Mahābhārata · Adhyāya 12.180
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.180.1
कुतः सृष्टमिदं सर्वं जगत्स्थावरजङ्गमम् ।
प्रलये च किमभ्येति तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.१८०.१ ॥
¿De dónde fue creado todo este mundo, lo inmóvil y lo móvil? ¿Y en la disolución, a qué se dirige? Dímelo, abuelo.
12.180.2
ससागरः सगगनः सशैलः सबलाहकः ।
सभूमिः साग्निपवनो लोकोऽयं केन निर्मितः ॥ १२.१८०.२ ॥
¿Por quién fue hecho este mundo, con sus océanos, cielo, montañas, nubes, tierra, fuego y viento?
12.180.3
कथं सृष्टानि भूतानि कथं वर्णविभक्तयः ।
शोचाशौचं कथं तेषां धर्माधर्मावथो कथम् ॥ १२.१८०.३ ॥
¿Cómo fueron creados los seres? ¿Cómo surgieron las divisiones de los varṇas? ¿Cómo surgieron la pureza y la impureza entre ellos, y el dharma y el adharma?
12.180.4
कीदृशो जीवतां जीवः क्व वा गच्छन्ति ये मृताः ।
अस्माल्लोकादमुं लोकं सर्वं शंसतु नो भवान् ॥ १२.१८०.४ ॥
¿Qué clase de alma hay en los vivos? ¿Y adónde van los que han muerto? Desde este mundo hasta aquel, que nos lo expliques todo.
12.180.5
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
भृगुणाऽभिहितं श्रेष्ठं भरद्वाजाय पृच्छते ॥ १२.१८०.५ ॥
Sobre este asunto también narran este antiguo itihāsa, el excelente relato que Bhṛgu contó a Bharadvāja, quien preguntaba.
12.180.6
कैलासशिखरे दृष्ट्वा दीप्यमानमिवौजसा ।
भृगुं महर्षिमासीनं भरद्वाजोऽन्वपृच्छत ॥ १२.१८०.६ ॥
Al ver al gran vidente Bhṛgu sentado en la cima del Kailāsa, resplandeciente como si ardiera de luz, Bharadvāja le preguntó.
12.180.7
ससागरः सगगनः शशैलः सवलाहकः ।
सभूमिः साग्निपवनो लोकोऽयं केन निर्मितः ॥ १२.१८०.७ ॥
¿Quién creó este mundo, con sus océanos, cielo, montañas, nubes, tierra, fuego y viento?
12.180.8
कथं सृष्टानि भूतानि कथं वर्णविभक्तयः ।
शौचाशौचं कथं तेषां धर्माधर्मावथो कथम्। ॥ १२.१८०.८ ॥
¿Cómo fueron creados los seres, cómo surgieron las divisiones de las clases, cuáles son su pureza e impureza, y cómo son su dharma y adharma?
12.180.9
कीदृशो जीवतां जीवः क्व वा गच्छन्ति ये मृताः ।
परलोकमिमं चापि सर्वं शंसितृमर्हसि ॥ १२.१८०.९ ॥
¿Qué clase de alma habita en los vivos? ¿A dónde van los que han muerto? Debes explicar todo esto, incluido este otro mundo.
12.180.10
एवं स भगवान्पृष्टो भरद्वाजेन संशयम् ।
ब्रह्मर्पिर्ब्रह्मसंकाशः सर्वं तस्मै ततोऽब्रवीत् ॥ १२.१८०.१० ॥
Así interrogado por Bharadvāja sobre su duda, aquel venerable brahmarṣi, semejante a Brahmā, le explicó entonces todo.
12.180.11
नारायणो जगन्मूर्तिरन्तरात्मा सनातनः ।
कूटस्थोऽक्षर अव्यक्तो निर्लेपो व्यापकः प्रभुः ॥ १२.१८०.११ ॥
Nārāyaṇa, cuya forma es el universo, el yo interior, el eterno, inmóvil en la cumbre, imperecedero, no manifestado, sin mancha, omnipresente, señor.
12.180.12
प्रकृतेः परतो नित्यमिन्द्रियैरप्यगोतरः ।
स सिसृक्षुः सहस्रांशादसृजत्पुरुषं प्रभुः ॥ १२.१८०.१२ ॥
Más allá de la naturaleza y siempre inalcanzable para los sentidos, el señor, deseando crear, hizo surgir al Puruṣa del de mil rayos.
12.180.13
मानसो नाम यः पूर्वो विश्रुतो वै महर्षिभिः ।
अनादिनिधनो देवस्तथाऽभेद्योऽदजरामरः ॥ १२.१८०.१३ ॥
El dios que en otro tiempo fue renombrado entre los grandes videntes con el nombre de Mānasa es sin principio ni fin, indestructible, no nacido y eterno.
12.180.14
अव्यक्त इति विख्यातः शाश्वतोऽथाक्षयोऽव्ययः ।
यतः सृष्टानि भूतानि तिष्ठन्ति च म्रियन्ति च ॥ १२.१८०.१४ ॥
Conocido como lo No Manifiesto, es eterno, inmutable e imperecedero; de él los seres creados subsisten y también mueren.
12.180.15
सोऽसृजत्प्रथमं देवो महान्तं नाम नामतः ।
महान्ससर्जाहंकारं स चापि भगवानथ।
आकाशमिति विख्यातं सर्वभूतधरः प्रभुः ॥ १२.१८०.१५ ॥
Aquel dios creó primero el principio llamado Mahat; Mahat, el bienaventurado, a su vez creó el Ahaṃkāra. Luego el señor que sostiene a todos los seres creó lo conocido como Ākāśa, el espacio.
12.180.16
आकाशादभवद्वारि सलिलादग्निमारुतौ ।
अग्निमारुतसंयोगात्ततः समभवन्मही ॥ १२.१८०.१६ ॥
Del espacio surgió el agua; del agua, el fuego y el viento. De la unión del fuego y el viento surgió entonces la tierra.
12.180.17
ततस्ते गेमयं दिव्यं पद्मं सृष्टं स्वयंभुवा ।
तस्मात्पद्मात्समभवद्ब्रह्मा वेदमयो निधिः ॥ १२.१८०.१७ ॥
Entonces el Ser-por-sí-mismo creó para él un loto divino de oro; de aquel loto surgió Brahmā, el tesoro hecho de los Vedas.
12.180.18
अहंकार इति ख्यातः सर्वभूतात्मभूतकृत् ।
ब्रह्मा वै स महातेजा य एते पञ्चधातवः ॥ १२.१८०.१८ ॥
Aquel conocido como Ahaṃkāra, creador de la naturaleza interior de todos los seres — ese mismo Brahmā de gran esplendor es estos cinco elementos.
12.180.19
शैलास्तस्यास्थिसंज्ञास्तु मेदो मांसं च मेदिनी ।
समुद्रास्तस्य रुधिरमाकाशमुदरं तथा ॥ १२.१८०.१९ ॥
Las montañas se llaman sus huesos, y la tierra su grasa y carne. Los océanos son su sangre, y el cielo su vientre.
12.180.20
पवनश्चैव निःश्वासस्तेजोऽग्निर्निम्नगाः सिराः ।
दिवाकरश्च सोमश्च नयने तस्य विश्रुते ॥ १२.१८०.२० ॥
El viento es su aliento, el fuego su resplandor, y los ríos sus venas. El sol y la luna son sus famosos ojos.
12.180.21
नभश्चोर्ध्वं शिरस्तस्य क्षितिः पादौ भुजौ दिशः ।
दुर्विज्ञेयो ह्यनन्तात्मा सिद्धैरपि न संशयः ॥ १२.१८०.२१ ॥
El cielo es su cabeza, la tierra sus pies y las direcciones sus brazos. Ese yo infinito es difícil de conocer, incluso para los perfectos; no hay duda.
12.180.22
स एष भगवान्विष्णुरनन्त इति विश्रुतः ।
सर्वभूतात्मभूतस्थो दुर्विज्ञेयोऽकृतात्माभः ॥ १२.१८०.२२ ॥
Este bienaventurado Viṣṇu es renombrado como el Infinito, morando como el yo de todos los seres. Es difícil de conocer para quienes no tienen el yo purificado.
12.180.23
अहंकारस्य यः स्रष्टा सर्वभूतोद्भवाय वै ।
यतः समभवद्विश्वं पृष्टोऽहं यदिह त्वया ॥ १२.१८०.२३ ॥
Te hablaré de aquel que es el creador del principio del yo, que existe para el surgimiento de todos los seres, del que surgió este universo, sobre quien me has preguntado aquí.
12.180.24
गगनस्य दिशां चैव भूतलस्यानिलस्य च ।
कान्यत्र परिमाणानि संशयं छिन्धि मेऽर्थितः ॥ १२.१८०.२४ ॥
¿Cuáles son las medidas del cielo, de las direcciones, de la tierra y del viento? Te lo pido, disipa mi duda.
12.180.25
अनन्तमेतदाकाशं सिद्धचारणसेवितम् ।
रम्यं नानाश्रयाकीर्णं यस्यान्तो नाधिगम्यते ॥ १२.१८०.२५ ॥
Este cielo es infinito, frecuentado por los siddhas y cāraṇas, delicioso, lleno de numerosas moradas; su fin no se encuentra.
12.180.26
ऊर्ध्वं गतेरधस्तात्तु चन्द्रादित्यौ न दृश्यतः ।
तत्र देवाः स्वयं दीप्ताः सूर्यभासोऽग्निवर्चसः ॥ १२.१८०.२६ ॥
Por debajo de ese curso ascendente no se ven la luna ni el sol. Allí los dioses brillan por sí mismos, con el resplandor del sol y el esplendor del fuego.
12.180.27
ते चाप्यन्तं न पश्यन्ति नभसः प्रथितौजसः ।
दुर्गमत्वादनन्तत्वादिति वै विद्धि मानद ॥ १२.१८०.२७ ॥
Ni siquiera los de poder renombrado ven el fin del cielo. Sabe esto, oh dador de honor, pues es inaccesible e infinito.
12.180.28
उपर्युपरि तैर्देवैः प्रज्वलद्भिः स्वयंप्रभैः ।
निरुद्धमेतदाकाशमप्रमेयं सुरैरपि ॥ १२.१८०.२८ ॥
Este cielo está cercado, nivel sobre nivel, por aquellos dioses ardientes que brillan por sí mismos; es inconmensurable incluso para los dioses.
12.180.29
पृथिव्यन्ते समुद्रास्तु समुद्रान्ते तमः स्मृतम् ।
तप्नसोऽन्ते जलं प्राहुर्जलस्यान्तेऽग्निरेव च ॥ १२.१८०.२९ ॥
Al final de la tierra están los océanos; al final de los océanos se recuerda la oscuridad. Al final del calor dicen que está el agua, y al final del agua, el fuego.
12.180.30
रसातलान्ते सलिलं जलान्ते पन्नगाधिपाः ।
तदन्ते पुनराकाशमाकाशान्ते पुनर्जलम् ॥ १२.१८०.३० ॥
Al final del inframundo está el agua; al final de las aguas, los señores de las serpientes. En su extremo está otra vez el cielo, y al final del cielo, de nuevo el agua.
12.180.31
एवमन्तं हि नभसः प्रमाणं सलिलस्य च ।
अग्निमारुतयोश्चैव दुर्ज्ञेयं दैवतैरपि ॥ १२.१८०.३१ ॥
Así, el límite del cielo y la extensión de las aguas, y también del fuego y del viento, es difícil de conocer incluso para los dioses.
12.180.32
अग्निमारुततोयानां वर्णाः क्षितितलस्य च ।
आकाशसदृशा ह्येते भिद्यन्तेऽतत्वदर्शनात् ॥ १२.१८०.३२ ॥
Los colores del fuego, el viento, el agua y la superficie de la tierra son semejantes al cielo; se distinguen solo porque no se ve su verdadera naturaleza.
12.180.33
पठन्ति चैव मुनयः शास्त्रेषु विविधेषु च ।
त्रैलोक्यसागरे चैव प्रमाणं विहितं यथा ॥ १२.१८०.३३ ॥
Los sabios lo recitan en diversos tratados, y la medida del océano de los tres mundos se enuncia tal como está prescrita.
12.180.34
अदृश्यत्वादगम्यत्वात्कः प्रमाणमुदाहरेत् ।
सिद्धानां देवतानां च यदा परिमिता गतिः।
तदा गौणमनन्तस्य नामानन्तेति विश्रुतम् ॥ १२.१८०.३४ ॥
Como es invisible e inaccesible, ¿quién podría enunciar su medida? Cuando incluso el curso de los perfectos y de los dioses es limitado, el nombre del Infinito se conoce como 'Ananta' solo en un sentido secundario.
12.180.35
नामधेयानुरूपस्य मानसस्य महात्मनः ।
यदा तु र्दिव्यं यद्रूपं ह्रसते वर्धते पुनः।
कोऽन्यस्तद्वेदितुं शक्तो योपि स्यात्तद्विधोऽपरः ॥ १२.१८०.३५ ॥
Cuando la forma divina de aquel gran ser, nacido de la mente y acorde a su nombre, disminuye y vuelve a crecer, ¿quién más es capaz de conocerla, aunque fuera de su misma clase?
12.180.36
ततः पुष्करतः सृष्टः सर्वज्ञो मूर्तिमान्प्रभुः ।
ब्रह्मा धर्ममयः पूर्वः प्रजापतिरनुत्तमः ॥ १२.१८०.३६ ॥
Entonces, del loto fue creado Brahmā, el señor omnisciente y corpóreo, hecho de dharma, el primero, el incomparable señor de las criaturas.
12.180.37
पुष्कराद्यदि संभूतो ज्येष्ठं भवति पुष्करम् ।
ब्रह्माणं पूर्वजं चाह भवान्संदेह एव मे ॥ १२.१८०.३७ ॥
Si nació del loto, entonces el loto es el mayor; pero tú dices que Brahmā fue el primogénito, y eso me deja en duda.
12.180.38
मानसस्येह या मूर्तिर्ब्रह्मत्वं समुपागता ।
तस्यासनविधानार्थं पृथिवी पद्ममुच्यते ॥ १२.१८०.३८ ॥
La forma de Mānasa que aquí alcanzó el estado de Brahmā: para ofrecerle asiento, la tierra se llama loto.
12.180.39
कर्णिकां तस्य पद्मस्य मेरुर्गगमुच्छ्रितः ।
तस्य मध्ये स्थितो लोकान्सृजते जगतः प्रभुः।
मानसांश्च तथा देवान्भूतानि विविधानि च ॥ १२.१८०.३९ ॥
El pericarpio de aquel loto es el Meru, alzado hasta el cielo. Estando en su centro, el señor crea los mundos, los nacidos de la mente, los dioses y los diversos seres.