మహాభారతం · అధ్యాయం 12.174
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.174.1
अतिक्रामति कालेऽस्मिन्सर्वभूतक्षयावहे ।
किं श्रेयः प्रतिपद्येत तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.१७४.१ ॥
సర్వభూతక్షయాన్ని తెచ్చే ఈ కాలం గడచిపోతుండగా, ఏ శ్రేయస్సును పొందాలి? పితామహా, అది నాకు చెప్పండి.
12.174.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
पितुः पुत्रेण संवादं तं निबोध युधिष्ठिर ॥ १२.१७४.२ ॥
ఈ విషయంలో కూడా ప్రజలు ఈ పురాతన ఇతిహాసాన్ని చెబుతారు — తండ్రీకొడుకుల ఆ సంవాదాన్ని. యుధిష్ఠిరా, దానిని తెలుసుకో.
12.174.3
द्विजातेः कस्यचित्पार्थ स्वाध्यायनिरतस्य वै ।
बभूव पुत्रो मेधावी मेधावीनाम नामतः ॥ १२.१७४.३ ॥
పార్థా, స్వాధ్యాయంలో నిమగ్నుడైన ఒక ద్విజునికి మేధావి అనే పేరుగల బుద్ధిమంతుడైన కుమారుడు జన్మించాడు.
12.174.4
सोऽब्रवीत्पितरं पुत्रः स्वाध्यायकरणे रतम् ।
मोक्षधर्मार्थकुशलो लोकतन्त्रविचक्षणः ॥ १२.१७४.४ ॥
మోక్ష, ధర్మ, అర్థాలలో నైపుణ్యం కలిగి, లోకవ్యవస్థను బాగా ఎరిగిన ఆ కుమారుడు, స్వాధ్యాయంలో నిమగ్నుడైన తన తండ్రితో ఇలా అన్నాడు.
12.174.5
धीरः किंस्वित्तात कुर्यात्प्रजानन् ।
क्षिप्रं ह्यायुर्भ्रश्यते मानवानाम्।
पितस्तदाचक्ष्व यथार्थयोगं ।
ममानुपूर्व्या येन धर्मं चरेयम् ॥ १२.१७४.५ ॥
తండ్రీ, ధీరుడు తెలిసి ఏమి చేయాలి? మానవుల ఆయుష్షు త్వరగా తగ్గిపోతుంది. తండ్రీ, యథార్థమైన ఉపాయాన్ని క్రమంగా నాకు చెప్పండి, నేను ధర్మాన్ని ఆచరించగలిగేలా.
12.174.6
वेदानधीत्य ब्रह्मचर्येण पुत्र ।
पुत्रानिच्छेत्पावनार्थं पितृणाम्।
अग्नीनाधाय विधिवच्चेष्टयज्ञो ।
वनं प्रविश्याथ मुनिर्बुभूषेत् ॥ १२.१७४.६ ॥
వేదాలు చదివి, బ్రహ్మచర్యంతో, పితృదేవతల పవిత్రత కోసం పుత్రులను కోరాలి. విధిప్రకారం అగ్నులను స్థాపించి, యజ్ఞాలు చేసి, తరువాత అడవిలో ప్రవేశించి ముని కావాలని కోరాలి.
12.174.7
एवमभ्याहते लोके समन्तात्परिवारिते ।
अमोघासु पतन्तीषु किं धीर इव भाषसे ॥ १२.१७४.७ ॥
ఈ విధంగా లోకం అన్ని వైపుల నుండి దెబ్బతిని చుట్టుముట్టబడి ఉండగా, తప్పని రోజులు రాలిపోతుండగా, ఓ ధీరుడా, నీవు ఎందుకిలా మాట్లాడుతున్నావు?
12.174.8
कथमभ्याहतो लोकः केन वा परिवारितः ।
अमोघाः काः पतन्तीह किंनु भीषयसीव माम् ॥ १२.१७४.८ ॥
లోకం ఎలా దెబ్బతిన్నది, దేనితో చుట్టుముట్టబడింది? ఇక్కడ ఏ తప్పని రోజులు రాలిపోతున్నాయి? నీవు నన్ను ఎందుకు భయపెడుతున్నావు?
12.174.9
मृत्युनाभ्याहतो लोको जरया परिवारितः ।
अहोरात्राः पतन्त्येते ननु कस्मान्न बुध्यसे।
अमोघा रात्रयश्चापि नित्यमायान्ति यान्ति च ॥ १२.१७४.९ ॥
లోకం మృత్యువుతో దెబ్బతిని వృద్ధాప్యంతో చుట్టుముట్టబడింది. ఈ పగళ్ళు రాత్రులు రాలిపోతున్నాయి—నీవు ఎందుకు గ్రహించడం లేదు? తప్పని రాత్రులు కూడా ఎల్లప్పుడూ వస్తూ పోతూ ఉంటాయి.
12.174.10
यथाऽहमेतज्जानामि न मृत्युस्तिष्ठतीति ह ।
सोऽहं कथं प्रतीक्षिष्ये जालेनेवावृतश्चरन् ॥ १२.१७४.१० ॥
మృత్యువు నిలిచి ఉండదని నాకు తెలిసినట్లే, వలతో చుట్టుముట్టబడినవాడిలా తిరుగుతున్న నేను ఎలా వేచి ఉండగలను?
12.174.11
रात्र्यांरात्र्यां व्यतीतायामायुरल्पतरं यदा ।
तदैव बन्ध्यं दिवसमिति विन्द्याद्विचक्षणः ॥ १२.१७४.११ ॥
ప్రతి రాత్రి గడిచినకొద్దీ ఆయుష్షు ఇంకా తక్కువవుతుంది. అప్పుడు వివేకి ఆ రోజును నిష్ఫలమైనదని తెలుసుకోవాలి.
12.174.12
गाधोदके मत्स्य इव सुखं विन्देत कस्तदा ।
अनवाप्तेषु कामेषु मृत्युरभ्योति मानवम् ॥ १२.१७४.१२ ॥
లోతులేని నీటిలో చేపలా, అప్పుడు ఎవరు సుఖాన్ని పొందగలరు? కోరికలు తీరకముందే మృత్యువు మనిషిని సమీపిస్తుంది.
12.174.13
पुष्पाणीव विचिन्वन्तमन्यत्र गतमानसम् ।
वृकीवोरणमासाद्य मृत्युरादाय गच्छति ॥ १२.१७४.१३ ॥
పూలు ఏరుతూ, మనసు మరెక్కడో ఉన్న వ్యక్తిని, తోడేలు గొర్రెను చేరి పట్టుకుపోయినట్లు, మృత్యువు ఎత్తుకుపోతుంది.
12.174.14
अद्यैव कुरु यच्छ्रेयो मा त्वां कालोऽत्यगादयम् ।
अकृतेष्वेव कार्येषु मृत्युर्वै संप्रकर्षति ॥ १२.१७४.१४ ॥
మేలైనదాన్ని ఈ రోజే చెయ్యి; ఈ కాలం నిన్ను దాటిపోకముందే. పనులు పూర్తికాకముందే మృత్యువు లాగుకుపోతుంది.
12.174.15
श्वः कार्यमद्य कुर्वीत पूर्वाह्णे चापराह्णिकम् ।
नहि प्रतीक्षते मृत्युः कृतमस्य न वा कृतम् ॥ १२.१७४.१५ ॥
రేపటి పనిని ఈ రోజే చెయ్యి; మధ్యాహ్నపు పనిని ఉదయమే చెయ్యి. మృత్యువు పని అయిందో కాలేదో అని వేచి ఉండదు.
12.174.16
को हि जानाति कस्याद्य मृत्युकालो भविष्यति ।
युवैव धर्मशीलः स्यादनित्यं खलु जीवितम्।
कृते धर्मे भवेत्कीर्तिरिह प्रेत्य च वै सुखम् ॥ १२.१७४.१६ ॥
ఈ రోజు ఎవరి మృత్యుకాలం వస్తుందో ఎవరికి తెలుసు? అందువల్ల యౌవనంలోనే ధర్మశీలుడివి కావాలి; జీవితం నిజంగా అశాశ్వతం. ధర్మం చేస్తే ఇహలోకంలో కీర్తి, పరలోకంలో సుఖం కలుగుతాయి.
12.174.17
मोहेन हि समाविष्टः पुत्रदारार्थमुद्यतः ।
कृत्वा कार्यमकार्यं वा पुष्टिमेषां प्रयच्छति ॥ १२.१७४.१७ ॥
మోహంతో ఆవరించబడి, కొడుకులు భార్య కోసం ప్రయత్నించే మనిషి, చేయదగినదో చేయరానిదో, వారి పోషణ కోసమే చేస్తాడు.
12.174.18
तं पुत्रपशुसंपन्नं व्यासक्तमनसं नरम् ।
सुप्तं व्याघ्रो मृगमिव मृत्युरादाय गच्छति ॥ १२.१७४.१८ ॥
కొడుకులు, పశుసంపదతో నిండి, మనసు లగ్నమై ఉన్న ఆ మనిషిని, నిద్రిస్తున్న జింకను పులి ఎత్తుకుపోయినట్లు, మృత్యువు పట్టుకుపోతుంది.
12.174.19
संचिन्वानकमेवैनं कामानामवितृप्तकम् ।
व्याघ्रः पशुमिवादाय मृत्युरादाय गच्छति ॥ १२.१७४.१९ ॥
కోరికలను కూడబెట్టుకుంటూ, ఎన్నటికీ తృప్తి చెందని ఇతనిని, పులి ఒక జంతువును పట్టుకుపోయినట్లు, మృత్యువు పట్టుకుపోతుంది.
12.174.20
इदं कृतमिदं कार्यमिदमन्यत्कृताकृतम् ।
एवमीहासुखासक्तं कृतान्तः कुरुते वशे ॥ १२.१७४.२० ॥
ఇది చేసాను, ఇది చేయాలి, ఇది మరొకటి, చేసినవి చేయనివి — ఇలా ప్రయత్నంలో, దుఃఖంలో ఆసక్తుడైనవానిని కృతాంతుడు తన వశంలో ఉంచుకుంటాడు.
12.174.21
कृतानां फलमप्राप्तं कर्मणां कर्मसंज्ञितम् ।
क्षेत्रापणगृहासक्तं मृत्युरादाय गच्छति ॥ १२.१७४.२१ ॥
చేసిన కర్మల ఫలం ఇంకా పొందకపోవడంతో, కర్మ అనే పేరుతో ఉన్నదాని వలన, పొలాలు, అంగళ్లు, ఇళ్లలో ఆసక్తుడైనవానిని మృత్యువు పట్టుకుపోతుంది.
12.174.22
दुर्बलं बलवन्तं च शूरं भीरुं जडं कविम् ।
अप्राप्तं सर्वकामार्थान्मृत्युरादाय गच्छति ॥ १२.१७४.२२ ॥
బలహీనుణ్ణి, బలవంతుణ్ణి, శూరుణ్ణి, భీరువును, మూఢుణ్ణి, పండితుణ్ణి — కోరిన వస్తువులన్నీ పొందకముందే మృత్యువు పట్టుకుపోతుంది.
12.174.23
नृत्युर्जरा च व्याधिश्च दुःखं चानेककारणम् ।
अनुषक्तं यदा देहे किं स्वस्थ इव तिष्ठसि ॥ १२.१७४.२३ ॥
మృత్యువు, ముసలితనం, వ్యాధి, అనేక కారణాల దుఃఖం — ఇవి శరీరానికి అంటుకున్నప్పుడు, నువ్వు ఎందుకు ఆరోగ్యవంతుడిలా నిలబడి ఉన్నావు?
12.174.24
जातमेवान्तकोऽन्ताय जरा चान्वेति देहिनम् ।
अनुषक्ता द्वयेनैते भावाः स्थावरजङ्गमाः ॥ १२.१७४.२४ ॥
పుట్టగానే అంతకుడైన మృత్యువు అంతం కోసం వస్తాడు; ముసలితనం కూడా శరీరధారిని అనుసరిస్తుంది; ఈ రెండింటితో అంటుకున్న స్థావర జంగమ భూతాలు అన్నీ.
12.174.25
अत्योर्वा मुखमेतद्वै या ग्रामे वसतो रतिः ।
वानामेष वै गोष्ठो यदरण्यमिति श्रुतिः ॥ १२.१७४.२५ ॥
గ్రామంలో నివసించే వానికి ఉన్న అనురాగమే దీని ముఖం; అరణ్యమే వనచరుల గోష్ఠం అని శ్రుతి చెబుతుంది.
12.174.26
तेबन्धनी रज्जुरेषा या ग्रामे वसतो रवि ।
छेत्त्वेता सुकृतो यान्ति नैनां छिन्दन्ति दुष्कृतः ॥ १२.१७४.२६ ॥
గ్రామంలో నివసించే వాని అనురాగమనే బంధన త్రాడు ఇది; దీనిని ఛేదించి సుకృతులు వెళతారు, దుష్కృతులు దీనిని ఛేదించలేరు.
12.174.27
हिंसयति यो जन्तून्मनोवाक्कायहेतुभिः ।
जीवितार्थापनयनैः प्राणिभिर्न स हिंस्यते ॥ १२.१७४.२७ ॥
మనస్సు, వాక్కు, శరీరం అనే కారణాలతో ప్రాణులను ఎవడు హింసిస్తాడో, అతడు జీవితాన్ని, ధనాన్ని హరించే ప్రాణులచే హింసించబడడు.
12.174.28
न मृत्युसेनामायान्तीं जातु कश्चित्प्रबाधते ।
ऋते सत्यमसत्त्याज्यं सत्ये ह्यमृतमाश्रितम् ॥ १२.१७४.२८ ॥
మృత్యు సేన వచ్చినప్పుడు సత్యం తప్ప మరేదీ దానిని ఆపలేదు; అసత్యం విడువదగినది, ఎందుకంటే అమృతం సత్యంలో ఆశ్రయించి ఉంది.
12.174.29
तस्मात्सत्यव्रताचारः सत्ययोगपरायणः ।
सत्यागमः सदा दान्तः सत्येनैवान्तकं जयेत् ॥ १२.१७४.२९ ॥
అందుచేత సత్యవ్రతాచారుడు, సత్యయోగపరాయణుడు, సత్యాగమము కలవాడు, ఎల్లప్పుడూ దాంతుడు సత్యంతోనే మృత్యువును జయించాలి.
12.174.30
अमृतं चैव मृत्युश्च द्वयं देहे प्रतिष्ठितम् ।
मृत्युरापद्यते मोहात्सत्येनापद्यतेऽमृतम् ॥ १२.१७४.३० ॥
అమృతమూ మృత్యువూ రెండూ దేహంలోనే స్థిరపడి ఉన్నాయి; మోహం వల్ల మృత్యువు పొందబడుతుంది, సత్యం వల్ల అమృతం పొందబడుతుంది.
12.174.31
सोऽहं ह्यहिंस्रः सत्यार्थी कामक्रोधबहिष्कृतः ।
समदुःखसुखः क्षेमी मृत्युंहास्याम्यमर्त्यवत् ॥ १२.१७४.३१ ॥
నేను అహింసకుడను, సత్యాన్వేషిని, కామక్రోధాలు విడిచినవాడను, సుఖదుఃఖాల్లో సమానుడను, క్షేమాన్ని కోరువాడను; అమరునిలా నేను మృత్యువును త్యజిస్తాను.
12.174.32
शान्तियज्ञरतो दान्तो ब्रह्मयज्ञे स्थितो मुनिः ।
वाङ्भनः कर्मयज्ञश्च भविष्याम्युदगायने ॥ १२.१७४.३२ ॥
శాంతి యజ్ఞంలో రతుడై, దాంతుడై, బ్రహ్మయజ్ఞంలో స్థిరుడైన మునిగా, వాక్కు-మనస్సు-కర్మ యజ్ఞం చేసేవాడనై, ఉత్తరాయణంలో నేను అవుతాను.
12.174.33
पशुयज्ञैः कथं हिंस्रैर्मादृशो चष्टुमर्हति ।
अन्तवद्भिरिव प्राज्ञः क्षेत्रयज्ञैः पिशाचवत् ॥ १२.१७४.३३ ॥
హింసాత్మకమైన పశుయజ్ఞాలతో నా వంటివాడు ఎలా స్తుతించగలడు? ప్రాజ్ఞుడు నశించే క్షేత్రయజ్ఞాలకు పిశాచంలా దూరంగా ఉంటాడు.
12.174.34
यस्य वाङ्भनसी स्यातां सम्यक्प्रणिहिते सदा ।
तपस्त्यागश्च सत्यं च स वै सर्वमवाप्नुयात् ॥ १२.१७४.३४ ॥
ఎవరి వాక్కు, మనస్సు ఎల్లప్పుడూ సక్రమంగా నిలిపబడి ఉంటాయో, తపస్సు, త్యాగం, సత్యం ఉంటాయో, అతడే అన్నిటినీ పొందుతాడు.
12.174.35
नास्ति विद्यासमं चक्षुर्नास्ति सत्यसमं तपः ।
नास्ति रागसमंदुःखं नास्ति त्यागसमं सुखम् ॥ १२.१७४.३५ ॥
విద్యతో సమానమైన నేత్రం లేదు, సత్యంతో సమానమైన తపస్సు లేదు; రాగంతో సమానమైన దుఃఖం లేదు, త్యాగంతో సమానమైన సుఖం లేదు.
12.174.36
आत्मन्येवात्मना जात आत्मनिष्ठोऽप्रजोपि वा ।
आत्मन्येव भविष्यामि न मां तारयति प्रजा ॥ १२.१७४.३६ ॥
ఆత్మ ద్వారా ఆత్మలోనే జన్మించి, ఆత్మనిష్ఠుడనై, సంతానం లేనివాడనైనా, ఆత్మలోనే నేను ఉంటాను; సంతానం నన్ను తరింపజేయదు.
12.174.37
नैतादृशं ब्राह्मणस्यास्ति वित्तं ।
यथैकता समता सत्यता च।
शीलं स्थितिर्दण्डनिधानमार्जवं ।
ततस्ततश्चोपरभः क्रियाभ्यः ॥ १२.१७४.३७ ॥
బ్రాహ్మణునికి ఇటువంటి ధనం మరొకటి లేదు: ఏకత, సమత, సత్యత, శీలం, స్థిరత్వం, దండత్యాగం, ఋజుత్వం, తరువాత కర్మల నుండి విరమణ.
12.174.38
किं ते धनैर्बान्धवैर्वापि किं ते ।
किं ते दारैर्ब्राह्मण यो मरिष्यसि।
आत्मानमन्विच्छ गुहां प्रविष्टं ।
पितामहास्ते क्व गताः पिता च ॥ १२.१७४.३८ ॥
నీకు ధనంతో ఏమి, బంధువులతో ఏమి, భార్యలతో కూడా ఏమి? ఓ బ్రాహ్మణా, నీవు మరణించబోతున్నావు. గుహలో ప్రవేశించిన ఆత్మను అన్వేషించు. నీ పితామహులు ఎక్కడికి వెళ్లారు, నీ తండ్రీ?
12.174.39
पुत्रस्यैतद्वचः श्रुत्वा यथाऽकार्षीत्पिता नृप ।
तथा त्वमपि वर्तस्व सत्यधर्मपरायणः ॥ १२.१७४.३९ ॥
ఓ రాజా, కుమారుని ఈ మాటలు విని తండ్రి ఎలా చేశాడో, అలాగే నీవు కూడా సత్యధర్మపరాయణుడవై ప్రవర్తించు.