Mahābhārata · Adhyāya 12.176
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.176.1
ईहमानः समारम्भान्यदि नासादयेद्धनम् ।
धनतृष्णाभिभूतश्च किं कुर्वन्सुखमाप्नुयात् ॥ १२.१७६.१ ॥
Se um homem, esforçando-se em empreendimentos, não obtém riqueza, e está dominado pela sede de riqueza, o que deve fazer para alcançar a felicidade?
12.176.2
सर्वसाम्यमनायासः सत्यवाक्यं च भारत ।
निर्वेदश्चाविधित्सा च यस्य स्यात्स सखी नरः ॥ १२.१७६.२ ॥
Ó Bhārata, o homem em quem há igualdade para com todos, ausência de esforço, palavra verdadeira, desapego e ausência de desejo de agir, esse é um amigo.
12.176.3
एतान्येव पदान्याहुः पञ्च वृद्धाः प्रशान्तये ।
एष स्वर्गश्च धर्मश्च सुखं चानुत्तमं सताम् ॥ १२.१७६.३ ॥
Os anciãos dizem que estes mesmos cinco passos conduzem à tranquilidade. Isto é o céu, isto é o dharma, e esta é a suprema felicidade dos bons.
12.176.4
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
निर्वेदान्मङ्किना गीतं तन्निबोध युधिष्ठिर ॥ १२.१७६.४ ॥
Aqui também recitam esta antiga história, que Maṅki cantou por desapego. Ouve-a, ó Yudhiṣṭhira.
12.176.5
ईहमानो धनं मङ्किर्भग्नेहश्च पुनः पुनः ।
केनचिद्धनलेशेन क्रीतवान्दम्यगोयुगम् ॥ १२.१७६.५ ॥
Maṅki esforçava-se repetidamente por riqueza, e os seus esforços repetidamente falhavam. Por fim, com um pequeno resto de riqueza, comprou um par de bois de tração adestrados.
12.176.6
सुसंबद्धौ तु तौ दम्यौ दमनायाभिनिःसृतौ ।
आसीनमुष्ट्रं मध्येन सहसैवाभ्यधावताम् ॥ १२.१७६.६ ॥
Aqueles dois bois bem atrelados e domados saíram para serem amansados, mas de repente investiram pelo meio contra o camelo que estava sentado.
12.176.7
तयोः संप्राप्तयोरुष्ट्रः स्कन्धदेशममर्पणः ।
उत्थायोत्क्षिप्य तौ दम्यौ पससार महाजवः ॥ १२.१७६.७ ॥
Quando os dois se aproximaram, o camelo, impaciente, levantou-se, lançou os dois bois para cima pelo ombro e fugiu com grande velocidade.
12.176.8
ह्रियमाणौ तु तौ दम्यौ तेनोष्ट्रेण प्रमाथिना ।
प्रियमाणौ च संप्रेक्ष्य मङ्किस्तत्राब्रवीदिदम् ॥ १२.१७६.८ ॥
Ao ver os dois bois sendo arrastados pelo camelo destruidor e morrendo, Maṅki disse ali estas palavras.
12.176.9
न जात्वविहितं शक्यं दक्षेणाषीहितुं धनम् ।
युक्तेन श्रद्धया सम्यगीहां समनुतिष्ठता ॥ १२.१७६.९ ॥
Um homem hábil nunca pode adquirir riqueza que não tenha sido destinada, mesmo quem se esforça com fé e domínio de si.
12.176.10
पूर्वमर्यैर्विहीनस्य युक्तस्याप्युतिष्ठतः ।
इमं पश्यत संगत्या मम दैवमुपप्लवम् ॥ १२.१७६.१० ॥
Vede esta calamidade do destino que se abateu sobre mim, que outrora fui privado do que me era devido e que me esforço com domínio de mim mesmo; vede-a no curso dos acontecimentos.
12.176.11
उद्यम्योद्यम्य मे दम्यौ विषमेणैव गच्छतः ।
उत्क्षिप्य काकतालीयमुन्माथेनेव जम्बुकः ॥ १२.१७६.११ ॥
Erguendo repetidamente os meus dois bois novos e levando-os por um caminho acidentado, atirava-os para cima como um chacal os sacudiria, por puro acaso, como a queda do corvo sobre o fruto da palmeira.
12.176.12
मणीवोष्ट्रस्य लम्वेते प्रियौ वत्सतरौ मम ।
शुद्वं हि दैवमेवेदं हठे नैवास्ति पौरुषम् ॥ १२.१७६.१२ ॥
Como joias no pescoço do camelo, pendem os meus dois queridos bois novos; isto é puro destino, e na obstinação não há esforço viril.
12.176.13
यदि वाऽप्युपपद्येत पौरुषं नाम कर्हिचित् ।
अन्विष्यमाणं तदपि दैवमेवावतिष्ठते ॥ १२.१७६.१३ ॥
Mesmo que o esforço humano surja alguma vez, ao ser buscado ele permanece destino.
12.176.14
तस्मान्निर्वेद एवेह गन्तव्यः सुखभीप्सता ।
सुखं स्वपिति निर्विण्णो निराशश्चार्थसाधने ॥ १२.१७६.१४ ॥
Portanto, quem deseja a felicidade deve alcançar aqui o desapego; o desapegado, sem esperança no cumprimento dos objetivos, dorme feliz.
12.176.15
अहो सम्यक्शुकेनोक्तं सर्वतः परिमुच्यता ।
प्रतिष्ठता महारण्यं जनकस्य निवेशनात् ॥ १२.१७६.१५ ॥
Ah! Śuka falou bem: quem deseja libertar-se por completo parte da morada de Janaka e segue para a grande floresta.
12.176.16
यः कामानाप्नुयात्सर्वान्यश्चैतान्केवलांस्त्यजेत् ।
प्रापणात्सर्वकामानां परित्यागो विशिष्यते ॥ १२.१७६.१६ ॥
Quem obtém todos os desejos, e quem apenas os abandona: o abandono de todos os desejos é superior a obtê-los.
12.176.17
नान्तं सर्वविधित्सानां गतपूर्वोऽस्ति कश्चन ।
शरीरे जीविते चैव तृष्णा मर्त्यस्य वर्धते ॥ १२.१७६.१७ ॥
Ninguém que tenha ido antes encontrou o fim dos que desejam realizar tudo; no corpo e na vida, a sede do mortal cresce.
12.176.18
निवर्तस्य विधित्साभ्यः शाम्य निर्विद्य कामुक ।
असकृच्चासि निकृतो न च निर्विद्यसे मनः ॥ १२.१७६.१८ ॥
Afasta-te do desejo de agir; acalma-te, torna-te desapegado, ó amante do desejo. Foste ferido repetidas vezes, e ainda assim a tua mente não se desapega.
12.176.19
यदि नाहं विनाश्यस्ते यद्येवं रमसे मया ।
मा मां योजय लोभेन वृथाऽत्वं वित्तकामुक ॥ १२.१७६.१९ ॥
Se não devo ser destruído por ti, e se assim te comprazes em mim, não me atrelles à cobiça; tu, amante da riqueza, fazes isto em vão.
12.176.20
संचितं संचितं द्रव्यं नष्टं तव पुनः पुनः ।
कदा तां मोक्ष्यसे मूढ धनेहां धनकामुक ॥ १२.१७६.२० ॥
A riqueza que acumulaste e acumulaste de novo perdeste-a vezes sem conta; quando, insensato, amante da riqueza, abandonarás esse anseio de riqueza?
12.176.21
अहो नु मम बालिश्यं योऽहं क्रीडनकस्तव ।
क्लेशैर्नानाविधैर्नित्यं संयोजयसि निर्घृणः।
किं नैवं जातु पुरुषः परेषां प्रेष्यतामियात् ॥ १२.१७६.२१ ॥
Ai de mim, que infantilidade a minha, ter-me tornado teu brinquedo! Impiedoso, prendes-me constantemente a aflições de muitos tipos. Não vai um homem, assim, à servidão de outros?
12.176.22
न पूर्वे नापरे जातु कामानामन्तमाप्नुवन् ।
त्यक्त्वा सर्वसमारम्भान्प्रतिबुद्धोऽस्मि जागृमि ॥ १२.१७६.२२ ॥
Nem os de antes nem os de depois alcançaram jamais o fim dos desejos. Tendo abandonado todas as empresas, despertei; estou desperto.
12.176.23
नूनं मे हृदयं कामं वज्रसारमयं दृढम् ।
यदनर्थशताविष्टं शतधा न विदीर्यते ॥ १२.१७६.२३ ॥
Certamente o meu coração, cheio de desejo, é firme e feito da essência do raio, pois, assediado por cem infortúnios, não se parte em cem pedaços.
12.176.24
त्यजामि काम त्वां चैव यच्च किंचित्प्रियं तव ।
तवाहं प्रियमन्विच्छन्नात्मन्युपलभे सुखम् ॥ १२.१७६.२४ ॥
Abandono o desejo, e a ti também, e tudo o que te é caro. Buscando o que te é caro, encontro a felicidade em mim mesmo.
12.176.25
काम जानामि ते मूलं संकल्पात्किल जायसे ।
न त्वां संकल्पयिष्यामि समूलो नभविष्यसि ॥ १२.१७६.२५ ॥
Desejo, sei que tua raiz é a resolução; da resolução na verdade nasces. Se eu não te conceber, perecerás com raiz e tudo.
12.176.26
ईहा धनस्य न सुखा लुब्ध्वा चिन्ता च भूयसी ।
लब्धनाशो यथा मृत्युर्लब्धं भवति वा न वा ॥ १२.१७६.२६ ॥
O esforço por riqueza não é agradável, e a cobiça traz grande ansiedade. A perda do que se obteve é como a morte, quer se obtenha quer não.
12.176.27
परित्यागे न लभते ततो दुःखतरं नु किम् ।
न च तुष्यति लब्धेन भूय एव च मार्गति ॥ १२.१७६.२७ ॥
Que dor maior há do que a de quem, renunciando, não obtém? E quem não se contenta com o que tem continua buscando sem cessar.
12.176.28
अनुतर्पुल एवार्थः स्वादु गाङ्गभिवोदकम् ।
मद्विलापनमेततु प्रतिबुद्धोऽस्मि संत्यज ॥ १२.१७६.२८ ॥
A riqueza nunca satisfaz, e ainda assim tem o gosto doce da água do Ganges. Isto é apenas o meu lamento; despertei, abandona-o.
12.176.29
य इमं मामकं देहं भूतग्रामः समाश्रितः ।
स यात्वितो यथाकामं वसतां वा यथासुखम् ॥ १२.१७६.२९ ॥
Que a multidão de seres que se refugiou neste meu corpo parta daqui como desejar, ou habite onde for feliz.
12.176.30
न युष्मास्विह मे प्रीतिः कामलोभानुसारिषु ।
तस्मादुत्सृज्य वः सर्वान्सत्वमेवाश्रयाम्यहम् ॥ १२.१७६.३० ॥
Não tenho aqui afeição por vós, que seguis o desejo e a cobiça. Por isso, abandonando-vos todos, refugio-me somente na sattva.
12.176.31
सर्व भूतान्यहं देहे पश्यन्मनसि चात्मनः ।
योगे बुद्धिं श्रुते सत्वं मनो ब्रह्मणि धारयन् ॥ १२.१७६.३१ ॥
Vendo todos os seres no meu corpo e na minha mente como o ātman, fixando o intelecto no yoga, a firmeza no que foi ouvido e a mente em Brahman.
12.176.32
विहरिष्याम्यनासक्तः सुखी लोकान्निरामयः ।
यथा मां त्वं पुनर्नैवं दुःखेषु प्रणिधास्यसि ॥ १२.१७६.३२ ॥
Desapegado, feliz e livre de doença, vagarei pelos mundos, para que não me voltes a envolver nestes sofrimentos.
12.176.33
त्वया हि मे प्रणुन्नस्य गतिरन्या न विद्यते ।
तृष्णा शोकश्रमाणां हि त्वं काम प्रभवः सदा ॥ १२.१७६.३३ ॥
Para mim, impelido por ti, não há outro caminho; de fato, tu, ó Kāma, és sempre a fonte da sede, do sofrimento e da fadiga.
12.176.34
धननाशेऽधिकं दुःखं मन्ये सर्वमहत्तरम् ।
ज्ञातयो ह्यवमन्यन्ते मित्राणि च धनाच्च्युतम् ॥ १२.१७६.३४ ॥
Na perda da riqueza considero a dor maior, a maior de todas; parentes e amigos desprezam quem caiu da riqueza.
12.176.35
अवज्ञानसहस्रैस्तु दोषाः कष्टतराऽधने ।
धने सुखकला या तु साऽपि दुःखैर्विधीयते ॥ १२.१७६.३५ ॥
Na pobreza, os defeitos são mais penosos pelos mil desprezos; e a pequena parcela de felicidade que há na riqueza também é imposta por dores.
12.176.36
धनमस्येति पुरुषं पुरो निघ्नन्ति दस्यवः ।
क्लिश्यन्ति विविधैर्दण्डैर्नित्यमुद्वेजयन्ति च ॥ १२.१७६.३६ ॥
Pensando 'este homem tem riqueza', os bandidos o derrubam de frente, o atormentam com vários castigos e o mantêm sempre aterrorizado.
12.176.37
धनलोलुपता दुःखमिति बुद्धं चिरान्मया ।
यद्यदालम्बसे कामं तत्तदेवानुरुध्यसे ॥ १२.१७६.३७ ॥
Que a avidez por riqueza é sofrimento, compreendi só depois de muito tempo. A qualquer desejo que te apegues, é por ele mesmo que estás preso.
12.176.38
अतत्त्वज्ञोऽसि बालश्च दुस्तोषोऽपूरणोऽनलः ।
नैव त्वं वेत्थ सुलभं नैव त्वं वेत्थ दुर्लभम् ॥ १२.१७६.३८ ॥
Não conheces a verdade, és uma criança; difícil de satisfazer, insaciável como o fogo. Não sabes nem o que é fácil de obter, nem o que é difícil.
12.176.39
पाताल इव दुष्पूरो मां दुःखैर्योक्तुमिच्छसि ।
नाहमद्य समावेष्टुं शक्यः काम पुनस्त्वया ॥ १२.१७६.३९ ॥
Como o submundo, difícil de preencher, queres prender-me com sofrimentos. Ó desejo, hoje já não posso ser de novo envolvido por ti.
12.176.40
निर्वेदमहमासाद्य द्रव्यनाशाद्यदृच्छया ।
निवृत्तिं परमां प्राप्य नाद्य कामान्विचिन्तये ॥ १२.१७६.४० ॥
Pela perda de riquezas, por acaso alcancei o desapego; tendo obtido a suprema libertação, já não penso nos desejos.
12.176.41
अतिक्लेशान्सहामीह नाहं बुद्ध्याम्यबुद्धिमान् ।
निकृतो धननाशेन शये सर्वाङ्गविज्वरः ॥ १२.१७६.४१ ॥
Aqui suporto grandes aflições; carente de sabedoria, não compreendo. Ferido pela perda de riquezas, jazo com todos os membros livres de febre.
12.176.42
परित्यजामि काम त्वां हित्वा सर्वं मनोगतम् ।
न त्वं मया पुनः काम नस्योतेनेव रंस्यसे ॥ १२.१७६.४२ ॥
Ó desejo, abandono-te, e tudo o que habita a minha mente. Ó desejo, não mais te deleitarás comigo, como um boi com corda no nariz.
12.176.43
क्षमिष्ये क्षिपमाणानां न हिंसिष्ये विहिंसितः ।
द्वेष्यमुक्तः प्रियं वक्ष्याम्यनादृत्य तदप्रियम् ॥ १२.१७६.४३ ॥
Aos que me insultam, perdoarei; ferido, não farei mal. Mesmo que se fale comigo com ódio, desconsiderando o desagradável, direi apenas o que é agradável.
12.176.44
तृप्तः स्वस्थेन्द्रियो नित्यं यथालब्धेन वर्तयन् ।
न सकामं करिष्यामि त्वामहं शत्रुमात्मनः ॥ १२.१७६.४४ ॥
Sempre contente, com os sentidos em paz, vivendo do que se obtém, não farei de ti, meu próprio inimigo, alguém cujos desejos são satisfeitos.
12.176.45
निर्वेदं निर्वृतिं तृप्तिं शान्तिं सत्यं दमं क्षमाम् ।
सर्वभूतदयां चैव विद्धि मां शरणागतम् ॥ १२.१७६.४५ ॥
Desapego, quietude, contentamento, paz, verdade, domínio de si, paciência e compaixão por todos os seres — saiba que sou eu, que vim buscar refúgio.
12.176.46
तस्मात्कामश्च लोभश्च तृष्णा कार्पण्यमेव च ।
त्यजन्तु मां प्रतिष्ठन्तं सत्वस्थो ह्यस्मि सांप्रतम् ॥ १२.१७६.४६ ॥
Portanto, que o desejo, a cobiça, a sede e a mesquinhez, que ainda permanecem em mim, me abandonem; pois agora estou firme na bondade.
12.176.47
प्रहाय कामं लोभं च क्रोधं पारुष्यमेव च ।
नाद्य लोभवशं प्राप्तो दुःखं प्राप्स्याम्यनात्मवान् ॥ १२.१७६.४७ ॥
Tendo abandonado o desejo, a cobiça, a ira e a dureza, hoje não cairei sob o domínio da cobiça; caso contrário, sem domínio de mim mesmo, obteria apenas sofrimento.
12.176.48
यद्यस्त्यजति कामानां तत्सुखस्याभिपूर्यते ।
कामस्य वशगो नित्यं दुःखमेव प्रपद्यते ॥ १२.१७६.४८ ॥
Se alguém abandona os desejos, a felicidade se completa para ele; mas quem está sempre sob o poder do desejo só obtém sofrimento.
12.176.49
कामानुबन्धं नुदते यत्किंचित्पुरुषो रजः ।
कामक्रोधोद्भवं दुःखमह्रीररतिरेव च ॥ १२.१७६.४९ ॥
O que quer que um homem afaste como o laço do desejo, isso é o sofrimento nascido do desejo e da ira, e também a vergonha e a aversão.
12.176.50
एष ब्रह्मप्रतिष्ठोऽहं ग्रीष्मे शीतमिव ह्रदम् ।
शाम्यामि परिनिर्वामि सुखमासे च केवलम् ॥ १२.१७६.५० ॥
Estou estabelecido em Brahman; como um lago fresco no verão, acalmo-me e me esfrio por completo, e sento-me apenas na felicidade.
12.176.51
यच्च कामसुखं लोके यच्च दिव्यं महत्सुखम् ।
तृष्णाक्षयसुखस्यैते नार्हतः षोडशीं कलाम् ॥ १२.१७६.५१ ॥
Qualquer prazer do desejo que exista no mundo, e qualquer grande felicidade divina, nem sequer valem a décima sexta parte da felicidade da extinção da sede.
12.176.52
आत्मना सप्तमं कामं हत्वा शत्रुमिवोत्तमम् ।
प्राप्यावध्यं ब्रह्मपुरं राजेव च वसाम्यहम् ॥ १२.१७६.५२ ॥
Tendo matado com o eu o sétimo desejo, como a um inimigo supremo, e tendo alcançado a cidade inviolável de Brahman, habito como um rei.
12.176.53
एतां बुद्धिं समास्थाय मङ्किर्निर्वेदमागतः ।
सर्वान्कामान्परित्यज्य प्राप्य ब्रह्म महत्सुखम् ॥ १२.१७६.५३ ॥
Tendo abraçado plenamente este entendimento, Maṅki chegou ao desapego; tendo abandonado todos os desejos, alcançou Brahman e a grande felicidade.
12.176.54
दम्यनाशकृते मङ्किरमृतत्वं किलागमत् ।
अच्छिनत्काममूलं स तेन प्राप परां गतिम् ॥ १२.१७६.५४ ॥
Para a destruição do domador, Maṅki de fato alcançou a imortalidade; cortou a raiz do desejo e por isso alcançou a meta suprema.
12.176.55
अत्राप्युदाहरन्तीमं श्लोकं मोक्षोपसंहितम् ।
गीतं विदेहराजेन जनकेन प्रशाम्यता ॥ १२.१७६.५५ ॥
Também aqui se cita este verso, ligado à libertação, que o rei Janaka de Videha cantou quando estava sereno.
12.176.56
अनन्तमिव मे वित्तं यस्य मे नास्ति किंचन ।
मिथिलायां प्रदीप्तायां न मे दह्यति किंचन ॥ १२.१७६.५६ ॥
Minha riqueza parece infinita, e no entanto nada é meu; quando Mithilā arde, nada meu queima.
12.176.57
अत्रैवोदाहरन्तीमं बोध्यस्य पदसंचयम् ।
निर्वेदं प्रति विन्यस्तं तं निबोध युधिष्ठिर ॥ १२.१७६.५७ ॥
Aqui também se cita esta coleção de versos de Bodhya, exposta sobre o desapego; compreende-a, Yudhiṣṭhira.
12.176.58
बोध्यं शान्तमृषिं राजा नाहुषः पर्यपृच्छत ।
निर्वेदाच्छान्तिमापन्नं शास्त्रप्रज्ञानतर्पितम् ॥ १२.१७६.५८ ॥
O rei, filho de Nahuṣa, interrogou o sábio sereno Bodhya, que alcançara a paz pelo desapego e estava saciado da sabedoria das escrituras.
12.176.59
उपदेशं महाप्राज्ञ शमस्योपदिशस्व मे ।
कां बुद्धिं समनुप्राप्य शान्तश्चरसि निर्वृतः ॥ १२.१७६.५९ ॥
Ó grande sábio, ensina-me a instrução da serenidade; que entendimento alcançaste para andar sereno e satisfeito?
12.176.60
उपदेशेन वर्तामि नानुशास्मीह कंचन ।
लक्षणं तस्य वक्ष्येऽहं तत्स्वयं परिमृष्यताम् ॥ १२.१७६.६० ॥
Vivo segundo o ensinamento e aqui não instruo ninguém; direi a sua marca, e tu mesmo deves examiná-la.
12.176.61
पिङ्गला कुररः सर्पः सारङ्गान्वेषणं वने ।
इषुकारः कुमारी च षडेते गुरवो मम ॥ १२.१७६.६१ ॥
Piṅgalā, a águia-pescadora, a serpente, o caçador de veados na floresta, o fabricante de flechas e a donzela: estes seis são meus mestres.
12.176.62
आशा बलवती राजन्नैराश्यं परमं सुखम् ।
आशां निराशां कृत्वा तु सुखं स्वपिति पिङ्गला ॥ १२.१७६.६२ ॥
Ó rei, a esperança é poderosa; a ausência de esperança é a suprema felicidade. Tendo transformado a esperança em desesperança, Piṅgalā dorme feliz.
12.176.63
सामिषं कुररं दृष्ट्वा वध्यमानं निरामिषैः ।
आमिषस्य परित्यागात्कुररः सुखमेधते ॥ १२.१७६.६३ ॥
Ao ver a águia com carne sendo atacada por aves sem carne, ela prospera feliz ao abandonar a carne.
12.176.64
गृहारम्भो हि दुःखाय न सुखाय कदाचन ।
सर्पः परकृतं वेश्म प्रविश्य सुखमेधते ॥ १२.१७६.६४ ॥
Empreender a construção de uma casa traz sofrimento, nunca felicidade. A serpente, ao entrar numa morada feita por outros, prospera feliz.
12.176.65
सुखं जीवन्ति मुनयो भैक्ष्यवृत्तिं समाश्रिताः ।
अद्रोहणैव भूतानां सारङ्ग इव पक्षिणः ॥ १२.१७६.६५ ॥
Os sábios que adotaram o sustento pela mendicância vivem felizes, sem prejudicar seres, como as aves sāraṅga.
12.176.66
अल्पेभ्यश्च महद्भ्यश्च शास्त्रेभ्यो मतिमान्नरः ।
सर्वतः सारमादद्यात्पुष्पेभ्य इव षट्पदः ॥ १२.१७६.६६ ॥
O homem sábio deve tomar a essência de todos os lados, dos tratados menores e maiores, como a abelha de seis patas toma das flores.
12.176.67
इषुकारो नरः कश्चिदिपावासक्तमानसः ।
समीपेनापि गच्छन्तं राजानं नावबुद्धवान् ॥ १२.१७६.६७ ॥
Um certo fabricante de flechas, com a mente presa à sua flecha, não percebeu o rei que passava por perto.
12.176.68
बहूनां कलहो नित्यं द्वयोः संकथनं ध्रुवम् ।
एकाकी विचरिष्यानि कुमारीशङ्खको यथा ॥ १२.१७६.६८ ॥
Entre muitos há sempre contenda; entre dois há certamente conversa. Andarei sozinho, como a pulseira de concha de uma donzela.