マハーバーラタ · 章 12.178
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.178.1
बान्धवाः कर्म वित्तं वा प्रज्ञा वेह पितामह ।
नरस्य का प्रतिष्ठा स्यादेतत्पृष्टो वदस्व मे ॥ १२.१७८.१ ॥
親族か、行為か、富か、あるいは智慧か。祖父よ、この世で人の拠り所は何でしょうか。お尋ねします、どうか私にお答えください。
12.178.2
प्रज्ञा प्रतिष्ठा भूतानां प्रज्ञा लाभः परो मतः ।
प्रज्ञा निःश्रेयसी लोके प्रज्ञा स्वर्गो मतः सताम् ॥ १२.१७८.२ ॥
智慧は衆生の基盤であり、智慧を得ることこそ最上とされる。世にあって智慧のみが至福をもたらし、善人の考えでは智慧こそ天界である。
12.178.3
प्रज्ञया प्रापितार्थो हि बलिरैश्वर्यसंक्षये ।
प्रह्लादो नमुचिर्मङ्किस्तस्याः किं विद्यते परम् ॥ १२.१७८.३ ॥
智慧によってこそ、バリは王権を失ったときにも目的を果たした。プラフラーダ、ナムチ、マンキも同様である。その智慧より高いものが何かあろうか。
12.178.4
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
इन्द्रकाश्यपसंवादं तन्निबोध युधिष्ठिर ॥ १२.१७८.४ ॥
この件についても人々はこの古い物語を語る——インドラとカーシャパの対話である。ユディシュティラよ、それを聞け。
12.178.5
वैश्यः कश्चिदृषिसुतं काश्यपं संशितव्रतम् ।
रथेन पातयामास श्रीमान्दृप्तस्तपस्विनम् ॥ १२.१७८.५ ॥
ある富裕で傲慢な商人が、厳しい誓戒を守る仙人の子カーシャパを、戦車で打ち倒した——その苦行者を。
12.178.6
आर्तः स पतितः क्रुद्धस्त्यक्त्वाऽऽत्मानमथाब्रवीत् ।
मरिष्याम्यधनस्येह जीवितार्थो न विद्यते ॥ १२.१७८.६ ॥
苦しみ、倒れ、怒りに満ちた彼は、命を捨てる決意をして言った——「富のない私は死のう。この世に私が生きる目的はない。」
12.178.7
तथा मुमूर्षमासीनमकूजन्तमचेतसम् ।
इन्द्रः सृगालरूपेण बभाषे क्षुब्धमानसम् ॥ १२.१७८.७ ॥
こうして、死を望んで座り、泣かず、意識を失い、心の乱れた彼に、インドラは山犬の姿で語りかけた。
12.178.8
मनुष्ययोनिमिच्छन्ति सर्वभूतानि सर्वशः ।
मनुष्यत्वे च विप्रत्वं सर्व एवाभिनन्दति ॥ १२.१७८.८ ॥
あらゆる生き物はあらゆる面から人間の生を望み、人間であることの中でもバラモンであることを皆が喜ぶ。
12.178.9
मनुष्यो ब्राह्मणश्चासि श्रोत्रियश्चासि काश्यप ।
सुदुर्लभमवाप्यैतन्न दोषान्मर्तुमर्हसि ॥ १२.१७८.९ ॥
カーシュヤパよ、あなたは人間であり、バラモンであり、ヴェーダに通じた者でもある。これほど得難いものを得ながら、何らかの過失で死ぬべきではない。
12.178.10
सर्वे लाभाः साभिमाना इति सत्यवती श्रुतिः ।
संतोषणीयरूपोऽसि लोभाद्यदभिमन्यसे ॥ १२.१७८.१० ॥
「すべての利得には慢心が伴う」と真実のシュルティは言う。あなたは満足しうる姿をしている。それなのに貪欲から慢心を抱いている。
12.178.11
अहो सिद्धार्थता तेषां येषां सन्तीह पाणयः ।
अतीव स्पृहये तेषां येषां सन्तीह पाणयः ॥ १२.१७८.११ ॥
ああ、手を持つ者たちは何と目的を遂げていることか!ここで手を持つ者たちを、私は大いに羨む。
12.178.12
पाणिमद्भ्यः स्पृहाऽस्माकं यथा तव धनस्य वै ।
न पाणिलाभादधिको लाभः कश्चन विद्यते ॥ १२.१७८.१२ ॥
手を持つ者への私たちの渇望は、あなたが富を渇望するのと同じだ。手を得ること以上の利得は存在しない。
12.178.13
अपाणित्वाद्वयं ब्रह्मन्कण्टकं नोद्धरामहे ।
जन्तूनुच्चावचानङ्गे दशतो न कषाम वा ॥ १२.१७८.१३ ॥
バラモンよ、手がないので、棘を抜くこともできず、体に咬みつく様々な虫を払うことも掻くこともできない。
12.178.14
अथ येषां पुनः पाणी देवदत्तौ दशाङ्गुली ।
उद्धरन्ति कृमीनङ्गाद्दशतो निकषन्ति च ॥ १२.१७८.१४ ॥
しかし神から与えられた両手と十本の指を持つ者は、体から虫を取り出し、咬むものを押しつぶす。
12.178.15
वर्षाहिमातपानां च परित्राणानि कुर्वते ।
चेलमन्नं सुखं शय्यां निवातं चोपभुञ्जते ॥ १२.१७८.१५ ॥
雨や雪や暑さから身を守る備えをし、衣服、食べ物、安楽、寝床、風のない場所を享受する。
12.178.16
अधिष्ठाय च गां लोके भुञ्जते वाहयन्ति च ।
उपायैर्बहुभिश्चैव वश्यानात्मनि कुर्वते ॥ १२.१७८.१६ ॥
世間では牛に乗ってそれを使い、追い立てる。また多くの方法で従う者を自分の支配下に置く。
12.178.17
ये खल्वजिह्वाः कृपणा अल्पप्राणा अपाणयः ।
सहन्ते तानि दुःखानि दिष्ट्या त्वं न तथा मुने ॥ १२.१७८.१७ ॥
舌なく、命の息が弱く、手のない哀れな者たちは、その苦しみに耐えている。ムニよ、幸いにもあなたはそうではない。
12.178.18
दिष्ट्या त्वं न शृगालो वै न कृमिर्न च मूषकः ।
न सर्पो न च मण्डूको न चान्यः पापयोनिजः ॥ १२.१७८.१८ ॥
幸いにもあなたはジャッカルでも、虫でも、ネズミでも、蛇でも、蛙でも、罪の胎から生まれた他の生き物でもない。
12.178.19
एतावताऽपि लाभेन तोष्टुमर्हसि काश्यप ।
किं पुनर्योसि सत्वानां सर्वेषां ब्राह्मणोत्तमः ॥ १२.१७८.१९ ॥
カーシャパよ、これほどの利得でさえ満足すべきである。まして、あらゆる生き物の中で最高のバラモンであるおまえは。
12.178.20
इमे मां कृमयोऽदन्ति येषामुद्धरणाय वै ।
नास्ति शक्तिरपाणित्वात्पश्यावस्थामिमां मम ॥ १२.१७८.२० ॥
この虫たちが私を食べている。手がないので追い払う力もない。私のこの有様を見よ。
12.178.21
अकार्यमिति चैवेमं नात्मानं संत्यजाम्यहम् ।
नातः पापीयसीं योनिं पतेयमपरामिति ॥ १२.१७८.२१ ॥
これは為すべきでないと考え、私は自分を捨てない。これより罪深い別の生に堕ちぬように。
12.178.22
मध्ये वै पापयोनीनां सृगालीयामहं गतः ।
पापीयस्यो बहुतरा इतोऽन्याः पापयोनयः ॥ १२.१७८.२२ ॥
罪深い生の中で私は山犬の生に落ちた。これよりもさらに罪深い別の生も数多くある。
12.178.23
जात्यैवैके सुखितराः सन्त्यन्ये भृशदुःखिताः ।
नैकान्तं सुखमेवेह क्वचित्पश्यामि कस्यचित् ॥ १२.१७८.२३ ॥
生まれつき幸せな者もいれば、ひどく苦しむ者もいる。この世では、誰にも完全な幸福は見たことがない。
12.178.24
मनुष्या ह्याढ्यतां प्राप्य राज्यमिच्छन्त्यनन्तरम् ।
राज्याद्देवत्वमिच्छन्ति देवत्वादिन्द्रतामपि ॥ १२.१७८.२४ ॥
人は富を得ると、次に王権を望む。王権から神性を望み、神性からはインドラの地位さえ望む。
12.178.25
भवेस्त्वं यद्यपि त्वाढ्यो न राजा न च दैवतम् ।
देवत्वं प्राप्य चेन्द्रत्वं नैव तुष्येस्तथा सति ॥ १२.१७८.२५ ॥
たとえお前が富者であっても、王でも神でもなく、神性とインドラの位を得ても、お前は満足しないだろう。
12.178.26
न तृप्तिः प्रियलाभेऽस्ति तृष्णा नाद्भिः प्रशाम्यति ।
संप्रज्वलति सा भूयः समिद्भिरिव पावकः ॥ १२.१७८.२६ ॥
愛しいものを得ても満足はなく、渇愛は水では鎮まらない。火が薪によって再び燃え上がるように、それはまた燃え上がる。
12.178.27
अस्त्येव त्वयि शोकोऽपि हर्षश्चापि तथा त्वयि ।
सुखदुःखे तथा चोभे तत्र का परिदेवना ॥ १२.१७८.२७ ॥
お前の中には悲しみもあり、喜びもある。楽と苦の両方がお前の中にある。そこに嘆きがあるのはなぜか。
12.178.28
परिच्छिद्यैव कामानां सर्वेषां चैव कर्मणाम् ।
मूलं बुद्धीन्द्रियग्रामं शकुन्तानिव पञ्जरे ॥ १२.१७८.२८ ॥
あらゆる欲望とあらゆる行為の根は、知性と感覚器官の群れである。鳥を籠から放つように、それらを完全に断ち切れ。
12.178.29
न द्वितीयस्य शिरसश्छेदनं विद्यते क्वचित् ।
न च पाणेस्तृतीयस्य यन्नास्ति न ततो भयम् ॥ १२.१७८.२९ ॥
二つ目の頭が切られることはどこにもなく、三つ目の手もない。存在しないものから恐れは生じない。
12.178.30
न खल्वप्यरसज्ञस्य कामः क्वचन जायते ।
संस्पर्शाद्दर्शनाद्वापि श्रवणाद्वापि जायते ॥ १२.१७८.३० ॥
まことに、味を知らぬ者には、どこにも欲望は生じない。触れることから、見ることから、あるいは聞くことからも、それは生じる。
12.178.31
न त्वं स्मरसि वारुण्या लट्वाकानां च पक्षिणाम् ।
ताभ्यां चाभ्यधिको भक्ष्यो न कश्चिद्विद्यते क्वचित् ॥ १२.१७८.३१ ॥
お前はヴァールニー酒とラトヴァーカの鳥を覚えていないのか。その二つにまさる食べ物はどこにもない。
12.178.32
यानि चान्यानि भूतेषु भक्ष्यभोज्यानि काश्यप ।
येषामभुक्तपूर्वाणि तेषामस्मृतिरेव ते ॥ १२.१७८.३२ ॥
カーシュヤパよ、生き物たちの中にある、お前がかつて口にしたことのない他の食べ物や飲み物について、お前はそれを思い出すことさえない。
12.178.33
अप्राशनमसंस्पर्शमसंदर्शनमेव च ।
पुरुषस्यैष नियमो मन्ये श्रेयो न संशयः ॥ १२.१७८.३३ ॥
食べないこと、触れないこと、見ないこと——これこそが人の戒めだと私は思う。それはより良いことで、疑いはない。
12.178.34
पाणिमन्तो बलवन्तो धनवन्तो न संशयः ।
मनुष्या मानुषैरेव दासत्वमुपपादिताः ॥ १२.१७८.३४ ॥
手があり、力があり、富を持つ人々——それは疑いない——が、人間自身によって奴隷の身分に落とされたのだ。
12.178.35
वधबन्धपरिक्लेशैः क्लिश्यन्ते च पुनः पुनः ।
ते खल्वपि रमन्ते च मोदन्ते च हसन्ति च ॥ १२.१७८.३५ ॥
殺戮や束縛、苦悩によって、彼らは幾度も苦しめられる。それでも彼らは楽しみ、喜び、そして笑いさえするのだ。
12.178.36
अपरे बाहुबलिनः कृतविद्या मनस्विनः ।
जुगुप्सितां च कृपणां पापवृत्तिमुपासते ॥ १२.१७८.३६ ॥
他の者たちは、腕力に優れ、学を修め、志も高いのに、忌むべき、哀れで罪深い生き方に身を置いている。
12.178.37
उत्सहन्ते च ते वृत्तिमन्यामप्युपसेवितुम् ।
स्वकर्मणा तु नियतं भवितव्यं तु तत्तथा ॥ १२.१७८.३७ ॥
彼らは別の生業に就くこともできる。しかし自らの本分こそが定められているべきであり、そのようにあるべきなのだ。
12.178.38
न पुल्कसो न चण्डाल आत्मानं त्यक्तुमिच्छति ।
तया तुष्टः स्वया योन्या मायां पश्यस्व यादृशीम् ॥ १२.१७८.३८ ॥
プルカサも、チャンダーラも、自分を捨てることを望まない。自らの生まれに満足して見よ、これがどれほどの幻であるかを。
12.178.39
दृष्ट्वा कुणीन्पक्षहतान्मनुष्यानामयाविनः ।
सुसंपूर्णः स्वया योन्या लब्धलाभोसि काश्यप ॥ १२.१७८.३९ ॥
手足の不自由な者や半身不随の者、病のない人々を見て、カーシャパよ、お前は自らの生まれにおいて完全であり、利益を得ているのだ。
12.178.40
यदि ब्राह्मणदेहस्ते निरातङ्को निरामयः ।
अङ्गानि च समग्राणि न च लोकेषु धिक्कृतः ॥ १२.१७८.४० ॥
お前のバラモンの身が恐れもなく病もなく、手足が完全で、世の人々に蔑まれていないのなら、
12.178.41
न केनचित्प्रवादेन सत्येनैवापहारिणा ।
धर्मायोत्तिष्ठ विप्रर्षे नात्मानं त्यक्तुमर्हसि ॥ १२.१७८.४१ ॥
何らかの口実によってではなく、罪を取り除く真実によって、ブラーフマナの聖仙よ、ダルマのために立ち上がれ。お前は自分を捨てるべきではない。
12.178.42
यदि ब्रह्मञ्शृणोष्येतच्छ्रद्दधासि च मे वचः ।
वेदोक्तस्यैव धर्मस्य फलं मुख्यमवाप्स्यसि ॥ १२.१७८.४२ ॥
ブラーフマナよ、もしお前がこれを聞き、私の言葉を信じるならば、ヴェーダに説かれたダルマの最高の果報を得るであろう。
12.178.43
स्वाध्यायमग्निसंस्कारमप्रमत्तोऽनुपालय ।
सत्यं दमं च दानं च स्पर्धिष्ठा मा च केनचित् ॥ १२.१७८.४३ ॥
ヴェーダの学習と聖火の儀礼を怠りなく守りなさい。真実、自制、布施を堅く保ち、誰とも競ってはならない。
12.178.44
ये केचन स्वध्ययनाः प्राप्ता यजनयाजनम् ।
कथं ते चानुशोचेयुर्ध्यायेयुर्वाऽप्यशोभनम् ॥ १२.१७८.४४ ॥
ヴェーダの学習に励み、自ら祭祀を行い、また他人の祭官となる功徳を得た人々が、どうして嘆いたり不吉なことを思い巡らせたりするだろうか。
12.178.45
इच्छन्तस्ते विहाराय सुखं महदवाप्नुयुः ।
येऽनुजाताः सुनक्षत्रे सुतिथौ सुमुहूर्तके।
यज्ञदानप्रजेहायां यतन्ते शक्तिपूर्वकम् ॥ १२.१७८.४५ ॥
吉なる星宿、吉なる日、吉なる時刻に生まれ、祭祀・布施・子孫のために力の限り努める者は、楽しみを望みながら大いなる幸福を得るであろう。
12.178.46
नक्षत्रेष्वासुरेष्वन्ये दुस्तिथौ दुर्मुहूर्तजाः ।
सम्पतन्त्यासुरीं योनिं यज्ञप्रसववर्जिताः ॥ १२.१७८.४६ ॥
阿修羅の星宿に、凶なる日と凶なる時刻に生まれ、祭祀の果を欠く者たちは、阿修羅の胎に堕ちる。
12.178.47
अहमासं पण्डितको हैतुको वेदनिन्दकः ।
आन्वीक्षिकीं तर्कविद्यामनुरक्तो निरर्थिकाम् ॥ १२.१७८.४७ ॥
私は自ら学者を気取り、詭弁を弄し、ヴェーダを誹謗し、無益な論理学と詭弁の術に執着していた。
12.178.48
हेतुवादान्प्रवदिता वक्ता संसत्सु हेतुमत् ।
आक्रोष्टा चातिवक्ता च ब्रह्मवाक्येषु च द्विजान् ॥ १२.१७८.४८ ॥
集会では理屈を弄して論ずる弁士であり、ブラーフマナの言葉について二生者を罵り、また饒舌であった。
12.178.49
नास्तिकः सर्वशङ्की च मूर्खः पण्डितमानिकः ।
तस्येयं फलनिर्वृत्तिः सृगालत्वं मम द्विज ॥ १२.१७८.४९ ॥
無神論者、何事にも疑う者、愚かで自ら学者と思う者——その果報がこれである。ドヴィジャよ、私は山犬となったのだ。
12.178.50
अपि जातु तथा तत्स्यादहोरात्रशतैरपि ।
यदहं मानुषीं योनिं सृगालः प्राप्नुयां पुनः ॥ १२.१७८.५० ॥
何百もの昼と夜が過ぎたとしても、私が山犬の身から再び人間の生を得ることなど、あり得るだろうか。
12.178.51
संतुष्टश्चाप्रमत्तश्च यज्ञदानतपोरतः ।
ज्ञेयं ज्ञाता भवेयं वै वर्ज्यं वर्जयिता तथा ॥ १२.१७८.५१ ॥
満ち足りて怠らず、供犠・布施・苦行に専念し、知るべきものを知り、退けるべきものを退ける者に私はならねばならない。
12.178.52
ततः स मुनिरुत्थाय काश्यपस्तमुवाच ह ।
अहो बतामि कुशलो बुद्धिमांश्चेति विस्मितः ॥ १२.१७८.५२ ॥
するとカーシャパ仙は立ち上がり、驚いて彼に言った。「ああ、まことに私は巧みで賢いのだ。」
12.178.53
समवैक्षत तं विप्रो ज्ञानदीर्घेण चक्षुषा ।
ददर्श चैनं देवानां देवमिन्द्रं शचीपतिम् ॥ १२.१७८.५३ ॥
そのバラモンは知恵の長い眼で彼を見つめ、神々の神、シャチーの夫インドラを見た。
12.178.54
ततः संपूजयामास काश्यपो हरिवाहनम् ।
अनुज्ञातस्तु तेनाथ प्रविवेश स्वमालयम् ॥ १२.१७८.५४ ॥
それからカーシャパは、栗色の駿馬を駆る者インドラを丁重に敬った。許しを得て、彼は自らの住処へと入っていった。