Mahābhārata · Adhyāya 12.176
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.176.1
ईहमानः समारम्भान्यदि नासादयेद्धनम् ।
धनतृष्णाभिभूतश्च किं कुर्वन्सुखमाप्नुयात् ॥ १२.१७६.१ ॥
Si un hombre, esforzándose en sus empresas, no obtiene riqueza, y está dominado por la sed de riqueza, ¿qué debe hacer para alcanzar la felicidad?
12.176.2
सर्वसाम्यमनायासः सत्यवाक्यं च भारत ।
निर्वेदश्चाविधित्सा च यस्य स्यात्स सखी नरः ॥ १२.१७६.२ ॥
Oh Bhārata, el hombre en quien hay igualdad hacia todos, ausencia de esfuerzo, palabra veraz, desapego y falta de deseo de actuar, ese es un amigo.
12.176.3
एतान्येव पदान्याहुः पञ्च वृद्धाः प्रशान्तये ।
एष स्वर्गश्च धर्मश्च सुखं चानुत्तमं सताम् ॥ १२.१७६.३ ॥
Los ancianos dicen que estos mismos cinco pasos conducen a la tranquilidad. Esto es el cielo, esto es el dharma, y esta es la suprema felicidad de los buenos.
12.176.4
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
निर्वेदान्मङ्किना गीतं तन्निबोध युधिष्ठिर ॥ १२.१७६.४ ॥
Aquí también recitan esta antigua historia, que Maṅki cantó por desapego. Escúchala, oh Yudhiṣṭhira.
12.176.5
ईहमानो धनं मङ्किर्भग्नेहश्च पुनः पुनः ।
केनचिद्धनलेशेन क्रीतवान्दम्यगोयुगम् ॥ १२.१७६.५ ॥
Maṅki se esforzaba una y otra vez por la riqueza, y sus empeños se frustraban una y otra vez. Al fin, con un pequeño resto de riqueza, compró un par de bueyes de tiro domados.
12.176.6
सुसंबद्धौ तु तौ दम्यौ दमनायाभिनिःसृतौ ।
आसीनमुष्ट्रं मध्येन सहसैवाभ्यधावताम् ॥ १२.१७६.६ ॥
Aquellos dos bueyes bien uncidos y domados salieron para ser amansados, pero de repente se lanzaron por el medio contra el camello que estaba sentado.
12.176.7
तयोः संप्राप्तयोरुष्ट्रः स्कन्धदेशममर्पणः ।
उत्थायोत्क्षिप्य तौ दम्यौ पससार महाजवः ॥ १२.१७६.७ ॥
Cuando los dos se acercaron, el camello, impaciente, se levantó, arrojó a los dos bueyes por encima de su espalda y huyó con gran velocidad.
12.176.8
ह्रियमाणौ तु तौ दम्यौ तेनोष्ट्रेण प्रमाथिना ।
प्रियमाणौ च संप्रेक्ष्य मङ्किस्तत्राब्रवीदिदम् ॥ १२.१७६.८ ॥
Al ver a los dos bueyes siendo arrastrados por aquel camello destructor y muriendo, Maṅki dijo allí estas palabras.
12.176.9
न जात्वविहितं शक्यं दक्षेणाषीहितुं धनम् ।
युक्तेन श्रद्धया सम्यगीहां समनुतिष्ठता ॥ १२.१७६.९ ॥
Un hombre hábil nunca puede obtener riqueza que no esté destinada, ni siquiera quien se esfuerza con fe y dominio de sí.
12.176.10
पूर्वमर्यैर्विहीनस्य युक्तस्याप्युतिष्ठतः ।
इमं पश्यत संगत्या मम दैवमुपप्लवम् ॥ १२.१७६.१० ॥
Mirad esta calamidad del destino que ha caído sobre mí, que antes fui privado de lo que me correspondía y que me esfuerzo con dominio de mí mismo; véanla en el curso de los acontecimientos.
12.176.11
उद्यम्योद्यम्य मे दम्यौ विषमेणैव गच्छतः ।
उत्क्षिप्य काकतालीयमुन्माथेनेव जम्बुकः ॥ १२.१७६.११ ॥
Levantando una y otra vez a mis dos bueyes jóvenes mientras los llevaba por un camino escabroso, los arrojó hacia arriba como si un chacal los sacudiera, por puro azar, como la caída del cuervo sobre el fruto de palma.
12.176.12
मणीवोष्ट्रस्य लम्वेते प्रियौ वत्सतरौ मम ।
शुद्वं हि दैवमेवेदं हठे नैवास्ति पौरुषम् ॥ १२.१७६.१२ ॥
Como joyas en el cuello del camello cuelgan mis dos queridos bueyes jóvenes; esto es puro destino, y en la obstinación no hay esfuerzo viril.
12.176.13
यदि वाऽप्युपपद्येत पौरुषं नाम कर्हिचित् ।
अन्विष्यमाणं तदपि दैवमेवावतिष्ठते ॥ १२.१७६.१३ ॥
Aunque alguna vez surja el esfuerzo humano, al buscarlo permanece como destino.
12.176.14
तस्मान्निर्वेद एवेह गन्तव्यः सुखभीप्सता ।
सुखं स्वपिति निर्विण्णो निराशश्चार्थसाधने ॥ १२.१७६.१४ ॥
Por tanto, quien desea la felicidad debe alcanzar aquí el desapego; el desapegado, sin esperanza en el logro de sus fines, duerme feliz.
12.176.15
अहो सम्यक्शुकेनोक्तं सर्वतः परिमुच्यता ।
प्रतिष्ठता महारण्यं जनकस्य निवेशनात् ॥ १२.१७६.१५ ॥
¡Ah! Śuka habló bien: quien desea liberarse por completo parte de la morada de Janaka y se dirige al gran bosque.
12.176.16
यः कामानाप्नुयात्सर्वान्यश्चैतान्केवलांस्त्यजेत् ।
प्रापणात्सर्वकामानां परित्यागो विशिष्यते ॥ १२.१७६.१६ ॥
Quien obtiene todos los deseos, y quien simplemente los abandona: el abandono de todos los deseos es superior a obtenerlos.
12.176.17
नान्तं सर्वविधित्सानां गतपूर्वोऽस्ति कश्चन ।
शरीरे जीविते चैव तृष्णा मर्त्यस्य वर्धते ॥ १२.१७६.१७ ॥
Nadie que haya ido antes ha hallado el fin de quienes desean hacerlo todo; en el cuerpo y en la vida, la sed del mortal crece.
12.176.18
निवर्तस्य विधित्साभ्यः शाम्य निर्विद्य कामुक ।
असकृच्चासि निकृतो न च निर्विद्यसे मनः ॥ १२.१७६.१८ ॥
Aparta el deseo de actuar; calma, vuélvete desapegado, oh amante del deseo. Has sido herido una y otra vez, y aun así tu mente no se desapega.
12.176.19
यदि नाहं विनाश्यस्ते यद्येवं रमसे मया ।
मा मां योजय लोभेन वृथाऽत्वं वित्तकामुक ॥ १२.१७६.१९ ॥
Si no he de ser destruido por ti, y si así te deleitas en mí, no me unas a la codicia; tú, amante de la riqueza, lo haces en vano.
12.176.20
संचितं संचितं द्रव्यं नष्टं तव पुनः पुनः ।
कदा तां मोक्ष्यसे मूढ धनेहां धनकामुक ॥ १२.१७६.२० ॥
La riqueza que acumulaste y acumulaste de nuevo se te ha perdido una y otra vez; ¿cuándo, insensato, amante de la riqueza, abandonarás ese anhelo de riquezas?
12.176.21
अहो नु मम बालिश्यं योऽहं क्रीडनकस्तव ।
क्लेशैर्नानाविधैर्नित्यं संयोजयसि निर्घृणः।
किं नैवं जातु पुरुषः परेषां प्रेष्यतामियात् ॥ १२.१७६.२१ ॥
¡Ay, qué necedad la mía, que me he vuelto tu juguete! Despiadado, me unes constantemente a aflicciones de muchas clases. ¿Acaso un hombre nunca cae así en la servidumbre de otros?
12.176.22
न पूर्वे नापरे जातु कामानामन्तमाप्नुवन् ।
त्यक्त्वा सर्वसमारम्भान्प्रतिबुद्धोऽस्मि जागृमि ॥ १२.१७६.२२ ॥
Ni los de antes ni los de después alcanzaron jamás el fin de los deseos. Habiendo abandonado todas las empresas, me he despertado; estoy despierto.
12.176.23
नूनं मे हृदयं कामं वज्रसारमयं दृढम् ।
यदनर्थशताविष्टं शतधा न विदीर्यते ॥ १२.१७६.२३ ॥
Sin duda mi corazón, lleno de deseo, es firme y de esencia de rayo, pues aunque asediado por cien desgracias no se parte en cien pedazos.
12.176.24
त्यजामि काम त्वां चैव यच्च किंचित्प्रियं तव ।
तवाहं प्रियमन्विच्छन्नात्मन्युपलभे सुखम् ॥ १२.१७६.२४ ॥
Abandono el deseo, y a ti también, y todo lo que te es querido. Buscando lo que te es querido, encuentro la felicidad en mí mismo.
12.176.25
काम जानामि ते मूलं संकल्पात्किल जायसे ।
न त्वां संकल्पयिष्यामि समूलो नभविष्यसि ॥ १२.१७६.२५ ॥
Deseo, sé que tu raíz es la intención; de la intención en verdad naces. Si no te concibo, perecerás con raíz y todo.
12.176.26
ईहा धनस्य न सुखा लुब्ध्वा चिन्ता च भूयसी ।
लब्धनाशो यथा मृत्युर्लब्धं भवति वा न वा ॥ १२.१७६.२६ ॥
El afán por la riqueza no es grato, y la codicia trae gran inquietud. La pérdida de lo obtenido es como la muerte, se obtenga o no.
12.176.27
परित्यागे न लभते ततो दुःखतरं नु किम् ।
न च तुष्यति लब्धेन भूय एव च मार्गति ॥ १२.१७६.२७ ॥
¿Qué dolor mayor hay que el de quien, renunciando, no obtiene? Y quien no se contenta con lo que tiene sigue buscando una y otra vez.
12.176.28
अनुतर्पुल एवार्थः स्वादु गाङ्गभिवोदकम् ।
मद्विलापनमेततु प्रतिबुद्धोऽस्मि संत्यज ॥ १२.१७६.२८ ॥
La riqueza nunca satisface, y sin embargo sabe dulce como el agua del Ganges. Esto es solo mi lamento; he despertado, así que abandónalo.
12.176.29
य इमं मामकं देहं भूतग्रामः समाश्रितः ।
स यात्वितो यथाकामं वसतां वा यथासुखम् ॥ १२.१७६.२९ ॥
Que la multitud de seres que se ha refugiado en este mi cuerpo se vaya de aquí como desee, o habite donde sea feliz.
12.176.30
न युष्मास्विह मे प्रीतिः कामलोभानुसारिषु ।
तस्मादुत्सृज्य वः सर्वान्सत्वमेवाश्रयाम्यहम् ॥ १२.१७६.३० ॥
No tengo aquí afecto por vosotros, que seguís el deseo y la codicia. Por eso, abandonándoos a todos, me refugio solo en la sattva.
12.176.31
सर्व भूतान्यहं देहे पश्यन्मनसि चात्मनः ।
योगे बुद्धिं श्रुते सत्वं मनो ब्रह्मणि धारयन् ॥ १२.१७६.३१ ॥
Viendo a todos los seres en mi cuerpo y en mi mente como el ātman, fijando el intelecto en el yoga, la firmeza en lo oído, y la mente en Brahman.
12.176.32
विहरिष्याम्यनासक्तः सुखी लोकान्निरामयः ।
यथा मां त्वं पुनर्नैवं दुःखेषु प्रणिधास्यसि ॥ १२.१७६.३२ ॥
Desapegado, feliz y libre de enfermedad, vagaré por los mundos, para que no me vuelvas a sumergir en estos sufrimientos.
12.176.33
त्वया हि मे प्रणुन्नस्य गतिरन्या न विद्यते ।
तृष्णा शोकश्रमाणां हि त्वं काम प्रभवः सदा ॥ १२.१७६.३३ ॥
Para mí, impulsado por ti, no existe otro camino; en verdad tú, oh Kāma, eres siempre la fuente de la sed, el dolor y la fatiga.
12.176.34
धननाशेऽधिकं दुःखं मन्ये सर्वमहत्तरम् ।
ज्ञातयो ह्यवमन्यन्ते मित्राणि च धनाच्च्युतम् ॥ १२.१७६.३४ ॥
En la pérdida de la riqueza considero que el dolor es mayor, el más grande de todos; parientes y amigos desprecian al que ha caído de la riqueza.
12.176.35
अवज्ञानसहस्रैस्तु दोषाः कष्टतराऽधने ।
धने सुखकला या तु साऽपि दुःखैर्विधीयते ॥ १२.१७६.३५ ॥
En la pobreza los defectos son más penosos por miles de desprecios; y la pequeña porción de felicidad que hay en la riqueza también se impone con dolores.
12.176.36
धनमस्येति पुरुषं पुरो निघ्नन्ति दस्यवः ।
क्लिश्यन्ति विविधैर्दण्डैर्नित्यमुद्वेजयन्ति च ॥ १२.१७६.३६ ॥
Pensando 'este hombre tiene riqueza', los bandidos lo derriban de frente, lo atormentan con diversos castigos y lo mantienen siempre aterrorizado.
12.176.37
धनलोलुपता दुःखमिति बुद्धं चिरान्मया ।
यद्यदालम्बसे कामं तत्तदेवानुरुध्यसे ॥ १२.१७६.३७ ॥
Que la avidez de riqueza es sufrimiento lo he comprendido tras mucho tiempo. Cualquier deseo al que te aferras, precisamente por él quedas atado.
12.176.38
अतत्त्वज्ञोऽसि बालश्च दुस्तोषोऽपूरणोऽनलः ।
नैव त्वं वेत्थ सुलभं नैव त्वं वेत्थ दुर्लभम् ॥ १२.१७६.३८ ॥
No conoces la verdad, eres un niño; difícil de satisfacer, insaciable como el fuego. No sabes ni lo que es fácil de obtener, ni lo que es difícil.
12.176.39
पाताल इव दुष्पूरो मां दुःखैर्योक्तुमिच्छसि ।
नाहमद्य समावेष्टुं शक्यः काम पुनस्त्वया ॥ १२.१७६.३९ ॥
Como el inframundo, difícil de llenar, quieres atarme con sufrimientos. Oh deseo, hoy ya no puedo ser envuelto de nuevo por ti.
12.176.40
निर्वेदमहमासाद्य द्रव्यनाशाद्यदृच्छया ।
निवृत्तिं परमां प्राप्य नाद्य कामान्विचिन्तये ॥ १२.१७६.४० ॥
Por la pérdida de riquezas, por azar he alcanzado el desapego; habiendo obtenido la suprema liberación, ya no pienso en los deseos.
12.176.41
अतिक्लेशान्सहामीह नाहं बुद्ध्याम्यबुद्धिमान् ।
निकृतो धननाशेन शये सर्वाङ्गविज्वरः ॥ १२.१७६.४१ ॥
Aquí soporto grandes aflicciones; carente de sabiduría, no lo comprendo. Herido por la pérdida de riquezas, yazgo con todos mis miembros libres de fiebre.
12.176.42
परित्यजामि काम त्वां हित्वा सर्वं मनोगतम् ।
न त्वं मया पुनः काम नस्योतेनेव रंस्यसे ॥ १२.१७६.४२ ॥
Oh deseo, te abandono, y todo lo que habita en mi mente. Oh deseo, no volverás a deleitarte en mí, como un buey con cuerda en la nariz.
12.176.43
क्षमिष्ये क्षिपमाणानां न हिंसिष्ये विहिंसितः ।
द्वेष्यमुक्तः प्रियं वक्ष्याम्यनादृत्य तदप्रियम् ॥ १२.१७६.४३ ॥
A quienes me injurien los perdonaré; aunque sea herido, no haré daño. Aunque se me hable con odio, ignorando lo desagradable, diré solo lo agradable.
12.176.44
तृप्तः स्वस्थेन्द्रियो नित्यं यथालब्धेन वर्तयन् ।
न सकामं करिष्यामि त्वामहं शत्रुमात्मनः ॥ १२.१७६.४४ ॥
Siempre contento, con los sentidos en calma, viviendo de lo que se obtiene, no haré que tú, mi propio enemigo, veas cumplidos tus deseos.
12.176.45
निर्वेदं निर्वृतिं तृप्तिं शान्तिं सत्यं दमं क्षमाम् ।
सर्वभूतदयां चैव विद्धि मां शरणागतम् ॥ १२.१७६.४५ ॥
Desapego, quietud, contentamiento, paz, verdad, dominio de sí, paciencia y compasión por todos los seres — sabe que en ellos me hallo, yo que he venido en busca de refugio.
12.176.46
तस्मात्कामश्च लोभश्च तृष्णा कार्पण्यमेव च ।
त्यजन्तु मां प्रतिष्ठन्तं सत्वस्थो ह्यस्मि सांप्रतम् ॥ १२.१७६.४६ ॥
Por tanto, que el deseo, la codicia, la sed y la mezquindad, que aún se alzan en mí, me abandonen; pues ahora estoy firme en la bondad.
12.176.47
प्रहाय कामं लोभं च क्रोधं पारुष्यमेव च ।
नाद्य लोभवशं प्राप्तो दुःखं प्राप्स्याम्यनात्मवान् ॥ १२.१७६.४७ ॥
Habiendo abandonado el deseo, la codicia, la ira y la dureza, hoy no caeré bajo el poder de la codicia; de lo contrario, sin dominio de mí mismo, obtendría solo sufrimiento.
12.176.48
यद्यस्त्यजति कामानां तत्सुखस्याभिपूर्यते ।
कामस्य वशगो नित्यं दुःखमेव प्रपद्यते ॥ १२.१७६.४८ ॥
Si alguien abandona los deseos, la felicidad se le colma; pero quien siempre está bajo el poder del deseo solo alcanza el sufrimiento.
12.176.49
कामानुबन्धं नुदते यत्किंचित्पुरुषो रजः ।
कामक्रोधोद्भवं दुःखमह्रीररतिरेव च ॥ १२.१७६.४९ ॥
Lo que sea que un hombre aparta como la atadura del deseo, eso es el sufrimiento nacido del deseo y la ira, y también la vergüenza y la aversión.
12.176.50
एष ब्रह्मप्रतिष्ठोऽहं ग्रीष्मे शीतमिव ह्रदम् ।
शाम्यामि परिनिर्वामि सुखमासे च केवलम् ॥ १२.१७६.५० ॥
Estoy establecido en Brahman; como un lago fresco en verano, me calmo y me enfrío por completo, y me siento solo en la felicidad.
12.176.51
यच्च कामसुखं लोके यच्च दिव्यं महत्सुखम् ।
तृष्णाक्षयसुखस्यैते नार्हतः षोडशीं कलाम् ॥ १२.१७६.५१ ॥
Cualquier placer del deseo que haya en el mundo, y cualquier gran felicidad divina, no valen ni la decimosexta parte de la felicidad de la extinción del anhelo.
12.176.52
आत्मना सप्तमं कामं हत्वा शत्रुमिवोत्तमम् ।
प्राप्यावध्यं ब्रह्मपुरं राजेव च वसाम्यहम् ॥ १२.१७६.५२ ॥
Habiendo matado con el yo el séptimo deseo, como a un enemigo supremo, y habiendo alcanzado la ciudad inmortal de Brahman, vivo como un rey.
12.176.53
एतां बुद्धिं समास्थाय मङ्किर्निर्वेदमागतः ।
सर्वान्कामान्परित्यज्य प्राप्य ब्रह्म महत्सुखम् ॥ १२.१७६.५३ ॥
Habiendo adoptado plenamente esta comprensión, Maṅki llegó al desapego; habiendo abandonado todos los deseos, alcanzó Brahman y la gran felicidad.
12.176.54
दम्यनाशकृते मङ्किरमृतत्वं किलागमत् ।
अच्छिनत्काममूलं स तेन प्राप परां गतिम् ॥ १२.१७६.५४ ॥
Por la destrucción del domeñador, Maṅki en verdad alcanzó la inmortalidad; cortó la raíz del deseo y por ello alcanzó la meta suprema.
12.176.55
अत्राप्युदाहरन्तीमं श्लोकं मोक्षोपसंहितम् ।
गीतं विदेहराजेन जनकेन प्रशाम्यता ॥ १२.१७६.५५ ॥
También aquí se cita este verso, relacionado con la liberación, que el rey Janaka de Videha cantó mientras estaba sereno.
12.176.56
अनन्तमिव मे वित्तं यस्य मे नास्ति किंचन ।
मिथिलायां प्रदीप्तायां न मे दह्यति किंचन ॥ १२.१७६.५६ ॥
Mi riqueza parece infinita, y sin embargo nada es mío; cuando Mithilā arde, nada mío se quema.
12.176.57
अत्रैवोदाहरन्तीमं बोध्यस्य पदसंचयम् ।
निर्वेदं प्रति विन्यस्तं तं निबोध युधिष्ठिर ॥ १२.१७६.५७ ॥
Aquí también se cita esta colección de versos de Bodhya, expuesta sobre el desapego; compréndela, Yudhiṣṭhira.
12.176.58
बोध्यं शान्तमृषिं राजा नाहुषः पर्यपृच्छत ।
निर्वेदाच्छान्तिमापन्नं शास्त्रप्रज्ञानतर्पितम् ॥ १२.१७६.५८ ॥
El rey, hijo de Nahuṣa, preguntó al sabio sereno Bodhya, que había alcanzado la paz por el desapego y estaba saciado de la sabiduría de las escrituras.
12.176.59
उपदेशं महाप्राज्ञ शमस्योपदिशस्व मे ।
कां बुद्धिं समनुप्राप्य शान्तश्चरसि निर्वृतः ॥ १२.१७६.५९ ॥
Oh gran sabio, enséñame la instrucción de la serenidad; ¿qué entendimiento has alcanzado para moverte sereno y contento?
12.176.60
उपदेशेन वर्तामि नानुशास्मीह कंचन ।
लक्षणं तस्य वक्ष्येऽहं तत्स्वयं परिमृष्यताम् ॥ १२.१७६.६० ॥
Vivo según la enseñanza y aquí no ordeno a nadie; te diré su señal, y tú mismo deberás examinarla.
12.176.61
पिङ्गला कुररः सर्पः सारङ्गान्वेषणं वने ।
इषुकारः कुमारी च षडेते गुरवो मम ॥ १२.१७६.६१ ॥
Piṅgalā, el quebrantahuesos, la serpiente, el que busca el ciervo en el bosque, el fabricante de flechas y la doncella: estos seis son mis maestros.
12.176.62
आशा बलवती राजन्नैराश्यं परमं सुखम् ।
आशां निराशां कृत्वा तु सुखं स्वपिति पिङ्गला ॥ १२.१७६.६२ ॥
Oh rey, la esperanza es poderosa; la ausencia de esperanza es la suprema felicidad. Habiendo convertido la esperanza en desesperanza, Piṅgalā duerme feliz.
12.176.63
सामिषं कुररं दृष्ट्वा वध्यमानं निरामिषैः ।
आमिषस्य परित्यागात्कुररः सुखमेधते ॥ १२.१७६.६३ ॥
Al ver al quebrantahuesos con carne siendo atacado por aves sin carne, el quebrantahuesos prospera feliz al abandonar la carne.
12.176.64
गृहारम्भो हि दुःखाय न सुखाय कदाचन ।
सर्पः परकृतं वेश्म प्रविश्य सुखमेधते ॥ १२.१७६.६४ ॥
Emprender la construcción de una casa trae ciertamente sufrimiento, nunca felicidad. La serpiente, habiendo entrado en una morada hecha por otros, prospera feliz.
12.176.65
सुखं जीवन्ति मुनयो भैक्ष्यवृत्तिं समाश्रिताः ।
अद्रोहणैव भूतानां सारङ्ग इव पक्षिणः ॥ १२.१७६.६५ ॥
Los sabios que han adoptado el sustento de la mendicidad viven felices, sin dañar a los seres, como las aves sāraṅga.
12.176.66
अल्पेभ्यश्च महद्भ्यश्च शास्त्रेभ्यो मतिमान्नरः ।
सर्वतः सारमादद्यात्पुष्पेभ्य इव षट्पदः ॥ १२.१७६.६६ ॥
El hombre sabio debe tomar la esencia de todas partes, de los tratados menores y mayores por igual, como la abeja de seis patas toma de las flores.
12.176.67
इषुकारो नरः कश्चिदिपावासक्तमानसः ।
समीपेनापि गच्छन्तं राजानं नावबुद्धवान् ॥ १२.१७६.६७ ॥
Un fabricante de flechas, con la mente fija en su flecha, no se dio cuenta del rey que pasaba cerca.
12.176.68
बहूनां कलहो नित्यं द्वयोः संकथनं ध्रुवम् ।
एकाकी विचरिष्यानि कुमारीशङ्खको यथा ॥ १२.१७६.६८ ॥
Entre muchos siempre hay disputa; entre dos hay conversación segura. Vagaré solo, como el brazalete de concha de una doncella.