マハーバーラタ · 章 12.18
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.18.1
तूष्णींभूतं तु राजानं पुनरेवार्जुनोऽब्रवीत् ।
संतप्तः शोकदुःखाभ्यां राजवाक्शल्यपीडितः ॥ १२.१८.१ ॥
王が黙しているのを見て、アルジュナは再び語った。悲しみと苦しみに苛まれ、王の言葉という矢に傷つけられて。
12.18.2
कथयन्ति पुरावृत्तमितिहासमिमं जनाः ।
विदेहराज्ञः संवादं भार्यया सह भारत ॥ १२.१८.२ ॥
人々はこの古い出来事、この伝承を語る。ヴィデーハの王と妻との対話である、バラタよ。
12.18.3
उत्सृज्य राज्यं भिक्षार्थं कृतबुद्धिं नरेश्वरम् ।
विदेहराजमहीषी दुःखिता प्रत्यभाषत ॥ १२.१८.३ ॥
王国を捨て施しによって生きることを決めた王に、ヴィデーハの王妃は悲しみつつ答えた。
12.18.4
धनान्यपत्यं मित्राणि रत्नानि विविधानि च ।
पन्थानं पावनं हित्वा जनको मौढ्यमास्थितः ॥ १२.१८.४ ॥
富、子孫、友、さまざまな宝玉、そして清浄な道を捨てて、ジャナカは愚かさを身に着けてしまった。
12.18.5
तं ददर्श प्रिया भार्या भैक्षवृत्तिमकिंचनम् ।
धानामुष्टिमुपासीनं निरीहं गतमत्सरम् ॥ १२.१८.५ ॥
愛する妻は彼を見た。施しによって生き、無一物で、炒った穀物を一握り傍らに座し、欲なく、嫉妬もない彼を。
12.18.6
तमुवाच समामत्य भर्तारमकुतोभयम् ।
क्रुद्धा मनस्विनी भार्या विविक्ते हेतुमद्वचः ॥ १२.१८.६ ॥
恐れのない夫に近づき、怒りを抱いた気高い妻は、人目のないところで理にかなった言葉を語った。
12.18.7
कथमुत्सृज्य राज्यं स्वं धनधान्यसमन्वितम् ।
कापालीं वृत्तिमास्थाय धान्यमुष्टिमुपाससे ॥ १२.१८.७ ॥
富と穀物に満ちた自分の王国を捨て、カーパーリンの生き方を選び、ひと握りの穀物で暮らしているのはなぜか？
12.18.8
प्रतिज्ञा तेऽन्यथा राजन्विचेष्टा चान्यथा तव ।
यद्राज्यं महदुत्सृज्य स्वल्पे लुभ्यसि पार्थिव ॥ १२.१८.८ ॥
王よ、あなたの誓いは一つ、行いは別のものだ。大地の主よ、大いなる王国を捨てて、わずかなものに執着している。
12.18.9
नैतेनातिथयो राजन्देवर्षिपितरस्तथा ।
अद्य शक्यास्त्वया भर्तुं मोघस्तेऽयं परिश्रमः ॥ १२.१८.९ ॥
王よ、これによっては、今日あなたは客人、神々、聖仙、祖霊を養うことができない。あなたの努力は無益である。
12.18.10
देवतातिथिभिश्चैव पितृभिश्चैव पार्थिव ।
सर्वैरेतैः परित्यक्तः परिव्रजसि निष्क्रियः ॥ १२.१८.१० ॥
大地の主よ、あなたは神々、客人、祖霊、これらすべてに見捨てられた。無為のまま遊行者として彷徨っている。
12.18.11
यस्त्वं त्रैविद्यवृद्धानां ब्राह्मणानां सहस्रशः ।
भर्ता भूत्वा च लोकस्य सोऽद्यान्यैर्भूतिमिच्छसि ॥ १२.१८.११ ॥
三つのヴェーダに通じた年老いたバラモン数千人を養い、世界の守護者であったあなたが、今日は他人から繁栄を望んでいる。
12.18.12
श्रियं हित्वा प्रदीप्तां त्वं श्ववत्संप्रति वीक्ष्यसे ।
अपुत्रा जननी तेऽद्य कौसल्या चापतिस्त्वया ॥ १२.१८.१२ ॥
輝く王の栄光を捨てて、今あなたは犬のようにあたりを見回している。今日、母クシャリヤーは息子を失い、あなたのせいで夫も失ってしまった。
12.18.13
आश्रिता धर्मकामास्त्वां क्षत्रियाः पर्युपासते ।
त्वदाशामभिकाङ्क्षन्तः कृपणाः फलहेतुकाः ॥ १२.१८.१३ ॥
法を望むクシャトリヤたちはあなたに依り、あなたに仕えている。あなたに望みをかけ、果報を求める哀れな者たちは、あなたを待っている。
12.18.14
तांश्च त्वं विफलान्कृत्वा कं नु लोकं गमिष्यसि ।
राजन्संशयिते मोक्षे परतन्त्रेषु देहिषु ॥ १२.१८.१४ ॥
彼らを空しくして、あなたはどの世界へ行くのか。王よ、解脱は疑わしく、身を持つ者たちは他に従属している。
12.18.15
नैव तेऽस्ति परो लोको नापरः पापकर्मणः ।
धर्म्यान्दारान्परित्यज्य यस्त्वमिच्छसि जीवितुम् ॥ १२.१८.१५ ॥
悪行を行うあなたには、より高い世界もより低い世界もない。法にかなった妻たちを捨てて、あなたは生きようとしている。
12.18.16
स्रजो गन्धानलंकारान्वासांसि विविधानि च ।
किमर्थमभिसंत्यज्य परिव्रजसि निष्क्रियः ॥ १२.१८.१६ ॥
花輪、香、装身具、さまざまな衣服をすっかり捨てて、何のために無為のまま遊行者として歩き回るのか。
12.18.17
निपानं सर्वभूतानां भूत्वा त्वं पावनं महत ।
आढ्यो वनस्पतिर्भूत्वा सोन्यांस्त्वं पर्युपाससे ॥ १२.१८.१७ ॥
あらゆる生き物の水場となり、偉大な浄化者となり、豊かに実る木となって、あなたは他者に仕えている。
12.18.18
खादन्ति हस्तिनं न्यासे क्रव्यादा बहवोऽप्युत ।
बहवः कृमयश्चैव किं पुनस्त्वामनर्थकम् ॥ १२.१८.१८ ॥
身体の中では多くの肉食の生き物が象さえも食らい、多くの虫も食らう。ましてや無益なあなたを、どうして食らわないことがあろうか。
12.18.19
य इमां कुण्डिकां भिन्द्यान्त्रिविष्टब्धं च यो हरेत् ।
वासश्चापि हरेत्तस्मिन्कथं ते मानसं भवेत् ॥ १२.१८.१९ ॥
この水瓶を壊し、隠してあるものを盗み、さらに衣服まで奪う者に対して、お前の心はどうなるだろうか。
12.18.20
यस्त्वं सर्वं समुत्सृज्य धानामुष्टिमनुग्रहः ।
यदनेन कृतं सर्वं किमिदं मम दीयते ॥ १२.१८.२० ॥
お前はすべてを捨てて、一握りの穀物に恩恵を施した。彼がしたすべてとともに、なぜこれが私に与えられるのか。
12.18.21
धानामुष्टेरिहार्थश्चेत्प्रतिज्ञा ते विनश्यति ।
का वाऽहं तव को मे त्वं कश्च ते मय्यनुग्रहः ॥ १२.१८.२१ ॥
ここで一握りの穀物に目的があるなら、お前の誓いは壊れる。私はお前にとって何者か、お前は私にとって何者か、私へのお前の恩恵とは何か。
12.18.22
प्रशाधि पृथिवीं राजन्यत्र तेऽनुग्रहो भवेत् ।
प्रासादे शयनं यानं वासांस्याभरणानि च ॥ १२.१८.२२ ॥
王よ、お前が喜びを得られる所で大地を治めよ——宮殿の寝台、乗り物、衣服、装身具がある。
12.18.23
श्रियां निराशैरधनेस्त्यक्तमित्रैरकिंचनैः ।
सौखिकैः संभृतो योऽर्थः स संत्यजति किंनु तं ॥ १२.१८.२३ ॥
享楽者が蓄えた富は、富を望まぬ者、貧しい者、友を捨てた者、無一物の者でさえ捨てる——ならば誰がそれを捨てないことがあろうか。
12.18.24
योऽत्यन्तं प्रतिगृह्णीयाद्यश्च दद्यात्सदैव हि ।
तयोस्त्वमन्तरं विद्धि श्रेयांस्ताभ्यां क उच्यते ॥ १२.१८.२४ ॥
絶えず過度に受け取る者と、常に施す者との違いを知れ。この二人のうち、どちらがより優れていると言われるか。
12.18.25
सदैव याचमानेषु तथा दम्भान्वितेषु च ।
एतेषु दक्षिणा दत्ता दावाग्राविव दुर्हुतम् ॥ १२.१८.२५ ॥
常に乞う者や偽善に満ちた者に与えられる布施は、森林の火に誤って注がれた供物のようなものである。
12.18.26
जातवेदा यथा राजन्नादग्ध्वैवोपशाम्यति ।
सदैव याचमानो वै तथा शाम्यति न द्विजः ॥ १२.१८.२६ ॥
王よ、火は燃やすことなく鎮まるが、常に乞う再生族は決して鎮まらない。
12.18.27
सतां वै ददतोऽन्नं च लोकेऽस्मिन्प्रकृतिर्ध्रुवा ।
न चेद्राजा भवेद्दाता कुतः स्युर्मोक्षकाङ्क्षिणः ॥ १२.१८.२७ ॥
この世で善人が食物を施すことは不変の本性である。もし王が施す者でなければ、解脱を求める者はどこから現れるだろうか。
12.18.28
अन्नाद्गृहस्था लोकेऽस्मिन्भिक्षवस्तत एव च ।
अन्नात्प्राणः प्रभवति अन्नदः प्राणदो भवेत् ॥ १२.१८.२८ ॥
この世で家住者は食によって生き、托鉢者もまた同様である。命の気は食から生じ、食を与える者は命を与える者となる。
12.18.29
गृहस्थेभ्योऽपि निर्मुक्ता गृहस्थानेव संश्रिताः ।
प्रभवं च प्रतिष्ठां च दान्ता विन्दन्त आसते ॥ १२.१८.२९ ॥
家住者から離れていても、彼らは家住者に依存している。自制した者たちは彼らから起源と支えを得て、そこにとどまる。
12.18.30
त्यागान्न भिक्षुकं विन्द्यान्न मौढ्यान्न च याचनात् ।
ऋजुस्तु योऽर्थं त्यजति तं मुक्तं विद्धि भिक्षुकम् ॥ १२.१८.३० ॥
捨てることや愚かさや乞うことによって托鉢者を見分けてはならない。正直に富を捨てる者こそ、解放された托鉢者であると知れ。
12.18.31
असक्तः शक्तवद्गच्छन्निः सङ्गो मुक्तबन्धनः ।
समः शत्रौ च मित्रे च स वै मुक्तो महीपते ॥ १२.१८.३१ ॥
執着なく、己の力に応じて歩み、交わりから離れ、束縛から解かれ、敵にも友にも平等である者、それこそ真に解脱した者である、大地の主よ。
12.18.32
परिव्रजन्ति दानार्थं मुण्डाः काषायवाससः ।
सिता बहुविधैः पाशैः संचिन्वन्तो वृथामिषम् ॥ १२.१८.३२ ॥
剃髪し赭色の衣をまとった者たちは布施を求めて歩き回る。さまざまな罠に縛られ、彼らは無益な獲物を集めている。
12.18.33
त्रयीं च नामवार्तां च त्यक्त्वा पुत्रान्व्रजन्ति ये ।
त्रिविष्टब्धं च वासश्च प्रतिगृह्णन्त्यबुद्धयः ॥ १२.१८.३३ ॥
三ヴェーダと名声・家系の話を捨て、息子たちを残して去る者たち、そして三つの仕方で保たれた衣を受け取る愚かな者たち。
12.18.34
अनिष्कषाये काषायमीहार्थमिति विद्धि तम् ।
धर्मध्वजानां मुण्डानां वृत्त्यर्थमिति मे मतिः ॥ १२.१८.३४ ॥
心の清まらぬ者の赭色の衣は利得のためだと知れ。法の旗を掲げる剃髪者のそれは、私の考えでは生計のためである。
12.18.35
काषायैरजिनैश्चीरैर्नग्नान्मुण्डाञ्जटाधरान् ।
बिभ्रत्साधून्महाराज जय लोकाञ्जितेन्द्रियः ॥ १२.१८.३५ ॥
赭色の衣、鹿皮、樹皮をまとった裸の者、剃髪の者、髪を束ねた行者たちを支えながら、大王よ、感官を制して諸世界を征服せよ。
12.18.36
अग्न्याधेयानि गुर्वर्थं क्रतूनपि सुदक्षिणान् ।
ददात्यहरहः पूर्वं को नु धर्मरतस्ततः ॥ १२.१८.३६ ॥
法を喜ぶ者は、師のために、日々先に、火の設立と豊かな布施をともなう祭祀を施すのは誰か。
12.18.37
तत्त्वज्ञो जनको राजा लोकेऽस्मिन्निति गीयते ।
सोऽप्यासीन्मोहसंपन्नो मा मोहवशमन्वगाः ॥ १२.१८.३७ ॥
真理を知る王ジャナカは、この世で称えられている。しかし彼もまた迷いに満ちていた。お前は迷いの支配下に入ってはならない。
12.18.38
एवं धर्ममनुक्रान्ता सदा दानतपः पराः ।
आनृशंस्यगुणोपेताः कामक्रोधविवर्जिताः ॥ १२.१८.३८ ॥
このようにダルマに従い、常に布施と苦行に励み、非残酷の徳を備え、欲望と怒りを離れた人々。
12.18.39
प्रजानां पालने युक्ता दममुत्तममास्थिताः ।
इष्ट्वा लोकानवाप्स्यामो गुरुवृद्धोपचायिनः ॥ १२.१८.३९ ॥
臣民の保護に専念し、最上の自制を保ち、師と長老に仕える我々は、供犠によって諸世界を得るであろう。
12.18.40
देवतातिथिभूतानां निर्वपन्तो यथाविधि ।
स्थानमिष्टमवाप्स्यामो ब्रह्मण्याः सत्यवादिनः ॥ १२.१८.४० ॥
神々・客人・一切の生き物に規定どおり供え、バラモンを敬い、真実を語る我々は、望む場所を得るであろう。