മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.183
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.183.1
पार्थिवं धातुमाश्रित्य शारीरोऽग्निः कथं भवेत् ।
अवकाशविशेषेण कथं वर्तयतेऽनिलः ॥ १२.१८३.१ ॥
പാർഥിവ ധാതുവിനെ ആശ്രയിച്ച് ശരീരാഗ്നി എങ്ങനെ ഉണ്ടാകുന്നു? പ്രത്യേക അവകാശത്തിൽ വായു അതിനെ എങ്ങനെ പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നു?
12.183.2
वायोर्गतिमहं ब्रह्मन्कीर्तयिष्यामि तेऽनघ ।
प्राणिनामनिलो देहान्यथा चेष्टयते बली ॥ १२.१८३.२ ॥
ബ്രാഹ്മണാ, നിഷ്പാപനേ, വായുവിന്റെ ഗതി ഞാൻ നിനക്ക് വിവരിക്കാം. ശക്തനായ വായു ജീവികളുടെ ശരീരങ്ങളെ എങ്ങനെ ചലിപ്പിക്കുന്നു എന്ന്.
12.183.3
श्रितो मूर्धानमग्निस्तु शरीरं परिपालयन् ।
प्राणो मूर्धनि चाग्नौ च वर्तमानो विचेष्टने ॥ १२.१८३.३ ॥
അഗ്നി തലയിൽ ആശ്രയിച്ച് ശരീരത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നു. പ്രാണൻ തലയിലും അഗ്നിയിലും നിലകൊണ്ട് ചലനത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
12.183.4
स जन्तुः सर्वभूतात्मा पुरुषः स सनातनः ।
मनो बुद्धिरहंकारो भूतानि विषयाश्च सः ॥ १२.१८३.४ ॥
ആ ജീവൻ, സർവഭൂതങ്ങളുടെയും ആത്മാവ്, ആ സനാതന പുരുഷൻ. മനസ്സ്, ബുദ്ധി, അഹങ്കാരം, ഭൂതങ്ങൾ, വിഷയങ്ങൾ എല്ലാം അവനാണ്.
12.183.5
एवं त्विह स सर्वत्र प्राणेन परिपाल्यते ।
कोष्ठतस्तु समानेन स्वां स्वां गतिमुपाश्रितः ॥ १२.१८३.५ ॥
ഇങ്ങനെ അവൻ ഇവിടെയെല്ലാം പ്രാണനാൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു. ഉദരകോഷ്ഠത്തിൽനിന്ന് സമാനനാൽ തന്റെ തന്റെ ഗതി പ്രാപിക്കുന്നു.
12.183.6
वस्तिमूलं गुदं चैव पावकं समुपाश्रितः ।
वहन्मूत्रं पुरीषं चाप्यपानः परिवर्तते ॥ १२.१८३.६ ॥
മൂത്രസഞ്ചിയുടെ മൂലവും ഗുദവും അഗ്നിയും ആശ്രയിച്ച്, മൂത്രവും മലവും വഹിച്ച് അപാനൻ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
12.183.7
प्रयत्ने कर्मणि बले य एकस्त्रिषु वर्तते ।
उदान इति तं प्राहुरध्यात्मकुशला जनाः ॥ १२.१८३.७ ॥
പ്രയത്നം, കർമ്മം, ബലം എന്നീ മൂന്നിലും ഏകമായി വർത്തിക്കുന്നതിനെ അധ്യാത്മകുശലർ ഉദാനം എന്നു പറയുന്നു.
12.183.8
संधिष्वपि च सर्वेषु सन्निविष्टस्तथाऽनिलः ।
शरीरेषु मनुष्याणां व्यान इत्युपदिश्यते ॥ १२.१८३.८ ॥
എല്ലാ സന്ധികളിലും വായു അങ്ങനെതന്നെ പതിഞ്ഞിരിക്കുന്നു; മനുഷ്യശരീരങ്ങളിൽ അതിനെ വ്യാനം എന്നു ഉപദേശിക്കുന്നു.
12.183.9
धातुष्वग्निस्तु विततः समानोऽग्निः समीरितः ।
रसान्धातूंश्च दोषांश्च वर्तयन्नवतिष्ठते ॥ १२.१८३.९ ॥
ധാതുക്കളിൽ വ്യാപിച്ച അഗ്നിയാണ് സമാനം; അത് പ്രേരിതമായി രസങ്ങളെയും ധാതുക്കളെയും ദോഷങ്ങളെയും മാറ്റിമറിച്ചുകൊണ്ട് നിലകൊള്ളുന്നു.
12.183.10
अपानप्राणयोर्मध्ये प्राणापानसमाहितः ।
समन्वितस्त्वधिष्ठानं सम्यक्पचति पावकः ॥ १२.१८३.१० ॥
അപാനന്റെയും പ്രാണന്റെയും മധ്യത്തിൽ, പ്രാണാപാനങ്ങളോടു ചേർന്ന്, ആധാരത്തോടു കൂടിയ അഗ്നി നന്നായി പചനം ചെയ്യുന്നു.
12.183.11
आस्यं हि पायुसंयुक्तमन्ते स्याद्गुदसंज्ञितम् ।
स्रोतस्तस्मात्प्रजायन्ते सर्वस्रोतांसि देहिनाम् ॥ १२.१८३.११ ॥
മുഖം തന്നെ പായുവുമായി ചേർന്നിരിക്കുന്നു; അവസാനത്തിൽ അതു ഗുദം എന്നറിയപ്പെടുന്നു; ഇതിൽനിന്നാണ് ദേഹികളുടെ എല്ലാ സ്രോതസ്സുകളും ഉണ്ടാകുന്നത്.
12.183.12
प्राणानां सन्निपाताच्च सन्निपातः प्रजायते ।
ऊष्मा सोग्निरिति ज्ञेयो योऽन्नं पचति देहिनाम् ॥ १२.१८३.१२ ॥
പ്രാണങ്ങളുടെ സംയോഗത്തിൽനിന്നാണ് സംയോഗം ഉണ്ടാകുന്നത്; ആ ഊഷ്മാവ് തന്നെയാണ് അഗ്നി എന്നറിയണം; അത് ദേഹികളുടെ അന്നം പചനം ചെയ്യുന്നു.
12.183.13
अग्निवेगवहः प्राणो गुदान्ते प्रतिहन्यते ।
स ऊर्ध्वमागम्य पुनः समुत्क्षिपति पावकम् ॥ १२.१८३.१३ ॥
അഗ്നിയുടെ വേഗം വഹിക്കുന്ന പ്രാണൻ ഗുദാന്തത്തിൽ തടയപ്പെടുന്നു. അത് മുകളിലേക്ക് വന്ന് വീണ്ടും അഗ്നിയെ മുകളിലേക്ക് എറിയുന്നു.
12.183.14
पक्वाशयस्त्वधो नाभ्या ऊर्ध्वमामाशयः स्मृतः ।
नाभिमध्ये शरीरस्य सर्वे प्राणाः समाश्रिताः ॥ १२.१८३.१४ ॥
പൊക്കിളിന് താഴെ പക്വാശയവും പൊക്കിളിന് മുകളിൽ ആമാശയവും പറയപ്പെടുന്നു. ശരീരത്തിന്റെ പൊക്കിളിന്റെ മധ്യത്തിൽ എല്ലാ പ്രാണങ്ങളും ആശ്രയിക്കുന്നു.
12.183.15
प्रसृता हृदयात्सर्वास्तिर्यगूर्ध्वमधस्तथा ।
वहन्त्यन्नरसान्नाड्यो दशप्राणप्रचोदिताः ॥ १२.१८३.१५ ॥
ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന് എല്ലാ നാഡികളും കുറുകെയും മുകളിലേക്കും താഴേക്കും വ്യാപിക്കുന്നു. പത്ത് പ്രാണങ്ങളാൽ പ്രേരിതമായി അവ അന്നരസം വഹിക്കുന്നു.
12.183.16
एष मार्गोऽथ योगानां येन गच्छन्ति तत्पदम् ।
जितक्लमासना धीरा सूर्धन्यात्मानमादधन् ॥ १२.१८३.१६ ॥
ഇതാണ് യോഗങ്ങളുടെ മാർഗം; ക്ഷീണത്തെ ജയിച്ച്, ആസനത്തിൽ ഉറച്ച്, തലയുടെ മുകളിൽ ആത്മാവിനെ ഉറപ്പിച്ച് ധീരന്മാർ ആ പദത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.
12.183.17
एवं सर्वेषु विहितः प्राणापानेषु देहिनाम् ।
तस्मिन्योऽवस्थितो नित्यमग्निः स्थाल्यामिवाहितः। ॥ १२.१८३.१७ ॥
ഇങ്ങനെ ദേഹികളുടെ എല്ലാ പ്രാണാപാനങ്ങളിലും നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ട്, അവയിൽ എന്നും നിലകൊള്ളുന്ന അഗ്നി, പാത്രത്തിൽ വെച്ച അഗ്നിപോലെ നിലനിൽക്കുന്നു.