादाय गच्छति ॥ १२.१७४.१८ ॥
息子と家畜に恵まれ、心を奪われたその人を、死は眠れる鹿を虎が襲うように捕らえて連れ去る。
12.174.19
संचिन्वानकमेवैनं कामानामवितृप्तकम् ।
व्याघ्रः पशुमिवादाय मृत्युरादाय गच्छति ॥ १२.१७४.१९ ॥
欲望を蓄え、決して満足しないこの人を、虎が獣を捕らえて運び去るように、死が捕らえて連れ去る。
12.174.20
इदं कृतमिदं कार्यमिदमन्यत्कृताकृतम् ।
एवमीहासुखासक्तं कृतान्तः कुरुते वशे ॥ १२.१७४.२० ॥
「これはやった、これはやるべきだ、あれは別だ」——このように努力と不幸に執着する者を、終末をもたらすクリターンタは支配下に置く。
12.174.21
कृतानां फलमप्राप्तं कर्मणां कर्मसंज्ञितम् ।
क्षेत्रापणगृहासक्तं मृत्युरादाय गच्छति ॥ १२.१७४.२१ ॥
行いの果報はまだ得られず、行為という名で呼ばれるもの——田畑、市場、家に執着する者を、死が捕らえて連れ去る。
12.174.22
दुर्बलं बलवन्तं च शूरं भीरुं जडं कविम् ।
अप्राप्तं सर्वकामार्थान्मृत्युरादाय गच्छति ॥ १२.१७४.२२ ॥
弱い者と強い者、勇者と臆病者、愚者と賢者——望む対象をすべて得ていない者を、死が捕らえて連れ去る。
12.174.23
नृत्युर्जरा च व्याधिश्च दुःखं चानेककारणम् ।
अनुषक्तं यदा देहे किं स्वस्थ इव तिष्ठसि ॥ १२.१७४.२३ ॥
死、老い、病、そして多くの原因をもつ苦しみ——これらが身体に付きまとっているのに、なぜおまえは健康な者のように立っているのか。
12.174.24
जातमेवान्तकोऽन्ताय जरा चान्वेति देहिनम् ।
अनुषक्ता द्वयेनैते भावाः स्थावरजङ्गमाः ॥ १२.१७४.२४ ॥
生まれた瞬間から、終わりをもたらす死は終わりのために来て、老いもまた身を持つ者に付き従う。この二つに結びつけられた、動かぬものと動くものすべての存在。
12.174.25
अत्योर्वा मुखमेतद्वै या ग्रामे वसतो रतिः ।
वानामेष वै गोष्ठो यदरण्यमिति श्रुतिः ॥ १२.१७४.२५ ॥
村に住む者の執着こそがこれの口である。森は森の獣の囲いである、とシュルティは言う。
12.174.26
तेबन्धनी रज्जुरेषा या ग्रामे वसतो रवि ।
छेत्त्वेता सुकृतो यान्ति नैनां छिन्दन्ति दुष्कृतः ॥ १२.१७४.२६ ॥
村に住む者の執着、それが縛る綱である。善き人々はこれを断って去るが、悪しき者はこれを断てない。
12.174.27
हिंसयति यो जन्तून्मनोवाक्कायहेतुभिः ।
जीवितार्थापनयनैः प्राणिभिर्न स हिंस्यते ॥ १२.१७४.२७ ॥
意・語・身の因によって生きものを害する者は、命と財を奪う生きものによって害されることはない。
12.174.28
न मृत्युसेनामायान्तीं जातु कश्चित्प्रबाधते ।
ऋते सत्यमसत्त्याज्यं सत्ये ह्यमृतमाश्रितम् ॥ १२.१७४.२८ ॥
死の軍勢が近づく時、真実以外に何者もそれを退けることはない。偽りは捨てるべきである。不死は真実に依拠しているからである。
12.174.29
तस्मात्सत्यव्रताचारः सत्ययोगपरायणः ।
सत्यागमः सदा दान्तः सत्येनैवान्तकं जयेत् ॥ १२.१७४.२९ ॥
ゆえに、真実の誓いを行いとし、真実の修練に専念し、真実を学びとし、常に自制する者は、真実によってのみ死を征服すべきである。
12.174.30
अमृतं चैव मृत्युश्च द्वयं देहे प्रतिष्ठितम् ।
मृत्युरापद्यते मोहात्सत्येनापद्यतेऽमृतम् ॥ १२.१७४.३० ॥
不死と死は、ともに身体に確立している。迷妄によって死に至り、真実によって不死に至る。
12.174.31
सोऽहं ह्यहिंस्रः सत्यार्थी कामक्रोधबहिष्कृतः ।
समदुःखसुखः क्षेमी मृत्युंहास्याम्यमर्त्यवत् ॥ १२.१७४.३१ ॥
私は非暴力であり、真理を求め、欲望と怒りを離れ、苦楽に平等で、安穏を求める者。不死者のように、私は死を捨てるであろう。
12.174.32
शान्तियज्ञरतो दान्तो ब्रह्मयज्ञे स्थितो मुनिः ।
वाङ्भनः कर्मयज्ञश्च भविष्याम्युदगायने ॥ १२.१७४.३२ ॥
寂静の祭に喜び、自制し、梵の祭に安住する聖者として、言葉・心・行為の祭を行い、私は太陽の北行において在るであろう。
12.174.33
पशुयज्ञैः कथं हिंस्रैर्मादृशो चष्टुमर्हति ।
अन्तवद्भिरिव प्राज्ञः क्षेत्रयज्ञैः पिशाचवत् ॥ १२.१७४.३३ ॥
暴力的な動物の供犠によって、私のような者がどうして讃えられるに値しようか。賢者は朽ちる田の供犠を、悪鬼のように遠ざける。
12.174.34
यस्य वाङ्भनसी स्यातां सम्यक्प्रणिहिते सदा ।
तपस्त्यागश्च सत्यं च स वै सर्वमवाप्नुयात् ॥ १२.१७४.३४ ॥
言葉と心がいつも正しく集中し、苦行・捨離・真実を備える者は、まさに一切を得る。
12.174.35
नास्ति विद्यासमं चक्षुर्नास्ति सत्यसमं तपः ।
नास्ति रागसमंदुःखं नास्ति त्यागसमं सुखम् ॥ १२.१७४.३५ ॥
知識に等しい眼はなく、真実に等しい苦行はない。執着に等しい苦はなく、捨離に等しい楽はない。
12.174.36
आत्मन्येवात्मना जात आत्मनिष्ठोऽप्रजोपि वा ।
आत्मन्येव भविष्यामि न मां तारयति प्रजा ॥ १२.१७४.३६ ॥
自己によって自己の中に生まれ、自己に安住し、子がなくとも、私はただ自己の中にあるであろう。子は私を渡してはくれない。
12.174.37
नैतादृशं ब्राह्मणस्यास्ति वित्तं ।
यथैकता समता सत्यता च।
शीलं स्थितिर्दण्डनिधानमार्जवं ।
ततस्ततश्चोपरभः क्रियाभ्यः ॥ १२.१७४.३७ ॥
バラモンにはこのような財はない。一体性、平等、真実、善い行い、堅固さ、罰の放棄、率直さ、そして行為からの止息である。
12.174.38
किं ते धनैर्बान्धवैर्वापि किं ते ।
किं ते दारैर्ब्राह्मण यो मरिष्यसि।
आत्मानमन्विच्छ गुहां प्रविष्टं ।
पितामहास्ते क्व गताः पिता च ॥ १२.१७४.३८ ॥
富も親族も妻さえもおまえに何の役に立つか。バラモンよ、おまえは死ぬのだ。洞窟に入った自己を探せ。おまえの祖先たちはどこへ行ったのか、父もまたどこへ。
12.174.39
पुत्रस्यैतद्वचः श्रुत्वा यथाऽकार्षीत्पिता नृप ।
तथा त्वमपि वर्तस्व सत्यधर्मपरायणः ॥ १२.१७४.३९ ॥
王よ、息子のこの言葉を聞いて父がしたように、おまえもまた真実とダルマに専心して振る舞え。