ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.183
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.183.1
पार्थिवं धातुमाश्रित्य शारीरोऽग्निः कथं भवेत् ।
अवकाशविशेषेण कथं वर्तयतेऽनिलः ॥ १२.१८३.१ ॥
ಪಾರ್ಥಿವ ಧಾತುವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ದೇಹದ ಅಗ್ನಿ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ? ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅವಕಾಶದಲ್ಲಿ ವಾಯು ಅದನ್ನು ಹೇಗೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ?
12.183.2
वायोर्गतिमहं ब्रह्मन्कीर्तयिष्यामि तेऽनघ ।
प्राणिनामनिलो देहान्यथा चेष्टयते बली ॥ १२.१८३.२ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ನಿಷ್ಪಾಪನೇ, ವಾಯುವಿನ ಗತಿಯನ್ನು ನಿನಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ವಾಯು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ದೇಹಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು.
12.183.3
श्रितो मूर्धानमग्निस्तु शरीरं परिपालयन् ।
प्राणो मूर्धनि चाग्नौ च वर्तमानो विचेष्टने ॥ १२.१८३.३ ॥
ಅಗ್ನಿ ತಲೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ ದೇಹವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಣ ತಲೆಯಲ್ಲೂ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲೂ ಇದ್ದು ಚಲನೆಯಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ.
12.183.4
स जन्तुः सर्वभूतात्मा पुरुषः स सनातनः ।
मनो बुद्धिरहंकारो भूतानि विषयाश्च सः ॥ १२.१८३.४ ॥
ಆ ಜೀವಿ, ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಆತ್ಮ, ಆ ಶಾಶ್ವತ ಪುರುಷ. ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿ, ಅಹಂಕಾರ, ಭೂತಗಳು, ವಿಷಯಗಳೂ ಅವನೇ.
12.183.5
एवं त्विह स सर्वत्र प्राणेन परिपाल्यते ।
कोष्ठतस्तु समानेन स्वां स्वां गतिमुपाश्रितः ॥ १२.१८३.५ ॥
ಈ ರೀತಿ ಅವನು ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಾಣದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಹೊಟ್ಟೆಯ ಕುಳಿಯಿಂದ ಸಮಾನನ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ತನ್ನ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
12.183.6
वस्तिमूलं गुदं चैव पावकं समुपाश्रितः ।
वहन्मूत्रं पुरीषं चाप्यपानः परिवर्तते ॥ १२.१८३.६ ॥
ಮೂತ್ರಕೋಶದ ಮೂಲ, ಗುದ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ಮೂತ್ರ ಹಾಗೂ ಮಲವನ್ನು ಹೊತ್ತು ಅಪಾನ ಸುತ್ತುತ್ತದೆ.
12.183.7
प्रयत्ने कर्मणि बले य एकस्त्रिषु वर्तते ।
उदान इति तं प्राहुरध्यात्मकुशला जनाः ॥ १२.१८३.७ ॥
ಪ್ರಯತ್ನ, ಕರ್ಮ, ಬಲ ಇವು ಮೂರರಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರುವುದನ್ನು ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಕುಶಲರು ಉದಾನ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
12.183.8
संधिष्वपि च सर्वेषु सन्निविष्टस्तथाऽनिलः ।
शरीरेषु मनुष्याणां व्यान इत्युपदिश्यते ॥ १२.१८३.८ ॥
ಎಲ್ಲಾ ಸಂಧಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವಾಯು ಹಾಗೆಯೇ ನೆಲೆಸಿದೆ; ಮನುಷ್ಯರ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ವ್ಯಾನ ಎಂದು ಉಪದೇಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
12.183.9
धातुष्वग्निस्तु विततः समानोऽग्निः समीरितः ।
रसान्धातूंश्च दोषांश्च वर्तयन्नवतिष्ठते ॥ १२.१८३.९ ॥
ಧಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ ಅಗ್ನಿಯೇ ಸಮಾನ; ಅದು ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ರಸ, ಧಾತು, ದೋಷಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸುತ್ತಾ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತದೆ.
12.183.10
अपानप्राणयोर्मध्ये प्राणापानसमाहितः ।
समन्वितस्त्वधिष्ठानं सम्यक्पचति पावकः ॥ १२.१८३.१० ॥
ಅಪಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಣಾಪಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿ, ಆಧಾರದೊಂದಿಗೆ ಸಮನ್ವಿತವಾದ ಅಗ್ನಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪಚನ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
12.183.11
आस्यं हि पायुसंयुक्तमन्ते स्याद्गुदसंज्ञितम् ।
स्रोतस्तस्मात्प्रजायन्ते सर्वस्रोतांसि देहिनाम् ॥ १२.१८३.११ ॥
ಬಾಯಿ ಗುದದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿದೆ; ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ಗುದ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಇದರಿಂದಲೇ ದೇಹಧಾರಿಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ರೋತಸ್ಸುಗಳು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ.
12.183.12
प्राणानां सन्निपाताच्च सन्निपातः प्रजायते ।
ऊष्मा सोग्निरिति ज्ञेयो योऽन्नं पचति देहिनाम् ॥ १२.१८३.१२ ॥
ಪ್ರಾಣಗಳ ಸಂಯೋಗದಿಂದಲೇ ಸಂಯೋಗ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಆ ಊಷ್ಮವೇ ಅಗ್ನಿ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಅದು ದೇಹಧಾರಿಗಳ ಅನ್ನವನ್ನು ಪಚನ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
12.183.13
अग्निवेगवहः प्राणो गुदान्ते प्रतिहन्यते ।
स ऊर्ध्वमागम्य पुनः समुत्क्षिपति पावकम् ॥ १२.१८३.१३ ॥
ಅಗ್ನಿಯ ವೇಗವನ್ನು ಹೊತ್ತ ಪ್ರಾಣವು ಗುದದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ತಡೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅದು ಮೇಲೇರಿ ಮತ್ತೆ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎಸೆಯುತ್ತದೆ.
12.183.14
पक्वाशयस्त्वधो नाभ्या ऊर्ध्वमामाशयः स्मृतः ।
नाभिमध्ये शरीरस्य सर्वे प्राणाः समाश्रिताः ॥ १२.१८३.१४ ॥
ನಾಭಿಯ ಕೆಳಗೆ ಪಕ್ವಾಶಯ; ನಾಭಿಯ ಮೇಲೆ ಆಮಾಶಯ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ದೇಹದ ನಾಭಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಗಳು ಆಶ್ರಯಿಸಿವೆ.
12.183.15
प्रसृता हृदयात्सर्वास्तिर्यगूर्ध्वमधस्तथा ।
वहन्त्यन्नरसान्नाड्यो दशप्राणप्रचोदिताः ॥ १२.१८३.१५ ॥
ಹೃದಯದಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ನಾಡಿಗಳು ಅಡ್ಡಲಾಗಿ, ಮೇಲಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಹರಡುತ್ತವೆ. ಹತ್ತು ಪ್ರಾಣಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ಅವು ಅನ್ನರಸವನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುತ್ತವೆ.
12.183.16
एष मार्गोऽथ योगानां येन गच्छन्ति तत्पदम् ।
जितक्लमासना धीरा सूर्धन्यात्मानमादधन् ॥ १२.१८३.१६ ॥
ಇದು ಯೋಗಗಳ ಮಾರ್ಗ; ಇದರಿಂದ ಧೀರರು ಆಯಾಸವನ್ನು ಗೆದ್ದು, ಆಸನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾಗಿ, ತಲೆಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಆತ್ಮನನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಆ ಪದವನ್ನು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.
12.183.17
एवं सर्वेषु विहितः प्राणापानेषु देहिनाम् ।
तस्मिन्योऽवस्थितो नित्यमग्निः स्थाल्यामिवाहितः। ॥ १२.१८३.१७ ॥
ಹೀಗೆ ದೇಹಧಾರಿಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣ-ಅಪಾನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಅಗ್ನಿ, ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಇರುತ್ತದೆ.