マハーバーラタ · 章 12.177
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.177.1
केन वृत्तेन वृत्तज्ञ वीतशोकश्चरेन्महीम् ।
किंच कुर्वन्नरो लोके प्राप्नोति गतिमुत्तमाम् ॥ १२.१७७.१ ॥
行いを知る者よ、どのような行いによって、悲しみを離れて人は大地を歩むべきか。世において何をなせば、人は最高の境地に至るのか。
12.177.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
प्रह्लादस्य च संवादं मुनेराजगरस्य च ॥ १२.१७७.२ ॥
この件については、人々はこの古い物語も語る。プラフラーダと、大蛇の姿をした聖者との対話である。
12.177.3
चरन्तं ब्राह्मणं कंचित्कल्यचित्तमनामयम् ।
पप्रच्छ राजा प्रह्लादो बुद्धिमान्प्राज्ञसत्तमः ॥ १२.१७७.३ ॥
ある遍歴のバラモンに、心は穏やかで病もないその人に、賢明で賢者の中の最上の王プラフラーダが問うた。
12.177.4
स्वस्थः शक्तो मृदुर्दान्तो निर्विधित्सोऽनसूयकः ।
सुवाग्बहुमतो लोके प्राज्ञश्चरसि बालवत् ॥ १२.१७७.४ ॥
あなたは心が安定し、力があり、穏やかで、自制し、疑いなく、ねたみがない。言葉は美しく、世に尊ばれている。賢明でありながら、子供のように歩んでいる。
12.177.5
नैव प्रार्थयसे लाभं नालाभेष्वनुशोचसि ।
नित्यतृप्त इव ब्रह्मन्न किंचिदिव मन्यसे ॥ १२.१७७.५ ॥
あなたは利益を望まず、損失を嘆くこともない。バラモンよ、あなたはいつも満ち足りているかのようで、何ものも重要とは見なさない。
12.177.6
स्रोतसा ह्रियमाणासु प्रजासु विमना इव ।
धर्मकामार्थकार्येषु कूटस्थ इव लक्ष्यसे ॥ १२.१७७.६ ॥
人々が流れに押し流されている時も、あなたは心を乱されていないように見える。法、欲、利の営みにおいて、あなたは動じず確固としているように見える。
12.177.7
नानुतिष्ठसि धर्मार्थौ न कामे चापि वर्तसे ।
इन्द्रियार्थाननादृत्य मुक्तश्चरसि साक्षिवत् ॥ १२.१७७.७ ॥
あなたはダルマにもアルタにも従わず、欲望にも身を置かない。感覚の対象を顧みず、証人のように解脱して歩んでいる。
12.177.8
का नु प्रज्ञा श्रुतं वा किं वृत्तिर्वा का नु ते मुने ।
क्षिप्रमाचक्ष्व मे ब्रह्मञ्श्रेयो यदिह मन्यसे ॥ १२.१७७.८ ॥
聖者よ、あなたの知恵は何か。何を聞いたのか、どのような行いか。ブラーフマナよ、ここであなたが善と考えることを、すぐに私に教えてください。
12.177.9
अनुयुक्तः स मेधावी लोकधर्मविधानवित् ।
उवाच श्लक्ष्णया वाचा प्रह्लादमनपार्थया ॥ १२.१७७.९ ॥
このように問われて、そのひらめく者、世間のダルマの規定に通じた者は、柔らかく有意義な言葉でプラフラーダに語った。
12.177.10
पश्य प्रह्लाद भूतानामुत्पत्तिमनिमित्ततः ।
ह्रासं वृद्धिं विनाशं च न प्रहृष्ये न च व्यथे ॥ १२.१७७.१० ॥
見よ、プラフラーダよ。生きものの生起は因なくして起こる。その衰退、増大、滅亡を見ても、私は喜びもせず、悲しみもしない。
12.177.11
स्वभावादेव संदृश्या वर्तमानाः प्रवृत्तयः ।
स्वभावनिरताः सर्वाः प्रतिपाद्या न केनचित् ॥ १२.१७७.११ ॥
自然に現れる働きは、自性そのものによって生じる。それらはすべて自らの本性に専念しており、誰によっても定められることはない。
12.177.12
पश्य प्रह्लाद संयोगान्विप्रयोगपरायणान् ।
संचयांश्च विनाशान्तान्न क्वचिद्विदधे मनः ॥ १२.१७७.१२ ॥
見よ、プラフラーダよ。結合は離別に終わり、蓄積は破滅に終わる。だから私はどこにも心を置かない。
12.177.13
अन्तवन्ति च भूतानि गुणयुक्तानि पश्यतः ।
उत्पत्तिनिधनज्ञस्य किं पर्यायेणोपलक्षये। ॥ १२.१७७.१३ ॥
功徳を具えた衆生には終わりがあると見て、生じ滅することを知る者が、どうして順にそれ（死）を見定める必要があろうか。
12.177.14
जलजानामपि ह्यन्तं पर्यायेणोपलक्षये ।
महतामपि कायानां सूक्ष्माणां च महोदधौ ॥ १२.१७७.१४ ॥
大海に生まれる水棲の生き物にも、大きな身体・微細な身体にも、その終わりを私は順に見て取る。
12.177.15
जङ्गमस्थावराणां च भूतानामसुराधिप ।
पार्थिवानामपि व्यक्तं मृत्युं पश्यामि सर्वशः ॥ १२.१७७.१५ ॥
阿修羅の主よ、動くものにも動かないものにも、地上の生き物にも、死は至る所に明らかに見える。
12.177.16
अन्तरिक्षचराणां च दानवोत्तमपक्षिणाम् ।
उत्तिष्ठते यथाकालं मृत्युर्बलवतामपि ॥ १२.१७७.१६ ॥
空を飛ぶもの、ダーナヴァの最上の鳥たち、そして力ある者にも、時が来れば死が生じる。
12.177.17
दिवि संचरमाणानि ह्रस्वानि च महान्ति च ।
ज्योतींष्यपि यथाकालं पतमानानि लक्षये ॥ १२.१७७.१७ ॥
空を巡る小さなものも大きなものも、光を放つものたちが時が来て落ちてゆくのを私は見て取る。
12.177.18
इति भूतानि संपश्यन्ननुषक्तानि मृत्युना ।
सर्वं सामान्यतो विद्वान्कृतकृत्यः सुखं स्वपे ॥ १२.१७७.१८ ॥
このように死に結ばれた衆生を見て、万事を大づかみに知り、為すべきことを成し遂げた私は、安らかに眠る。
12.177.19
सुमहान्तमपि ग्रासं ग्रसे लब्धं यदृच्छया ।
शये पुनरभुञ्जानो दिवसानि बहून्यपि ॥ १२.१७७.१९ ॥
偶然に得た大きな一口も私は飲み込む。そしてまた、食べずに幾日も横たわっている。
12.177.20
आशयन्त्यपि मामन्नं पुनर्बहुगुणं बहु ।
पुनरल्पं पुनस्तोकं पुनर्नैवोपपद्यते ॥ १२.१७७.२० ॥
時には多くの良い質をそなえた食物を豊富に与えられ、また少なく、さらに少なくなり、そしてまた全く得られないこともある。
12.177.21
कणं कदाचित्खादामि पिण्याकमपि च ग्रसे ।
भक्षये शालिमांसानि भक्षांश्चोच्चावचान्पुनः ॥ १२.१७७.२१ ॥
時には糠の粒を食べ、油かすも飲み込む。時には上等の稲米(śāli)の料理を食べ、また高低さまざまの食物も食べる。
12.177.22
शये कदाचित्पर्यङ्के भूमावपि पुनः शये ।
प्रासादे चापि मे शय्या कदाचिदुपपद्यते ॥ १२.१७७.२२ ॥
時には寝台に横たわり、また地面に横たわる。時には宮殿でさえ寝床が用意されることもある。
12.177.23
धारयामि च चीराणि शाणक्षौमाजिनानि च ।
महार्हाणि च वासांसि धारयाम्यहमेकदा ॥ १२.१७७.२३ ॥
時にはぼろを身につけ、時には麻布・絹・鹿皮も身につける。また時には極めて高価な衣服を身につけることもある。
12.177.24
न सन्निपतितं धर्म्यमुपभोगं यदृच्छया ।
प्रत्याचक्षे न चाप्येनमनुरुध्ये सुदुर्लभम् ॥ १२.१७७.२४ ॥
偶然に私のもとへ来る正当な享受を私は拒まず、また極めて得がたいものを追い求めることもない。
12.177.25
अचलमनिधनं शिवं विशोकं ।
शुचिमतुलं विदुषां मते प्रविष्टम्।
अनभिमतमसेवितं विमूढै ।
र्व्रतमिदमाजगरं शुचिश्चरामि ॥ १२.१७७.२५ ॥
不動にして終わりなく、吉祥で憂いなく、清浄にして比類なきもの。賢者が受け入れ、愚者が望みも行いもしないこのアジャガラ（大蛇）の誓いを、私は清らかに行う。
12.177.26
अचलितमतिरच्युतः स्वधर्मा ।
त्परिमितसंसरणः परावरज्ञः।
विगतभयकषायलोभमोहो ।
व्रतमिदमाजगरं शुचिश्चरामि ॥ १२.१७७.२६ ॥
心は揺るがず、堕ちることなく自らの義務に留まり、行動は限られ、高きと低きを知り、恐れ、執着、貪り、迷いを離れた者として、このアジャガラの誓いを私は清らかに行う。
12.177.27
अनियतफलभक्ष्यभोज्यपेयं ।
विधिपरिणामविभक्तदेशकालम्।
हृदयसुखमसेवितं कदर्यै ।
र्व्रतमिदमाजगरं सुचिश्चरामि ॥ १२.१७७.२७ ॥
果実も食物も飲み物も定まらず、場所と時は運命の移り変わりによって分けられ、心に喜びをもたらし、けちな者は行わないこのアジャガラの誓いを、私は清らかに行う。
12.177.28
इदमिदमिति तृष्णयाऽभिभूतं ।
जनमनवाप्तधनं विषीदमानम्।
निपुणमनुनिशाम्य तत्त्वबुद्ध्या ।
व्रतमिदमाजगरं शुचिश्चरामि ॥ १२.१७७.२८ ॥
「これも、これも」と渇愛に打ち負かされ、富を得られず悲嘆に沈む人を、細やかに観察し、真理の智慧をもって考えたうえで、私はこのアジャガラの誓いを清らかに行う。
12.177.29
बहुविधमनुदृश्य चार्थहेतोः ।
कृपणमिहार्यमनार्यमाश्रयं तम्।
उपशमरुचिरात्मवान्प्रशान्तो ।
व्रतमिदमाजगरं शुचिश्चरामि ॥ १२.१७७.२९ ॥
富を求めて様々に見、ここに卑しき者、不善の者、そして善き者の拠り所を見て、寂静を好み、自制して安らかな者として、このアジャガラの誓いを私は清らかに行う。
12.177.30
सुखमसुखमलाभमर्थलाभं ।
रतिमरतिं मरणं च जीवितं च।
विधिनियतमवेक्ष्य तत्त्वतोऽहं ।
व्रतमिदमाजगरं शुचिश्चरामि ॥ १२.१७७.३० ॥
苦楽、得失、愛憎、生死は運命によって定められていると真に知り、私は清らかにこのニシキヘビの誓いを行う。
12.177.31
अपगतभयरागमोहदर्पो ।
धृतिमतिबुद्धिसमन्वितः प्रशान्तः।
उपगतफलभोगिनो निशाम्य ।
व्रतमिदमाजगरं शुचिश्चरामि ॥ १२.१७७.३१ ॥
恐れ、執着、迷い、慢心を離れ、堅固さ・智慧・理解を具え、寂静となり、享受の果を得た人々を見て、私は清らかにこのニシキヘビの誓いを行う。
12.177.32
अनियतशयनासनः प्रकृत्या ।
दमनियमव्रतसत्यशौचयुक्तः।
अपगतफलसंचयः प्रहृष्टो ।
व्रतमिदमाजगरं शुचिश्चरामि ॥ १२.१७७.३२ ॥
生来、寝所や座席に定まりがなく、自制・戒律・誓い・真実・清浄を具え、果実の蓄積を離れて喜ばしく、私は清らかにこのニシキヘビの誓いを行う。
12.177.33
अपगतमसुखार्थमीहनार्थै ।
रुपगतबुद्धिरवेक्ष्य चात्मसंस्थम्।
तृपितमनियतं मनो नियन्तुं ।
व्रतमिदमाजगरं शुचिश्चरामि ॥ १२.१७७.३३ ॥
不幸をもたらす利得の追求を離れ、知性が落ち着き、自己に安住するものを観照し、満足していても定まらぬ心を制するため、私は清らかにこのニシキヘビの誓いを行う。
12.177.34
न हृदयमनुरुध्यते मनो वा ।
प्रियसुखदुर्लभतामनित्यतां च।
तदुभयमुपलक्षयन्निवाहं ।
व्रतमिदमाजगरं शुचिश्चरामि ॥ १२.१७७.३४ ॥
心も意も、愛しく快いものの稀少さと無常に引かれることはない。その両者をいわば見極めつつ、私は清らかにこのニシキヘビの誓いを行う。
12.177.35
बहु कथितमिदं हि बुद्धिमद्भिः ।
कविभिरपि प्रथयद्भिरात्मकीर्तिम्।
इदमिदमिति तत्रतत्र हन्त ।
स्वपरमतैर्गहनं प्रतर्कयद्भिः ॥ १२.१७७.३५ ॥
賢者や詩人たちは自らの名声を広めるために、これについて多くを語ってきた。ああ、あちこちで「これはこうだ、これはこうだ」と言いながら、自説と他説をもって深く論じている。
12.177.36
तदिदमनुनिशाम्य विप्रपातं ।
पृथगभिपन्नमिहाबुधैर्मनुष्यैः।
अनवसितमनन्तदोषपारं ।
नृपु विहरामि विनीतदोषतृष्णः ॥ १२.१७७.३६ ॥
これらすべてを聞いて考えた。二度生まれた者の堕落は無知な人々の間でさまざまな形で起こり、その罪は終わりも限りもない。私は罪と渇愛を鎮めて、王たちの間をさまよう。
12.177.37
अजगरचरितं व्रतं महात्मा ।
य इह नरोऽनुचरेद्विनीतरागः।
अपगतभयलोभमोहमन्युः ।
स खलु सुखी विचरेदिमं विहारम् ॥ १२.१७७.३७ ॥
大いなる魂の、大蛇の行いという誓い。ここでこれに従う人は、執着を鎮め、恐れ、貪欲、迷妄、怒りから解放されていれば、まさしく幸せにこの生き方の中をさまようであろう。