ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.177
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.177.1
केन वृत्तेन वृत्तज्ञ वीतशोकश्चरेन्महीम् ।
किंच कुर्वन्नरो लोके प्राप्नोति गतिमुत्तमाम् ॥ १२.१७७.१ ॥
ਹੇ ਆਚਰਣ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ, ਕਿਸ ਆਚਰਣ ਨਾਲ ਸ਼ੋਕ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਿਚਰੇ? ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕਰਦਿਆਂ ਮਨੁੱਖ ਉੱਤਮ ਗਤੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ?
12.177.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
प्रह्लादस्य च संवादं मुनेराजगरस्य च ॥ १२.१७७.२ ॥
ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੋਕ ਇਹ ਪੁਰਾਤਨ ਇਤਿਹਾਸ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ—ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਅਤੇ ਅਜਗਰ-ਰੂਪੀ ਮੁਨੀ ਦਾ ਸੰਵਾਦ।
12.177.3
चरन्तं ब्राह्मणं कंचित्कल्यचित्तमनामयम् ।
पप्रच्छ राजा प्रह्लादो बुद्धिमान्प्राज्ञसत्तमः ॥ १२.१७७.३ ॥
ਸ਼ਾਂਤ ਚਿੱਤ ਅਤੇ ਰੋਗ-ਰਹਿਤ ਵਿਚਰਦੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ।
12.177.4
स्वस्थः शक्तो मृदुर्दान्तो निर्विधित्सोऽनसूयकः ।
सुवाग्बहुमतो लोके प्राज्ञश्चरसि बालवत् ॥ १२.१७७.४ ॥
ਤੂੰ ਸਵਸਥ ਚਿੱਤ, ਸਮਰੱਥ, ਕੋਮਲ, ਦਾਂਤ, ਸੰਸ਼ੇ-ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਈਰਖਾ-ਰਹਿਤ ਹੈਂ; ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਤੂੰ ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ ਵਿਚਰਦਾ ਹੈਂ।
12.177.5
नैव प्रार्थयसे लाभं नालाभेष्वनुशोचसि ।
नित्यतृप्त इव ब्रह्मन्न किंचिदिव मन्यसे ॥ १२.१७७.५ ॥
ਤੂੰ ਲਾਭ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਘਾਟੇ ਲਈ ਸੋਗ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੂੰ ਸਦਾ ਤ੍ਰਿਪਤ ਵਾਂਗ ਜਾਪਦਾ ਹੈਂ; ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ।
12.177.6
स्रोतसा ह्रियमाणासु प्रजासु विमना इव ।
धर्मकामार्थकार्येषु कूटस्थ इव लक्ष्यसे ॥ १२.१७७.६ ॥
ਪਰਜਾ ਦੇ ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਵਹਿ ਜਾਣ ਵੇਲੇ ਵੀ ਤੂੰ ਵਿਆਕੁਲ ਮਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦਾ; ਧਰਮ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਅਚੱਲ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਦਿਸਦਾ ਹੈਂ।
12.177.7
नानुतिष्ठसि धर्मार्थौ न कामे चापि वर्तसे ।
इन्द्रियार्थाननादृत्य मुक्तश्चरसि साक्षिवत् ॥ १२.१७७.७ ॥
ਤੂੰ ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦਾ ਪਾਲਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਕਾਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗਦਾ ਹੈਂ। ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਅਣਗੌਲਿਆ ਕਰਕੇ, ਸਾਖੀ ਵਾਂਗ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਵਿਚਰਦਾ ਹੈਂ।
12.177.8
का नु प्रज्ञा श्रुतं वा किं वृत्तिर्वा का नु ते मुने ।
क्षिप्रमाचक्ष्व मे ब्रह्मञ्श्रेयो यदिह मन्यसे ॥ १२.१७७.८ ॥
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਤੇਰੀ ਪ੍ਰਗਿਆ ਕੀ ਹੈ? ਤੂੰ ਕੀ ਸੁਣਿਆ ਹੈ? ਤੇਰਾ ਆਚਰਣ ਕੀ ਹੈ? ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇੱਥੇ ਜੋ ਤੂੰ ਸ਼੍ਰੇਯ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਛੇਤੀ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।
12.177.9
अनुयुक्तः स मेधावी लोकधर्मविधानवित् ।
उवाच श्लक्ष्णया वाचा प्रह्लादमनपार्थया ॥ १२.१७७.९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਤੇ ਉਹ ਮੇਧਾਵੀ, ਲੋਕਧਰਮ ਦੇ ਵਿਧਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੂੰ ਕੋਮਲ ਅਤੇ ਸਾਰਥਕ ਬੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲਿਆ।
12.177.10
पश्य प्रह्लाद भूतानामुत्पत्तिमनिमित्ततः ।
ह्रासं वृद्धिं विनाशं च न प्रहृष्ये न च व्यथे ॥ १२.१७७.१० ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ, ਵੇਖ: ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘਾਟੇ, ਵਾਧੇ ਅਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਨਾ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਨਾ ਦੁਖੀ।
12.177.11
स्वभावादेव संदृश्या वर्तमानाः प्रवृत्तयः ।
स्वभावनिरताः सर्वाः प्रतिपाद्या न केनचित् ॥ १२.१७७.११ ॥
ਸੁਭਾਅ ਤੋਂ ਹੀ ਵਰਤਮਾਨ ਪ੍ਰਵ੍ਰਿਤੀਆਂ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਅ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੱਗੀਆਂ ਹਨ; ਕਿਸੇ ਦੁਆਰਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੈਅ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
12.177.12
पश्य प्रह्लाद संयोगान्विप्रयोगपरायणान् ।
संचयांश्च विनाशान्तान्न क्वचिद्विदधे मनः ॥ १२.१७७.१२ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ, ਵੇਖ: ਸੰਜੋਗ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਯੋਗ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੰਚੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਨਾਸ਼ ਵਿੱਚ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਕਿਤੇ ਵੀ ਮਨ ਨਹੀਂ ਲਗਾਉਂਦਾ।
12.177.13
अन्तवन्ति च भूतानि गुणयुक्तानि पश्यतः ।
उत्पत्तिनिधनज्ञस्य किं पर्यायेणोपलक्षये। ॥ १२.१७७.१३ ॥
ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਹਨ, ਇਹ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਉਤਪਤੀ-ਨਾਸ਼ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਮੈਂ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ (ਮੌਤ) ਕਿਉਂ ਵੇਖਾਂ?
12.177.14
जलजानामपि ह्यन्तं पर्यायेणोपलक्षये ।
महतामपि कायानां सूक्ष्माणां च महोदधौ ॥ १२.१७७.१४ ॥
ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਜਲਜੀਵਾਂ ਦਾ, ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਸੂਖਮ ਸਰੀਰਾਂ ਦਾ ਵੀ ਅੰਤ ਮੈਂ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ।
12.177.15
जङ्गमस्थावराणां च भूतानामसुराधिप ।
पार्थिवानामपि व्यक्तं मृत्युं पश्यामि सर्वशः ॥ १२.१७७.१५ ॥
ਹੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ! ਚਲਣ ਅਤੇ ਨਾ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਮੈਂ ਹਰ ਥਾਂ ਸਾਫ਼ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ।
12.177.16
अन्तरिक्षचराणां च दानवोत्तमपक्षिणाम् ।
उत्तिष्ठते यथाकालं मृत्युर्बलवतामपि ॥ १२.१७७.१६ ॥
ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲਿਆਂ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦਾਨਵ-ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਮੌਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
12.177.17
दिवि संचरमाणानि ह्रस्वानि च महान्ति च ।
ज्योतींष्यपि यथाकालं पतमानानि लक्षये ॥ १२.१७७.१७ ॥
ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਜੋਤਾਂ ਵੀ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਡਿੱਗਦੇ ਮੈਂ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ।
12.177.18
इति भूतानि संपश्यन्ननुषक्तानि मृत्युना ।
सर्वं सामान्यतो विद्वान्कृतकृत्यः सुखं स्वपे ॥ १२.१७७.१८ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੌਤ ਨਾਲ ਬੱਝੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ, ਸਭ ਨੂੰ ਸਾਧਾਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਦਾ ਹੋਇਆ ਮੈਂ ਕ੍ਰਿਤਕ੍ਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਸੌਂਦਾ ਹਾਂ।
12.177.19
सुमहान्तमपि ग्रासं ग्रसे लब्धं यदृच्छया ।
शये पुनरभुञ्जानो दिवसानि बहून्यपि ॥ १२.१७७.१९ ॥
ਇਤਫਾਕ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਵੱਡਾ ਗਰਾਹ ਵੀ ਮੈਂ ਖਾ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ; ਫਿਰ ਕਈ ਦਿਨ ਨਾ ਖਾਂਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਪਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।
12.177.20
आशयन्त्यपि मामन्नं पुनर्बहुगुणं बहु ।
पुनरल्पं पुनस्तोकं पुनर्नैवोपपद्यते ॥ १२.१७७.२० ॥
ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਭਰਪੂਰ ਅੰਨ ਖੁਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਥੋੜ੍ਹਾ, ਫਿਰ ਹੋਰ ਵੀ ਘੱਟ; ਫਿਰ ਉਹ ਮਿਲਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ।
12.177.21
कणं कदाचित्खादामि पिण्याकमपि च ग्रसे ।
भक्षये शालिमांसानि भक्षांश्चोच्चावचान्पुनः ॥ १२.१७७.२१ ॥
ਕਦੇ ਮੈਂ ਕਣ (ਤੂੜੀ ਦੇ ਦਾਣੇ) ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਕਦੇ ਪਿਆਕ (ਤੇਲ ਦੀ ਖਲ) ਵੀ ਨਿਗਲ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ; ਕਦੇ ਸ਼ਾਲੀ ਚਾਵਲ ਦੇ ਵਧੀਆ ਪਕਵਾਨ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਉੱਚੇ-ਨੀਵੇਂ ਕਈ ਭੋਜਨ ਵੀ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ।
12.177.22
शये कदाचित्पर्यङ्के भूमावपि पुनः शये ।
प्रासादे चापि मे शय्या कदाचिदुपपद्यते ॥ १२.१७७.२२ ॥
ਕਦੇ ਮੈਂ ਪਲੰਘ ਉੱਤੇ ਸੌਂਦਾ ਹਾਂ, ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵੀ ਸੌਂਦਾ ਹਾਂ; ਕਦੇ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਬਿਸਤਰਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.177.23
धारयामि च चीराणि शाणक्षौमाजिनानि च ।
महार्हाणि च वासांसि धारयाम्यहमेकदा ॥ १२.१७७.२३ ॥
ਮੈਂ ਕਦੇ ਫਟੇ-ਪੁਰਾਣੇ ਚੀਥੜੇ ਪਹਿਨਦਾ ਹਾਂ, ਕਦੇ ਸਣ, ਰੇਸ਼ਮ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਗਛਾਲਾ ਵੀ ਪਹਿਨਦਾ ਹਾਂ; ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਬਹੁਤ ਕੀਮਤੀ ਬਸਤਰ ਵੀ ਪਹਿਨਦਾ ਹਾਂ।
12.177.24
न सन्निपतितं धर्म्यमुपभोगं यदृच्छया ।
प्रत्याचक्षे न चाप्येनमनुरुध्ये सुदुर्लभम् ॥ १२.१७७.२४ ॥
ਇਤਫਾਕ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਧਰਮਸੰਮਤ ਉਪਭੋਗ ਨੂੰ ਮੈਂ ਠੁਕਰਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ; ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਦੁਰਲੱਭ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਵੀ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਭੱਜਦਾ।
12.177.25
अचलमनिधनं शिवं विशोकं ।
शुचिमतुलं विदुषां मते प्रविष्टम्।
अनभिमतमसेवितं विमूढै ।
र्व्रतमिदमाजगरं शुचिश्चरामि ॥ १२.१७७.२५ ॥
ਅਚਲ, ਅਨਿਧਨ, ਸ਼ਿਵ, ਸ਼ੋਕ-ਰਹਿਤ, ਪਵਿੱਤਰ, ਅਤੁਲ; ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਮਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਇਹ ਅਜਗਰ ਵਰਤ, ਮੂਰਖਾਂ ਲਈ ਅਪ੍ਰਿਯ ਅਤੇ ਅਸੇਵਿਤ, ਮੈਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਆਚਰਦਾ ਹਾਂ।
12.177.26
अचलितमतिरच्युतः स्वधर्मा ।
त्परिमितसंसरणः परावरज्ञः।
विगतभयकषायलोभमोहो ।
व्रतमिदमाजगरं शुचिश्चरामि ॥ १२.१७७.२६ ॥
ਅਚਲਿਤ ਮਤੀ ਵਾਲਾ, ਅਚੁਤ, ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ, ਸੀਮਤ ਭ੍ਰਮਣ ਵਾਲਾ, ਪਰਾਵਰ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਭੈ, ਕਸ਼ਾਯ, ਲੋਭ ਤੇ ਮੋਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ — ਇਹ ਅਜਗਰ ਵਰਤ ਮੈਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਆਚਰਦਾ ਹਾਂ।
12.177.27
अनियतफलभक्ष्यभोज्यपेयं ।
विधिपरिणामविभक्तदेशकालम्।
हृदयसुखमसेवितं कदर्यै ।
र्व्रतमिदमाजगरं सुचिश्चरामि ॥ १२.१७७.२७ ॥
ਫਲ, ਭੱਖਿਆ, ਭੋਜਨ, ਪੇਯ ਅਨਿਯਤ ਹਨ, ਵਿਧੀ ਦੇ ਪਰਿਣਾਮ ਨਾਲ ਦੇਸ਼-ਕਾਲ ਵੰਡੇ ਹੋਏ, ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਕੰਜੂਸਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਸੇਵਿਤ — ਇਹ ਅਜਗਰ ਵਰਤ ਮੈਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਆਚਰਦਾ ਹਾਂ।
12.177.28
इदमिदमिति तृष्णयाऽभिभूतं ।
जनमनवाप्तधनं विषीदमानम्।
निपुणमनुनिशाम्य तत्त्वबुद्ध्या ।
व्रतमिदमाजगरं शुचिश्चरामि ॥ १२.१७७.२८ ॥
"ਇਹ, ਇਹ" ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਧਨ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ ਵਿਸ਼ਾਦ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਮਨੁੱਖ — ਸੂਖਮਤਾ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕੇ, ਤੱਤ-ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ — ਇਹ ਅਜਗਰ ਵਰਤ ਮੈਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਆਚਰਦਾ ਹਾਂ।
12.177.29
बहुविधमनुदृश्य चार्थहेतोः ।
कृपणमिहार्यमनार्यमाश्रयं तम्।
उपशमरुचिरात्मवान्प्रशान्तो ।
व्रतमिदमाजगरं शुचिश्चरामि ॥ १२.१७७.२९ ॥
ਧਨ ਲਈ ਅਨੇਕ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਇੱਥੇ ਕੰਜੂਸ, ਅਨਾਰਿਆ ਤੇ ਆਰਿਆ ਦੇ ਆਸਰੇ ਨੂੰ — ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਆਤਮਵਾਨ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਕੇ — ਇਹ ਅਜਗਰ ਵਰਤ ਮੈਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਆਚਰਦਾ ਹਾਂ।
12.177.30
सुखमसुखमलाभमर्थलाभं ।
रतिमरतिं मरणं च जीवितं च।
विधिनियतमवेक्ष्य तत्त्वतोऽहं ।
व्रतमिदमाजगरं शुचिश्चरामि ॥ १२.१७७.३० ॥
ਸੁਖ-ਦੁੱਖ, ਲਾਭ-ਹਾਨੀ, ਪ੍ਰੀਤ-ਅਪ੍ਰੀਤ, ਮੌਤ-ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯਤ ਜਾਣ ਕੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਭਾਵ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਹ ਅਜਗਰ-ਵ੍ਰਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
12.177.31
अपगतभयरागमोहदर्पो ।
धृतिमतिबुद्धिसमन्वितः प्रशान्तः।
उपगतफलभोगिनो निशाम्य ।
व्रतमिदमाजगरं शुचिश्चरामि ॥ १२.१७७.३१ ॥
ਭੈ, ਰਾਗ, ਮੋਹ, ਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਧੀਰਜ, ਮਤਿ, ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਕੇ, ਭੋਗ-ਫਲ ਪਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਭਾਵ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਹ ਅਜਗਰ-ਵ੍ਰਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
12.177.32
अनियतशयनासनः प्रकृत्या ।
दमनियमव्रतसत्यशौचयुक्तः।
अपगतफलसंचयः प्रहृष्टो ।
व्रतमिदमाजगरं शुचिश्चरामि ॥ १२.१७७.३२ ॥
ਸੁਭਾਅ ਤੋਂ ਅਨਿਯਤ ਬਿਸਤਰੇ-ਆਸਨ ਵਾਲਾ, ਦਮ, ਨਿਯਮ, ਵ੍ਰਤ, ਸੱਚ, ਸ਼ੌਚ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਫਲ-ਸੰਚਯ ਛੱਡ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਭਾਵ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਹ ਅਜਗਰ-ਵ੍ਰਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
12.177.33
अपगतमसुखार्थमीहनार्थै ।
रुपगतबुद्धिरवेक्ष्य चात्मसंस्थम्।
तृपितमनियतं मनो नियन्तुं ।
व्रतमिदमाजगरं शुचिश्चरामि ॥ १२.१७७.३३ ॥
ਦੁੱਖਦਾਈ ਧਨ-ਯਤਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਬੁੱਧੀ ਸਥਿਰ ਹੋ ਕੇ, ਆਤਮ-ਸਥਿਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅਨਿਯਤ ਮਨ ਨੂੰ ਵਸ ਕਰਨ ਲਈ, ਸ਼ੁੱਧ ਭਾਵ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਹ ਅਜਗਰ-ਵ੍ਰਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
12.177.34
न हृदयमनुरुध्यते मनो वा ।
प्रियसुखदुर्लभतामनित्यतां च।
तदुभयमुपलक्षयन्निवाहं ।
व्रतमिदमाजगरं शुचिश्चरामि ॥ १२.१७७.३४ ॥
ਨਾ ਹਿਰਦਾ ਨਾ ਮਨ ਪਿਆਰੇ ਤੇ ਸੁਖ ਦੀ ਦੁਰਲੱਭਤਾ ਅਤੇ ਅਨਿੱਤਤਾ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਪਛਾਣਦਾ ਹੋਇਆ, ਸ਼ੁੱਧ ਭਾਵ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਹ ਅਜਗਰ-ਵ੍ਰਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
12.177.35
बहु कथितमिदं हि बुद्धिमद्भिः ।
कविभिरपि प्रथयद्भिरात्मकीर्तिम्।
इदमिदमिति तत्रतत्र हन्त ।
स्वपरमतैर्गहनं प्रतर्कयद्भिः ॥ १२.१७७.३५ ॥
ਬੁੱਧੀਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕੀਰਤੀ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਏ, ਉਹ ਥਾਂ-ਥਾਂ ‘ਇਹ ਇਵੇਂ, ਇਹ ਇਵੇਂ’ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਮਤਾਂ ਨਾਲ ਡੂੰਘਾ ਤਰਕ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
12.177.36
तदिदमनुनिशाम्य विप्रपातं ।
पृथगभिपन्नमिहाबुधैर्मनुष्यैः।
अनवसितमनन्तदोषपारं ।
नृपु विहरामि विनीतदोषतृष्णः ॥ १२.१७७.३६ ॥
ਅਗਿਆਨੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਪਤਨ ਇੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਤ ਤੇ ਪਾਰ ਨਹੀਂ—ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੇ, ਦੋਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਚਰਦਾ ਹਾਂ।
12.177.37
अजगरचरितं व्रतं महात्मा ।
य इह नरोऽनुचरेद्विनीतरागः।
अपगतभयलोभमोहमन्युः ।
स खलु सुखी विचरेदिमं विहारम् ॥ १२.१७७.३७ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਦਾ ਅਜਗਰ-ਆਚਰਣ ਰੂਪੀ ਵਰਤ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਅਪਣਾਵੇ, ਜਿਸਦਾ ਰਾਗ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਜੋ ਭੈ, ਲੋਭ, ਮੋਹ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਸੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰੇਗਾ।