మహాభారతం · అధ్యాయం 12.177
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.177.1
केन वृत्तेन वृत्तज्ञ वीतशोकश्चरेन्महीम् ।
किंच कुर्वन्नरो लोके प्राप्नोति गतिमुत्तमाम् ॥ १२.१७७.१ ॥
ఆచారాన్ని తెలిసినవాడా, ఏ ప్రవర్తనతో శోకరహితుడై మనిషి భూమిపై సంచరించాలి? లోకంలో ఏమి చేస్తే మనిషి ఉత్తమ గతిని పొందుతాడు?
12.177.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
प्रह्लादस्य च संवादं मुनेराजगरस्य च ॥ १२.१७७.२ ॥
ఈ విషయంలో కూడా ప్రజలు ఈ పురాతన ఇతిహాసాన్ని చెబుతారు—ప్రహ్లాదుడు, అజగర రూపంలోని మునికి మధ్య జరిగిన సంవాదం.
12.177.3
चरन्तं ब्राह्मणं कंचित्कल्यचित्तमनामयम् ।
पप्रच्छ राजा प्रह्लादो बुद्धिमान्प्राज्ञसत्तमः ॥ १२.१७७.३ ॥
అశాంతి లేని మనస్సుతో, రోగరహితుడై సంచరిస్తున్న ఒక బ్రాహ్మణుడిని, బుద్ధిమంతుడు, జ్ఞానులలో శ్రేష్ఠుడైన రాజు ప్రహ్లాదుడు ప్రశ్నించాడు.
12.177.4
स्वस्थः शक्तो मृदुर्दान्तो निर्विधित्सोऽनसूयकः ।
सुवाग्बहुमतो लोके प्राज्ञश्चरसि बालवत् ॥ १२.१७७.४ ॥
నువ్వు స్వస్థచిత్తుడివి, సమర్థుడివి, మృదువైనవాడివి, దాంతుడివి, సందేహరహితుడివి, అసూయలేనివాడివి; మధురంగా మాట్లాడేవాడివి, లోకంలో గౌరవించబడేవాడివి. జ్ఞానివైనా బాలుని వలె సంచరిస్తున్నావు.
12.177.5
नैव प्रार्थयसे लाभं नालाभेष्वनुशोचसि ।
नित्यतृप्त इव ब्रह्मन्न किंचिदिव मन्यसे ॥ १२.१७७.५ ॥
లాభాన్ని నువ్వు కోరవు, నష్టంలో శోకించవు. బ్రాహ్మణుడా, నువ్వు ఎల్లప్పుడూ తృప్తుడిలా ఉంటావు; దేన్నీ గొప్పగా భావించవు.
12.177.6
स्रोतसा ह्रियमाणासु प्रजासु विमना इव ।
धर्मकामार्थकार्येषु कूटस्थ इव लक्ष्यसे ॥ १२.१७७.६ ॥
ప్రజలు ప్రవాహంలో కొట్టుకుపోతున్నప్పుడు నువ్వు మనసు చెదరినవాడిలా కనిపించవు; ధర్మం, కామం, అర్థం అనే కార్యాల్లో నువ్వు కదలని స్థిరుడిలా కనిపిస్తావు.
12.177.7
नानुतिष्ठसि धर्मार्थौ न कामे चापि वर्तसे ।
इन्द्रियार्थाननादृत्य मुक्तश्चरसि साक्षिवत् ॥ १२.१७७.७ ॥
నీవు ధర్మాన్ని, అర్థాన్ని అనుసరించవు; కామంలోనూ ప్రవర్తించవు. ఇంద్రియ విషయాలను లెక్కచేయక, సాక్షిలా విముక్తుడవై సంచరిస్తున్నావు.
12.177.8
का नु प्रज्ञा श्रुतं वा किं वृत्तिर्वा का नु ते मुने ।
क्षिप्रमाचक्ष्व मे ब्रह्मञ्श्रेयो यदिह मन्यसे ॥ १२.१७७.८ ॥
ఓ ముని, నీ ప్రజ్ఞ ఏది? నీవు ఏమి విన్నావు? నీ ఆచారం ఏది? ఓ బ్రాహ్మణా, ఇక్కడ నీవు శ్రేయస్సుగా భావించేది త్వరగా నాకు చెప్పు.
12.177.9
अनुयुक्तः स मेधावी लोकधर्मविधानवित् ।
उवाच श्लक्ष्णया वाचा प्रह्लादमनपार्थया ॥ १२.१७७.९ ॥
ఇలా ప్రశ్నించబడిన ఆ మేధావి, లోకధర్మ విధానాలను తెలిసినవాడు, ప్రహ్లాదునితో మృదువైన, అర్థవంతమైన మాటలతో పలికాడు.
12.177.10
पश्य प्रह्लाद भूतानामुत्पत्तिमनिमित्ततः ।
ह्रासं वृद्धिं विनाशं च न प्रहृष्ये न च व्यथे ॥ १२.१७७.१० ॥
ప్రహ్లాదా, చూడు: ప్రాణుల ఉత్పత్తి కారణం లేకుండా జరుగుతుంది. వారి క్షయం, వృద్ధి, వినాశం చూసి నేను సంతోషించను, బాధపడను.
12.177.11
स्वभावादेव संदृश्या वर्तमानाः प्रवृत्तयः ।
स्वभावनिरताः सर्वाः प्रतिपाद्या न केनचित् ॥ १२.१७७.११ ॥
స్వభావం వల్లనే వర్తమాన ప్రవృత్తులు కనిపిస్తాయి. అవన్నీ తమ స్వభావంలోనే రమిస్తాయి; ఎవరూ వాటిని నిర్ణయించలేరు.
12.177.12
पश्य प्रह्लाद संयोगान्विप्रयोगपरायणान् ।
संचयांश्च विनाशान्तान्न क्वचिद्विदधे मनः ॥ १२.१७७.१२ ॥
ప్రహ్లాదా, చూడు: సంయోగాలు చివరికి వియోగంలో ముగుస్తాయి; సంచయాలు చివరికి వినాశంలో ముగుస్తాయి. అందువల్ల నేను ఎక్కడా మనసు నిలుపను.
12.177.13
अन्तवन्ति च भूतानि गुणयुक्तानि पश्यतः ।
उत्पत्तिनिधनज्ञस्य किं पर्यायेणोपलक्षये। ॥ १२.१७७.१३ ॥
గుణములతో కూడిన ప్రాణులు అంతమయ్యేవని చూసేవాడను, పుట్టుక-నాశనములను తెలిసినవాడను; క్రమంగా (మరణాన్ని) నేనెందుకు గమనించాలి?
12.177.14
जलजानामपि ह्यन्तं पर्यायेणोपलक्षये ।
महतामपि कायानां सूक्ष्माणां च महोदधौ ॥ १२.१७७.१४ ॥
మహాసముద్రంలో జలజీవుల అంతాన్ని, పెద్ద మరియు సూక్ష్మ శరీరాల అంతాన్ని కూడా నేను క్రమంగా గమనిస్తున్నాను.
12.177.15
जङ्गमस्थावराणां च भूतानामसुराधिप ।
पार्थिवानामपि व्यक्तं मृत्युं पश्यामि सर्वशः ॥ १२.१७७.१५ ॥
అసుర ప్రభువా! చలించే, చలించని ప్రాణులకు, భూమిపై ఉన్నవారికీ మృత్యువు అన్నిచోట్లా స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది.
12.177.16
अन्तरिक्षचराणां च दानवोत्तमपक्षिणाम् ।
उत्तिष्ठते यथाकालं मृत्युर्बलवतामपि ॥ १२.१७७.१६ ॥
ఆకాశంలో సంచరించేవారికి, శ్రేష్ఠమైన దానవ పక్షులకు, బలవంతులకు కూడా తగిన సమయంలో మృత్యువు వస్తుంది.
12.177.17
दिवि संचरमाणानि ह्रस्वानि च महान्ति च ।
ज्योतींष्यपि यथाकालं पतमानानि लक्षये ॥ १२.१७७.१७ ॥
ఆకాశంలో సంచరించే చిన్న, పెద్ద జ్యోతులు కూడా తగిన సమయంలో రాలిపోవడాన్ని నేను చూస్తున్నాను.
12.177.18
इति भूतानि संपश्यन्ननुषक्तानि मृत्युना ।
सर्वं सामान्यतो विद्वान्कृतकृत्यः सुखं स्वपे ॥ १२.१७७.१८ ॥
ఇలా మృత్యువుతో బంధింపబడిన ప్రాణులను చూస్తూ, అన్నింటినీ సామాన్యంగా తెలిసిన నేను కృతకృత్యుడనై సుఖంగా నిద్రిస్తాను.
12.177.19
सुमहान्तमपि ग्रासं ग्रसे लब्धं यदृच्छया ।
शये पुनरभुञ्जानो दिवसानि बहून्यपि ॥ १२.१७७.१९ ॥
యాదృచ్ఛికంగా లభించిన పెద్ద ముద్దనైనా నేను తింటాను; మళ్ళీ అనేక రోజులు తినకుండా పడుకుని ఉంటాను.
12.177.20
आशयन्त्यपि मामन्नं पुनर्बहुगुणं बहु ।
पुनरल्पं पुनस्तोकं पुनर्नैवोपपद्यते ॥ १२.१७७.२० ॥
వారు నాకు అనేక గుణాలున్న సమృద్ధిగల అన్నాన్ని పెడతారు; మళ్ళీ స్వల్పంగా, మళ్ళీ మరింత తక్కువగా; మళ్ళీ అసలు లభించదు.
12.177.21
कणं कदाचित्खादामि पिण्याकमपि च ग्रसे ।
भक्षये शालिमांसानि भक्षांश्चोच्चावचान्पुनः ॥ १२.१७७.२१ ॥
కొన్నిసార్లు నేను ఊక రేణువులను తింటాను; కొన్నిసార్లు నువ్వుపిండిని కూడా మింగుతాను; కొన్నిసార్లు శాలి బియ్యపు మంచి వంటకాలను తింటాను; మళ్ళీ ఉత్తమమైనవీ తక్కువైనవీ అయిన అనేక ఆహారాలను తింటాను.
12.177.22
शये कदाचित्पर्यङ्के भूमावपि पुनः शये ।
प्रासादे चापि मे शय्या कदाचिदुपपद्यते ॥ १२.१७७.२२ ॥
కొన్నిసార్లు మంచంపై పడుకుంటాను; మళ్ళీ నేలపైనా పడుకుంటాను; కొన్నిసార్లు భవనంలో కూడా నాకు పడక లభిస్తుంది.
12.177.23
धारयामि च चीराणि शाणक्षौमाजिनानि च ।
महार्हाणि च वासांसि धारयाम्यहमेकदा ॥ १२.१७७.२३ ॥
నేను కొన్నిసార్లు చినిగిన వస్త్రాలను ధరిస్తాను; కొన్నిసార్లు జనపనార, పట్టు, జింకచర్మాలను కూడా ధరిస్తాను; ఒకప్పుడు అత్యంత విలువైన వస్త్రాలను కూడా ధరిస్తాను.
12.177.24
न सन्निपतितं धर्म्यमुपभोगं यदृच्छया ।
प्रत्याचक्षे न चाप्येनमनुरुध्ये सुदुर्लभम् ॥ १२.१७७.२४ ॥
యాదృచ్ఛికంగా నా ఎదుట వచ్చి పడిన ధర్మబద్ధమైన అనుభవాన్ని నేను తిరస్కరించను; అతి దుర్లభమైనదాన్ని కూడా వెంటపడి కోరను.
12.177.25
अचलमनिधनं शिवं विशोकं ।
शुचिमतुलं विदुषां मते प्रविष्टम्।
अनभिमतमसेवितं विमूढै ।
र्व्रतमिदमाजगरं शुचिश्चरामि ॥ १२.१७७.२५ ॥
అచలము, అనిధనము, శివము, శోకరహితము, పవిత్రము, అతులము; విద్వాంసుల అభిప్రాయంలో ప్రవేశించినది; మూఢులకు ఇష్టం కానిది, సేవింపబడనిది ఈ ఆజగర వ్రతాన్ని నేను పవిత్రంగా ఆచరిస్తాను.
12.177.26
अचलितमतिरच्युतः स्वधर्मा ।
त्परिमितसंसरणः परावरज्ञः।
विगतभयकषायलोभमोहो ।
व्रतमिदमाजगरं शुचिश्चरामि ॥ १२.१७७.२६ ॥
చలించని బుద్ధితో, అచ్యుతుడై, తన ధర్మంలో నిలిచి, పరిమిత సంచారంతో, పరావరాలను తెలిసినవాడై, భయం, కషాయం, లోభం, మోహం విడిచి — ఈ ఆజగర వ్రతాన్ని నేను పవిత్రంగా ఆచరిస్తాను.
12.177.27
अनियतफलभक्ष्यभोज्यपेयं ।
विधिपरिणामविभक्तदेशकालम्।
हृदयसुखमसेवितं कदर्यै ।
र्व्रतमिदमाजगरं सुचिश्चरामि ॥ १२.१७७.२७ ॥
ఫలము, భక్ష్యము, భోజ్యము, పానీయము నియతం కానిదీ, విధి పరిణామంతో దేశకాలాలు విభజించబడినదీ, హృదయానికి సుఖమైనదీ, కృపణులచే సేవింపబడనిదీ అయిన ఈ ఆజగర వ్రతాన్ని నేను పవిత్రంగా ఆచరిస్తాను.
12.177.28
इदमिदमिति तृष्णयाऽभिभूतं ।
जनमनवाप्तधनं विषीदमानम्।
निपुणमनुनिशाम्य तत्त्वबुद्ध्या ।
व्रतमिदमाजगरं शुचिश्चरामि ॥ १२.१७७.२८ ॥
"ఇది, ఇది" అని తృష్ణచే ఆవరించబడి, ధనం పొందక విషాదంలో మునిగిన మనిషిని — సూక్ష్మంగా ఆలోచించి, తత్త్వబుద్ధితో — ఈ ఆజగర వ్రతాన్ని నేను పవిత్రంగా ఆచరిస్తాను.
12.177.29
बहुविधमनुदृश्य चार्थहेतोः ।
कृपणमिहार्यमनार्यमाश्रयं तम्।
उपशमरुचिरात्मवान्प्रशान्तो ।
व्रतमिदमाजगरं शुचिश्चरामि ॥ १२.१७७.२९ ॥
ధనం కోసం అనేక విధాలుగా చూసి, ఇక్కడ కృపణుని, అనార్యుని, ఆర్యుని ఆశ్రయాన్ని — శాంతిని ఇష్టపడేవాడై, ఆత్మవంతుడై, ప్రశాంతుడై — ఈ ఆజగర వ్రతాన్ని నేను పవిత్రంగా ఆచరిస్తాను.
12.177.30
सुखमसुखमलाभमर्थलाभं ।
रतिमरतिं मरणं च जीवितं च।
विधिनियतमवेक्ष्य तत्त्वतोऽहं ।
व्रतमिदमाजगरं शुचिश्चरामि ॥ १२.१७७.३० ॥
సుఖం దుఃఖం, లాభం నష్టం, ప్రీతి అప్రీతి, మరణం జీవితం — ఇవి విధిచే నియమించబడినవని తత్త్వతః తెలిసి, శుచిగా ఈ అజగర వ్రతాన్ని నేను ఆచరిస్తాను.
12.177.31
अपगतभयरागमोहदर्पो ।
धृतिमतिबुद्धिसमन्वितः प्रशान्तः।
उपगतफलभोगिनो निशाम्य ।
व्रतमिदमाजगरं शुचिश्चरामि ॥ १२.१७७.३१ ॥
భయం, రాగం, మోహం, దర్పం విడిచి, ధృతి, మతి, బుద్ధి కలిగి ప్రశాంతుడనై, భోగఫలాలను పొందినవారిని చూసి, శుచిగా ఈ అజగర వ్రతాన్ని నేను ఆచరిస్తాను.
12.177.32
अनियतशयनासनः प्रकृत्या ।
दमनियमव्रतसत्यशौचयुक्तः।
अपगतफलसंचयः प्रहृष्टो ।
व्रतमिदमाजगरं शुचिश्चरामि ॥ १२.१७७.३२ ॥
స్వభావతః నియతమైన శయ్యాసనాలు లేనివాడనై, దమ నియమ వ్రత సత్య శౌచాలతో కూడినవాడనై, ఫలసంచయం విడిచి ప్రహృష్టుడనై, శుచిగా ఈ అజగర వ్రతాన్ని నేను ఆచరిస్తాను.
12.177.33
अपगतमसुखार्थमीहनार्थै ।
रुपगतबुद्धिरवेक्ष्य चात्मसंस्थम्।
तृपितमनियतं मनो नियन्तुं ।
व्रतमिदमाजगरं शुचिश्चरामि ॥ १२.१७७.३३ ॥
దుఃఖకరమైన అర్థ ప్రయత్నాలు విడిచి, బుద్ధి స్థిరమై, ఆత్మలో నిలిచినదాన్ని చూసి, తృప్తుడై కూడా నియతంకాని మనస్సును నియంత్రించడానికి, శుచిగా ఈ అజగర వ్రతాన్ని నేను ఆచరిస్తాను.
12.177.34
न हृदयमनुरुध्यते मनो वा ।
प्रियसुखदुर्लभतामनित्यतां च।
तदुभयमुपलक्षयन्निवाहं ।
व्रतमिदमाजगरं शुचिश्चरामि ॥ १२.१७७.३४ ॥
హృదయం గాని మనస్సు గాని ప్రియ సుఖాల దుర్లభతకు, అనిత్యతకు ఆకర్షింపబడదు; ఆ రెండింటినీ గ్రహిస్తున్నట్లుగా, శుచిగా ఈ అజగర వ్రతాన్ని నేను ఆచరిస్తాను.
12.177.35
बहु कथितमिदं हि बुद्धिमद्भिः ।
कविभिरपि प्रथयद्भिरात्मकीर्तिम्।
इदमिदमिति तत्रतत्र हन्त ।
स्वपरमतैर्गहनं प्रतर्कयद्भिः ॥ १२.१७७.३५ ॥
బుద్ధిమంతులు, కవులు తమ కీర్తిని వ్యాపింపజేయడానికి దీని గురించి ఎంతో చెప్పారు. అయ్యో, అక్కడక్కడ ‘ఇది ఇలా, ఇది ఇలా’ అంటూ తమ మతాలతోనూ ఇతరుల మతాలతోనూ లోతుగా తర్కిస్తూనే ఉన్నారు.
12.177.36
तदिदमनुनिशाम्य विप्रपातं ।
पृथगभिपन्नमिहाबुधैर्मनुष्यैः।
अनवसितमनन्तदोषपारं ।
नृपु विहरामि विनीतदोषतृष्णः ॥ १२.१७७.३६ ॥
అజ్ఞానులైన మనుషుల్లో బ్రాహ్మణుని పతనం ఇక్కడ వేరువేరుగా సంభవించిందని, దాని దోషాలకు అంతం లేదు, పారం లేదు అని ఇదంతా విని ఆలోచించి, దోషాలను, తృష్ణను అణచుకుని నేను రాజుల మధ్య విహరిస్తున్నాను.
12.177.37
अजगरचरितं व्रतं महात्मा ।
य इह नरोऽनुचरेद्विनीतरागः।
अपगतभयलोभमोहमन्युः ।
स खलु सुखी विचरेदिमं विहारम् ॥ १२.१७७.३७ ॥
మహాత్ముని అజగర ఆచారమనే వ్రతాన్ని, రాగం శాంతించి, భయం, లోభం, మోహం, క్రోధం తొలగిన ఏ మనిషి ఇక్కడ అనుసరిస్తాడో, అతడు నిశ్చయంగా సుఖంగా ఈ విహారంలో సంచరిస్తాడు.