Mahābhārata · Adhyāya 12.18
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.18.1
तूष्णींभूतं तु राजानं पुनरेवार्जुनोऽब्रवीत् ।
संतप्तः शोकदुःखाभ्यां राजवाक्शल्यपीडितः ॥ १२.१८.१ ॥
Viendo al rey en silencio, Arjuna volvió a hablar, atormentado por la aflicción y el dolor, herido por la flecha de las palabras del rey.
12.18.2
कथयन्ति पुरावृत्तमितिहासमिमं जनाः ।
विदेहराज्ञः संवादं भार्यया सह भारत ॥ १२.१८.२ ॥
La gente cuenta este antiguo relato, esta leyenda: el diálogo del rey de Videha con su esposa, oh Bhārata.
12.18.3
उत्सृज्य राज्यं भिक्षार्थं कृतबुद्धिं नरेश्वरम् ।
विदेहराजमहीषी दुःखिता प्रत्यभाषत ॥ १२.१८.३ ॥
La reina principal del rey de Videha, afligida, respondió al señor de los hombres que había abandonado el reino y resuelto vivir de limosna.
12.18.4
धनान्यपत्यं मित्राणि रत्नानि विविधानि च ।
पन्थानं पावनं हित्वा जनको मौढ्यमास्थितः ॥ १२.१८.४ ॥
Habiendo abandonado riquezas, descendencia, amigos y diversas joyas, y el camino puro, Janaka se ha entregado a la necedad.
12.18.5
तं ददर्श प्रिया भार्या भैक्षवृत्तिमकिंचनम् ।
धानामुष्टिमुपासीनं निरीहं गतमत्सरम् ॥ १२.१८.५ ॥
Su amada esposa lo vio: viviendo de limosna, sin posesiones, sentado junto a un puñado de grano tostado, libre de deseo y de envidia.
12.18.6
तमुवाच समामत्य भर्तारमकुतोभयम् ।
क्रुद्धा मनस्विनी भार्या विविक्ते हेतुमद्वचः ॥ १२.१८.६ ॥
Acercándose a su esposo, que no conocía el miedo, la esposa, enojada y de espíritu elevado, le habló a solas con palabras razonadas.
12.18.7
कथमुत्सृज्य राज्यं स्वं धनधान्यसमन्वितम् ।
कापालीं वृत्तिमास्थाय धान्यमुष्टिमुपाससे ॥ १२.१८.७ ॥
¿Cómo, habiendo abandonado tu propio reino, rico en riquezas y granos, has adoptado el modo de vida del mendigo kāpālī y vives de un puñado de grano?
12.18.8
प्रतिज्ञा तेऽन्यथा राजन्विचेष्टा चान्यथा तव ।
यद्राज्यं महदुत्सृज्य स्वल्पे लुभ्यसि पार्थिव ॥ १२.१८.८ ॥
Tu voto, oh rey, es una cosa, y tu conducta otra. Oh gobernante de la tierra, habiendo abandonado un gran reino, te diriges con avidez a una cosa pequeña.
12.18.9
नैतेनातिथयो राजन्देवर्षिपितरस्तथा ।
अद्य शक्यास्त्वया भर्तुं मोघस्तेऽयं परिश्रमः ॥ १२.१८.९ ॥
Con esto, oh rey, hoy no puedes sustentar a los huéspedes, a los dioses, a los sabios ni a los antepasados. Tu esfuerzo es vano.
12.18.10
देवतातिथिभिश्चैव पितृभिश्चैव पार्थिव ।
सर्वैरेतैः परित्यक्तः परिव्रजसि निष्क्रियः ॥ १२.१८.१० ॥
Oh gobernante de la tierra, has sido abandonado por todos estos: los dioses, los huéspedes y los antepasados. Inactivo, vagas como un renunciante.
12.18.11
यस्त्वं त्रैविद्यवृद्धानां ब्राह्मणानां सहस्रशः ।
भर्ता भूत्वा च लोकस्य सोऽद्यान्यैर्भूतिमिच्छसि ॥ १२.१८.११ ॥
Tú, que fuiste sostén de miles de brahmanes ancianos versados en los tres Vedas y protector del mundo, hoy deseas la prosperidad de otros.
12.18.12
श्रियं हित्वा प्रदीप्तां त्वं श्ववत्संप्रति वीक्ष्यसे ।
अपुत्रा जननी तेऽद्य कौसल्या चापतिस्त्वया ॥ १२.१८.१२ ॥
Habiendo abandonado la gloria real que resplandecía, ahora miras a tu alrededor como un perro. Hoy tu madre Kauśalyā está sin hijo, y por tu causa también sin esposo.
12.18.13
आश्रिता धर्मकामास्त्वां क्षत्रियाः पर्युपासते ।
त्वदाशामभिकाङ्क्षन्तः कृपणाः फलहेतुकाः ॥ १२.१८.१३ ॥
Los kṣatriyas que desean el dharma dependen de ti y te sirven. Aquellos desdichados que esperan en ti y buscan su recompensa aguardan por ti.
12.18.14
तांश्च त्वं विफलान्कृत्वा कं नु लोकं गमिष्यसि ।
राजन्संशयिते मोक्षे परतन्त्रेषु देहिषु ॥ १२.१८.१४ ॥
Y habiéndolos dejado sin fruto, ¿a qué mundo irás? Oh rey, la liberación es dudosa, y los seres encarnados están sujetos a otros.
12.18.15
नैव तेऽस्ति परो लोको नापरः पापकर्मणः ।
धर्म्यान्दारान्परित्यज्य यस्त्वमिच्छसि जीवितुम् ॥ १२.१८.१५ ॥
Para ti, que obras el mal, no hay ni un mundo superior ni uno inferior. Habiendo abandonado a tus esposas conforme al dharma, deseas vivir.
12.18.16
स्रजो गन्धानलंकारान्वासांसि विविधानि च ।
किमर्थमभिसंत्यज्य परिव्रजसि निष्क्रियः ॥ १२.१८.१६ ॥
Habiendo abandonado por completo guirnaldas, perfumes, adornos y vestidos de toda clase, ¿con qué fin vagas inactivo como un renunciante?
12.18.17
निपानं सर्वभूतानां भूत्वा त्वं पावनं महत ।
आढ्यो वनस्पतिर्भूत्वा सोन्यांस्त्वं पर्युपाससे ॥ १२.१८.१७ ॥
Habiéndote convertido en abrevadero de todos los seres, gran purificador y árbol rico en frutos, sirves a los demás.
12.18.18
खादन्ति हस्तिनं न्यासे क्रव्यादा बहवोऽप्युत ।
बहवः कृमयश्चैव किं पुनस्त्वामनर्थकम् ॥ १२.१८.१८ ॥
Muchas criaturas carnívoras devoran incluso a un elefante en el cuerpo, y también muchos gusanos. ¡Cuánto más te devorarán a ti, que eres inútil!
12.18.19
य इमां कुण्डिकां भिन्द्यान्त्रिविष्टब्धं च यो हरेत् ।
वासश्चापि हरेत्तस्मिन्कथं ते मानसं भवेत् ॥ १२.१८.१९ ॥
¿Qué sentiría tu mente hacia quien rompe esta vasija, roba lo que estaba oculto y le quita también la ropa?
12.18.20
यस्त्वं सर्वं समुत्सृज्य धानामुष्टिमनुग्रहः ।
यदनेन कृतं सर्वं किमिदं मम दीयते ॥ १२.१८.२० ॥
Tú, habiéndolo abandonado todo, mostraste favor por un puñado de grano. Junto con todo lo que este hombre ha hecho, ¿por qué se me da esto a mí?
12.18.21
धानामुष्टेरिहार्थश्चेत्प्रतिज्ञा ते विनश्यति ।
का वाऽहं तव को मे त्वं कश्च ते मय्यनुग्रहः ॥ १२.१८.२१ ॥
Si aquí hay algún propósito en un puñado de grano, tu voto se destruye. ¿Quién soy yo para ti, quién eres tú para mí, y cuál es tu favor hacia mí?
12.18.22
प्रशाधि पृथिवीं राजन्यत्र तेऽनुग्रहो भवेत् ।
प्रासादे शयनं यानं वासांस्याभरणानि च ॥ १२.१८.२२ ॥
Oh rey, gobierna la tierra, donde esté tu placer: un lecho en un palacio, vehículos, vestidos y adornos.
12.18.23
श्रियां निराशैरधनेस्त्यक्तमित्रैरकिंचनैः ।
सौखिकैः संभृतो योऽर्थः स संत्यजति किंनु तं ॥ १२.१८.२३ ॥
La riqueza acumulada por los amantes del placer la abandonan incluso los que no desean prosperidad, los pobres, los que han dejado a sus amigos y los que nada poseen; ¿quién, entonces, no la abandonaría?
12.18.24
योऽत्यन्तं प्रतिगृह्णीयाद्यश्च दद्यात्सदैव हि ।
तयोस्त्वमन्तरं विद्धि श्रेयांस्ताभ्यां क उच्यते ॥ १२.१८.२४ ॥
Conoce la diferencia entre quien recibe sin cesar en exceso y quien siempre da: ¿cuál de estos dos se dice que es el mejor?
12.18.25
सदैव याचमानेषु तथा दम्भान्वितेषु च ।
एतेषु दक्षिणा दत्ता दावाग्राविव दुर्हुतम् ॥ १२.१८.२५ ॥
La ofrenda de dakṣiṇā dada siempre a los mendigos y asimismo a los llenos de hipocresía es como una ofrenda mal hecha vertida en un incendio de bosque.
12.18.26
जातवेदा यथा राजन्नादग्ध्वैवोपशाम्यति ।
सदैव याचमानो वै तथा शाम्यति न द्विजः ॥ १२.१८.२६ ॥
Oh rey, así como el fuego se apaga sin quemar, así el dvija que siempre mendiga nunca se aquieta.
12.18.27
सतां वै ददतोऽन्नं च लोकेऽस्मिन्प्रकृतिर्ध्रुवा ।
न चेद्राजा भवेद्दाता कुतः स्युर्मोक्षकाङ्क्षिणः ॥ १२.१८.२७ ॥
En este mundo, es naturaleza fija de los buenos dar alimento. Si el rey no fuera un dador, ¿de dónde vendrían los que buscan la liberación?
12.18.28
अन्नाद्गृहस्था लोकेऽस्मिन्भिक्षवस्तत एव च ।
अन्नात्प्राणः प्रभवति अन्नदः प्राणदो भवेत् ॥ १२.१८.२८ ॥
En este mundo los cabezas de familia viven del alimento, y también los mendicantes. El soplo vital surge del alimento; quien da alimento se convierte en dador de vida.
12.18.29
गृहस्थेभ्योऽपि निर्मुक्ता गृहस्थानेव संश्रिताः ।
प्रभवं च प्रतिष्ठां च दान्ता विन्दन्त आसते ॥ १२.१८.२९ ॥
Aunque liberados de los cabezas de familia, siguen dependiendo de ellos; los de dominio propio obtienen de ellos su origen y sustento, y así permanecen.
12.18.30
त्यागान्न भिक्षुकं विन्द्यान्न मौढ्यान्न च याचनात् ।
ऋजुस्तु योऽर्थं त्यजति तं मुक्तं विद्धि भिक्षुकम् ॥ १२.१८.३० ॥
No se debe reconocer a un mendicante por la renuncia, ni por el engaño, ni por la mendicidad; conócelo como el mendicante liberado que, con rectitud, renuncia a la riqueza.
12.18.31
असक्तः शक्तवद्गच्छन्निः सङ्गो मुक्तबन्धनः ।
समः शत्रौ च मित्रे च स वै मुक्तो महीपते ॥ १२.१८.३१ ॥
Quien, sin apego, avanza según su fuerza, libre de compañía y liberado de ataduras, igual hacia enemigo y amigo, ese verdaderamente está liberado, oh señor de la tierra.
12.18.32
परिव्रजन्ति दानार्थं मुण्डाः काषायवाससः ।
सिता बहुविधैः पाशैः संचिन्वन्तो वृथामिषम् ॥ १२.१८.३२ ॥
Los de cabeza rapada vestidos de ocre andan mendigando para recibir dádivas; atados por muchas clases de lazos, acumulan presa inútil.
12.18.33
त्रयीं च नामवार्तां च त्यक्त्वा पुत्रान्व्रजन्ति ये ।
त्रिविष्टब्धं च वासश्च प्रतिगृह्णन्त्यबुद्धयः ॥ १२.१८.३३ ॥
Quienes, abandonando las tres Vedas y la conversación de nombre y linaje, se marchan dejando a sus hijos, y los necios que aceptan una vestidura sostenida de tres modos.
12.18.34
अनिष्कषाये काषायमीहार्थमिति विद्धि तम् ।
धर्मध्वजानां मुण्डानां वृत्त्यर्थमिति मे मतिः ॥ १२.१८.३४ ॥
Sabe que el vestido de ocre de quien no ha purificado su mente es por ganancia; para los de cabeza rapada que enarbolan el estandarte del dharma, es, según mi parecer, para su sustento.
12.18.35
काषायैरजिनैश्चीरैर्नग्नान्मुण्डाञ्जटाधरान् ।
बिभ्रत्साधून्महाराज जय लोकाञ्जितेन्द्रियः ॥ १२.१८.३५ ॥
Sosteniendo a los santos desnudos, de cabeza rapada y cabello enmarañado, vestidos de ocre, piel de antílope y corteza, oh gran rey, con los sentidos conquistados, conquista los mundos.
12.18.36
अग्न्याधेयानि गुर्वर्थं क्रतूनपि सुदक्षिणान् ।
ददात्यहरहः पूर्वं को नु धर्मरतस्ततः ॥ १२.१८.३६ ॥
¿Quién, deleitado en el dharma, da día tras día, primero, por el maestro, los establecimientos del fuego y los sacrificios con generosos honorarios?
12.18.37
तत्त्वज्ञो जनको राजा लोकेऽस्मिन्निति गीयते ।
सोऽप्यासीन्मोहसंपन्नो मा मोहवशमन्वगाः ॥ १२.१८.३७ ॥
El rey Janaka, conocedor de la verdad, es celebrado en este mundo. Sin embargo, también él estuvo dominado por la ilusión; no caigas bajo el poder de la ilusión.
12.18.38
एवं धर्ममनुक्रान्ता सदा दानतपः पराः ।
आनृशंस्यगुणोपेताः कामक्रोधविवर्जिताः ॥ १२.१८.३८ ॥
Quienes así han seguido el dharma, siempre entregados a la generosidad y la austeridad, dotados de la cualidad de la no crueldad y libres de deseo e ira.
12.18.39
प्रजानां पालने युक्ता दममुत्तममास्थिताः ।
इष्ट्वा लोकानवाप्स्यामो गुरुवृद्धोपचायिनः ॥ १२.१८.३९ ॥
Dedicados a proteger a los súbditos, sosteniendo el supremo dominio de sí, sirviendo a maestros y ancianos, alcanzaremos los mundos mediante el sacrificio.
12.18.40
देवतातिथिभूतानां निर्वपन्तो यथाविधि ।
स्थानमिष्टमवाप्स्यामो ब्रह्मण्याः सत्यवादिनः ॥ १२.१८.४० ॥
Ofreciendo según la norma a los dioses, a los huéspedes y a todos los seres, devotos de los brahmanes y veraces, alcanzaremos el lugar deseado.