ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.180
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.180.1
कुतः सृष्टमिदं सर्वं जगत्स्थावरजङ्गमम् ।
प्रलये च किमभ्येति तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.१८०.१ ॥
ಸ್ಥಾವರ ಜಂಗಮವಾದ ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಎಲ್ಲಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು? ಪ್ರಳಯದಲ್ಲಿ ಅದು ಯಾವುದನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ? ಹೇ ಪಿತಾಮಹ, ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು.
12.180.2
ससागरः सगगनः सशैलः सबलाहकः ।
सभूमिः साग्निपवनो लोकोऽयं केन निर्मितः ॥ १२.१८०.२ ॥
ಸಾಗರ, ಆಕಾಶ, ಪರ್ವತ, ಮೇಘ, ಭೂಮಿ, ಅಗ್ನಿ, ವಾಯುವಿನೊಂದಿಗಿರುವ ಈ ಲೋಕವನ್ನು ಯಾರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು?
12.180.3
कथं सृष्टानि भूतानि कथं वर्णविभक्तयः ।
शोचाशौचं कथं तेषां धर्माधर्मावथो कथम् ॥ १२.१८०.३ ॥
ಜೀವಿಗಳು ಹೇಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದವು? ವರ್ಣ ವಿಭಾಗಗಳು ಹೇಗೆ ಉಂಟಾದವು? ಅವರಿಗೆ ಶೌಚಾಶೌಚ, ಧರ್ಮಾಧರ್ಮಗಳು ಹೇಗೆ ಬಂದವು?
12.180.4
कीदृशो जीवतां जीवः क्व वा गच्छन्ति ये मृताः ।
अस्माल्लोकादमुं लोकं सर्वं शंसतु नो भवान् ॥ १२.१८०.४ ॥
ಜೀವಿಸುವವರ ಜೀವ ಹೇಗಿದೆ? ಸತ್ತವರು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ? ಈ ಲೋಕದಿಂದ ಆ ಲೋಕದವರೆಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಾವು ನಮಗೆ ಹೇಳಿ.
12.180.5
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
भृगुणाऽभिहितं श्रेष्ठं भरद्वाजाय पृच्छते ॥ १२.१८०.५ ॥
ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಜನರು ಈ ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕೇಳಿದ ಭರದ್ವಾಜನಿಗೆ ಭೃಗು ಹೇಳಿದ್ದು ಇದು.
12.180.6
कैलासशिखरे दृष्ट्वा दीप्यमानमिवौजसा ।
भृगुं महर्षिमासीनं भरद्वाजोऽन्वपृच्छत ॥ १२.१८०.६ ॥
ಕೈಲಾಸ ಶಿಖರದ ಮೇಲೆ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತಾ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಮಹರ್ಷಿ ಭೃಗುವನ್ನು ಕಂಡು ಭರದ್ವಾಜನು ಕೇಳಿದನು.
12.180.7
ससागरः सगगनः शशैलः सवलाहकः ।
सभूमिः साग्निपवनो लोकोऽयं केन निर्मितः ॥ १२.१८०.७ ॥
ಸಾಗರ, ಆಕಾಶ, ಪರ್ವತ, ಮೇಘ, ಭೂಮಿ, ಅಗ್ನಿ, ವಾಯುಗಳೊಡನೆ ಈ ಲೋಕವನ್ನು ಯಾರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು?
12.180.8
कथं सृष्टानि भूतानि कथं वर्णविभक्तयः ।
शौचाशौचं कथं तेषां धर्माधर्मावथो कथम्। ॥ १२.१८०.८ ॥
ಜೀವಿಗಳು ಹೇಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದವು, ವರ್ಣ ವಿಭಾಗಗಳು ಹೇಗೆ ಆದವು, ಅವರ ಶೌಚಾಶೌಚ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾಧರ್ಮಗಳು ಹೇಗೆ?
12.180.9
कीदृशो जीवतां जीवः क्व वा गच्छन्ति ये मृताः ।
परलोकमिमं चापि सर्वं शंसितृमर्हसि ॥ १२.१८०.९ ॥
ಬದುಕಿರುವವರ ಜೀವ ಹೇಗಿದೆ? ಸತ್ತವರು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ? ಈ ಪರಲೋಕದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ನೀವು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಳಬೇಕು.
12.180.10
एवं स भगवान्पृष्टो भरद्वाजेन संशयम् ।
ब्रह्मर्पिर्ब्रह्मसंकाशः सर्वं तस्मै ततोऽब्रवीत् ॥ १२.१८०.१० ॥
ಹೀಗೆ ಭರದ್ವಾಜರು ತಮ್ಮ ಸಂಶಯವನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಬ್ರಹ್ಮನಂತಿದ್ದ ಆ ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿ ಅವರಿಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಳಿದರು.
12.180.11
नारायणो जगन्मूर्तिरन्तरात्मा सनातनः ।
कूटस्थोऽक्षर अव्यक्तो निर्लेपो व्यापकः प्रभुः ॥ १२.१८०.११ ॥
ಜಗತ್ತೇ ರೂಪವಾದ ನಾರಾಯಣ, ಅಂತರಾತ್ಮ, ಸನಾತನ; ಕೂಟಸ್ಥ, ಅಕ್ಷರ, ಅವ್ಯಕ್ತ, ನಿರ್ಲೇಪ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ, ಪ್ರಭು.
12.180.12
प्रकृतेः परतो नित्यमिन्द्रियैरप्यगोतरः ।
स सिसृक्षुः सहस्रांशादसृजत्पुरुषं प्रभुः ॥ १२.१८०.१२ ॥
ಪ್ರಕೃತಿಗೂ ಮೀರಿದ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ಸದಾ ಅಗೋಚರನಾದ ಆ ಪ್ರಭು, ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿ ಸಹಸ್ರಾಂಶುವಿನಿಂದ ಪುರುಷನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.
12.180.13
मानसो नाम यः पूर्वो विश्रुतो वै महर्षिभिः ।
अनादिनिधनो देवस्तथाऽभेद्योऽदजरामरः ॥ १२.१८०.१३ ॥
ಹಿಂದೆ ಮಹರ್ಷಿಗಳಿಂದ 'ಮಾನಸ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಆ ದೇವನು ಆದಿಯಿಲ್ಲದವನು, ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದವನು, ಭೇದಿಸಲಾಗದವನು, ಹುಟ್ಟಿಲ್ಲದವನು, ಮರಣವಿಲ್ಲದವನು.
12.180.14
अव्यक्त इति विख्यातः शाश्वतोऽथाक्षयोऽव्ययः ।
यतः सृष्टानि भूतानि तिष्ठन्ति च म्रियन्ति च ॥ १२.१८०.१४ ॥
'ಅವ್ಯಕ್ತ' ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಅವನು ಶಾಶ್ವತನು, ಅಕ್ಷಯನು, ಅವ್ಯಯನು; ಅವನಿಂದ ಸೃಷ್ಟವಾದ ಜೀವಿಗಳು ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸಾಯುತ್ತವೆ.
12.180.15
सोऽसृजत्प्रथमं देवो महान्तं नाम नामतः ।
महान्ससर्जाहंकारं स चापि भगवानथ।
आकाशमिति विख्यातं सर्वभूतधरः प्रभुः ॥ १२.१८०.१५ ॥
ಆ ದೇವನು ಮೊದಲು 'ಮಹತ್' ಎಂಬ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು; ಮಹತ್ತು ಭಗವಂತನಾದ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ನಂತರ ಸರ್ವಭೂತಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವ ಪ್ರಭು 'ಆಕಾಶ' ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.
12.180.16
आकाशादभवद्वारि सलिलादग्निमारुतौ ।
अग्निमारुतसंयोगात्ततः समभवन्मही ॥ १२.१८०.१६ ॥
ಆಕಾಶದಿಂದ ಜಲ ಹುಟ್ಟಿತು; ಜಲದಿಂದ ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ವಾಯು. ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ವಾಯುವಿನ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಆಗ ಭೂಮಿ ಉದ್ಭವಿಸಿತು.
12.180.17
ततस्ते गेमयं दिव्यं पद्मं सृष्टं स्वयंभुवा ।
तस्मात्पद्मात्समभवद्ब्रह्मा वेदमयो निधिः ॥ १२.१८०.१७ ॥
ಆಗ ಸ್ವಯಂಭುವು ಅವನಿಗಾಗಿ ದಿವ್ಯವಾದ ಚಿನ್ನದ ಕಮಲವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಆ ಕಮಲದಿಂದ ವೇದಮಯ ನಿಧಿಯಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಉದ್ಭವಿಸಿದನು.
12.180.18
अहंकार इति ख्यातः सर्वभूतात्मभूतकृत् ।
ब्रह्मा वै स महातेजा य एते पञ्चधातवः ॥ १२.१८०.१८ ॥
'ಅಹಂಕಾರ' ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದವನು, ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪವನ್ನು ರೂಪಿಸುವವನು; ಆ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಬ್ರಹ್ಮನೇ — ಈ ಐದು ಧಾತುಗಳು.
12.180.19
शैलास्तस्यास्थिसंज्ञास्तु मेदो मांसं च मेदिनी ।
समुद्रास्तस्य रुधिरमाकाशमुदरं तथा ॥ १२.१८०.१९ ॥
ಪರ್ವತಗಳು ಅವನ ಮೂಳೆಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ಭೂಮಿ ಅವನ ಕೊಬ್ಬು ಮತ್ತು ಮಾಂಸ. ಸಮುದ್ರಗಳು ಅವನ ರಕ್ತ, ಆಕಾಶ ಅವನ ಹೊಟ್ಟೆ.
12.180.20
पवनश्चैव निःश्वासस्तेजोऽग्निर्निम्नगाः सिराः ।
दिवाकरश्च सोमश्च नयने तस्य विश्रुते ॥ १२.१८०.२० ॥
ವಾಯು ಅವನ ಉಸಿರು, ಅಗ್ನಿ ಅವನ ತೇಜಸ್ಸು, ನದಿಗಳು ಅವನ ನರಗಳು. ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರ ಅವನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಣ್ಣುಗಳು.
12.180.21
नभश्चोर्ध्वं शिरस्तस्य क्षितिः पादौ भुजौ दिशः ।
दुर्विज्ञेयो ह्यनन्तात्मा सिद्धैरपि न संशयः ॥ १२.१८०.२१ ॥
ಆಕಾಶ ಮೇಲೆ ಅವನ ತಲೆ, ಭೂಮಿ ಅವನ ಪಾದಗಳು, ದಿಕ್ಕುಗಳು ಅವನ ಭುಜಗಳು. ಆ ಅನಂತಾತ್ಮನನ್ನು ಸಿದ್ಧರಿಗೂ ತಿಳಿಯುವುದು ಕಷ್ಟ; ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ.
12.180.22
स एष भगवान्विष्णुरनन्त इति विश्रुतः ।
सर्वभूतात्मभूतस्थो दुर्विज्ञेयोऽकृतात्माभः ॥ १२.१८०.२२ ॥
ಈ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುವೇ 'ಅನಂತ' ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ; ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಆತ್ಮವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರುವವನು. ಶುದ್ಧಾತ್ಮರಲ್ಲದವರಿಗೆ ಅವನು ತಿಳಿಯಲಾರದವನು.
12.180.23
अहंकारस्य यः स्रष्टा सर्वभूतोद्भवाय वै ।
यतः समभवद्विश्वं पृष्टोऽहं यदिह त्वया ॥ १२.१८०.२३ ॥
ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವನು, ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಉದಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದವನು, ಯಾರಿಂದ ಈ ವಿಶ್ವ ಉಂಟಾಯಿತೋ — ಅವನ ಕುರಿತು ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
12.180.24
गगनस्य दिशां चैव भूतलस्यानिलस्य च ।
कान्यत्र परिमाणानि संशयं छिन्धि मेऽर्थितः ॥ १२.१८०.२४ ॥
ಆಕಾಶ, ದಿಕ್ಕುಗಳು, ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ವಾಯು — ಇವುಗಳ ಪ್ರಮಾಣಗಳೆಷ್ಟು? ನಾನು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ, ನನ್ನ ಸಂದೇಹವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸು.
12.180.25
अनन्तमेतदाकाशं सिद्धचारणसेवितम् ।
रम्यं नानाश्रयाकीर्णं यस्यान्तो नाधिगम्यते ॥ १२.१८०.२५ ॥
ಈ ಆಕಾಶ ಅನಂತ; ಸಿದ್ಧರು ಚಾರಣರು ಸೇವಿಸುವಂಥದ್ದು; ರಮ್ಯ; ಅನೇಕ ಆಶ್ರಯಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ; ಇದರ ಅಂತ್ಯ ಕಾಣಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.
12.180.26
ऊर्ध्वं गतेरधस्तात्तु चन्द्रादित्यौ न दृश्यतः ।
तत्र देवाः स्वयं दीप्ताः सूर्यभासोऽग्निवर्चसः ॥ १२.१८०.२६ ॥
ಮೇಲಿನ ಗತಿಗಿಂತ ಕೆಳಗೆ ಚಂದ್ರಸೂರ್ಯರು ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ತಾವೇ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ದೇವತೆಗಳಿದ್ದಾರೆ; ಸೂರ್ಯನ ಕಾಂತಿ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯ ತೇಜಸ್ಸು ಉಳ್ಳವರು.
12.180.27
ते चाप्यन्तं न पश्यन्ति नभसः प्रथितौजसः ।
दुर्गमत्वादनन्तत्वादिति वै विद्धि मानद ॥ १२.१८०.२७ ॥
ಪ್ರಖ್ಯಾತ ತೇಜಸ್ಸಿನವರೂ ಆಕಾಶದ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಓ ಮಾನದನೇ, ಅದು ದುರ್ಗಮ ಮತ್ತು ಅನಂತ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಎಂದು ತಿಳಿ.
12.180.28
उपर्युपरि तैर्देवैः प्रज्वलद्भिः स्वयंप्रभैः ।
निरुद्धमेतदाकाशमप्रमेयं सुरैरपि ॥ १२.१८०.२८ ॥
ಮೇಲಿಂದ ಮೇಲೆ ತಾವೇ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ, ಉರಿಯುವ ಆ ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಈ ಆಕಾಶ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಅಳೆಯಲಾಗದು.
12.180.29
पृथिव्यन्ते समुद्रास्तु समुद्रान्ते तमः स्मृतम् ।
तप्नसोऽन्ते जलं प्राहुर्जलस्यान्तेऽग्निरेव च ॥ १२.१८०.२९ ॥
ಭೂಮಿಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರಗಳು; ಸಮುದ್ರಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕತ್ತಲು ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ತಾಪದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನೀರು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ನೀರಿನ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯೇ ಎಂದು.
12.180.30
रसातलान्ते सलिलं जलान्ते पन्नगाधिपाः ।
तदन्ते पुनराकाशमाकाशान्ते पुनर्जलम् ॥ १२.१८०.३० ॥
ರಸಾತಲದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನೀರು; ನೀರಿನ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾಗರಾಜರು. ಅದರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಆಕಾಶ; ಆಕಾಶದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ನೀರು.
12.180.31
एवमन्तं हि नभसः प्रमाणं सलिलस्य च ।
अग्निमारुतयोश्चैव दुर्ज्ञेयं दैवतैरपि ॥ १२.१८०.३१ ॥
ಹೀಗೆಯೇ ಆಕಾಶದ ಅಂತ್ಯವೂ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣವೂ, ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ವಾಯುವಿನ ಪ್ರಮಾಣವೂ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ತಿಳಿಯಲಾಗದವು.
12.180.32
अग्निमारुततोयानां वर्णाः क्षितितलस्य च ।
आकाशसदृशा ह्येते भिद्यन्तेऽतत्वदर्शनात् ॥ १२.१८०.३२ ॥
ಅಗ್ನಿ, ವಾಯು, ನೀರು ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯ ವರ್ಣಗಳು ಆಕಾಶದಂತೆಯೇ; ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಕಾಣದ ಕಾರಣ ಇವು ಭಿನ್ನವೆಂದು ತೋರುತ್ತವೆ.
12.180.33
पठन्ति चैव मुनयः शास्त्रेषु विविधेषु च ।
त्रैलोक्यसागरे चैव प्रमाणं विहितं यथा ॥ १२.१८०.३३ ॥
ಮುನಿಗಳು ವಿವಿಧ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾರೆ; ತ್ರಿಲೋಕ ಸಾಗರದ ಪ್ರಮಾಣವೂ ವಿಧಿಸಿದಂತೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
12.180.34
अदृश्यत्वादगम्यत्वात्कः प्रमाणमुदाहरेत् ।
सिद्धानां देवतानां च यदा परिमिता गतिः।
तदा गौणमनन्तस्य नामानन्तेति विश्रुतम् ॥ १२.१८०.३४ ॥
ಕಾಣದಿರುವುದರಿಂದ, ತಲುಪಲಾಗದ ಕಾರಣ ಯಾರು ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೇಳಬಲ್ಲರು? ಸಿದ್ಧರ ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳ ಗತಿಯೂ ಸೀಮಿತವಾದಾಗ, ಅನಂತನ ಹೆಸರು ಗೌಣವಾಗಿ 'ಅನಂತ' ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
12.180.35
नामधेयानुरूपस्य मानसस्य महात्मनः ।
यदा तु र्दिव्यं यद्रूपं ह्रसते वर्धते पुनः।
कोऽन्यस्तद्वेदितुं शक्तो योपि स्यात्तद्विधोऽपरः ॥ १२.१८०.३५ ॥
ಹೆಸರಿಗೆ ತಕ್ಕ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ದಿವ್ಯರೂಪ ಕ್ಷೀಣಿಸಿ ಮತ್ತೆ ಬೆಳೆಯುವಾಗ, ಅದನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಶಕ್ತನಾದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಯಾರಿದ್ದಾನೆ, ಅವನಂತಹವನೇ ಆಗಿದ್ದರೂ?
12.180.36
ततः पुष्करतः सृष्टः सर्वज्ञो मूर्तिमान्प्रभुः ।
ब्रह्मा धर्ममयः पूर्वः प्रजापतिरनुत्तमः ॥ १२.१८०.३६ ॥
ಆಗ ತಾವರೆಯಿಂದ ಸರ್ವಜ್ಞನೂ, ಮೂರ್ತಿಮಂತನೂ, ಪ್ರಭುವೂ, ಧರ್ಮಮಯನೂ, ಆದಿಯವನೂ, ಅನುತ್ತಮ ಪ್ರಜಾಪತಿಯೂ ಆದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸೃಷ್ಟಿಯಾದನು.
12.180.37
पुष्कराद्यदि संभूतो ज्येष्ठं भवति पुष्करम् ।
ब्रह्माणं पूर्वजं चाह भवान्संदेह एव मे ॥ १२.१८०.३७ ॥
ಪುಷ್ಕರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನಾದರೆ ಪುಷ್ಕರವೇ ಹಿರಿಯದು; ಆದರೆ ನೀವು ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಮೊದಲು ಹುಟ್ಟಿದವನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತೀರಿ, ಇದರಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಸಂದೇಹವಿದೆ.
12.180.38
मानसस्येह या मूर्तिर्ब्रह्मत्वं समुपागता ।
तस्यासनविधानार्थं पृथिवी पद्ममुच्यते ॥ १२.१८०.३८ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಮಾನಸನ ಯಾವ ಮೂರ್ತಿ ಬ್ರಹ್ಮತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿತೋ, ಅವನ ಆಸನಕ್ಕಾಗಿ ಭೂಮಿಯನ್ನೇ ಪದ್ಮ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
12.180.39
कर्णिकां तस्य पद्मस्य मेरुर्गगमुच्छ्रितः ।
तस्य मध्ये स्थितो लोकान्सृजते जगतः प्रभुः।
मानसांश्च तथा देवान्भूतानि विविधानि च ॥ १२.१८०.३९ ॥
ಆ ಪದ್ಮದ ಕರ್ಣಿಕೆ ಮೇರುವು, ಅದು ಆಕಾಶದವರೆಗೆ ಎತ್ತರವಾಗಿದೆ. ಅದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಂತ ಪ್ರಭು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ; ಮಾನಸರನ್ನೂ, ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ, ವಿವಿಧ ಜೀವಿಗಳನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ.