మహాభారతం · అధ్యాయం 12.180
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.180.1
कुतः सृष्टमिदं सर्वं जगत्स्थावरजङ्गमम् ।
प्रलये च किमभ्येति तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.१८०.१ ॥
స్థావర జంగమాత్మకమైన ఈ సమస్త జగత్తు ఎక్కడి నుండి సృష్టించబడింది? ప్రళయంలో అది దేనిని చేరుతుంది? ఓ పితామహా, అది నాకు చెప్పండి.
12.180.2
ससागरः सगगनः सशैलः सबलाहकः ।
सभूमिः साग्निपवनो लोकोऽयं केन निर्मितः ॥ १२.१८०.२ ॥
సముద్రాలు, ఆకాశం, పర్వతాలు, మేఘాలు, భూమి, అగ్ని, వాయువు సహితమైన ఈ లోకాన్ని ఎవరు నిర్మించారు?
12.180.3
कथं सृष्टानि भूतानि कथं वर्णविभक्तयः ।
शोचाशौचं कथं तेषां धर्माधर्मावथो कथम् ॥ १२.१८०.३ ॥
జీవులు ఎలా సృష్టించబడ్డారు? వర్ణ విభాగాలు ఎలా ఏర్పడ్డాయి? వారికి శౌచాశౌచాలు, ధర్మాధర్మాలు ఎలా కలిగాయి?
12.180.4
कीदृशो जीवतां जीवः क्व वा गच्छन्ति ये मृताः ।
अस्माल्लोकादमुं लोकं सर्वं शंसतु नो भवान् ॥ १२.१८०.४ ॥
జీవించి ఉన్నవారిలోని జీవుడు ఎటువంటివాడు? మరణించినవారు ఎక్కడికి వెళ్తారు? ఈ లోకం నుండి ఆ లోకం వరకు అంతా మాకు చెప్పండి.
12.180.5
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
भृगुणाऽभिहितं श्रेष्ठं भरद्वाजाय पृच्छते ॥ १२.१८०.५ ॥
ఈ విషయంలో కూడా ప్రజలు ఈ పురాతన ఇతిహాసాన్ని చెబుతారు. అడిగిన భరద్వాజునకు భృగువు చెప్పినది ఇది.
12.180.6
कैलासशिखरे दृष्ट्वा दीप्यमानमिवौजसा ।
भृगुं महर्षिमासीनं भरद्वाजोऽन्वपृच्छत ॥ १२.१८०.६ ॥
కైలాస శిఖరంపై తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ కూర్చున్న మహర్షి భృగువును చూసి భరద్వాజుడు ప్రశ్నించాడు.
12.180.7
ससागरः सगगनः शशैलः सवलाहकः ।
सभूमिः साग्निपवनो लोकोऽयं केन निर्मितः ॥ १२.१८०.७ ॥
సముద్రాలు, ఆకాశం, పర్వతాలు, మేఘాలు, భూమి, అగ్ని, వాయువులతో కూడిన ఈ లోకాన్ని ఎవరు నిర్మించారు?
12.180.8
कथं सृष्टानि भूतानि कथं वर्णविभक्तयः ।
शौचाशौचं कथं तेषां धर्माधर्मावथो कथम्। ॥ १२.१८०.८ ॥
ప్రాణులు ఎలా సృష్టించబడ్డాయి, వర్ణ విభాగాలు ఎలా ఏర్పడ్డాయి, వారి శౌచాశౌచాలు, ధర్మాధర్మాలు ఎలా ఉన్నాయి?
12.180.9
कीदृशो जीवतां जीवः क्व वा गच्छन्ति ये मृताः ।
परलोकमिमं चापि सर्वं शंसितृमर्हसि ॥ १२.१८०.९ ॥
జీవించి ఉన్నవారిలోని జీవుడు ఎటువంటివాడు? మరణించినవారు ఎక్కడికి వెళ్తారు? ఈ పరలోకం గురించి కూడా అన్నీ మీరు చెప్పాలి.
12.180.10
एवं स भगवान्पृष्टो भरद्वाजेन संशयम् ।
ब्रह्मर्पिर्ब्रह्मसंकाशः सर्वं तस्मै ततोऽब्रवीत् ॥ १२.१८०.१० ॥
ఈ విధంగా భరద్వాజుడు తన సంశయాన్ని అడిగినప్పుడు, బ్రహ్మసమానుడైన ఆ భగవాన్ బ్రహ్మర్షి ఆయనకు అంతా చెప్పాడు.
12.180.11
नारायणो जगन्मूर्तिरन्तरात्मा सनातनः ।
कूटस्थोऽक्षर अव्यक्तो निर्लेपो व्यापकः प्रभुः ॥ १२.१८०.११ ॥
జగత్తే రూపంగా కలిగిన నారాయణుడు, అంతరాత్మ, సనాతనుడు; కూటస్థుడు, అక్షరుడు, అవ్యక్తుడు, నిర్లిప్తుడు, సర్వవ్యాపి, ప్రభువు.
12.180.12
प्रकृतेः परतो नित्यमिन्द्रियैरप्यगोतरः ।
स सिसृक्षुः सहस्रांशादसृजत्पुरुषं प्रभुः ॥ १२.१८०.१२ ॥
ప్రకృతికి అతీతుడై, ఎల్లప్పుడూ ఇంద్రియాలకు అగోచరుడైన ఆ ప్రభువు సృష్టించాలనే కోరికతో సహస్రాంశు నుండి పురుషుణ్ణి సృష్టించాడు.
12.180.13
मानसो नाम यः पूर्वो विश्रुतो वै महर्षिभिः ।
अनादिनिधनो देवस्तथाऽभेद्योऽदजरामरः ॥ १२.१८०.१३ ॥
పూర్వం మహర్షులచే 'మానస' అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడైన ఆ దేవుడు ఆదిలేనివాడు, అంతము లేనివాడు, భేదింపరానివాడు, జన్మలేనివాడు, మరణములేనివాడు.
12.180.14
अव्यक्त इति विख्यातः शाश्वतोऽथाक्षयोऽव्ययः ।
यतः सृष्टानि भूतानि तिष्ठन्ति च म्रियन्ति च ॥ १२.१८०.१४ ॥
'అవ్యక్తుడు' అని ప్రసిద్ధుడైన ఆయన శాశ్వతుడు, అక్షయుడు, అవ్యయుడు; ఆయన నుండి సృష్టించబడిన ప్రాణులు నిలిచి ఉంటాయి, మరణిస్తాయి కూడా.
12.180.15
सोऽसृजत्प्रथमं देवो महान्तं नाम नामतः ।
महान्ससर्जाहंकारं स चापि भगवानथ।
आकाशमिति विख्यातं सर्वभूतधरः प्रभुः ॥ १२.१८०.१५ ॥
ఆ దేవుడు మొదట 'మహాన్' అనే తత్త్వాన్ని సృష్టించాడు; మహానుడైన భగవానుడు అహంకారాన్ని సృష్టించాడు. అనంతరం సర్వభూతాలను ధరించే ప్రభువు 'ఆకాశం' అని ప్రసిద్ధమైనదాన్ని సృష్టించాడు.
12.180.16
आकाशादभवद्वारि सलिलादग्निमारुतौ ।
अग्निमारुतसंयोगात्ततः समभवन्मही ॥ १२.१८०.१६ ॥
ఆకాశం నుండి జలం పుట్టింది; జలం నుండి అగ్ని మరియు వాయువు. అగ్ని, వాయువుల సంయోగం వల్ల అప్పుడు భూమి ఉద్భవించింది.
12.180.17
ततस्ते गेमयं दिव्यं पद्मं सृष्टं स्वयंभुवा ।
तस्मात्पद्मात्समभवद्ब्रह्मा वेदमयो निधिः ॥ १२.१८०.१७ ॥
అప్పుడు స్వయంభువు ఆయన కోసం దివ్యమైన బంగారు పద్మాన్ని సృష్టించాడు. ఆ పద్మం నుండి వేదమయుడైన నిధి బ్రహ్మ ఉద్భవించాడు.
12.180.18
अहंकार इति ख्यातः सर्वभूतात्मभूतकृत् ।
ब्रह्मा वै स महातेजा य एते पञ्चधातवः ॥ १२.१८०.१८ ॥
'అహంకారం' అని ప్రసిద్ధుడైనవాడు, సర్వభూతాల ఆత్మస్వరూపాన్ని కల్పించేవాడు; ఆ మహాతేజస్వి బ్రహ్మయే — ఈ ఐదు ధాతువులు.
12.180.19
शैलास्तस्यास्थिसंज्ञास्तु मेदो मांसं च मेदिनी ।
समुद्रास्तस्य रुधिरमाकाशमुदरं तथा ॥ १२.१८०.१९ ॥
పర్వతాలు అతని ఎముకలు అని పిలువబడతాయి; భూమి అతని కొవ్వు మరియు మాంసం. సముద్రాలు అతని రక్తం, ఆకాశం అతని ఉదరం.
12.180.20
पवनश्चैव निःश्वासस्तेजोऽग्निर्निम्नगाः सिराः ।
दिवाकरश्च सोमश्च नयने तस्य विश्रुते ॥ १२.१८०.२० ॥
వాయువు అతని శ్వాస, అగ్ని అతని తేజస్సు, నదులు అతని నరాలు. సూర్యుడు మరియు చంద్రుడు అతని ప్రసిద్ధ నేత్రాలు.
12.180.21
नभश्चोर्ध्वं शिरस्तस्य क्षितिः पादौ भुजौ दिशः ।
दुर्विज्ञेयो ह्यनन्तात्मा सिद्धैरपि न संशयः ॥ १२.१८०.२१ ॥
ఆకాశం పైన అతని శిరస్సు, భూమి అతని పాదాలు, దిశలు అతని భుజాలు. ఆ అనంతాత్మను సిద్ధులకు కూడా తెలుసుకోవడం కష్టం; సందేహం లేదు.
12.180.22
स एष भगवान्विष्णुरनन्त इति विश्रुतः ।
सर्वभूतात्मभूतस्थो दुर्विज्ञेयोऽकृतात्माभः ॥ १२.१८०.२२ ॥
ఈ భగవంతుడే విష్ణువు, 'అనంతుడు' అని ప్రసిద్ధుడు; సర్వప్రాణుల ఆత్మగా స్థితుడై ఉన్నవాడు. అశుద్ధాత్ములకు ఆయన తెలియరానివాడు.
12.180.23
अहंकारस्य यः स्रष्टा सर्वभूतोद्भवाय वै ।
यतः समभवद्विश्वं पृष्टोऽहं यदिह त्वया ॥ १२.१८०.२३ ॥
అహంకారాన్ని సృష్టించినవాడు, సర్వప్రాణుల ఉత్పత్తికి కారణమైనవాడు, ఎవరి నుండి ఈ విశ్వం పుట్టిందో — ఆయన గురించి నీవు ఇక్కడ నన్ను అడిగినదాన్ని నేను చెబుతాను.
12.180.24
गगनस्य दिशां चैव भूतलस्यानिलस्य च ।
कान्यत्र परिमाणानि संशयं छिन्धि मेऽर्थितः ॥ १२.१८०.२४ ॥
ఆకాశం, దిశలు, భూమి, వాయువు — వాటి కొలతలు ఎంత? నేను ప్రార్థిస్తున్నాను, నా సందేహాన్ని తొలగించు.
12.180.25
अनन्तमेतदाकाशं सिद्धचारणसेवितम् ।
रम्यं नानाश्रयाकीर्णं यस्यान्तो नाधिगम्यते ॥ १२.१८०.२५ ॥
ఈ ఆకాశం అనంతమైనది; సిద్ధులు, చారణులు సేవించేది; రమ్యమైనది; అనేక ఆశ్రయాలతో నిండినది; దీని అంతం కనబడదు.
12.180.26
ऊर्ध्वं गतेरधस्तात्तु चन्द्रादित्यौ न दृश्यतः ।
तत्र देवाः स्वयं दीप्ताः सूर्यभासोऽग्निवर्चसः ॥ १२.१८०.२६ ॥
పైన ఉన్న మార్గానికి దిగువన చంద్రసూర్యులు కనబడరు. అక్కడ స్వయంప్రకాశులైన దేవతలున్నారు; సూర్యకాంతి, అగ్ని తేజస్సు కలవారు.
12.180.27
ते चाप्यन्तं न पश्यन्ति नभसः प्रथितौजसः ।
दुर्गमत्वादनन्तत्वादिति वै विद्धि मानद ॥ १२.१८०.२७ ॥
ప్రసిద్ధ తేజస్సు కలవారు కూడా ఆకాశపు అంతాన్ని చూడరు. ఓ మానదా, అది దుర్గమమూ అనంతమూ కావడం వల్ల అని తెలుసుకో.
12.180.28
उपर्युपरि तैर्देवैः प्रज्वलद्भिः स्वयंप्रभैः ।
निरुद्धमेतदाकाशमप्रमेयं सुरैरपि ॥ १२.१८०.२८ ॥
పైపైన స్వయంప్రకాశులై ప్రకాశించే ఆ దేవతలచే ఈ ఆకాశం ఆవరించబడి ఉంది; దేవతలకు కూడా అది అపరిమితమైనది.
12.180.29
पृथिव्यन्ते समुद्रास्तु समुद्रान्ते तमः स्मृतम् ।
तप्नसोऽन्ते जलं प्राहुर्जलस्यान्तेऽग्निरेव च ॥ १२.१८०.२९ ॥
భూమికి అంతంలో సముద్రాలు; సముద్రాల అంతంలో చీకటి అని చెప్పబడింది. తాపం అంతంలో జలం అని, జలం అంతంలో అగ్నియే అని అంటారు.
12.180.30
रसातलान्ते सलिलं जलान्ते पन्नगाधिपाः ।
तदन्ते पुनराकाशमाकाशान्ते पुनर्जलम् ॥ १२.१८०.३० ॥
రసాతలం అంతంలో జలం; జలం అంతంలో నాగరాజులు. దాని అంతంలో మళ్లీ ఆకాశం; ఆకాశం అంతంలో మళ్లీ జలం.
12.180.31
एवमन्तं हि नभसः प्रमाणं सलिलस्य च ।
अग्निमारुतयोश्चैव दुर्ज्ञेयं दैवतैरपि ॥ १२.१८०.३१ ॥
ఈ విధంగా ఆకాశం యొక్క అంతమూ, జలం యొక్క ప్రమాణమూ, అగ్ని మరియు వాయువుల ప్రమాణమూ దేవతలకు కూడా తెలుసుకోలేనివి.
12.180.32
अग्निमारुततोयानां वर्णाः क्षितितलस्य च ।
आकाशसदृशा ह्येते भिद्यन्तेऽतत्वदर्शनात् ॥ १२.१८०.३२ ॥
అగ్ని, వాయువు, జలం మరియు భూతలం యొక్క వర్ణాలు ఆకాశం వంటివే; తత్త్వాన్ని చూడకపోవడం వల్ల ఇవి వేరుగా కనిపిస్తాయి.
12.180.33
पठन्ति चैव मुनयः शास्त्रेषु विविधेषु च ।
त्रैलोक्यसागरे चैव प्रमाणं विहितं यथा ॥ १२.१८०.३३ ॥
మునులు వివిధ శాస్త్రాలలో దీనిని పఠిస్తారు; త్రిలోక సముద్రం యొక్క ప్రమాణం కూడా విధించినట్లుగా చెప్పబడింది.
12.180.34
अदृश्यत्वादगम्यत्वात्कः प्रमाणमुदाहरेत् ।
सिद्धानां देवतानां च यदा परिमिता गतिः।
तदा गौणमनन्तस्य नामानन्तेति विश्रुतम् ॥ १२.१८०.३४ ॥
కనబడనిది, చేరరానిది కాబట్టి ప్రమాణం ఎవరు చెప్పగలరు? సిద్ధుల, దేవతల గతి కూడా పరిమితమైనప్పుడు, అనంతుని పేరు గౌణంగా 'అనంత' అని ప్రసిద్ధమైంది.
12.180.35
नामधेयानुरूपस्य मानसस्य महात्मनः ।
यदा तु र्दिव्यं यद्रूपं ह्रसते वर्धते पुनः।
कोऽन्यस्तद्वेदितुं शक्तो योपि स्यात्तद्विधोऽपरः ॥ १२.१८०.३५ ॥
పేరుకు తగిన, మనసు నుండి పుట్టిన ఆ మహాత్ముని దివ్యరూపం తగ్గి మళ్ళీ పెరిగినప్పుడు, అది తెలుసుకోగల సమర్థుడు మరొకడు ఎవడు, అతనివంటివాడైనా సరే?
12.180.36
ततः पुष्करतः सृष्टः सर्वज्ञो मूर्तिमान्प्रभुः ।
ब्रह्मा धर्ममयः पूर्वः प्रजापतिरनुत्तमः ॥ १२.१८०.३६ ॥
అప్పుడు పద్మం నుండి సర్వజ్ఞుడు, మూర్తిమంతుడు, ప్రభువు, ధర్మమయుడు, ఆదిమ, అనుత్తమ ప్రజాపతి అయిన బ్రహ్మ సృష్టించబడ్డాడు.
12.180.37
पुष्कराद्यदि संभूतो ज्येष्ठं भवति पुष्करम् ।
ब्रह्माणं पूर्वजं चाह भवान्संदेह एव मे ॥ १२.१८०.३७ ॥
పుష్కరం నుండి పుట్టినవాడైతే పుష్కరమే జ్యేష్ఠం అవుతుంది; కానీ మీరు బ్రహ్మను పూర్వజుడు అంటున్నారు, దానిపై నాకు సందేహం ఉంది.
12.180.38
मानसस्येह या मूर्तिर्ब्रह्मत्वं समुपागता ।
तस्यासनविधानार्थं पृथिवी पद्ममुच्यते ॥ १२.१८०.३८ ॥
ఇక్కడ మానసుని ఏ రూపం బ్రహ్మత్వాన్ని పొందిందో, ఆయనకు ఆసనం ఏర్పరచడానికి భూమినే పద్మం అంటారు.
12.180.39
कर्णिकां तस्य पद्मस्य मेरुर्गगमुच्छ्रितः ।
तस्य मध्ये स्थितो लोकान्सृजते जगतः प्रभुः।
मानसांश्च तथा देवान्भूतानि विविधानि च ॥ १२.१८०.३९ ॥
ఆ పద్మానికి కర్ణిక మేరువు, అది ఆకాశం వరకు ఎత్తుగా ఉంది. దాని మధ్యలో నిలిచిన ప్రభువు లోకాలను సృష్టిస్తాడు; మానసులను, దేవతలను, వివిధ ప్రాణులను కూడా సృష్టిస్తాడు.