Mahābhārata · Adhyāya 12.178
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.178.1
बान्धवाः कर्म वित्तं वा प्रज्ञा वेह पितामह ।
नरस्य का प्रतिष्ठा स्यादेतत्पृष्टो वदस्व मे ॥ १२.१७८.१ ॥
¿Los parientes, la acción, la riqueza o la sabiduría? Abuelo, ¿cuál es el fundamento del hombre en este mundo? Te lo pregunto; respóndeme.
12.178.2
प्रज्ञा प्रतिष्ठा भूतानां प्रज्ञा लाभः परो मतः ।
प्रज्ञा निःश्रेयसी लोके प्रज्ञा स्वर्गो मतः सताम् ॥ १२.१७८.२ ॥
La sabiduría es el fundamento de los seres; la adquisición de la sabiduría se considera lo más elevado. En el mundo, la sabiduría conduce al supremo bien; según los buenos, la sabiduría es el cielo.
12.178.3
प्रज्ञया प्रापितार्थो हि बलिरैश्वर्यसंक्षये ।
प्रह्लादो नमुचिर्मङ्किस्तस्याः किं विद्यते परम् ॥ १२.१७८.३ ॥
Por la sabiduría Bali alcanzó su propósito cuando perdió su soberanía; así también Prahlāda, Namuci y Maṅki. ¿Qué hay más alto que esa sabiduría?
12.178.4
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
इन्द्रकाश्यपसंवादं तन्निबोध युधिष्ठिर ॥ १२.१७८.४ ॥
Sobre este asunto también se recita esta antigua historia: el diálogo de Indra y Kāśyapa. Escúchala, Yudhiṣṭhira.
12.178.5
वैश्यः कश्चिदृषिसुतं काश्यपं संशितव्रतम् ।
रथेन पातयामास श्रीमान्दृप्तस्तपस्विनम् ॥ १२.१७८.५ ॥
Cierto mercader, próspero y arrogante, derribó con su carro al hijo del sabio Kāśyapa, de votos severos, a aquel asceta.
12.178.6
आर्तः स पतितः क्रुद्धस्त्यक्त्वाऽऽत्मानमथाब्रवीत् ।
मरिष्याम्यधनस्येह जीवितार्थो न विद्यते ॥ १२.१७८.६ ॥
Afligido, caído y airado, resolvió abandonar su vida y dijo: "Sin riqueza, moriré; en este mundo no queda propósito para mi vida."
12.178.7
तथा मुमूर्षमासीनमकूजन्तमचेतसम् ।
इन्द्रः सृगालरूपेण बभाषे क्षुब्धमानसम् ॥ १२.१७८.७ ॥
Así Indra, en forma de chacal, habló a aquel que, sentado y deseando morir, no lloraba, estaba inconsciente y tenía la mente agitada.
12.178.8
मनुष्ययोनिमिच्छन्ति सर्वभूतानि सर्वशः ।
मनुष्यत्वे च विप्रत्वं सर्व एवाभिनन्दति ॥ १२.१७८.८ ॥
Todos los seres desean en todo sentido el nacimiento humano, y entre los humanos todos se alegran de la condición de brahmán.
12.178.9
मनुष्यो ब्राह्मणश्चासि श्रोत्रियश्चासि काश्यप ।
सुदुर्लभमवाप्यैतन्न दोषान्मर्तुमर्हसि ॥ १२.१७८.९ ॥
Eres humano, brahmán y versado en los Vedas, oh Kāśyapa. Habiendo obtenido algo tan raro, no debes morir por una falta.
12.178.10
सर्वे लाभाः साभिमाना इति सत्यवती श्रुतिः ।
संतोषणीयरूपोऽसि लोभाद्यदभिमन्यसे ॥ १२.१७८.१० ॥
«Todas las ganancias van acompañadas de orgullo», dice la verdadera Śruti. Tú tienes una forma capaz de contentarse, y sin embargo, por avaricia, te enorgulleces.
12.178.11
अहो सिद्धार्थता तेषां येषां सन्तीह पाणयः ।
अतीव स्पृहये तेषां येषां सन्तीह पाणयः ॥ १२.१७८.११ ॥
¡Ah, qué logrados son los que tienen manos! Anhelo enormemente a quienes aquí tienen manos.
12.178.12
पाणिमद्भ्यः स्पृहाऽस्माकं यथा तव धनस्य वै ।
न पाणिलाभादधिको लाभः कश्चन विद्यते ॥ १२.१७८.१२ ॥
Nuestro anhelo por quienes tienen manos es tal como el tuyo por la riqueza. No hay ganancia mayor que la de obtener una mano.
12.178.13
अपाणित्वाद्वयं ब्रह्मन्कण्टकं नोद्धरामहे ।
जन्तूनुच्चावचानङ्गे दशतो न कषाम वा ॥ १२.१७८.१३ ॥
Oh brahmán, al no tener manos, no podemos sacar una espina ni apartar o rascar los diversos seres que muerden el cuerpo.
12.178.14
अथ येषां पुनः पाणी देवदत्तौ दशाङ्गुली ।
उद्धरन्ति कृमीनङ्गाद्दशतो निकषन्ति च ॥ १२.१७८.१४ ॥
Pero quienes tienen dos manos dadas por los dioses, con diez dedos, sacan los gusanos del cuerpo y aplastan a los que muerden.
12.178.15
वर्षाहिमातपानां च परित्राणानि कुर्वते ।
चेलमन्नं सुखं शय्यां निवातं चोपभुञ्जते ॥ १२.१७८.१५ ॥
Se protegen de la lluvia, la nieve y el calor, y disfrutan de ropa, comida, comodidad, cama y un lugar resguardado del viento.
12.178.16
अधिष्ठाय च गां लोके भुञ्जते वाहयन्ति च ।
उपायैर्बहुभिश्चैव वश्यानात्मनि कुर्वते ॥ १२.१७८.१६ ॥
En el mundo montan el buey, lo usan y lo conducen, y por muchos medios someten a los subordinados a su propio control.
12.178.17
ये खल्वजिह्वाः कृपणा अल्पप्राणा अपाणयः ।
सहन्ते तानि दुःखानि दिष्ट्या त्वं न तथा मुने ॥ १२.१७८.१७ ॥
Aquellos desdichados que no tienen lengua, de poco aliento vital y sin manos, soportan esos sufrimientos; oh sabio, por fortuna tú no eres así.
12.178.18
दिष्ट्या त्वं न शृगालो वै न कृमिर्न च मूषकः ।
न सर्पो न च मण्डूको न चान्यः पापयोनिजः ॥ १२.१७८.१८ ॥
Por fortuna no eres un chacal, ni un gusano, ni un ratón, ni una serpiente, ni una rana, ni otro ser nacido de un vientre pecaminoso.
12.178.19
एतावताऽपि लाभेन तोष्टुमर्हसि काश्यप ।
किं पुनर्योसि सत्वानां सर्वेषां ब्राह्मणोत्तमः ॥ १२.१७८.१९ ॥
Incluso con esta ganancia deberías contentarte, Kāśyapa. Con mayor razón tú, que eres el mejor de los brahmanes entre todos los seres.
12.178.20
इमे मां कृमयोऽदन्ति येषामुद्धरणाय वै ।
नास्ति शक्तिरपाणित्वात्पश्यावस्थामिमां मम ॥ १२.१७८.२० ॥
Estos gusanos me están comiendo, y no tengo fuerza para apartarlos, pues no tengo manos. Mira mi condición.
12.178.21
अकार्यमिति चैवेमं नात्मानं संत्यजाम्यहम् ।
नातः पापीयसीं योनिं पतेयमपरामिति ॥ १२.१७८.२१ ॥
Pensando que esto no debe hacerse, no abandono este yo, para no caer en otro nacimiento más pecaminoso que este.
12.178.22
मध्ये वै पापयोनीनां सृगालीयामहं गतः ।
पापीयस्यो बहुतरा इतोऽन्याः पापयोनयः ॥ १२.१७८.२२ ॥
Entre los nacimientos pecaminosos he caído en el de un chacal. Hay muchos otros nacimientos pecaminosos, aún peores que estos.
12.178.23
जात्यैवैके सुखितराः सन्त्यन्ये भृशदुःखिताः ।
नैकान्तं सुखमेवेह क्वचित्पश्यामि कस्यचित् ॥ १२.१७८.२३ ॥
Algunos son más felices desde su nacimiento y otros están muy afligidos. Aquí nunca he visto a nadie en plena dicha.
12.178.24
मनुष्या ह्याढ्यतां प्राप्य राज्यमिच्छन्त्यनन्तरम् ।
राज्याद्देवत्वमिच्छन्ति देवत्वादिन्द्रतामपि ॥ १२.१७८.२४ ॥
Los hombres, tras obtener riqueza, desean luego la realeza; de la realeza desean la condición divina, y de la condición divina incluso el estado de Indra.
12.178.25
भवेस्त्वं यद्यपि त्वाढ्यो न राजा न च दैवतम् ।
देवत्वं प्राप्य चेन्द्रत्वं नैव तुष्येस्तथा सति ॥ १२.१७८.२५ ॥
Aunque fueras rico, ni rey ni dios, aun habiendo alcanzado la divinidad y la dignidad de Indra, no quedarías satisfecho en tal estado.
12.178.26
न तृप्तिः प्रियलाभेऽस्ति तृष्णा नाद्भिः प्रशाम्यति ।
संप्रज्वलति सा भूयः समिद्भिरिव पावकः ॥ १२.१७८.२६ ॥
No hay saciedad al obtener lo querido; la sed no se apaga con agua. Vuelve a arder como el fuego con leña.
12.178.27
अस्त्येव त्वयि शोकोऽपि हर्षश्चापि तथा त्वयि ।
सुखदुःखे तथा चोभे तत्र का परिदेवना ॥ १२.१७८.२७ ॥
Ciertamente hay en ti tanto dolor como alegría. Placer y dolor están ambos en ti; ¿qué lamento cabe entonces?
12.178.28
परिच्छिद्यैव कामानां सर्वेषां चैव कर्मणाम् ।
मूलं बुद्धीन्द्रियग्रामं शकुन्तानिव पञ्जरे ॥ १२.१७८.२८ ॥
La raíz de todos los deseos y de todas las acciones es el conjunto del intelecto y los sentidos. Córtalos por completo, como se liberan aves de una jaula.
12.178.29
न द्वितीयस्य शिरसश्छेदनं विद्यते क्वचित् ।
न च पाणेस्तृतीयस्य यन्नास्ति न ततो भयम् ॥ १२.१७८.२९ ॥
En ninguna parte se corta una segunda cabeza, ni una tercera mano; y de lo que no existe no hay miedo.
12.178.30
न खल्वप्यरसज्ञस्य कामः क्वचन जायते ।
संस्पर्शाद्दर्शनाद्वापि श्रवणाद्वापि जायते ॥ १२.१७८.३० ॥
Ciertamente, en quien no conoce el sabor, el deseo no surge en ninguna parte; surge por el tacto, por la vista, o también por el oído.
12.178.31
न त्वं स्मरसि वारुण्या लट्वाकानां च पक्षिणाम् ।
ताभ्यां चाभ्यधिको भक्ष्यो न कश्चिद्विद्यते क्वचित् ॥ १२.१७८.३१ ॥
¿No recuerdas el vāruṇī y las aves laṭvāka? No existe en ninguna parte alimento superior a estos dos.
12.178.32
यानि चान्यानि भूतेषु भक्ष्यभोज्यानि काश्यप ।
येषामभुक्तपूर्वाणि तेषामस्मृतिरेव ते ॥ १२.१७८.३२ ॥
Oh Kāśyapa, de las demás cosas comestibles y bebibles entre los seres, que nunca antes has consumido, de ellas ni siquiera tienes recuerdo.
12.178.33
अप्राशनमसंस्पर्शमसंदर्शनमेव च ।
पुरुषस्यैष नियमो मन्ये श्रेयो न संशयः ॥ १२.१७८.३३ ॥
No comer, no tocar y no ver: esta es, en mi opinión, la norma del hombre; es lo mejor, sin duda.
12.178.34
पाणिमन्तो बलवन्तो धनवन्तो न संशयः ।
मनुष्या मानुषैरेव दासत्वमुपपादिताः ॥ १२.१७८.३४ ॥
Los hombres que tienen manos, que son fuertes y ricos —no hay duda— han sido reducidos a la esclavitud por otros hombres.
12.178.35
वधबन्धपरिक्लेशैः क्लिश्यन्ते च पुनः पुनः ।
ते खल्वपि रमन्ते च मोदन्ते च हसन्ति च ॥ १२.१७८.३५ ॥
Por la muerte, las ataduras y los sufrimientos son atormentados una y otra vez; y, sin embargo, ellos mismos disfrutan, se alegran y hasta ríen.
12.178.36
अपरे बाहुबलिनः कृतविद्या मनस्विनः ।
जुगुप्सितां च कृपणां पापवृत्तिमुपासते ॥ १२.१७८.३६ ॥
Otros, de brazos fuertes, instruidos y de ánimo elevado, practican una conducta despreciable, miserable y pecaminosa.
12.178.37
उत्सहन्ते च ते वृत्तिमन्यामप्युपसेवितुम् ।
स्वकर्मणा तु नियतं भवितव्यं तु तत्तथा ॥ १२.१७८.३७ ॥
Ellos pueden incluso adoptar otro medio de vida; pero el propio deber debe ser ciertamente lo fijado, y así debe ser.
12.178.38
न पुल्कसो न चण्डाल आत्मानं त्यक्तुमिच्छति ।
तया तुष्टः स्वया योन्या मायां पश्यस्व यादृशीम् ॥ १२.१७८.३८ ॥
Ni el pulkasa ni el caṇḍāla desea abandonarse a sí mismo; contento con tu propio nacimiento, mira qué clase de ilusión es esta.
12.178.39
दृष्ट्वा कुणीन्पक्षहतान्मनुष्यानामयाविनः ।
सुसंपूर्णः स्वया योन्या लब्धलाभोसि काश्यप ॥ १२.१७८.३९ ॥
Al ver a hombres con miembros lisiados y costados paralizados, y a hombres libres de enfermedad, oh Kāśyapa, estás plenamente completo en tu propio nacimiento y has obtenido tu ganancia.
12.178.40
यदि ब्राह्मणदेहस्ते निरातङ्को निरामयः ।
अङ्गानि च समग्राणि न च लोकेषु धिक्कृतः ॥ १२.१७८.४० ॥
Si tu cuerpo de brahmán está libre de temor y enfermedad, tus miembros están completos y no eres despreciado entre las gentes,
12.178.41
न केनचित्प्रवादेन सत्येनैवापहारिणा ।
धर्मायोत्तिष्ठ विप्रर्षे नात्मानं त्यक्तुमर्हसि ॥ १२.१७८.४१ ॥
No por ningún pretexto, sino solo por la verdad que aparta el pecado: levántate, oh sabio brahmán, por el dharma; no te corresponde abandonarte a ti mismo.
12.178.42
यदि ब्रह्मञ्शृणोष्येतच्छ्रद्दधासि च मे वचः ।
वेदोक्तस्यैव धर्मस्य फलं मुख्यमवाप्स्यसि ॥ १२.१७८.४२ ॥
Si escuchas esto, oh brahmán, y tienes fe en mis palabras, obtendrás el fruto principal del dharma enseñado en los Vedas.
12.178.43
स्वाध्यायमग्निसंस्कारमप्रमत्तोऽनुपालय ।
सत्यं दमं च दानं च स्पर्धिष्ठा मा च केनचित् ॥ १२.१७८.४३ ॥
Observa con diligencia el estudio de los Vedas y los ritos del fuego sagrado. Mantén la verdad, el dominio de ti mismo y la generosidad, y no compitas con nadie.
12.178.44
ये केचन स्वध्ययनाः प्राप्ता यजनयाजनम् ।
कथं ते चानुशोचेयुर्ध्यायेयुर्वाऽप्यशोभनम् ॥ १२.१७८.४४ ॥
¿Cómo se lamentarían aquellos que, dedicados al estudio védico, han alcanzado el fruto de ofrecer y de oficiar sacrificios, o meditarían en algo desfavorable?
12.178.45
इच्छन्तस्ते विहाराय सुखं महदवाप्नुयुः ।
येऽनुजाताः सुनक्षत्रे सुतिथौ सुमुहूर्तके।
यज्ञदानप्रजेहायां यतन्ते शक्तिपूर्वकम् ॥ १२.१७८.४५ ॥
Quienes han nacido bajo una constelación favorable, en un día lunar favorable y en un momento auspicioso, y se esfuerzan con todas sus fuerzas en el sacrificio, la generosidad y la descendencia, deseando el disfrute, alcanzarán una gran felicidad.
12.178.46
नक्षत्रेष्वासुरेष्वन्ये दुस्तिथौ दुर्मुहूर्तजाः ।
सम्पतन्त्यासुरीं योनिं यज्ञप्रसववर्जिताः ॥ १२.१७८.४६ ॥
Otros, nacidos bajo las constelaciones demoníacas, en un día lunar desfavorable y en un momento nefasto, privados del fruto del sacrificio, caen en un nacimiento demoníaco.
12.178.47
अहमासं पण्डितको हैतुको वेदनिन्दकः ।
आन्वीक्षिकीं तर्कविद्यामनुरक्तो निरर्थिकाम् ॥ १२.१७८.४७ ॥
Yo fui un pseudoerudito, un sofista y un difamador de los Vedas, apegado a la inútil ciencia de la indagación y al arte del razonamiento.
12.178.48
हेतुवादान्प्रवदिता वक्ता संसत्सु हेतुमत् ।
आक्रोष्टा चातिवक्ता च ब्रह्मवाक्येषु च द्विजान् ॥ १२.१७८.४८ ॥
En las asambleas fui un orador que exponía argumentos razonados, un injuriador de los dos veces nacidos respecto a las palabras de los brahmanes, y un hablador excesivo.
12.178.49
नास्तिकः सर्वशङ्की च मूर्खः पण्डितमानिकः ।
तस्येयं फलनिर्वृत्तिः सृगालत्वं मम द्विज ॥ १२.१७८.४९ ॥
Del no creyente, del que duda de todo, del necio que se cree sabio — este es el fruto para él: que yo haya sido hecho chacal, oh dvija.
12.178.50
अपि जातु तथा तत्स्यादहोरात्रशतैरपि ।
यदहं मानुषीं योनिं सृगालः प्राप्नुयां पुनः ॥ १२.१७८.५० ॥
¿Podría acaso ocurrir, aun tras cientos de días y noches, que yo, siendo chacal, vuelva a obtener un nacimiento humano?
12.178.51
संतुष्टश्चाप्रमत्तश्च यज्ञदानतपोरतः ।
ज्ञेयं ज्ञाता भवेयं वै वर्ज्यं वर्जयिता तथा ॥ १२.१७८.५१ ॥
Contento, vigilante y entregado al sacrificio, la donación y la austeridad, debería llegar a ser quien conoce lo que ha de conocerse y quien evita lo que ha de evitarse.
12.178.52
ततः स मुनिरुत्थाय काश्यपस्तमुवाच ह ।
अहो बतामि कुशलो बुद्धिमांश्चेति विस्मितः ॥ १२.१७८.५२ ॥
Entonces aquel sabio Kāśyapa se levantó y le dijo, asombrado: "¡Ah! Verdaderamente soy hábil y sabio."
12.178.53
समवैक्षत तं विप्रो ज्ञानदीर्घेण चक्षुषा ।
ददर्श चैनं देवानां देवमिन्द्रं शचीपतिम् ॥ १२.१७८.५३ ॥
El brahmín lo observó con el largo ojo del conocimiento, y vio: a Indra, dios de los dioses, señor de Śacī.
12.178.54
ततः संपूजयामास काश्यपो हरिवाहनम् ।
अनुज्ञातस्तु तेनाथ प्रविवेश स्वमालयम् ॥ १२.१७८.५४ ॥
Entonces Kāśyapa honró grandemente a Indra, el conductor de corceles fulvos; y, tras recibir su permiso, entró en su propia morada.