ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.174
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.174.1
अतिक्रामति कालेऽस्मिन्सर्वभूतक्षयावहे ।
किं श्रेयः प्रतिपद्येत तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.१७४.१ ॥
ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਕਾਲ ਬੀਤਦਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਕਿਹੜਾ ਸ਼੍ਰੇਯ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
12.174.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
पितुः पुत्रेण संवादं तं निबोध युधिष्ठिर ॥ १२.१७४.२ ॥
ਇਸ ਬਾਰੇ ਵੀ ਲੋਕ ਇਹ ਪੁਰਾਤਨ ਇਤਿਹਾਸ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ — ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਉਹ ਸੰਵਾਦ। ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਉਸਨੂੰ ਸੁਣ।
12.174.3
द्विजातेः कस्यचित्पार्थ स्वाध्यायनिरतस्य वै ।
बभूव पुत्रो मेधावी मेधावीनाम नामतः ॥ १२.१७४.३ ॥
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਸਵਾਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕਿਸੇ ਦ੍ਵਿਜ ਦੇ ਘਰ ਮੇਧਾਵੀ ਨਾਂ ਦਾ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ।
12.174.4
सोऽब्रवीत्पितरं पुत्रः स्वाध्यायकरणे रतम् ।
मोक्षधर्मार्थकुशलो लोकतन्त्रविचक्षणः ॥ १२.१७४.४ ॥
ਮੋਖ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਲ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਵਿਵਹਾਰ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਸਵਾਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
12.174.5
धीरः किंस्वित्तात कुर्यात्प्रजानन् ।
क्षिप्रं ह्यायुर्भ्रश्यते मानवानाम्।
पितस्तदाचक्ष्व यथार्थयोगं ।
ममानुपूर्व्या येन धर्मं चरेयम् ॥ १२.१७४.५ ॥
ਹੇ ਤਾਤ, ਧੀਰ ਪੁਰਖ ਜਾਣਦਿਆਂ ਕੀ ਕਰੇ? ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਪਿਤਾ, ਸੱਚਾ ਉਪਾਅ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰ ਸਕਾਂ।
12.174.6
वेदानधीत्य ब्रह्मचर्येण पुत्र ।
पुत्रानिच्छेत्पावनार्थं पितृणाम्।
अग्नीनाधाय विधिवच्चेष्टयज्ञो ।
वनं प्रविश्याथ मुनिर्बुभूषेत् ॥ १२.१७४.६ ॥
ਵੇਦ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਜ ਨਾਲ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਚਾਹੁਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਗਨੀਆਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਯੱਗ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਮੁਨੀ ਬਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰੇ।
12.174.7
एवमभ्याहते लोके समन्तात्परिवारिते ।
अमोघासु पतन्तीषु किं धीर इव भाषसे ॥ १२.१७४.७ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਚੁਫੇਰਿਓਂ ਘਿਰਿਆ ਤੇ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਮੋਘ (ਦਿਨ) ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਹੇ ਧੀਰ, ਤੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਉਂ ਬੋਲਦਾ ਹੈਂ?
12.174.8
कथमभ्याहतो लोकः केन वा परिवारितः ।
अमोघाः काः पतन्तीह किंनु भीषयसीव माम् ॥ १२.१७४.८ ॥
ਸੰਸਾਰ ਕਿਵੇਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਕਿਸ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ? ਇੱਥੇ ਕਿਹੜੇ ਅਮੋਘ (ਦਿਨ) ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਹਨ? ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਡਰਾਉਂਦਾ ਹੈਂ?
12.174.9
मृत्युनाभ्याहतो लोको जरया परिवारितः ।
अहोरात्राः पतन्त्येते ननु कस्मान्न बुध्यसे।
अमोघा रात्रयश्चापि नित्यमायान्ति यान्ति च ॥ १२.१७४.९ ॥
ਸੰਸਾਰ ਮੌਤ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਬੁਢਾਪੇ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਨ-ਰਾਤਾਂ ਡਿੱਗ ਰਹੀਆਂ ਹਨ—ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ? ਅਮੋਘ ਰਾਤਾਂ ਵੀ ਸਦਾ ਆਉਂਦੀਆਂ ਤੇ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
12.174.10
यथाऽहमेतज्जानामि न मृत्युस्तिष्ठतीति ह ।
सोऽहं कथं प्रतीक्षिष्ये जालेनेवावृतश्चरन् ॥ १२.१७४.१० ॥
ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੌਤ ਠਹਿਰਦੀ ਨਹੀਂ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਘਿਰੇ ਵਾਂਗ ਵਿਚਰਦਾ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਉਡੀਕਾਂ?
12.174.11
रात्र्यांरात्र्यां व्यतीतायामायुरल्पतरं यदा ।
तदैव बन्ध्यं दिवसमिति विन्द्याद्विचक्षणः ॥ १२.१७४.११ ॥
ਹਰ ਰਾਤ ਬੀਤਣ ਨਾਲ ਉਮਰ ਹੋਰ ਵੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਤਦ ਸਿਆਣੇ ਨੂੰ ਉਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਵਿਅਰਥ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
12.174.12
गाधोदके मत्स्य इव सुखं विन्देत कस्तदा ।
अनवाप्तेषु कामेषु मृत्युरभ्योति मानवम् ॥ १२.१७४.१२ ॥
ਥੋੜ੍ਹੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਵਾਂਗ ਉਸ ਵੇਲੇ ਕੌਣ ਸੁਖ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੌਤ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
12.174.13
पुष्पाणीव विचिन्वन्तमन्यत्र गतमानसम् ।
वृकीवोरणमासाद्य मृत्युरादाय गच्छति ॥ १२.१७४.१३ ॥
ਫੁੱਲ ਚੁਗਦੇ ਹੋਏ ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੌਤ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਬਘਿਆੜੀ ਭੇਡ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲੈ ਜਾਵੇ।
12.174.14
अद्यैव कुरु यच्छ्रेयो मा त्वां कालोऽत्यगादयम् ।
अकृतेष्वेव कार्येषु मृत्युर्वै संप्रकर्षति ॥ १२.१७४.१४ ॥
ਜੋ ਭਲਾ ਹੈ ਉਹ ਅੱਜ ਹੀ ਕਰ; ਇਹ ਸਮਾਂ ਤੈਨੂੰ ਬੀਤ ਨਾ ਜਾਵੇ। ਕੰਮ ਅਧੂਰੇ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੌਤ ਖਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
12.174.15
श्वः कार्यमद्य कुर्वीत पूर्वाह्णे चापराह्णिकम् ।
नहि प्रतीक्षते मृत्युः कृतमस्य न वा कृतम् ॥ १२.१७४.१५ ॥
ਕੱਲ੍ਹ ਦਾ ਕੰਮ ਅੱਜ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਦੁਪਹਿਰ ਦਾ ਕੰਮ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਕਰੇ। ਮੌਤ ਇਹ ਉਡੀਕਦੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।
12.174.16
को हि जानाति कस्याद्य मृत्युकालो भविष्यति ।
युवैव धर्मशीलः स्यादनित्यं खलु जीवितम्।
कृते धर्मे भवेत्कीर्तिरिह प्रेत्य च वै सुखम् ॥ १२.१७४.१६ ॥
ਅੱਜ ਕਿਸ ਦਾ ਮੌਤ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਵੇਗਾ, ਇਹ ਕੌਣ ਜਾਣਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਲਈ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਧਰਮਸ਼ੀਲ ਬਣੋ; ਜੀਵਨ ਸੱਚਮੁੱਚ ਅਨਿੱਤ ਹੈ। ਧਰਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕੀਰਤੀ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
12.174.17
मोहेन हि समाविष्टः पुत्रदारार्थमुद्यतः ।
कृत्वा कार्यमकार्यं वा पुष्टिमेषां प्रयच्छति ॥ १२.१७४.१७ ॥
ਮੋਹ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ, ਕੰਮ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਕੰਮ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸਣ ਲਈ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
12.174.18
तं पुत्रपशुसंपन्नं व्यासक्तमनसं नरम् ।
सुप्तं व्याघ्रो मृगमिव मृत्युरादाय गच्छति ॥ १२.१७४.१८ ॥
ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ, ਸੁੱਤੇ ਹਿਰਨ ਨੂੰ ਸ਼ੇਰ ਜਿਵੇਂ ਚੁੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੌਤ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
12.174.19
संचिन्वानकमेवैनं कामानामवितृप्तकम् ।
व्याघ्रः पशुमिवादाय मृत्युरादाय गच्छति ॥ १२.१७४.१९ ॥
ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਦੇ, ਕਦੇ ਵੀ ਨਾ ਰੱਜਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਬਾਘ ਪਸ਼ੂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਮੌਤ ਫੜ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
12.174.20
इदं कृतमिदं कार्यमिदमन्यत्कृताकृतम् ।
एवमीहासुखासक्तं कृतान्तः कुरुते वशे ॥ १२.१७४.२० ॥
ਇਹ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਇਹ ਹੋਰ — ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਣਕੀਤਾ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਤਨ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਤਾਂਤ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
12.174.21
कृतानां फलमप्राप्तं कर्मणां कर्मसंज्ञितम् ।
क्षेत्रापणगृहासक्तं मृत्युरादाय गच्छति ॥ १२.१७४.२१ ॥
ਕੀਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਅਜੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਕਰਮ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਉਹ — ਖੇਤ, ਹੱਟੀ, ਘਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮੌਤ ਫੜ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
12.174.22
दुर्बलं बलवन्तं च शूरं भीरुं जडं कविम् ।
अप्राप्तं सर्वकामार्थान्मृत्युरादाय गच्छति ॥ १२.१७४.२२ ॥
ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ, ਸੂਰਮਾ ਅਤੇ ਡਰਪੋਕ, ਮੂਰਖ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ — ਸਭ ਇੱਛਤ ਵਸਤਾਂ ਨਾ ਪਾਏ ਹੋਏ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਫੜ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
12.174.23
नृत्युर्जरा च व्याधिश्च दुःखं चानेककारणम् ।
अनुषक्तं यदा देहे किं स्वस्थ इव तिष्ठसि ॥ १२.१७४.२३ ॥
ਮੌਤ, ਬੁਢਾਪਾ, ਰੋਗ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਕਾਰਨਾਂ ਵਾਲਾ ਦੁੱਖ — ਇਹ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਚਿੰਬੜੇ ਹੋਏ ਹੋਣ ਤਾਂ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਤੰਦਰੁਸਤ ਵਾਂਗ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈਂ?
12.174.24
जातमेवान्तकोऽन्ताय जरा चान्वेति देहिनम् ।
अनुषक्ता द्वयेनैते भावाः स्थावरजङ्गमाः ॥ १२.१७४.२४ ॥
ਜੰਮਦੇ ਹੀ ਅੰਤਕ ਮੌਤ ਅੰਤ ਲਈ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਬੁਢਾਪਾ ਵੀ ਦੇਹਧਾਰੀ ਦੇ ਮਗਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ; ਇਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਥਾਵਰ ਤੇ ਜੰਗਮ ਸਭ ਜੀਵ।
12.174.25
अत्योर्वा मुखमेतद्वै या ग्रामे वसतो रतिः ।
वानामेष वै गोष्ठो यदरण्यमिति श्रुतिः ॥ १२.१७४.२५ ॥
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਜੋ ਰੁਚੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਇਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਹੈ; ਜੰਗਲ ਹੀ ਬਨਚਰਾਂ ਦਾ ਗੋਠ ਹੈ, ਇਹ ਸ਼ਰੂਤੀ ਆਖਦੀ ਹੈ।
12.174.26
तेबन्धनी रज्जुरेषा या ग्रामे वसतो रवि ।
छेत्त्वेता सुकृतो यान्ति नैनां छिन्दन्ति दुष्कृतः ॥ १२.१७४.२६ ॥
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਜੋ ਰੁਚੀ ਹੈ, ਉਹ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੀ ਰੱਸੀ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਸੁਕ੍ਰਿਤੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਦੁਸ਼ਕ੍ਰਿਤੀ ਇਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਕੱਟ ਸਕਦੇ।
12.174.27
हिंसयति यो जन्तून्मनोवाक्कायहेतुभिः ।
जीवितार्थापनयनैः प्राणिभिर्न स हिंस्यते ॥ १२.१७४.२७ ॥
ਮਨ, ਬਚਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨਾਲ ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੀਵਨ ਤੇ ਧਨ ਖੋਹਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹਿੰਸਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
12.174.28
न मृत्युसेनामायान्तीं जातु कश्चित्प्रबाधते ।
ऋते सत्यमसत्त्याज्यं सत्ये ह्यमृतमाश्रितम् ॥ १२.१७४.२८ ॥
ਮੌਤ ਦੀ ਸੈਨਾ ਆਉਂਦੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸੱਚ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਝੂਠ ਤਿਆਗਣ ਯੋਗ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੈ।
12.174.29
तस्मात्सत्यव्रताचारः सत्ययोगपरायणः ।
सत्यागमः सदा दान्तः सत्येनैवान्तकं जयेत् ॥ १२.१७४.२९ ॥
ਇਸ ਲਈ ਸੱਚ-ਵ੍ਰਤ ਦਾ ਆਚਾਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਸੱਚ-ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਸੱਚ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ, ਸਦਾ ਸੰਜਮੀ ਮਨੁੱਖ ਸੱਚ ਨਾਲ ਹੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤੇ।
12.174.30
अमृतं चैव मृत्युश्च द्वयं देहे प्रतिष्ठितम् ।
मृत्युरापद्यते मोहात्सत्येनापद्यतेऽमृतम् ॥ १२.१७४.३० ॥
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੋਵੇਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹਨ; ਮੋਹ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸੱਚ ਨਾਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
12.174.31
सोऽहं ह्यहिंस्रः सत्यार्थी कामक्रोधबहिष्कृतः ।
समदुःखसुखः क्षेमी मृत्युंहास्याम्यमर्त्यवत् ॥ १२.१७४.३१ ॥
ਮੈਂ ਅਹਿੰਸਕ, ਸੱਚ ਦਾ ਖੋਜੀ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸੁੱਖ-ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ, ਕਲਿਆਣ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ; ਅਮਰ ਵਾਂਗ ਮੈਂ ਮੌਤ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿਆਂਗਾ।
12.174.32
शान्तियज्ञरतो दान्तो ब्रह्मयज्ञे स्थितो मुनिः ।
वाङ्भनः कर्मयज्ञश्च भविष्याम्युदगायने ॥ १२.१७४.३२ ॥
ਸ਼ਾਂਤੀ-ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ ਰਤ, ਸੰਜਮੀ, ਬ੍ਰਹਮ-ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਮੁਨੀ ਬਣ ਕੇ, ਬਚਨ-ਮਨ-ਕਰਮ ਦਾ ਯਜ੍ਞ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਉੱਤਰਾਯਣ ਵਿੱਚ ਹੋਵਾਂਗਾ।
12.174.33
पशुयज्ञैः कथं हिंस्रैर्मादृशो चष्टुमर्हति ।
अन्तवद्भिरिव प्राज्ञः क्षेत्रयज्ञैः पिशाचवत् ॥ १२.१७४.३३ ॥
ਹਿੰਸਕ ਪਸ਼ੂ-ਯਜ੍ਞਾਂ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਕਿਵੇਂ ਵਡਿਆਈ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੋਵੇ? ਗਿਆਨੀ ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਖੇਤਰ-ਯਜ੍ਞਾਂ ਤੋਂ ਪਿਸ਼ਾਚ ਵਾਂਗ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
12.174.34
यस्य वाङ्भनसी स्यातां सम्यक्प्रणिहिते सदा ।
तपस्त्यागश्च सत्यं च स वै सर्वमवाप्नुयात् ॥ १२.१७४.३४ ॥
ਜਿਸ ਦੀ ਬਾਣੀ ਅਤੇ ਮਨ ਸਦਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਿਕੇ ਹੋਣ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਪ, ਤਿਆਗ ਤੇ ਸੱਚ ਹੋਵੇ, ਉਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
12.174.35
नास्ति विद्यासमं चक्षुर्नास्ति सत्यसमं तपः ।
नास्ति रागसमंदुःखं नास्ति त्यागसमं सुखम् ॥ १२.१७४.३५ ॥
ਵਿੱਦਿਆ ਵਰਗੀ ਅੱਖ ਨਹੀਂ, ਸੱਚ ਵਰਗਾ ਤਪ ਨਹੀਂ; ਰਾਗ ਵਰਗਾ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ, ਤਿਆਗ ਵਰਗਾ ਸੁੱਖ ਨਹੀਂ।
12.174.36
आत्मन्येवात्मना जात आत्मनिष्ठोऽप्रजोपि वा ।
आत्मन्येव भविष्यामि न मां तारयति प्रजा ॥ १२.१७४.३६ ॥
ਆਤਮਾ ਤੋਂ ਹੀ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ, ਆਤਮ-ਨਿਸ਼ਠ, ਸੰਤਾਨ-ਹੀਣ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮੈਂ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਾਂਗਾ; ਸੰਤਾਨ ਮੈਨੂੰ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਲਾਏਗੀ।
12.174.37
नैतादृशं ब्राह्मणस्यास्ति वित्तं ।
यथैकता समता सत्यता च।
शीलं स्थितिर्दण्डनिधानमार्जवं ।
ततस्ततश्चोपरभः क्रियाभ्यः ॥ १२.१७४.३७ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਇਸ ਵਰਗਾ ਧਨ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ: ਏਕਤਾ, ਸਮਤਾ, ਸੱਚਾਈ, ਸ਼ੀਲ, ਸਥਿਰਤਾ, ਦੰਡ ਦਾ ਤਿਆਗ, ਸਰਲਤਾ, ਫਿਰ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਵਿਰਾਮ।
12.174.38
किं ते धनैर्बान्धवैर्वापि किं ते ।
किं ते दारैर्ब्राह्मण यो मरिष्यसि।
आत्मानमन्विच्छ गुहां प्रविष्टं ।
पितामहास्ते क्व गताः पिता च ॥ १२.१७४.३८ ॥
ਤੈਨੂੰ ਧਨ ਨਾਲ ਕੀ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਕੀ, ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਕੀ? ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੂੰ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਲੱਭ। ਤੇਰੇ ਪਿਤਾਮਹ ਕਿੱਥੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਵੀ?
12.174.39
पुत्रस्यैतद्वचः श्रुत्वा यथाऽकार्षीत्पिता नृप ।
तथा त्वमपि वर्तस्व सत्यधर्मपरायणः ॥ १२.१७४.३९ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਜਿਵੇਂ ਪਿਤਾ ਨੇ ਕੀਤਾ, ਤਿਵੇਂ ਤੂੰ ਵੀ ਸੱਚ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਤਤਪਰ ਹੋ ਕੇ ਵਰਤ।