มหาภารตะ · อัธยายะ 12.183
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.183.1
पार्थिवं धातुमाश्रित्य शारीरोऽग्निः कथं भवेत् ।
अवकाशविशेषेण कथं वर्तयतेऽनिलः ॥ १२.१८३.१ ॥
ไฟในร่างกายจะเกิดขึ้นได้อย่างไร เมื่อตั้งอยู่บนธาตุดิน และลมจะทำให้ไฟนั้นเคลื่อนไหวได้อย่างไรด้วยช่องว่างเฉพาะ
12.183.2
वायोर्गतिमहं ब्रह्मन्कीर्तयिष्यामि तेऽनघ ।
प्राणिनामनिलो देहान्यथा चेष्टयते बली ॥ १२.१८३.२ ॥
ข้าแต่พราหมณ์ ผู้ไร้บาปเอ๋ย ข้าจะเล่าให้ท่านฟังถึงการเคลื่อนไปของวายุ ว่าลมผู้ทรงพลังเคลื่อนไหวร่างกายของสัตว์ทั้งหลายได้อย่างไร
12.183.3
श्रितो मूर्धानमग्निस्तु शरीरं परिपालयन् ।
प्राणो मूर्धनि चाग्नौ च वर्तमानो विचेष्टने ॥ १२.१८३.३ ॥
ไฟอาศัยอยู่ที่ศีรษะและคอยคุ้มครองร่างกาย ส่วนปราณที่ตั้งอยู่ในศีรษะและในไฟ ก็ดำเนินการเคลื่อนไหวต่อไป
12.183.4
स जन्तुः सर्वभूतात्मा पुरुषः स सनातनः ।
मनो बुद्धिरहंकारो भूतानि विषयाश्च सः ॥ १२.१८३.४ ॥
สัตว์ผู้นั้นเป็นอาตมันของสรรพสัตว์ เป็นบุรุษผู้เป็นนิรันดร์ เขาคือใจ ปัญญา อหังการ ธาตุทั้งหลาย และอารมณ์ของอินทรีย์
12.183.5
एवं त्विह स सर्वत्र प्राणेन परिपाल्यते ।
कोष्ठतस्तु समानेन स्वां स्वां गतिमुपाश्रितः ॥ १२.१८३.५ ॥
ดังนั้น ในที่นี้ เขาจึงได้รับการคุ้มครองทุกแห่งด้วยปราณ และจากช่องท้อง ด้วยสมานะ เขาก็ดำเนินไปตามทางของตนเอง
12.183.6
वस्तिमूलं गुदं चैव पावकं समुपाश्रितः ।
वहन्मूत्रं पुरीषं चाप्यपानः परिवर्तते ॥ १२.१८३.६ ॥
อปานะตั้งอยู่ที่โคนกระเพาะปัสสาวะ ที่ทวารหนัก และที่ไฟ มันนำพาปัสสาวะและอุจจาระไปและเคลื่อนที่วนอยู่
12.183.7
प्रयत्ने कर्मणि बले य एकस्त्रिषु वर्तते ।
उदान इति तं प्राहुरध्यात्मकुशला जनाः ॥ १२.१८३.७ ॥
สิ่งที่ตั้งอยู่ในความพยายาม การกระทำ และกำลังเพียงอย่างเดียวในสามสิ่งนี้ ผู้รู้ภายในตนเรียกว่าอุทานะ
12.183.8
संधिष्वपि च सर्वेषु सन्निविष्टस्तथाऽनिलः ।
शरीरेषु मनुष्याणां व्यान इत्युपदिश्यते ॥ १२.१८३.८ ॥
ลมที่แผ่ซ่านอยู่ในข้อต่อทั้งหมดเช่นกัน ได้รับการสอนว่าเป็นวยานะในร่างกายของมนุษย์
12.183.9
धातुष्वग्निस्तु विततः समानोऽग्निः समीरितः ।
रसान्धातूंश्च दोषांश्च वर्तयन्नवतिष्ठते ॥ १२.१८३.९ ॥
ไฟที่แผ่กระจายอยู่ในธาตุต่างๆ คือสมานะ เมื่อถูกกระตุ้น มันตั้งอยู่และทำให้น้ำเลี้ยง ธาตุ และโทษต่างๆ หมุนเวียนไป
12.183.10
अपानप्राणयोर्मध्ये प्राणापानसमाहितः ।
समन्वितस्त्वधिष्ठानं सम्यक्पचति पावकः ॥ १२.१८३.१० ॥
ระหว่างอปานะและปราณ ไฟที่รวมกับปราณและอปานะ และเชื่อมกับที่ตั้งของมัน ย่อยอาหารได้ดี
12.183.11
आस्यं हि पायुसंयुक्तमन्ते स्याद्गुदसंज्ञितम् ।
स्रोतस्तस्मात्प्रजायन्ते सर्वस्रोतांसि देहिनाम् ॥ १२.१८३.११ ॥
ปากเชื่อมกับทวารหนัก ที่ปลายสุดเรียกว่าคุทะ จากปากนั้น ช่องทางทั้งหมดของสัตว์มีร่างกายจึงเกิดขึ้น
12.183.12
प्राणानां सन्निपाताच्च सन्निपातः प्रजायते ।
ऊष्मा सोग्निरिति ज्ञेयो योऽन्नं पचति देहिनाम् ॥ १२.१८३.१२ ॥
จากการประสานกันของปราณทั้งหลาย การประสานกันจึงเกิดขึ้น ความร้อนนั้นพึงรู้ว่าเป็นไฟ ซึ่งย่อยอาหารของสัตว์มีร่างกาย
12.183.13
अग्निवेगवहः प्राणो गुदान्ते प्रतिहन्यते ।
स ऊर्ध्वमागम्य पुनः समुत्क्षिपति पावकम् ॥ १२.१८३.१३ ॥
ปราณที่นำพาพลังของไฟ ถูกขัดขวางที่ปลายทวารหนัก มันพุ่งขึ้นไปข้างบนอีกครั้งและโยนไฟขึ้นไป
12.183.14
पक्वाशयस्त्वधो नाभ्या ऊर्ध्वमामाशयः स्मृतः ।
नाभिमध्ये शरीरस्य सर्वे प्राणाः समाश्रिताः ॥ १२.१८३.१४ ॥
ต่ำลงจากสะดือคือปักกาศยะ ส่วนสูงขึ้นไปคืออามาศยะ ที่กลางสะดือของร่างกาย ปราณทั้งหมดตั้งอยู่
12.183.15
प्रसृता हृदयात्सर्वास्तिर्यगूर्ध्वमधस्तथा ।
वहन्त्यन्नरसान्नाड्यो दशप्राणप्रचोदिताः ॥ १२.१८३.१५ ॥
จากหัวใจ ช่องทั้งหมดแผ่ออกไป ทั้งด้านข้าง ขึ้นบน และลงล่าง ถูกขับเคลื่อนด้วยปราณทั้งสิบ มันนำพาน้ำเลี้ยงของอาหาร
12.183.16
एष मार्गोऽथ योगानां येन गच्छन्ति तत्पदम् ।
जितक्लमासना धीरा सूर्धन्यात्मानमादधन् ॥ १२.१८३.१६ ॥
นี่คือทางแห่งโยคะ ซึ่งผู้มั่นคงไปถึงสภาวะนั้นได้ เมื่อเอาชนะความเหนื่อยล้าได้ มั่นคงในท่านั่ง และตั้งอาตมันไว้ที่กลางกระหม่อม
12.183.17
एवं सर्वेषु विहितः प्राणापानेषु देहिनाम् ।
तस्मिन्योऽवस्थितो नित्यमग्निः स्थाल्यामिवाहितः। ॥ १२.१८३.१७ ॥
ดังนี้ ไฟถูกจัดวางไว้ในปราณาปานะทั้งหลายของสัตว์มีร่างกายทั้งปวง ไฟที่ดำรงอยู่ในนั้นเสมอ เปรียบเหมือนไฟที่วางไว้ในหม้อหุงต้ม