മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.18
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.18.1
तूष्णींभूतं तु राजानं पुनरेवार्जुनोऽब्रवीत् ।
संतप्तः शोकदुःखाभ्यां राजवाक्शल्यपीडितः ॥ १२.१८.१ ॥
രാജാവ് മൗനമായിരിക്കുന്നത് കണ്ട് അർജുനൻ വീണ്ടും സംസാരിച്ചു. ദുഃഖവും വേദനയും കൊണ്ട് വെന്തുരുകി, രാജാവിന്റെ വാക്കാകുന്ന അമ്പിനാൽ മുറിവേറ്റവനായി.
12.18.2
कथयन्ति पुरावृत्तमितिहासमिमं जनाः ।
विदेहराज्ञः संवादं भार्यया सह भारत ॥ १२.१८.२ ॥
ഭാരതാ, പുരാതനമായ ഈ വൃത്താന്തവും ഈ ഇതിഹാസവും ജനങ്ങൾ പറയുന്നു — വിദേഹരാജാവും ഭാര്യയും തമ്മിലുള്ള സംവാദം.
12.18.3
उत्सृज्य राज्यं भिक्षार्थं कृतबुद्धिं नरेश्वरम् ।
विदेहराजमहीषी दुःखिता प्रत्यभाषत ॥ १२.१८.३ ॥
രാജ്യം ഉപേക്ഷിച്ച് ഭിക്ഷയ്ക്കായി തീരുമാനിച്ച നരേശ്വരനോട് വിദേഹരാജ്ഞി ദുഃഖത്തോടെ മറുപടി പറഞ്ഞു.
12.18.4
धनान्यपत्यं मित्राणि रत्नानि विविधानि च ।
पन्थानं पावनं हित्वा जनको मौढ्यमास्थितः ॥ १२.१८.४ ॥
ധനം, സന്തതി, മിത്രങ്ങൾ, വിവിധ രത്നങ്ങൾ — ഇവയും പവിത്രമായ മാർഗ്ഗവും ഉപേക്ഷിച്ച് ജനകൻ മൗഢ്യം സ്വീകരിച്ചു.
12.18.5
तं ददर्श प्रिया भार्या भैक्षवृत्तिमकिंचनम् ।
धानामुष्टिमुपासीनं निरीहं गतमत्सरम् ॥ १२.१८.५ ॥
അവനെ പ്രിയഭാര്യ കണ്ടു — ഭിക്ഷകൊണ്ടു ജീവിക്കുന്നവനായി, നിർധനനായി, വറുത്ത ധാന്യമുഷ്ടിയുടെ അരികിലിരിക്കുന്നവനായി, ആഗ്രഹമില്ലാത്തവനായി, അസൂയയില്ലാത്തവനായി.
12.18.6
तमुवाच समामत्य भर्तारमकुतोभयम् ।
क्रुद्धा मनस्विनी भार्या विविक्ते हेतुमद्वचः ॥ १२.१८.६ ॥
നിർഭയനായ ഭർത്താവിനെ സമീപിച്ച്, കോപിതയും മനസ്വിനിയുമായ ഭാര്യ ഏകാന്തത്തിൽ യുക്തിയുള്ള വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
12.18.7
कथमुत्सृज्य राज्यं स्वं धनधान्यसमन्वितम् ।
कापालीं वृत्तिमास्थाय धान्यमुष्टिमुपाससे ॥ १२.१८.७ ॥
ധനധാന്യസമൃദ്ധമായ നിന്റെ സ്വന്തം രാജ്യം എങ്ങനെ ഉപേക്ഷിച്ച്, കാപാലിക വൃത്തി സ്വീകരിച്ച്, ഒരു പിടി ധാന്യം കൊണ്ട് നീ ജീവിക്കുന്നു?
12.18.8
प्रतिज्ञा तेऽन्यथा राजन्विचेष्टा चान्यथा तव ।
यद्राज्यं महदुत्सृज्य स्वल्पे लुभ्यसि पार्थिव ॥ १२.१८.८ ॥
രാജാവേ, നിന്റെ പ്രതിജ്ഞ മറ്റൊന്നും, നിന്റെ പ്രവർത്തി മറ്റൊന്നും ആകുന്നു. പാർഥിവാ, മഹത്തായ രാജ്യം ഉപേക്ഷിച്ച് ചെറിയതിൽ നീ മോഹിക്കുന്നു.
12.18.9
नैतेनातिथयो राजन्देवर्षिपितरस्तथा ।
अद्य शक्यास्त्वया भर्तुं मोघस्तेऽयं परिश्रमः ॥ १२.१८.९ ॥
രാജാവേ, ഇതുകൊണ്ട് അതിഥികളെയും, ദേവന്മാരെയും, ഋഷികളെയും, പിതൃക്കളെയും ഇന്ന് നിനക്ക് പോഷിപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ല. നിന്റെ ഈ പരിശ്രമം വ്യർത്ഥമാണ്.
12.18.10
देवतातिथिभिश्चैव पितृभिश्चैव पार्थिव ।
सर्वैरेतैः परित्यक्तः परिव्रजसि निष्क्रियः ॥ १२.१८.१० ॥
പാർഥിവാ, ദേവന്മാർ, അതിഥികൾ, പിതൃക്കൾ ഇവരെല്ലാവരാലും നീ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടവനാണ്. നിഷ്ക്രിയനായി പരിവ്രാജകനായി നീ അലയുന്നു.
12.18.11
यस्त्वं त्रैविद्यवृद्धानां ब्राह्मणानां सहस्रशः ।
भर्ता भूत्वा च लोकस्य सोऽद्यान्यैर्भूतिमिच्छसि ॥ १२.१८.११ ॥
ത്രിവേദജ്ഞരായ വൃദ്ധബ്രാഹ്മണരായ ആയിരക്കണക്കിന് പേരുടെ പോഷകനും ലോകത്തിന്റെ രക്ഷകനുമായിരുന്ന നീ, ഇന്ന് മറ്റുള്ളവരിൽ നിന്ന് ഐശ്വര്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
12.18.12
श्रियं हित्वा प्रदीप्तां त्वं श्ववत्संप्रति वीक्ष्यसे ।
अपुत्रा जननी तेऽद्य कौसल्या चापतिस्त्वया ॥ १२.१८.१२ ॥
പ്രകാശിക്കുന്ന രാജലക്ഷ്മിയെ ഉപേക്ഷിച്ച് ഇപ്പോൾ നീ നായയെപ്പോലെ ചുറ്റും നോക്കുന്നു. ഇന്ന് നിന്റെ മാതാവ് കൗസല്യ പുത്രനില്ലാത്തവളും, നിന്നാൽ ഭർത്താവില്ലാത്തവളുമായിരിക്കുന്നു.
12.18.13
आश्रिता धर्मकामास्त्वां क्षत्रियाः पर्युपासते ।
त्वदाशामभिकाङ्क्षन्तः कृपणाः फलहेतुकाः ॥ १२.१८.१३ ॥
ധർമ്മം ആഗ്രഹിക്കുന്ന ക്ഷത്രിയർ നിന്നെ ആശ്രയിച്ച് നിന്നെ ഉപാസിക്കുന്നു. നിന്നിൽ പ്രതീക്ഷ വച്ച്, ഫലം ആഗ്രഹിക്കുന്ന ആ ദീനർ നിന്നെത്തന്നെ കാത്തിരിക്കുന്നു.
12.18.14
तांश्च त्वं विफलान्कृत्वा कं नु लोकं गमिष्यसि ।
राजन्संशयिते मोक्षे परतन्त्रेषु देहिषु ॥ १२.१८.१४ ॥
അവരെ നിഷ്ഫലരാക്കി നീ ഏത് ലോകത്തേക്കാണ് പോകുക? രാജാവേ, മോക്ഷം സംശയാസ്പദമാണ്; ദേഹികൾ പരാധീനരാണ്.
12.18.15
नैव तेऽस्ति परो लोको नापरः पापकर्मणः ।
धर्म्यान्दारान्परित्यज्य यस्त्वमिच्छसि जीवितुम् ॥ १२.१८.१५ ॥
പാപകർമ്മിയായ നിനക്ക് ഉന്നത ലോകമില്ല, അധമ ലോകവുമില്ല. ധർമ്മപത്നിമാരെ ഉപേക്ഷിച്ച് നീ ജീവിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
12.18.16
स्रजो गन्धानलंकारान्वासांसि विविधानि च ।
किमर्थमभिसंत्यज्य परिव्रजसि निष्क्रियः ॥ १२.१८.१६ ॥
മാലകൾ, സുഗന്ധങ്ങൾ, അലങ്കാരങ്ങൾ, വിവിധ വസ്ത്രങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം പൂർണ്ണമായി ഉപേക്ഷിച്ച് എന്തിനായി നീ നിഷ്ക്രിയനായി സന്യാസിയെപ്പോലെ അലയുന്നു?
12.18.17
निपानं सर्वभूतानां भूत्वा त्वं पावनं महत ।
आढ्यो वनस्पतिर्भूत्वा सोन्यांस्त्वं पर्युपाससे ॥ १२.१८.१७ ॥
സർവ്വജീവികൾക്കും ജലാശയമായും, മഹാ പവിത്രനായും, ഫലസമൃദ്ധമായ വൃക്ഷമായും നീ മറ്റുള്ളവരെ സേവിക്കുന്നു.
12.18.18
खादन्ति हस्तिनं न्यासे क्रव्यादा बहवोऽप्युत ।
बहवः कृमयश्चैव किं पुनस्त्वामनर्थकम् ॥ १२.१८.१८ ॥
ഈ ശരീരത്തിൽ പല മാംസഭോജികളും ആനയെപ്പോലും ഭക്ഷിക്കുന്നു, പല പുഴുക്കളും ഭക്ഷിക്കുന്നു. പിന്നെ നിരർത്ഥകനായ നിന്നെ അവ തിന്നാതിരിക്കുമോ?
12.18.19
य इमां कुण्डिकां भिन्द्यान्त्रिविष्टब्धं च यो हरेत् ।
वासश्चापि हरेत्तस्मिन्कथं ते मानसं भवेत् ॥ १२.१८.१९ ॥
ഈ കുണ്ഡികയെ ഉടയ്ക്കുന്നവനും, മറച്ചുവെച്ചത് അപഹരിക്കുന്നവനും, അവന്റെ വസ്ത്രവും എടുക്കുന്നവനും — അവനോട് നിന്റെ മനസ്സ് എങ്ങനെയിരിക്കും?
12.18.20
यस्त्वं सर्वं समुत्सृज्य धानामुष्टिमनुग्रहः ।
यदनेन कृतं सर्वं किमिदं मम दीयते ॥ १२.१८.२० ॥
നീ എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച് ഒരു പിടി നെല്ലിനോട് ദയ കാണിച്ചു — ഇവൻ ചെയ്തതെല്ലാം, ഇതെന്തിന് എനിക്ക് നൽകപ്പെടുന്നു?
12.18.21
धानामुष्टेरिहार्थश्चेत्प्रतिज्ञा ते विनश्यति ।
का वाऽहं तव को मे त्वं कश्च ते मय्यनुग्रहः ॥ १२.१८.२१ ॥
ഇവിടെ ഒരു പിടി നെല്ലിൽ പ്രയോജനമുണ്ടെങ്കിൽ, നിന്റെ പ്രതിജ്ഞ നശിക്കും. ഞാൻ നിനക്ക് ആരാണ്, നീ എനിക്ക് ആരാണ്, എന്നിൽ നിന്റെ അനുഗ്രഹം എന്താണ്?
12.18.22
प्रशाधि पृथिवीं राजन्यत्र तेऽनुग्रहो भवेत् ।
प्रासादे शयनं यानं वासांस्याभरणानि च ॥ १२.१८.२२ ॥
രാജാവേ, നിനക്ക് ആനന്ദം ലഭിക്കുന്നിടത്ത് ഭൂമി ഭരിക്കൂ — കൊട്ടാരത്തിൽ ശയ്യയും വാഹനവും വസ്ത്രവും ആഭരണങ്ങളും.
12.18.23
श्रियां निराशैरधनेस्त्यक्तमित्रैरकिंचनैः ।
सौखिकैः संभृतो योऽर्थः स संत्यजति किंनु तं ॥ १२.१८.२३ ॥
സമ്പത്തിൽ ആശയില്ലാത്തവരും, ദരിദ്രരും, സുഹൃത്തുക്കളെ ഉപേക്ഷിച്ചവരും, ഒന്നുമില്ലാത്തവരും — സുഖാസക്തർ ശേഖരിച്ച ധനം — അതിനെ ആരാണ് ഉപേക്ഷിക്കാത്തത്?
12.18.24
योऽत्यन्तं प्रतिगृह्णीयाद्यश्च दद्यात्सदैव हि ।
तयोस्त्वमन्तरं विद्धि श्रेयांस्ताभ्यां क उच्यते ॥ १२.१८.२४ ॥
എപ്പോഴും അധികം സ്വീകരിക്കുന്നവനും, എപ്പോഴും ദാനം ചെയ്യുന്നവനും — ഇരുവരുടെയും വ്യത്യാസം അറിയുക. ഇവരിൽ ആരാണ് ശ്രേഷ്ഠനെന്ന് പറയപ്പെടുന്നത്?
12.18.25
सदैव याचमानेषु तथा दम्भान्वितेषु च ।
एतेषु दक्षिणा दत्ता दावाग्राविव दुर्हुतम् ॥ १२.१८.२५ ॥
എപ്പോഴും യാചിക്കുന്നവർക്കും കപടഭാവമുള്ളവർക്കും നൽകുന്ന ദക്ഷിണ, കാട്ടുതീയിൽ തെറ്റായി അർപ്പിച്ച ആഹുതി പോലെയാണ്.
12.18.26
जातवेदा यथा राजन्नादग्ध्वैवोपशाम्यति ।
सदैव याचमानो वै तथा शाम्यति न द्विजः ॥ १२.१८.२६ ॥
രാജാവേ, അഗ്നി ദഹിപ്പിക്കാതെ തന്നെ അണയുന്നതുപോലെ, എപ്പോഴും യാചിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണൻ ശാന്തനാകുന്നില്ല.
12.18.27
सतां वै ददतोऽन्नं च लोकेऽस्मिन्प्रकृतिर्ध्रुवा ।
न चेद्राजा भवेद्दाता कुतः स्युर्मोक्षकाङ्क्षिणः ॥ १२.१८.२७ ॥
ഈ ലോകത്ത് സജ്ജനങ്ങൾ അന്നം ദാനം ചെയ്യുന്നത് സ്ഥിരമായ സ്വഭാവമാണ്. രാജാവ് ദാതാവല്ലെങ്കിൽ മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ എവിടെനിന്നുണ്ടാകും?
12.18.28
अन्नाद्गृहस्था लोकेऽस्मिन्भिक्षवस्तत एव च ।
अन्नात्प्राणः प्रभवति अन्नदः प्राणदो भवेत् ॥ १२.१८.२८ ॥
ഈ ലോകത്ത് ഗൃഹസ്ഥർ അന്നത്താൽ ജീവിക്കുന്നു; ഭിക്ഷുക്കളും അതുകൊണ്ടുതന്നെ. അന്നത്തിൽ നിന്ന് പ്രാണൻ ഉണ്ടാകുന്നു; അന്നദാതാവ് പ്രാണദാതാവാകുന്നു.
12.18.29
गृहस्थेभ्योऽपि निर्मुक्ता गृहस्थानेव संश्रिताः ।
प्रभवं च प्रतिष्ठां च दान्ता विन्दन्त आसते ॥ १२.१८.२९ ॥
ഗൃഹസ്ഥരിൽ നിന്ന് വിമുക്തരായാലും അവർ ഗൃഹസ്ഥരെത്തന്നെ ആശ്രയിക്കുന്നു. ദാന്തന്മാർ അവരിൽ നിന്നുതന്നെ ഉത്ഭവവും ആധാരവും നേടി നിലകൊള്ളുന്നു.
12.18.30
त्यागान्न भिक्षुकं विन्द्यान्न मौढ्यान्न च याचनात् ।
ऋजुस्तु योऽर्थं त्यजति तं मुक्तं विद्धि भिक्षुकम् ॥ १२.१८.३० ॥
ത്യാഗം കൊണ്ട് ഒരാളെ ഭിക്ഷുവായി അറിയരുത്; മൗഢ്യം കൊണ്ടും യാചന കൊണ്ടും അല്ല. ഋജുവായി ധനം ത്യജിക്കുന്നവനെയാണ് മുക്തനായ ഭിക്ഷുവായി അറിയേണ്ടത്.
12.18.31
असक्तः शक्तवद्गच्छन्निः सङ्गो मुक्तबन्धनः ।
समः शत्रौ च मित्रे च स वै मुक्तो महीपते ॥ १२.१८.३१ ॥
ആസക്തിയില്ലാതെ, തന്റെ ശക്തിക്കനുസരിച്ച് നടന്ന്, സംഗരഹിതനായി, ബന്ധങ്ങളിൽനിന്ന് മോചിതനായി, ശത്രുവിനോടും മിത്രത്തോടും സമഭാവം പുലർത്തുന്നവനാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ മുക്തൻ, ഹേ മഹീപതേ.
12.18.32
परिव्रजन्ति दानार्थं मुण्डाः काषायवाससः ।
सिता बहुविधैः पाशैः संचिन्वन्तो वृथामिषम् ॥ १२.१८.३२ ॥
മുണ്ഡിതശിരസ്കരും കാഷായവസ്ത്രധാരികളും ദാനത്തിനായി സഞ്ചരിക്കുന്നു; പലവിധ പാശങ്ങളാൽ ബന്ധിതരായി നിഷ്ഫലമായ ഇരയെ ശേഖരിക്കുന്നു.
12.18.33
त्रयीं च नामवार्तां च त्यक्त्वा पुत्रान्व्रजन्ति ये ।
त्रिविष्टब्धं च वासश्च प्रतिगृह्णन्त्यबुद्धयः ॥ १२.१८.३३ ॥
ത്രയീ (വേദങ്ങൾ), നാമകുലവാർത്തകൾ എന്നിവ ഉപേക്ഷിച്ച് പുത്രന്മാരെ വിട്ട് പോകുന്നവരും, അജ്ഞരായവർ മൂന്നുവിധമായി ധരിച്ച വസ്ത്രം സ്വീകരിക്കുന്നവരും.
12.18.34
अनिष्कषाये काषायमीहार्थमिति विद्धि तम् ।
धर्मध्वजानां मुण्डानां वृत्त्यर्थमिति मे मतिः ॥ १२.१८.३४ ॥
ശുദ്ധിയില്ലാത്തവന്റെ കാഷായം ലാഭത്തിനാണെന്ന് അറിയുക. ധർമ്മധ്വജം ഉയർത്തുന്ന മുണ്ഡിതരുടേത് ഉപജീവനത്തിനാണെന്നത് എന്റെ അഭിപ്രായം.
12.18.35
काषायैरजिनैश्चीरैर्नग्नान्मुण्डाञ्जटाधरान् ।
बिभ्रत्साधून्महाराज जय लोकाञ्जितेन्द्रियः ॥ १२.१८.३५ ॥
കാഷായം, മാൻതോൽ, വൽക്കലം ധരിച്ച നഗ്നരെയും മുണ്ഡിതരെയും ജടാധാരികളായ സാധുക്കളെയും പോഷിപ്പിച്ച്, ഹേ മഹാരാജാവേ, ഇന്ദ്രിയജയിയായി നീ ലോകങ്ങളെ ജയിക്കുക.
12.18.36
अग्न्याधेयानि गुर्वर्थं क्रतूनपि सुदक्षिणान् ।
ददात्यहरहः पूर्वं को नु धर्मरतस्ततः ॥ १२.१८.३६ ॥
ഗുരുവിനായി അഗ്ന്യാധേയങ്ങളും നല്ല ദക്ഷിണയോടുകൂടിയ യാഗങ്ങളും ദിനംപ്രതി മുമ്പേ നൽകുന്നവൻ ആരാണ്? ആ ധർമ്മരതൻ ആർ?
12.18.37
तत्त्वज्ञो जनको राजा लोकेऽस्मिन्निति गीयते ।
सोऽप्यासीन्मोहसंपन्नो मा मोहवशमन्वगाः ॥ १२.१८.३७ ॥
തത്ത്വജ്ഞനായ ജനക രാജാവ് ഈ ലോകത്തിൽ ഇങ്ങനെ പാടപ്പെടുന്നു. അവനും മോഹം നിറഞ്ഞവനായിരുന്നു; നീ മോഹത്തിന്റെ വശത്തേക്ക് പോകരുത്.
12.18.38
एवं धर्ममनुक्रान्ता सदा दानतपः पराः ।
आनृशंस्यगुणोपेताः कामक्रोधविवर्जिताः ॥ १२.१८.३८ ॥
ഇങ്ങനെ ധർമ്മത്തെ പിന്തുടർന്ന്, എപ്പോഴും ദാനത്തിലും തപസ്സിലും തല്പരരായി, കാരുണ്യഗുണമുള്ളവരും കാമക്രോധങ്ങളിൽ നിന്ന് മുക്തരുമായവർ.
12.18.39
प्रजानां पालने युक्ता दममुत्तममास्थिताः ।
इष्ट्वा लोकानवाप्स्यामो गुरुवृद्धोपचायिनः ॥ १२.१८.३९ ॥
പ്രജകളുടെ പാലനത്തിൽ മുഴുകി, ഉത്തമമായ ദമം സ്വീകരിച്ച്, ഗുരുക്കന്മാരെയും വൃദ്ധന്മാരെയും ശുശ്രൂഷിക്കുന്ന നാം യാഗം ചെയ്ത് ലോകങ്ങളെ പ്രാപിക്കും.
12.18.40
देवतातिथिभूतानां निर्वपन्तो यथाविधि ।
स्थानमिष्टमवाप्स्यामो ब्रह्मण्याः सत्यवादिनः ॥ १२.१८.४० ॥
ദേവന്മാർക്കും അതിഥികൾക്കും ജീവജാലങ്ങൾക്കും വിധിപ്രകാരം അർപ്പണം ചെയ്ത്, ബ്രാഹ്മണഭക്തരും സത്യവാദികളുമായ നാം ഇഷ്ടസ്ഥാനം പ്രാപിക്കും.