マハーバーラタ · 章 12.183
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.183.1
पार्थिवं धातुमाश्रित्य शारीरोऽग्निः कथं भवेत् ।
अवकाशविशेषेण कथं वर्तयतेऽनिलः ॥ १२.१८३.१ ॥
地の元素に依拠して、身体の火はどのように生じるのか。特定の空間によって、風はそれをどのように動かすのか。
12.183.2
वायोर्गतिमहं ब्रह्मन्कीर्तयिष्यामि तेऽनघ ।
प्राणिनामनिलो देहान्यथा चेष्टयते बली ॥ १२.१८३.२ ॥
バラモンよ、罪なき者よ、私は風の運行を説明しよう。力強い風が生きものの身体をどのように動かすかを。
12.183.3
श्रितो मूर्धानमग्निस्तु शरीरं परिपालयन् ।
प्राणो मूर्धनि चाग्नौ च वर्तमानो विचेष्टने ॥ १२.१८३.३ ॥
火は頭に宿って身体を守る。息（プラーナ）は頭と火に留まり、その運動のうちに働く。
12.183.4
स जन्तुः सर्वभूतात्मा पुरुषः स सनातनः ।
मनो बुद्धिरहंकारो भूतानि विषयाश्च सः ॥ १२.१८३.४ ॥
その生命は、一切の生きものの我であり、その永遠のプルシャである。心、知性、自我、元素、感覚の対象もまた彼である。
12.183.5
एवं त्विह स सर्वत्र प्राणेन परिपाल्यते ।
कोष्ठतस्तु समानेन स्वां स्वां गतिमुपाश्रितः ॥ १२.१८३.५ ॥
このようにして、彼はここで至る所を息（プラーナ）に守られる。腹腔からサマーナによって、各々の運行を取る。
12.183.6
वस्तिमूलं गुदं चैव पावकं समुपाश्रितः ।
वहन्मूत्रं पुरीषं चाप्यपानः परिवर्तते ॥ १२.१८३.६ ॥
膀胱の根元、肛門、火に依拠し、尿と便を運んで、下降の気（アパーナ）は巡る。
12.183.7
प्रयत्ने कर्मणि बले य एकस्त्रिषु वर्तते ।
उदान इति तं प्राहुरध्यात्मकुशला जनाः ॥ १२.१८३.७ ॥
努力・行為・力の三つに唯一つ宿るもの、それを内的な道に通じた人々はウダーナと呼ぶ。
12.183.8
संधिष्वपि च सर्वेषु सन्निविष्टस्तथाऽनिलः ।
शरीरेषु मनुष्याणां व्यान इत्युपदिश्यते ॥ १२.१८३.८ ॥
すべての関節にもまた風はそのように宿る。人の身体においてそれはヴィヤーナと教えられる。
12.183.9
धातुष्वग्निस्तु विततः समानोऽग्निः समीरितः ।
रसान्धातूंश्च दोषांश्च वर्तयन्नवतिष्ठते ॥ १२.१८३.९ ॥
組織に広がる火がサマーナである。駆り立てられたそれは、汁液・組織・体液を変化させつつ留まる。
12.183.10
अपानप्राणयोर्मध्ये प्राणापानसमाहितः ।
समन्वितस्त्वधिष्ठानं सम्यक्पचति पावकः ॥ १२.१८३.१० ॥
アパーナとプラーナの中間にあり、プラーナとアパーナに結びつき、その座と結ばれた火がよく消化する。
12.183.11
आस्यं हि पायुसंयुक्तमन्ते स्याद्गुदसंज्ञितम् ।
स्रोतस्तस्मात्प्रजायन्ते सर्वस्रोतांसि देहिनाम् ॥ १२.१८३.११ ॥
口は肛門と結びつき、その末端はグドと呼ばれる。ここから身体を持つ者のすべての脈管が生じる。
12.183.12
प्राणानां सन्निपाताच्च सन्निपातः प्रजायते ।
ऊष्मा सोग्निरिति ज्ञेयो योऽन्नं पचति देहिनाम् ॥ १२.१८३.१२ ॥
気息の結合から結合が生じる。その熱こそ火と知るべきであり、身体を持つ者の食物を煮るものである。
12.183.13
अग्निवेगवहः प्राणो गुदान्ते प्रतिहन्यते ।
स ऊर्ध्वमागम्य पुनः समुत्क्षिपति पावकम् ॥ १२.१८३.१३ ॥
火の勢いを運ぶプラーナは肛門の端で遮られる。それは上へ来て、再び火を上へ投げ上げる。
12.183.14
पक्वाशयस्त्वधो नाभ्या ऊर्ध्वमामाशयः स्मृतः ।
नाभिमध्ये शरीरस्य सर्वे प्राणाः समाश्रिताः ॥ १२.१८३.१४ ॥
臍の下は消化の下部の容器、臍の上は未消化物の容器である胃と説かれる。身体の臍の中央に、すべてのプラーナが依拠している。
12.183.15
प्रसृता हृदयात्सर्वास्तिर्यगूर्ध्वमधस्तथा ।
वहन्त्यन्नरसान्नाड्यो दशप्राणप्रचोदिताः ॥ १२.१८३.१५ ॥
心臓からすべての脈管が横に、上に、そして下に広がり、十のプラーナに駆り立てられて食物の精気を運ぶ。
12.183.16
एष मार्गोऽथ योगानां येन गच्छन्ति तत्पदम् ।
जितक्लमासना धीरा सूर्धन्यात्मानमादधन् ॥ १२.१८३.१६ ॥
これがヨーガの道であり、疲れを克服し、姿勢に堅固で、頭頂にアートマンを置く賢者たちがそこへ至る。
12.183.17
एवं सर्वेषु विहितः प्राणापानेषु देहिनाम् ।
तस्मिन्योऽवस्थितो नित्यमग्निः स्थाल्यामिवाहितः। ॥ १२.१८३.१७ ॥
このように、身体を持つものの全ての吸気と呼気に定められ、そこに常に留まる火は、鍋に置かれた火のようである。