മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.176
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.176.1
ईहमानः समारम्भान्यदि नासादयेद्धनम् ।
धनतृष्णाभिभूतश्च किं कुर्वन्सुखमाप्नुयात् ॥ १२.१७६.१ ॥
സമ്പത്തിനായി പരിശ്രമിച്ചിട്ടും അത് ലഭിക്കാതിരുന്നാൽ, ധനതൃഷ്ണയാൽ കീഴടക്കപ്പെട്ടവൻ എന്തുചെയ്താൽ സുഖം നേടും?
12.176.2
सर्वसाम्यमनायासः सत्यवाक्यं च भारत ।
निर्वेदश्चाविधित्सा च यस्य स्यात्स सखी नरः ॥ १२.१७६.२ ॥
ഭാരതാ, എല്ലാവരോടും സമഭാവം, അധ്വാനമില്ലായ്മ, സത്യവാക്ക്, വൈരാഗ്യം, പ്രവൃത്തിയോടുള്ള ആഗ്രഹമില്ലായ്മ എന്നിവ ആരിലുണ്ടോ അവനാണ് സുഹൃത്ത്.
12.176.3
एतान्येव पदान्याहुः पञ्च वृद्धाः प्रशान्तये ।
एष स्वर्गश्च धर्मश्च सुखं चानुत्तमं सताम् ॥ १२.१७६.३ ॥
മുതിർന്നവർ ശാന്തിക്കായി ഈ അഞ്ച് പദങ്ങളെയാണ് പറയുന്നത്. ഇതാണ് സ്വർഗം, ഇതാണ് ധർമം, സജ്ജനങ്ങൾക്ക് ഇതാണ് ഉത്തമമായ സുഖം.
12.176.4
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
निर्वेदान्मङ्किना गीतं तन्निबोध युधिष्ठिर ॥ १२.१७६.४ ॥
ഇവിടെയും ആളുകൾ ഈ പുരാതന ഇതിഹാസം പറയുന്നു. വൈരാഗ്യത്താൽ മങ്കി പാടിയത് കേൾക്കുക, യുധിഷ്ഠിരാ.
12.176.5
ईहमानो धनं मङ्किर्भग्नेहश्च पुनः पुनः ।
केनचिद्धनलेशेन क्रीतवान्दम्यगोयुगम् ॥ १२.१७६.५ ॥
മങ്കി സമ്പത്തിനായി ആവർത്തിച്ച് പരിശ്രമിച്ചു; അവന്റെ പരിശ്രമങ്ങൾ ആവർത്തിച്ച് പരാജയപ്പെട്ടു. ഒടുവിൽ അല്പം സമ്പത്തുകൊണ്ട് മെരുക്കാവുന്ന ഒരു ജോടി കാളകളെ വാങ്ങി.
12.176.6
सुसंबद्धौ तु तौ दम्यौ दमनायाभिनिःसृतौ ।
आसीनमुष्ट्रं मध्येन सहसैवाभ्यधावताम् ॥ १२.१७६.६ ॥
നന്നായി കെട്ടിയ ആ രണ്ട് മെരുക്കിയ കാളകൾ മെരുക്കപ്പെടാനായി പുറപ്പെട്ടു. എന്നാൽ ഇരുന്നിരുന്ന ഒട്ടകത്തിന്റെ നടുവിലേക്ക് അവ പെട്ടെന്ന് ചാടി.
12.176.7
तयोः संप्राप्तयोरुष्ट्रः स्कन्धदेशममर्पणः ।
उत्थायोत्क्षिप्य तौ दम्यौ पससार महाजवः ॥ १२.१७६.७ ॥
അവർ അടുത്തെത്തിയപ്പോൾ ആ ഒട്ടകം അക്ഷമയോടെ എഴുന്നേറ്റ് തോളിൽ ആ രണ്ട് കാളകളെയും മുകളിലേക്ക് എറിഞ്ഞ് മഹാവേഗത്തിൽ ഓടിപ്പോയി.
12.176.8
ह्रियमाणौ तु तौ दम्यौ तेनोष्ट्रेण प्रमाथिना ।
प्रियमाणौ च संप्रेक्ष्य मङ्किस्तत्राब्रवीदिदम् ॥ १२.१७६.८ ॥
ആ വിനാശകാരിയായ ഒട്ടകം വലിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്നതും മരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നതുമായ ആ രണ്ട് കാളകളെ കണ്ട് മങ്കി അവിടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
12.176.9
न जात्वविहितं शक्यं दक्षेणाषीहितुं धनम् ।
युक्तेन श्रद्धया सम्यगीहां समनुतिष्ठता ॥ १२.१७६.९ ॥
സമർത്ഥനായ മനുഷ്യനും വിധിക്കപ്പെടാത്ത സമ്പത്ത് ഒരിക്കലും നേടാനാവില്ല; ശ്രദ്ധയോടും സംയമത്തോടും കൂടി നന്നായി പരിശ്രമിക്കുന്നവനും അങ്ങനെതന്നെ.
12.176.10
पूर्वमर्यैर्विहीनस्य युक्तस्याप्युतिष्ठतः ।
इमं पश्यत संगत्या मम दैवमुपप्लवम् ॥ १२.१७६.१० ॥
മുമ്പുതന്നെ തനിക്കവകാശപ്പെട്ടതു നഷ്ടപ്പെട്ടവനും സംയമത്തോടെ പരിശ്രമിക്കുന്നവനുമായ എന്റെമേൽ വന്ന ഈ ദൈവദുരന്തം സംഭവപരമ്പരയിൽ കാണുക.
12.176.11
उद्यम्योद्यम्य मे दम्यौ विषमेणैव गच्छतः ।
उत्क्षिप्य काकतालीयमुन्माथेनेव जम्बुकः ॥ १२.१७६.११ ॥
എന്റെ ആ രണ്ട് കാളകളെയും ആവർത്തിച്ച് ഉയർത്തി പരുപരുത്ത വഴിയിൽ കൊണ്ടുപോകുമ്പോൾ, കാക്കയും പനമ്പഴവും പോലെ യാദൃച്ഛികമായി, കുറുക്കൻ തള്ളിയിടുന്നതുപോലെ അവയെ മുകളിലേക്ക് എറിഞ്ഞു.
12.176.12
मणीवोष्ट्रस्य लम्वेते प्रियौ वत्सतरौ मम ।
शुद्वं हि दैवमेवेदं हठे नैवास्ति पौरुषम् ॥ १२.१७६.१२ ॥
ഒട്ടകത്തിന്റെ കഴുത്തിൽ രത്നങ്ങൾപോലെ എന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട രണ്ട് ഇളം കാളകൾ തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു; ഇത് ശുദ്ധമായ ദൈവം തന്നെ, ഹഠത്തിൽ പുരുഷപ്രയത്നമില്ല.
12.176.13
यदि वाऽप्युपपद्येत पौरुषं नाम कर्हिचित् ।
अन्विष्यमाणं तदपि दैवमेवावतिष्ठते ॥ १२.१७६.१३ ॥
ഒരിക്കൽ മനുഷ്യപ്രയത്നം ലഭിച്ചാലും, അത് അന്വേഷിക്കപ്പെടുമ്പോഴും അത് ദൈവമായിത്തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു.
12.176.14
तस्मान्निर्वेद एवेह गन्तव्यः सुखभीप्सता ।
सुखं स्वपिति निर्विण्णो निराशश्चार्थसाधने ॥ १२.१७६.१४ ॥
അതിനാൽ സുഖം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ഇവിടെ വൈരാഗ്യം തന്നെ നേടണം; വിരക്തനും കാര്യസാധനത്തിൽ പ്രതീക്ഷയില്ലാത്തവനും സുഖമായി ഉറങ്ങുന്നു.
12.176.15
अहो सम्यक्शुकेनोक्तं सर्वतः परिमुच्यता ।
प्रतिष्ठता महारण्यं जनकस्य निवेशनात् ॥ १२.१७६.१५ ॥
അഹോ! ശുകൻ നന്നായി പറഞ്ഞു; എല്ലാറ്റിൽ നിന്നും മോചനം തേടുന്നവൻ ജനകന്റെ വസതിയിൽ നിന്ന് മഹാവനത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.
12.176.16
यः कामानाप्नुयात्सर्वान्यश्चैतान्केवलांस्त्यजेत् ।
प्रापणात्सर्वकामानां परित्यागो विशिष्यते ॥ १२.१७६.१६ ॥
എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നേടുന്നവനും ഇവ മാത്രം ഉപേക്ഷിക്കുന്നവനും ഉണ്ട്; എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നേടുന്നതിനേക്കാൾ അവ ഉപേക്ഷിക്കുന്നതാണ് ശ്രേഷ്ഠം.
12.176.17
नान्तं सर्वविधित्सानां गतपूर्वोऽस्ति कश्चन ।
शरीरे जीविते चैव तृष्णा मर्त्यस्य वर्धते ॥ १२.१७६.१७ ॥
എല്ലാം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് അവസാനം മുമ്പ് ആരും കണ്ടിട്ടില്ല; ശരീരത്തിലും ജീവിതത്തിലും മർത്യന്റെ ദാഹം വളരുന്നു.
12.176.18
निवर्तस्य विधित्साभ्यः शाम्य निर्विद्य कामुक ।
असकृच्चासि निकृतो न च निर्विद्यसे मनः ॥ १२.१७६.१८ ॥
പ്രവർത്തിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹത്തിൽ നിന്ന് തിരിച്ചുവരൂ; ശാന്തനാകൂ, വൈരാഗ്യം നേടി, ഓ കാമുകാ! നീ പലതവണ മുറിവേറ്റിട്ടും നിന്റെ മനസ്സ് വിരക്തമാകുന്നില്ല.
12.176.19
यदि नाहं विनाश्यस्ते यद्येवं रमसे मया ।
मा मां योजय लोभेन वृथाऽत्वं वित्तकामुक ॥ १२.१७६.१९ ॥
നീ എന്നാൽ നശിപ്പിക്കപ്പെടേണ്ടവനല്ലെങ്കിലും, നീ എന്നിൽ ഇങ്ങനെ രമിക്കുന്നുവെങ്കിലും, ലോഭത്താൽ എന്നെ ബന്ധിപ്പിക്കരുത്; സമ്പത്തിനെ മോഹിക്കുന്നവനേ, നീ വെറുതെ ഇങ്ങനെ ചെയ്യുന്നു.
12.176.20
संचितं संचितं द्रव्यं नष्टं तव पुनः पुनः ।
कदा तां मोक्ष्यसे मूढ धनेहां धनकामुक ॥ १२.१७६.२० ॥
നീ പലതവണ സമ്പാദിച്ച ധനം പലതവണ നശിച്ചു; ഹേ മൂഢാ, ധനകാമുകാ, ആ ധനമോഹം നീ എപ്പോൾ വിടും?
12.176.21
अहो नु मम बालिश्यं योऽहं क्रीडनकस्तव ।
क्लेशैर्नानाविधैर्नित्यं संयोजयसि निर्घृणः।
किं नैवं जातु पुरुषः परेषां प्रेष्यतामियात् ॥ १२.१७६.२१ ॥
അയ്യോ, എന്റെ ഈ ബാലിശത! ഞാൻ നിന്റെ കളിപ്പാട്ടമായല്ലോ; നിർദയനേ, നീ എന്നെ എപ്പോഴും പലവിധ ക്ലേശങ്ങളിൽ ബന്ധിക്കുന്നു. മറ്റുള്ളവരുടെ ദാസ്യത്തിലേക്ക് മനുഷ്യൻ ഇങ്ങനെ ഒരിക്കലും പോകുന്നില്ലേ?
12.176.22
न पूर्वे नापरे जातु कामानामन्तमाप्नुवन् ।
त्यक्त्वा सर्वसमारम्भान्प्रतिबुद्धोऽस्मि जागृमि ॥ १२.१७६.२२ ॥
മുൻപുള്ളവരും പിൻപുള്ളവരും ഒരിക്കലും ആഗ്രഹങ്ങളുടെ അന്തം പ്രാപിച്ചിട്ടില്ല. എല്ലാ പ്രയത്നങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച് ഞാൻ ഉണർന്നിരിക്കുന്നു; ഞാൻ ജാഗരൂകനായിരിക്കുന്നു.
12.176.23
नूनं मे हृदयं कामं वज्रसारमयं दृढम् ।
यदनर्थशताविष्टं शतधा न विदीर्यते ॥ १२.१७६.२३ ॥
തീർച്ചയായും എന്റെ ഹൃദയം, ആഗ്രഹത്താൽ നിറഞ്ഞതും വജ്രസാരത്താൽ നിർമ്മിതവും ദൃഢവുമാണ്; നൂറു അനർത്ഥങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിട്ടും അത് നൂറായി പിളരുന്നില്ല.
12.176.24
त्यजामि काम त्वां चैव यच्च किंचित्प्रियं तव ।
तवाहं प्रियमन्विच्छन्नात्मन्युपलभे सुखम् ॥ १२.१७६.२४ ॥
ഞാൻ ആഗ്രഹത്തെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു, നിന്നെയും ഉപേക്ഷിക്കുന്നു, നിനക്ക് പ്രിയമായ എന്തുണ്ടോ അതിനെയും ഉപേക്ഷിക്കുന്നു. നിനക്ക് പ്രിയമായത് ആഗ്രഹിച്ചാലും ഞാൻ എന്നിൽത്തന്നെ സുഖം കണ്ടെത്തുന്നു.
12.176.25
काम जानामि ते मूलं संकल्पात्किल जायसे ।
न त्वां संकल्पयिष्यामि समूलो नभविष्यसि ॥ १२.१७६.२५ ॥
ഓ കാമമേ, നിന്റെ മൂലം സങ്കല്പമാണെന്ന് ഞാൻ അറിയുന്നു; സങ്കല്പത്തിൽ നിന്നാണ് നീ ജനിക്കുന്നത്. ഞാൻ നിന്നെ സങ്കല്പിക്കുകയില്ല; അപ്പോൾ നീ വേരോടെ നശിക്കും.
12.176.26
ईहा धनस्य न सुखा लुब्ध्वा चिन्ता च भूयसी ।
लब्धनाशो यथा मृत्युर्लब्धं भवति वा न वा ॥ १२.१७६.२६ ॥
ധനത്തിനായുള്ള പരിശ്രമം സുഖകരമല്ല; ലോഭം കൊണ്ട് ചിന്ത വളരെ വർധിക്കുന്നു. ലഭിച്ചതിന്റെ നാശം മരണം പോലെയാണ്; ലഭിച്ചാലും ഇല്ലെങ്കിലും.
12.176.27
परित्यागे न लभते ततो दुःखतरं नु किम् ।
न च तुष्यति लब्धेन भूय एव च मार्गति ॥ १२.१७६.२७ ॥
ത്യാഗം ചെയ്തിട്ടും ലഭിക്കാത്തവന് അതിനേക്കാൾ വലിയ ദുഃഖം എന്താണ്? ലഭിച്ചതിൽ തൃപ്തനാകാത്തവൻ വീണ്ടും അന്വേഷിച്ചുകൊണ്ടേയിരിക്കുന്നു.
12.176.28
अनुतर्पुल एवार्थः स्वादु गाङ्गभिवोदकम् ।
मद्विलापनमेततु प्रतिबुद्धोऽस्मि संत्यज ॥ १२.१७६.२८ ॥
സമ്പത്ത് തൃപ്തിപ്പെടുത്താത്തതാണ്; എന്നാലും ഗംഗാജലം പോലെ മധുരമായി തോന്നും. ഇത് എന്റെ വിലാപമാണ്; ഞാൻ ഉണർന്നിരിക്കുന്നു, ഇത് ഉപേക്ഷിക്കുക.
12.176.29
य इमं मामकं देहं भूतग्रामः समाश्रितः ।
स यात्वितो यथाकामं वसतां वा यथासुखम् ॥ १२.१७६.२९ ॥
എന്റെ ഈ ശരീരത്തിൽ അഭയം തേടിയിട്ടുള്ള ഭൂതസമൂഹം ഇഷ്ടപ്രകാരം ഇവിടെനിന്ന് പോകട്ടെ; അല്ലെങ്കിൽ സുഖകരമായ ഇടങ്ങളിൽ വസിക്കട്ടെ.
12.176.30
न युष्मास्विह मे प्रीतिः कामलोभानुसारिषु ।
तस्मादुत्सृज्य वः सर्वान्सत्वमेवाश्रयाम्यहम् ॥ १२.१७६.३० ॥
കാമത്തെയും ലോഭത്തെയും പിന്തുടരുന്ന നിങ്ങളിൽ എനിക്ക് ഇവിടെ സ്നേഹമില്ല. അതിനാൽ നിങ്ങളെ എല്ലാവരെയും ഉപേക്ഷിച്ച് ഞാൻ സത്ത്വത്തെ മാത്രം ആശ്രയിക്കുന്നു.
12.176.31
सर्व भूतान्यहं देहे पश्यन्मनसि चात्मनः ।
योगे बुद्धिं श्रुते सत्वं मनो ब्रह्मणि धारयन् ॥ १२.१७६.३१ ॥
ഞാൻ എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളെയും എന്റെ ശരീരത്തിലും മനസ്സിലും ആത്മാവായി കാണുന്നു. യോഗത്തിൽ ബുദ്ധിയെയും ശാസ്ത്രജ്ഞാനത്തിൽ സത്ത്വത്തെയും മനസ്സിനെ ബ്രഹ്മത്തിലും ഉറപ്പിക്കുന്നു.
12.176.32
विहरिष्याम्यनासक्तः सुखी लोकान्निरामयः ।
यथा मां त्वं पुनर्नैवं दुःखेषु प्रणिधास्यसि ॥ १२.१७६.३२ ॥
ആസക്തിയില്ലാതെ, സുഖിയായി, രോഗമില്ലാതെ ഞാൻ ലോകങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കും; അതിനാൽ നീ എന്നെ വീണ്ടും ഈ ദുഃഖങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുത്തില്ല.
12.176.33
त्वया हि मे प्रणुन्नस्य गतिरन्या न विद्यते ।
तृष्णा शोकश्रमाणां हि त्वं काम प्रभवः सदा ॥ १२.१७६.३३ ॥
നിന്നാൽ പ്രേരിതനായ എനിക്ക് മറ്റൊരു വഴിയില്ല. തൃഷ്ണയുടെയും ശോകത്തിന്റെയും ശ്രമത്തിന്റെയും ഉറവിടം നീ തന്നെയാണ്, ഓ കാമാ.
12.176.34
धननाशेऽधिकं दुःखं मन्ये सर्वमहत्तरम् ।
ज्ञातयो ह्यवमन्यन्ते मित्राणि च धनाच्च्युतम् ॥ १२.१७६.३४ ॥
സമ്പത്തിന്റെ നാശത്തിൽ വലിയ ദുഃഖമുണ്ടെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു; എല്ലാറ്റിനെക്കാളും വലുത്. സമ്പത്ത് നഷ്ടപ്പെട്ടവനെ ബന്ധുക്കളും സുഹൃത്തുക്കളും അവഹേളിക്കുന്നു.
12.176.35
अवज्ञानसहस्रैस्तु दोषाः कष्टतराऽधने ।
धने सुखकला या तु साऽपि दुःखैर्विधीयते ॥ १२.१७६.३५ ॥
ദാരിദ്ര്യത്തിൽ ആയിരം അവഹേളനങ്ങളാൽ ദോഷങ്ങൾ കൂടുതൽ കഠിനമാണ്; സമ്പത്തിലുള്ള സുഖത്തിന്റെ ചെറു കണികയും ദുഃഖങ്ങളാലാണ് വിധിക്കപ്പെടുന്നത്.
12.176.36
धनमस्येति पुरुषं पुरो निघ्नन्ति दस्यवः ।
क्लिश्यन्ति विविधैर्दण्डैर्नित्यमुद्वेजयन्ति च ॥ १२.१७६.३६ ॥
'ഇവന് സമ്പത്തുണ്ട്' എന്ന് കരുതി കൊള്ളക്കാർ മനുഷ്യനെ മുന്നിൽ നിന്നുതന്നെ അടിച്ചുവീഴ്ത്തുന്നു. പലവിധ ദണ്ഡനങ്ങളാൽ അവനെ പീഡിപ്പിച്ച്, നിത്യവും ഭയപ്പെടുത്തുന്നു.
12.176.37
धनलोलुपता दुःखमिति बुद्धं चिरान्मया ।
यद्यदालम्बसे कामं तत्तदेवानुरुध्यसे ॥ १२.१७६.३७ ॥
ധനലോലുപത ദുഃഖമാണെന്ന് ഞാൻ ഏറെ കാലം കഴിഞ്ഞാണ് മനസ്സിലാക്കിയത്. ഏത് ഏത് കാമത്തെയാണോ നീ മുറുകെ പിടിക്കുന്നത്, അതിനാൽ തന്നെ നീ ബന്ധിക്കപ്പെടുന്നു.
12.176.38
अतत्त्वज्ञोऽसि बालश्च दुस्तोषोऽपूरणोऽनलः ।
नैव त्वं वेत्थ सुलभं नैव त्वं वेत्थ दुर्लभम् ॥ १२.१७६.३८ ॥
നീ തത്ത്വം അറിയാത്തവനാണ്, ബാലനാണ്; തൃപ്തിപ്പെടുത്താൻ പ്രയാസമുള്ളവനും നിറയ്ക്കാനാവാത്ത അഗ്നിയുമാണ്. സുലഭമായതും നീ അറിയുന്നില്ല, ദുർലഭമായതും നീ അറിയുന്നില്ല.
12.176.39
पाताल इव दुष्पूरो मां दुःखैर्योक्तुमिच्छसि ।
नाहमद्य समावेष्टुं शक्यः काम पुनस्त्वया ॥ १२.१७६.३९ ॥
പാതാളം പോലെ നിറയ്ക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളവനേ, നീ എന്നെ ദുഃഖങ്ങളാൽ ബന്ധിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഓ കാമമേ, ഇന്ന് ഞാൻ വീണ്ടും നിന്നാൽ ചുറ്റപ്പെടാൻ കഴിയുന്നവനല്ല.
12.176.40
निर्वेदमहमासाद्य द्रव्यनाशाद्यदृच्छया ।
निवृत्तिं परमां प्राप्य नाद्य कामान्विचिन्तये ॥ १२.१७६.४० ॥
ധനനാശത്താൽ യാദൃച്ഛികമായി ഞാൻ വൈരാഗ്യം പ്രാപിച്ചു; പരമമായ നിവൃത്തി നേടി, ഇന്ന് ഞാൻ കാമങ്ങളെ ചിന്തിക്കുന്നില്ല.
12.176.41
अतिक्लेशान्सहामीह नाहं बुद्ध्याम्यबुद्धिमान् ।
निकृतो धननाशेन शये सर्वाङ्गविज्वरः ॥ १२.१७६.४१ ॥
ഇവിടെ ഞാൻ അതിക്ലേശങ്ങൾ സഹിക്കുന്നു; ബുദ്ധിയില്ലാത്തവനായി ഞാൻ മനസ്സിലാക്കുന്നില്ല. ധനനാശത്താൽ പീഡിതനായിട്ടും എല്ലാ അവയവങ്ങളിലും പനിയില്ലാതെ ഞാൻ കിടക്കുന്നു.
12.176.42
परित्यजामि काम त्वां हित्वा सर्वं मनोगतम् ।
न त्वं मया पुनः काम नस्योतेनेव रंस्यसे ॥ १२.१७६.४२ ॥
ഓ കാമമേ, നിന്നെയും മനസ്സിലുള്ള എല്ലാം ഞാൻ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു. ഓ കാമമേ, മൂക്കുകയർ കെട്ടിയ കാളയെപ്പോലെ നീ ഇനി എന്നാൽ ആനന്ദിക്കില്ല.
12.176.43
क्षमिष्ये क्षिपमाणानां न हिंसिष्ये विहिंसितः ।
द्वेष्यमुक्तः प्रियं वक्ष्याम्यनादृत्य तदप्रियम् ॥ १२.१७६.४३ ॥
എന്നെ നിന്ദിക്കുന്നവരോട് ഞാൻ ക്ഷമിക്കും; പീഡിപ്പിക്കപ്പെട്ടാലും ഞാൻ ഹിംസിക്കില്ല. വെറുപ്പോടെ സംസാരിക്കപ്പെട്ടാലും ആ അപ്രിയത്തെ അവഗണിച്ച് പ്രിയമായത് ഞാൻ പറയും.
12.176.44
तृप्तः स्वस्थेन्द्रियो नित्यं यथालब्धेन वर्तयन् ।
न सकामं करिष्यामि त्वामहं शत्रुमात्मनः ॥ १२.१७६.४४ ॥
എപ്പോഴും സംതൃപ്തനായും ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ശാന്തമാക്കിയും, ലഭിച്ചതുകൊണ്ട് ജീവിച്ചും, എന്റെ സ്വന്തം ശത്രുവായ നിന്നെ ആഗ്രഹം സാധിച്ചവനാക്കില്ല.
12.176.45
निर्वेदं निर्वृतिं तृप्तिं शान्तिं सत्यं दमं क्षमाम् ।
सर्वभूतदयां चैव विद्धि मां शरणागतम् ॥ १२.१७६.४५ ॥
വൈരാഗ്യം, നിർവൃതി, തൃപ്തി, ശാന്തി, സത്യം, ദമം, ക്ഷമ, സർവഭൂതദയ—ഇവയെ ഞാൻ നിന്റെ ശരണാഗതനാണെന്ന് അറിയുക.
12.176.46
तस्मात्कामश्च लोभश्च तृष्णा कार्पण्यमेव च ।
त्यजन्तु मां प्रतिष्ठन्तं सत्वस्थो ह्यस्मि सांप्रतम् ॥ १२.१७६.४६ ॥
അതുകൊണ്ട് കാമം, ലോഭം, തൃഷ്ണ, ദാരിദ്ര്യമനസ്സ് എന്നിവയും ഉറച്ചുനിൽക്കുന്ന എന്നെ വിട്ടുപോകട്ടെ; കാരണം ഇപ്പോൾ ഞാൻ സത്ത്വത്തിൽ സ്ഥിതനാണ്.
12.176.47
प्रहाय कामं लोभं च क्रोधं पारुष्यमेव च ।
नाद्य लोभवशं प्राप्तो दुःखं प्राप्स्याम्यनात्मवान् ॥ १२.१७६.४७ ॥
കാമം, ലോഭം, ക്രോധം, പരുഷത എന്നിവ ഉപേക്ഷിച്ച്, ഇന്ന് ഞാൻ ലോഭത്തിന്റെ വശത്തിലാകില്ല; അല്ലെങ്കിൽ ആത്മനിയന്ത്രണമില്ലാതെ ദുഃഖം മാത്രം അനുഭവിക്കും.
12.176.48
यद्यस्त्यजति कामानां तत्सुखस्याभिपूर्यते ।
कामस्य वशगो नित्यं दुःखमेव प्रपद्यते ॥ १२.१७६.४८ ॥
ആരെങ്കിലും ആഗ്രഹങ്ങളെ ഉപേക്ഷിച്ചാൽ അവനു സുഖം പൂർണമാകുന്നു; എന്നാൽ എപ്പോഴും ആഗ്രഹത്തിന്റെ വശത്തുള്ളവൻ ദുഃഖം മാത്രം പ്രാപിക്കുന്നു.
12.176.49
कामानुबन्धं नुदते यत्किंचित्पुरुषो रजः ।
कामक्रोधोद्भवं दुःखमह्रीररतिरेव च ॥ १२.१७६.४९ ॥
കാമബന്ധത്തെ മനുഷ്യൻ എന്തുതന്നെയായാലും അകറ്റുന്നു; കാമക്രോധങ്ങളിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന ദുഃഖവും ലജ്ജയും അരതിയും അതുതന്നെ.
12.176.50
एष ब्रह्मप्रतिष्ठोऽहं ग्रीष्मे शीतमिव ह्रदम् ।
शाम्यामि परिनिर्वामि सुखमासे च केवलम् ॥ १२.१७६.५० ॥
ഞാൻ ബ്രഹ്മത്തിൽ സ്ഥിതനാണ്; വേനലിൽ തണുത്ത കുളംപോലെ ഞാൻ ശാന്തനായി പൂർണ്ണമായി തണുത്ത് കേവലം സുഖത്തിൽ ഇരിക്കുന്നു.
12.176.51
यच्च कामसुखं लोके यच्च दिव्यं महत्सुखम् ।
तृष्णाक्षयसुखस्यैते नार्हतः षोडशीं कलाम् ॥ १२.१७६.५१ ॥
ലോകത്തിലെ കാമസുഖവും ദിവ്യമായ മഹാസുഖവും തൃഷ്ണാക്ഷയസുഖത്തിന്റെ പതിനാറിലൊന്നിനുപോലും അർഹമല്ല.
12.176.52
आत्मना सप्तमं कामं हत्वा शत्रुमिवोत्तमम् ।
प्राप्यावध्यं ब्रह्मपुरं राजेव च वसाम्यहम् ॥ १२.१७६.५२ ॥
ആത്മാവിനാൽ ഏഴാമതായ കാമമെന്ന ശ്രേഷ്ഠശത്രുവിനെ വധിച്ച്, നശിപ്പിക്കാനാവാത്ത ബ്രഹ്മപുരത്തെ പ്രാപിച്ച്, രാജാവിനെപ്പോലെ ഞാൻ വസിക്കുന്നു.
12.176.53
एतां बुद्धिं समास्थाय मङ्किर्निर्वेदमागतः ।
सर्वान्कामान्परित्यज्य प्राप्य ब्रह्म महत्सुखम् ॥ १२.१७६.५३ ॥
ഈ ബുദ്ധിയെ നന്നായി സ്വീകരിച്ച് മങ്കി വൈരാഗ്യം പ്രാപിച്ചു; എല്ലാ കാമങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച് ബ്രഹ്മവും മഹാസുഖവും നേടി.
12.176.54
दम्यनाशकृते मङ्किरमृतत्वं किलागमत् ।
अच्छिनत्काममूलं स तेन प्राप परां गतिम् ॥ १२.१७६.५४ ॥
ദമ്യനാശത്തിനായി മങ്കി യഥാർത്ഥത്തിൽ അമരത്വം പ്രാപിച്ചു; കാമത്തിന്റെ മൂലം അവൻ ഛേദിച്ചു, അതിനാൽ പരമഗതി നേടി.
12.176.55
अत्राप्युदाहरन्तीमं श्लोकं मोक्षोपसंहितम् ।
गीतं विदेहराजेन जनकेन प्रशाम्यता ॥ १२.१७६.५५ ॥
ഇവിടെയും മോക്ഷവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഈ ശ്ലോകം ആളുകൾ ഉദ്ധരിക്കാറുണ്ട്; ശാന്തനായിരുന്നപ്പോൾ വിദേഹരാജാവായ ജനകൻ ഇത് ഗാനം ചെയ്തു.
12.176.56
अनन्तमिव मे वित्तं यस्य मे नास्ति किंचन ।
मिथिलायां प्रदीप्तायां न मे दह्यति किंचन ॥ १२.१७६.५६ ॥
എന്റെ സമ്പത്ത് അനന്തമെന്നപോലെയാണ്, എങ്കിലും എനിക്ക് ഒന്നുമില്ല; മിഥിലയിൽ തീ പടർന്നാലും എനിക്കുള്ളതൊന്നും കത്തുന്നില്ല.
12.176.57
अत्रैवोदाहरन्तीमं बोध्यस्य पदसंचयम् ।
निर्वेदं प्रति विन्यस्तं तं निबोध युधिष्ठिर ॥ १२.१७६.५७ ॥
ഇവിടെത്തന്നെ ബോധ്യന്റെ ഈ പദസഞ്ചയം ആളുകൾ ഉദ്ധരിക്കുന്നു; അത് നിർവേദത്തെക്കുറിച്ചുള്ളതാണ്; യുധിഷ്ഠിരാ, അത് മനസ്സിലാക്കുക.
12.176.58
बोध्यं शान्तमृषिं राजा नाहुषः पर्यपृच्छत ।
निर्वेदाच्छान्तिमापन्नं शास्त्रप्रज्ञानतर्पितम् ॥ १२.१७६.५८ ॥
നഹുഷന്റെ പുത്രനായ രാജാവ്, വൈരാഗ്യത്താൽ ശാന്തി നേടിയവനും ശാസ്ത്രജ്ഞാനത്താൽ തൃപ്തനായവനുമായ ശാന്തനായ ഋഷി ബോധ്യനോട് ചോദിച്ചു.
12.176.59
उपदेशं महाप्राज्ञ शमस्योपदिशस्व मे ।
कां बुद्धिं समनुप्राप्य शान्तश्चरसि निर्वृतः ॥ १२.१७६.५९ ॥
മഹാപ്രാജ്ഞാ, ശമത്തിന്റെ ഉപദേശം എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരിക; ഏത് ബുദ്ധിയെ നേടി നീ ശാന്തനായി സന്തുഷ്ടനായി വിഹരിക്കുന്നു?
12.176.60
उपदेशेन वर्तामि नानुशास्मीह कंचन ।
लक्षणं तस्य वक्ष्येऽहं तत्स्वयं परिमृष्यताम् ॥ १२.१७६.६० ॥
ഞാൻ ഉപദേശത്താൽ ജീവിക്കുന്നു; ഇവിടെ ആർക്കും അനുശാസനം ചെയ്യുന്നില്ല; അതിന്റെ ലക്ഷണം ഞാൻ പറയാം, നീതന്നെ അത് പരിശോധിക്കുക.
12.176.61
पिङ्गला कुररः सर्पः सारङ्गान्वेषणं वने ।
इषुकारः कुमारी च षडेते गुरवो मम ॥ १२.१७६.६१ ॥
പിംഗള, കുരരപ്പക്ഷി, പാമ്പ്, കാട്ടിൽ മാനിനെ തേടുന്നവൻ, അമ്പുണ്ടാക്കുന്നവൻ, കന്യക — ഈ ആറുപേർ എന്റെ ഗുരുക്കന്മാരാണ്.
12.176.62
आशा बलवती राजन्नैराश्यं परमं सुखम् ।
आशां निराशां कृत्वा तु सुखं स्वपिति पिङ्गला ॥ १२.१७६.६२ ॥
രാജാവേ, ആശ ശക്തമാണ്; നൈരാശ്യമാണ് പരമസുഖം. ആശയെ നിരാശയാക്കിയ പിംഗള സുഖമായി ഉറങ്ങുന്നു.
12.176.63
सामिषं कुररं दृष्ट्वा वध्यमानं निरामिषैः ।
आमिषस्य परित्यागात्कुररः सुखमेधते ॥ १२.१७६.६३ ॥
മാംസമുള്ള കുരരപ്പക്ഷിയെ മാംസമില്ലാത്ത പക്ഷികൾ ആക്രമിക്കുന്നത് കണ്ടു; മാംസം ഉപേക്ഷിച്ചതിനാൽ കുരരം സുഖമായി വളരുന്നു.
12.176.64
गृहारम्भो हि दुःखाय न सुखाय कदाचन ।
सर्पः परकृतं वेश्म प्रविश्य सुखमेधते ॥ १२.१७६.६४ ॥
വീടുപണി തുടങ്ങുന്നത് ദുഃഖത്തിനാണ്, ഒരിക്കലും സുഖത്തിനല്ല. പാമ്പ് മറ്റുള്ളവർ പണിത വീട്ടിൽ പ്രവേശിച്ച് സുഖമായി വളരുന്നു.
12.176.65
सुखं जीवन्ति मुनयो भैक्ष्यवृत्तिं समाश्रिताः ।
अद्रोहणैव भूतानां सारङ्ग इव पक्षिणः ॥ १२.१७६.६५ ॥
ഭിക്ഷാവൃത്തിയെ ആശ്രയിക്കുന്ന മുനിമാർ സുഖമായി ജീവിക്കുന്നു; ജീവികളോട് ദ്രോഹം ചെയ്യാതെ, പക്ഷികളെപ്പോലെ.
12.176.66
अल्पेभ्यश्च महद्भ्यश्च शास्त्रेभ्यो मतिमान्नरः ।
सर्वतः सारमादद्यात्पुष्पेभ्य इव षट्पदः ॥ १२.१७६.६६ ॥
ബുദ്ധിമാനായ മനുഷ്യൻ ചെറുതും വലുതുമായ എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിൽനിന്നും സാരം സ്വീകരിക്കണം; വണ്ട് പൂക്കളിൽനിന്ന് തേൻ എടുക്കുന്നതുപോലെ.
12.176.67
इषुकारो नरः कश्चिदिपावासक्तमानसः ।
समीपेनापि गच्छन्तं राजानं नावबुद्धवान् ॥ १२.१७६.६७ ॥
ഒരു അമ്പുകാരൻ തന്റെ അമ്പിൽ മനസ്സുറപ്പിച്ചിരുന്നു; അടുത്തുകൂടി കടന്നുപോയ രാജാവിനെപ്പോലും അവൻ ശ്രദ്ധിച്ചില്ല.
12.176.68
बहूनां कलहो नित्यं द्वयोः संकथनं ध्रुवम् ।
एकाकी विचरिष्यानि कुमारीशङ्खको यथा ॥ १२.१७६.६८ ॥
പലരുടെ ഇടയിൽ എപ്പോഴും കലഹമുണ്ടാകും; രണ്ടുപേരുടെ ഇടയിൽ സംസാരം ഉറപ്പാണ്. കന്യയുടെ ശംഖവളപോലെ ഞാൻ ഒറ്റയ്ക്ക് സഞ്ചരിക്കും.