മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.178
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.178.1
बान्धवाः कर्म वित्तं वा प्रज्ञा वेह पितामह ।
नरस्य का प्रतिष्ठा स्यादेतत्पृष्टो वदस्व मे ॥ १२.१७८.१ ॥
ബന്ധുക്കളോ, കർമ്മമോ, ധനമോ, അല്ലെങ്കിൽ പ്രജ്ഞയോ — പിതാമഹാ, ഈ ലോകത്ത് മനുഷ്യന്റെ അടിസ്ഥാനം എന്താണ്? ഞാൻ ചോദിക്കുന്നു, എന്നോട് പറഞ്ഞാലും.
12.178.2
प्रज्ञा प्रतिष्ठा भूतानां प्रज्ञा लाभः परो मतः ।
प्रज्ञा निःश्रेयसी लोके प्रज्ञा स्वर्गो मतः सताम् ॥ १२.१७८.२ ॥
പ്രജ്ഞയാണ് ജീവികളുടെ അടിസ്ഥാനം; പ്രജ്ഞ നേടുന്നത് ഏറ്റവും ഉന്നതമെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ലോകത്ത് പ്രജ്ഞയാണ് ശ്രേയസ്സ് നൽകുന്നത്; സജ്ജനങ്ങളുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ പ്രജ്ഞയാണ് സ്വർഗ്ഗം.
12.178.3
प्रज्ञया प्रापितार्थो हि बलिरैश्वर्यसंक्षये ।
प्रह्लादो नमुचिर्मङ्किस्तस्याः किं विद्यते परम् ॥ १२.१७८.३ ॥
പ്രജ്ഞകൊണ്ടാണ് ബലി ഐശ്വര്യം നശിച്ചപ്പോഴും തന്റെ ലക്ഷ്യം നേടിയത്; പ്രഹ്ലാദനും നമുചിയും മങ്കിയും അപ്രകാരം. ആ പ്രജ്ഞയെക്കാൾ ഉയർന്നത് എന്താണ്?
12.178.4
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
इन्द्रकाश्यपसंवादं तन्निबोध युधिष्ठिर ॥ १२.१७८.४ ॥
ഇതിനെക്കുറിച്ചും ആളുകൾ ഈ പുരാതന ഇതിഹാസം പറയാറുണ്ട് — ഇന്ദ്രനും കശ്യപനും തമ്മിലുള്ള സംവാദം. യുധിഷ്ഠിരാ, അത് കേട്ടാലും.
12.178.5
वैश्यः कश्चिदृषिसुतं काश्यपं संशितव्रतम् ।
रथेन पातयामास श्रीमान्दृप्तस्तपस्विनम् ॥ १२.१७८.५ ॥
ഒരു വൈശ്യൻ, ധനവാനും അഹങ്കാരിയുമായി, കഠിനവ്രതനായ ഋഷിപുത്രൻ കാശ്യപനെ രഥംകൊണ്ട് വീഴ്ത്തി — ആ തപസ്വിയെ.
12.178.6
आर्तः स पतितः क्रुद्धस्त्यक्त्वाऽऽत्मानमथाब्रवीत् ।
मरिष्याम्यधनस्येह जीवितार्थो न विद्यते ॥ १२.१७८.६ ॥
അവൻ ദുഃഖിതനായി, വീണ്, കോപത്തോടെ തന്റെ ജീവൻ ത്യജിക്കാൻ തീർച്ചയാക്കി പറഞ്ഞു — "ധനമില്ലാത്ത ഞാൻ മരിക്കും; ഈ ലോകത്ത് എനിക്ക് ജീവിക്കാൻ ഒരു ലക്ഷ്യവുമില്ല."
12.178.7
तथा मुमूर्षमासीनमकूजन्तमचेतसम् ।
इन्द्रः सृगालरूपेण बभाषे क्षुब्धमानसम् ॥ १२.१७८.७ ॥
അങ്ങനെ മരിക്കാനാഗ്രഹിച്ച് ഇരിക്കുന്നവനോടും, കരയാത്തവനോടും, അബോധനായവനോടും, കലങ്ങിയ മനസ്സുള്ളവനോടും ഇന്ദ്രൻ കുറുനരിയുടെ രൂപത്തിൽ സംസാരിച്ചു.
12.178.8
मनुष्ययोनिमिच्छन्ति सर्वभूतानि सर्वशः ।
मनुष्यत्वे च विप्रत्वं सर्व एवाभिनन्दति ॥ १२.१७८.८ ॥
എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളും എല്ലാ വിധത്തിലും മനുഷ്യജന്മം ആഗ്രഹിക്കുന്നു; മനുഷ്യനായിരിക്കുമ്പോൾ ബ്രാഹ്മണത്വവും എല്ലാവരും സന്തോഷത്തോടെ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
12.178.9
मनुष्यो ब्राह्मणश्चासि श्रोत्रियश्चासि काश्यप ।
सुदुर्लभमवाप्यैतन्न दोषान्मर्तुमर्हसि ॥ १२.१७८.९ ॥
കശ്യപാ, നീ മനുഷ്യനും ബ്രാഹ്മണനും ശ്രോത്രിയനുമാണ്. ഇത്ര ദുർലഭമായത് നേടിയിട്ട്, ഏതോ ദോഷം കൊണ്ട് മരിക്കുന്നത് നിനക്ക് ഉചിതമല്ല.
12.178.10
सर्वे लाभाः साभिमाना इति सत्यवती श्रुतिः ।
संतोषणीयरूपोऽसि लोभाद्यदभिमन्यसे ॥ १२.१७८.१० ॥
'എല്ലാ ലാഭങ്ങളും അഹങ്കാരത്തോടെയാണ്' എന്ന് സത്യവതിയായ ശ്രുതി പറയുന്നു. നീ സന്തോഷിപ്പിക്കാവുന്ന രൂപമുള്ളവനാണ്; എന്നിട്ടും ലോഭം കൊണ്ട് നീ അഹങ്കരിക്കുന്നു.
12.178.11
अहो सिद्धार्थता तेषां येषां सन्तीह पाणयः ।
अतीव स्पृहये तेषां येषां सन्तीह पाणयः ॥ १२.१७८.११ ॥
അഹോ, കൈകളുള്ളവരുടെ ലക്ഷ്യസിദ്ധി! ഇവിടെ കൈകളുള്ളവരെ ഞാൻ അത്യധികം ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
12.178.12
पाणिमद्भ्यः स्पृहाऽस्माकं यथा तव धनस्य वै ।
न पाणिलाभादधिको लाभः कश्चन विद्यते ॥ १२.१७८.१२ ॥
കൈകളുള്ളവരോട് ഞങ്ങൾക്കുള്ള ആഗ്രഹം, നിനക്ക് ധനത്തോടുള്ളതുപോലെയാണ്. കൈകൾ ലഭിക്കുന്നതിനേക്കാൾ വലിയ ലാഭം മറ്റൊന്നില്ല.
12.178.13
अपाणित्वाद्वयं ब्रह्मन्कण्टकं नोद्धरामहे ।
जन्तूनुच्चावचानङ्गे दशतो न कषाम वा ॥ १२.१७८.१३ ॥
ബ്രാഹ്മണാ, കൈകളില്ലാത്തതിനാൽ ഞങ്ങൾ മുള്ള് നീക്കുന്നില്ല; ശരീരത്തിൽ കടിക്കുന്ന പലതരം ജീവികളെ ഓടിക്കുകയോ ചൊറിയുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല.
12.178.14
अथ येषां पुनः पाणी देवदत्तौ दशाङ्गुली ।
उद्धरन्ति कृमीनङ्गाद्दशतो निकषन्ति च ॥ १२.१७८.१४ ॥
എന്നാൽ ദേവദത്തമായ രണ്ടു കൈകളും പത്തു വിരലുകളുമുള്ളവർ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് പുഴുക്കളെ എടുക്കുകയും കടിക്കുന്നവയെ ഞെരിച്ചുകളയുകയും ചെയ്യുന്നു.
12.178.15
वर्षाहिमातपानां च परित्राणानि कुर्वते ।
चेलमन्नं सुखं शय्यां निवातं चोपभुञ्जते ॥ १२.१७८.१५ ॥
മഴ, മഞ്ഞ്, വെയിൽ എന്നിവയിൽ നിന്ന് രക്ഷ ഏർപ്പെടുത്തുന്നു; വസ്ത്രം, അന്നം, സുഖം, ശയ്യ, കാറ്റില്ലാത്ത സ്ഥലം എന്നിവ ഉപയോഗിക്കുന്നു.
12.178.16
अधिष्ठाय च गां लोके भुञ्जते वाहयन्ति च ।
उपायैर्बहुभिश्चैव वश्यानात्मनि कुर्वते ॥ १२.१७८.१६ ॥
ലോകത്ത് അവർ കാളയുടെ മേൽ കയറി അതിനെ ഉപയോഗിക്കുകയും ഓടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; പല ഉപായങ്ങളാൽ വശപ്പെട്ടവരെ തങ്ങളുടെ വശത്ത് നിർത്തുന്നു.
12.178.17
ये खल्वजिह्वाः कृपणा अल्पप्राणा अपाणयः ।
सहन्ते तानि दुःखानि दिष्ट्या त्वं न तथा मुने ॥ १२.१७८.१७ ॥
നാവില്ലാത്ത, അല്പപ്രാണരായ, കൈകളില്ലാത്ത ദീനർ ആ ദുഃഖങ്ങൾ സഹിക്കുന്നു; ഓ മുനേ, ഭാഗ്യവശാൽ നീ അങ്ങനെയല്ല.
12.178.18
दिष्ट्या त्वं न शृगालो वै न कृमिर्न च मूषकः ।
न सर्पो न च मण्डूको न चान्यः पापयोनिजः ॥ १२.१७८.१८ ॥
ഭാഗ്യവശാൽ നീ കുറുക്കനല്ല, പുഴുവല്ല, എലിയല്ല, പാമ്പല്ല, തവളയല്ല, പാപയോനിയിൽ ജനിച്ച മറ്റൊരു ജീവിയുമല്ല.
12.178.19
एतावताऽपि लाभेन तोष्टुमर्हसि काश्यप ।
किं पुनर्योसि सत्वानां सर्वेषां ब्राह्मणोत्तमः ॥ १२.१७८.१९ ॥
കാശ്യപാ, ഇത്രയും ലാഭം കൊണ്ടുതന്നെ നീ സന്തുഷ്ടനാകണം. പിന്നെ നീ സകല ജീവികളിലും ഉത്തമനായ ബ്രാഹ്മണനല്ലോ.
12.178.20
इमे मां कृमयोऽदन्ति येषामुद्धरणाय वै ।
नास्ति शक्तिरपाणित्वात्पश्यावस्थामिमां मम ॥ १२.१७८.२० ॥
ഈ പുഴുക്കൾ എന്നെ തിന്നുന്നു. കൈകളില്ലാത്തതിനാൽ അവയെ അകറ്റാൻ എനിക്ക് ശക്തിയില്ല. എന്റെ ഈ അവസ്ഥ നോക്കൂ.
12.178.21
अकार्यमिति चैवेमं नात्मानं संत्यजाम्यहम् ।
नातः पापीयसीं योनिं पतेयमपरामिति ॥ १२.१७८.२१ ॥
ഇത് ചെയ്യരുതാത്തതാണെന്നതിനാൽ ഞാൻ എന്നെത്തന്നെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നില്ല; ഇതിലും പാപകരമായ മറ്റൊരു യോനിയിൽ ഞാൻ വീഴരുതെന്നതിനാൽ.
12.178.22
मध्ये वै पापयोनीनां सृगालीयामहं गतः ।
पापीयस्यो बहुतरा इतोऽन्याः पापयोनयः ॥ १२.१७८.२२ ॥
പാപയോനികൾക്കിടയിൽ ഞാൻ കുറുക്കന്റെ യോനിയിൽ പതിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇവയെക്കാൾ പാപികളായ മറ്റു യോനികൾ വളരെയുണ്ട്.
12.178.23
जात्यैवैके सुखितराः सन्त्यन्ये भृशदुःखिताः ।
नैकान्तं सुखमेवेह क्वचित्पश्यामि कस्यचित् ॥ १२.१७८.२३ ॥
ചിലർ ജന്മനാൽ തന്നെ കൂടുതൽ സുഖമുള്ളവരാണ്; മറ്റുചിലർ അതിദുഃഖിതരാണ്. ഇവിടെ ആർക്കും പൂർണ്ണസുഖം ഉള്ളതായി ഞാൻ ഒരിടത്തും കണ്ടിട്ടില്ല.
12.178.24
मनुष्या ह्याढ्यतां प्राप्य राज्यमिच्छन्त्यनन्तरम् ।
राज्याद्देवत्वमिच्छन्ति देवत्वादिन्द्रतामपि ॥ १२.१७८.२४ ॥
മനുഷ്യർ സമ്പത്ത് നേടിയ ശേഷം രാജ്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നു; രാജ്യത്തിൽ നിന്ന് ദേവത്വവും, ദേവത്വത്തിൽ നിന്ന് ഇന്ദ്രപദവിയും പോലും ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
12.178.25
भवेस्त्वं यद्यपि त्वाढ्यो न राजा न च दैवतम् ।
देवत्वं प्राप्य चेन्द्रत्वं नैव तुष्येस्तथा सति ॥ १२.१७८.२५ ॥
നീ സമ്പന്നനായിരുന്നാലും രാജാവോ ദേവനോ അല്ലെങ്കിലും, ദേവത്വവും ഇന്ദ്രത്വവും നേടിയാലും നീ തൃപ്തനാകില്ല.
12.178.26
न तृप्तिः प्रियलाभेऽस्ति तृष्णा नाद्भिः प्रशाम्यति ।
संप्रज्वलति सा भूयः समिद्भिरिव पावकः ॥ १२.१७८.२६ ॥
പ്രിയമായത് നേടിയാലും തൃപ്തിയില്ല; ദാഹം വെള്ളത്താൽ ശമിക്കുന്നില്ല. വിറകുകൊണ്ട് തീ വീണ്ടും ജ്വലിക്കുന്നതുപോലെ അത് വീണ്ടും ജ്വലിക്കുന്നു.
12.178.27
अस्त्येव त्वयि शोकोऽपि हर्षश्चापि तथा त्वयि ।
सुखदुःखे तथा चोभे तत्र का परिदेवना ॥ १२.१७८.२७ ॥
നിന്നിൽ ദുഃഖവുമുണ്ട്, സന്തോഷവുമുണ്ട്. സുഖവും ദുഃഖവും ഇരുവുമുണ്ട്; അവിടെ വിലാപം എന്തിന്?
12.178.28
परिच्छिद्यैव कामानां सर्वेषां चैव कर्मणाम् ।
मूलं बुद्धीन्द्रियग्रामं शकुन्तानिव पञ्जरे ॥ १२.१७८.२८ ॥
എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങൾക്കും എല്ലാ കർമ്മങ്ങൾക്കും മൂലം ബുദ്ധിയും ഇന്ദ്രിയസംഘവുമാണ്. കൂട്ടിലെ പക്ഷികളെപ്പോലെ അവയെ പൂർണ്ണമായി ഛേദിക്കുക.
12.178.29
न द्वितीयस्य शिरसश्छेदनं विद्यते क्वचित् ।
न च पाणेस्तृतीयस्य यन्नास्ति न ततो भयम् ॥ १२.१७८.२९ ॥
രണ്ടാമത്തെ തല ഛേദിക്കപ്പെടുന്നത് എവിടെയും ഇല്ല; മൂന്നാമത്തെ കൈയും ഇല്ല. ഇല്ലാത്തതിനാൽ അതിൽ നിന്ന് ഭയവുമില്ല.
12.178.30
न खल्वप्यरसज्ञस्य कामः क्वचन जायते ।
संस्पर्शाद्दर्शनाद्वापि श्रवणाद्वापि जायते ॥ १२.१७८.३० ॥
രസമറിയാത്തവനിൽ എവിടെയും ആഗ്രഹം ഉണ്ടാകുന്നില്ല. സ്പർശനത്താലും ദർശനത്താലും ശ്രവണത്താലും അത് ഉണ്ടാകുന്നു.
12.178.31
न त्वं स्मरसि वारुण्या लट्वाकानां च पक्षिणाम् ।
ताभ्यां चाभ्यधिको भक्ष्यो न कश्चिद्विद्यते क्वचित् ॥ १२.१७८.३१ ॥
നീ വാരുണിയെയും ലട്വാക പക്ഷികളെയും ഓർക്കുന്നില്ലേ? അവ രണ്ടിനെക്കാളും മികച്ച ഭക്ഷ്യം എവിടെയും കാണുന്നില്ല.
12.178.32
यानि चान्यानि भूतेषु भक्ष्यभोज्यानि काश्यप ।
येषामभुक्तपूर्वाणि तेषामस्मृतिरेव ते ॥ १२.१७८.३२ ॥
കാശ്യപാ! ജീവികളിൽ മറ്റ് ഭക്ഷ്യ-ഭോജ്യങ്ങൾ ഏതൊക്കെയുണ്ടോ, നീ മുമ്പ് ഒരിക്കലും കഴിക്കാത്തവയെ നീ ഓർക്കുന്നില്ല.
12.178.33
अप्राशनमसंस्पर्शमसंदर्शनमेव च ।
पुरुषस्यैष नियमो मन्ये श्रेयो न संशयः ॥ १२.१७८.३३ ॥
തിന്നാതിരിക്കുന്നതും തൊടാതിരിക്കുന്നതും കാണാതിരിക്കുന്നതും ആണ് പുരുഷന്റെ നിയമമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു; അത് ശ്രേയസ്കരമാണ്, സംശയമില്ല.
12.178.34
पाणिमन्तो बलवन्तो धनवन्तो न संशयः ।
मनुष्या मानुषैरेव दासत्वमुपपादिताः ॥ १२.१७८.३४ ॥
കൈകളുള്ളവരും ബലവാന്മാരും ധനവാന്മാരുമായ മനുഷ്യർ—ഇതിൽ സംശയമില്ല—മനുഷ്യരാൽ തന്നെ അടിമത്തത്തിലാക്കപ്പെട്ടവരാണ്.
12.178.35
वधबन्धपरिक्लेशैः क्लिश्यन्ते च पुनः पुनः ।
ते खल्वपि रमन्ते च मोदन्ते च हसन्ति च ॥ १२.१७८.३५ ॥
വധം, ബന്ധനം, ക്ലേശങ്ങൾ എന്നിവയാൽ അവർ വീണ്ടും വീണ്ടും പീഡിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു; എങ്കിലും അവർതന്നെ രമിക്കുകയും സന്തോഷിക്കുകയും ചിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
12.178.36
अपरे बाहुबलिनः कृतविद्या मनस्विनः ।
जुगुप्सितां च कृपणां पापवृत्तिमुपासते ॥ १२.१७८.३६ ॥
മറ്റു ചിലർ ബാഹുബലമുള്ളവരും വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയവരും മനസ്വികളുമാണെങ്കിലും നിന്ദ്യവും ദീനവും പാപകരവുമായ വൃത്തി പിന്തുടരുന്നു.
12.178.37
उत्सहन्ते च ते वृत्तिमन्यामप्युपसेवितुम् ।
स्वकर्मणा तु नियतं भवितव्यं तु तत्तथा ॥ १२.१७८.३७ ॥
അവർക്ക് മറ്റൊരു ജീവനോപാധി സ്വീകരിക്കാനും കഴിയും; എന്നാൽ സ്വന്തം കർമ്മമാണ് നിശ്ചിതമായി ഉണ്ടാകേണ്ടത്, അത് അങ്ങനെതന്നെ ആകണം.
12.178.38
न पुल्कसो न चण्डाल आत्मानं त्यक्तुमिच्छति ।
तया तुष्टः स्वया योन्या मायां पश्यस्व यादृशीम् ॥ १२.१७८.३८ ॥
പുൽകസനും ചണ്ഡാലനും സ്വയം ത്യജിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല; സ്വന്തം ജന്മത്തിൽ സംതൃപ്തനാണ് — ഇത് എത്ര വലിയ മായയെന്ന് കാണുക.
12.178.39
दृष्ट्वा कुणीन्पक्षहतान्मनुष्यानामयाविनः ।
सुसंपूर्णः स्वया योन्या लब्धलाभोसि काश्यप ॥ १२.१७८.३९ ॥
മുടന്തരെയും പക്ഷാഘാതം ബാധിച്ചവരെയും രോഗമില്ലാത്ത മനുഷ്യരെയും കണ്ട്, ഓ കാശ്യപാ, നീ സ്വന്തം ജന്മത്താൽ പൂർണ്ണനും ലാഭം നേടിയവനുമാണ്.
12.178.40
यदि ब्राह्मणदेहस्ते निरातङ्को निरामयः ।
अङ्गानि च समग्राणि न च लोकेषु धिक्कृतः ॥ १२.१७८.४० ॥
നിന്റെ ബ്രാഹ്മണശരീരം ഭയരഹിതവും രോഗരഹിതവും ആണെങ്കിൽ, അവയവങ്ങൾ എല്ലാം പൂർണ്ണമാണെങ്കിൽ, ലോകത്തിൽ നീ നിന്ദിക്കപ്പെടാത്തവനാണെങ്കിൽ,
12.178.41
न केनचित्प्रवादेन सत्येनैवापहारिणा ।
धर्मायोत्तिष्ठ विप्रर्षे नात्मानं त्यक्तुमर्हसि ॥ १२.१७८.४१ ॥
ഏതെങ്കിലും ഒഴികഴിവിനാലല്ല, പാപത്തെ അകറ്റുന്ന സത്യത്താൽ മാത്രം — ഓ വിപ്രർഷേ, ധർമ്മത്തിനായി എഴുന്നേൽക്കുക; നീ സ്വയം ത്യജിക്കുന്നത് ഉചിതമല്ല.
12.178.42
यदि ब्रह्मञ्शृणोष्येतच्छ्रद्दधासि च मे वचः ।
वेदोक्तस्यैव धर्मस्य फलं मुख्यमवाप्स्यसि ॥ १२.१७८.४२ ॥
ഓ ബ്രഹ്മാവേ, നീ ഇത് കേൾക്കുകയും എന്റെ വാക്കിൽ വിശ്വാസമർപ്പിക്കുകയും ചെയ്താൽ, വേദോക്തധർമ്മത്തിന്റെ മുഖ്യഫലം നീ നേടും.
12.178.43
स्वाध्यायमग्निसंस्कारमप्रमत्तोऽनुपालय ।
सत्यं दमं च दानं च स्पर्धिष्ठा मा च केनचित् ॥ १२.१७८.४३ ॥
സ്വാധ്യായവും അഗ്നിസംസ്കാരവും ജാഗ്രതയോടെ പാലിക്കുക. സത്യം, ദമം, ദാനം എന്നിവ പാലിക്കുക; ആരോടും മത്സരിക്കരുത്.
12.178.44
ये केचन स्वध्ययनाः प्राप्ता यजनयाजनम् ।
कथं ते चानुशोचेयुर्ध्यायेयुर्वाऽप्यशोभनम् ॥ १२.१७८.४४ ॥
സ്വാധ്യായം ചെയ്ത്, യജനവും യാജനവും നേടിയവർ എങ്ങനെ ദുഃഖിക്കും, അല്ലെങ്കിൽ അശുഭമായത് ധ്യാനിക്കും?
12.178.45
इच्छन्तस्ते विहाराय सुखं महदवाप्नुयुः ।
येऽनुजाताः सुनक्षत्रे सुतिथौ सुमुहूर्तके।
यज्ञदानप्रजेहायां यतन्ते शक्तिपूर्वकम् ॥ १२.१७८.४५ ॥
ശുഭനക്ഷത്രത്തിലും ശുഭതിഥിയിലും ശുഭമുഹൂർത്തത്തിലും ജനിച്ച്, യജ്ഞം, ദാനം, സന്താനം എന്നിവയ്ക്കായി ശക്തിപൂർവ്വം ശ്രമിക്കുന്നവർ വിഹാരം ആഗ്രഹിച്ച് മഹത്തായ സുഖം നേടും.
12.178.46
नक्षत्रेष्वासुरेष्वन्ये दुस्तिथौ दुर्मुहूर्तजाः ।
सम्पतन्त्यासुरीं योनिं यज्ञप्रसववर्जिताः ॥ १२.१७८.४६ ॥
ആസുര നക്ഷത്രങ്ങളിലും ദുസ്തിഥിയിലും ദുർമുഹൂർത്തത്തിലും ജനിച്ച്, യജ്ഞഫലമില്ലാത്തവർ അസുരയോനിയിൽ വീഴും.
12.178.47
अहमासं पण्डितको हैतुको वेदनिन्दकः ।
आन्वीक्षिकीं तर्कविद्यामनुरक्तो निरर्थिकाम् ॥ १२.१७८.४७ ॥
ഞാൻ സ്വയം പണ്ഡിതനെന്ന് കരുതുന്ന, തർക്കവാദിയും വേദനിന്ദകനുമായിരുന്നു; നിരർത്ഥകമായ ആന്വീക്ഷികിയിലും തർക്കവിദ്യയിലും ഞാൻ അനുരക്തനായിരുന്നു.
12.178.48
हेतुवादान्प्रवदिता वक्ता संसत्सु हेतुमत् ।
आक्रोष्टा चातिवक्ता च ब्रह्मवाक्येषु च द्विजान् ॥ १२.१७८.४८ ॥
സഭകളിൽ തർക്കവാദങ്ങൾ പ്രസംഗിക്കുന്ന വക്താവായിരുന്നു ഞാൻ; ബ്രഹ്മവാക്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് ദ്വിജന്മാരെ ആക്ഷേപിക്കുന്നവനും അമിതമായി സംസാരിക്കുന്നവനുമായിരുന്നു.
12.178.49
नास्तिकः सर्वशङ्की च मूर्खः पण्डितमानिकः ।
तस्येयं फलनिर्वृत्तिः सृगालत्वं मम द्विज ॥ १२.१७८.४९ ॥
നാസ്തികനും, എല്ലാത്തിലും സംശയമുള്ളവനും, മൂഢനും, താൻ പണ്ഡിതനെന്ന് കരുതുന്നവനുമായവന്റെ ഫലമാണിത്; ഓ ദ്വിജാ, ഞാൻ കുറുക്കനായത്.
12.178.50
अपि जातु तथा तत्स्यादहोरात्रशतैरपि ।
यदहं मानुषीं योनिं सृगालः प्राप्नुयां पुनः ॥ १२.१७८.५० ॥
നൂറു പകലും രാത്രിയും കടന്നാലും, ഞാൻ കുറുക്കനായി വീണ്ടും മനുഷ്യജന്മം നേടുന്നത് എപ്പോഴെങ്കിലും സംഭവിക്കുമോ?
12.178.51
संतुष्टश्चाप्रमत्तश्च यज्ञदानतपोरतः ।
ज्ञेयं ज्ञाता भवेयं वै वर्ज्यं वर्जयिता तथा ॥ १२.१७८.५१ ॥
സംതൃപ്തനും, ജാഗ്രതയുള്ളവനും, യജ്ഞം ദാനം തപസ്സ് എന്നിവയിൽ നിരതനുമായി — അറിയേണ്ടത് അറിയുന്നവനും ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടത് ഉപേക്ഷിക്കുന്നവനും ഞാൻ ആകണം.
12.178.52
ततः स मुनिरुत्थाय काश्यपस्तमुवाच ह ।
अहो बतामि कुशलो बुद्धिमांश्चेति विस्मितः ॥ १२.१७८.५२ ॥
അപ്പോൾ ആ മുനി കശ്യപൻ എഴുന്നേറ്റ് അവനോട് പറഞ്ഞു — "അഹോ! ഞാൻ സത്യമായും സമർത്ഥനും ബുദ്ധിമാനുമാണല്ലോ" എന്ന് അദ്ഭുതപ്പെട്ടു.
12.178.53
समवैक्षत तं विप्रो ज्ञानदीर्घेण चक्षुषा ।
ददर्श चैनं देवानां देवमिन्द्रं शचीपतिम् ॥ १२.१७८.५३ ॥
ആ ബ്രാഹ്മണൻ ജ്ഞാനമാകുന്ന ദീർഘദൃഷ്ടികൊണ്ട് അവനെ നോക്കി; ദേവന്മാരുടെ ദേവനും ശചീപതിയുമായ ഇന്ദ്രനെ അദ്ദേഹം കണ്ടു.
12.178.54
ततः संपूजयामास काश्यपो हरिवाहनम् ।
अनुज्ञातस्तु तेनाथ प्रविवेश स्वमालयम् ॥ १२.१७८.५४ ॥
അപ്പോൾ കശ്യപൻ ഹരിവാഹനനായ ഇന്ദ്രനെ നന്നായി പൂജിച്ചു; അവന്റെ അനുവാദം ലഭിച്ചശേഷം തന്റെ ആലയത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.