મહાભારત · અધ્યાય 12.186
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.186.1
असृजद्ब्राह्मणानेव पूर्वं ब्रह्मा प्रजापतीन् ।
आत्मतेजोभिनिर्वृत्तान्भास्कराग्निसमप्रभान् ॥ १२.१८६.१ ॥
બ્રહ્માએ પ્રથમ બ્રાહ્મણોને જ, પ્રજાપતિઓને સર્જ્યા; તેઓ પોતાના તેજથી ઉત્પન્ન થઈ સૂર્ય-અગ્નિ સમાન પ્રકાશતા હતા.
12.186.2
ततः सत्यं च धर्मं च तपो ब्रह्म च शाश्वतम् ।
आचारं चैव शौचं च सर्गादौ विदधे प्रभुः ॥ १२.१८६.२ ॥
પછી પ્રભુએ સર્જનના આરંભમાં સત્ય, ધર્મ, તપ, શાશ્વત બ્રહ્મ, આચાર અને શૌચની સ્થાપના કરી.
12.186.3
देवदानवगन्वर्गा दैत्यासुरमहोरगाः ।
यक्षराक्षसनागाश्च पिशाचा मनुजास्तथा ॥ १२.१८६.३ ॥
દેવ, દાનવ, ગંધર્વ, દૈત્ય, અસુર, મહોરગ, યક્ષ, રાક્ષસ, નાગ, પિશાચ તથા મનુષ્ય.
12.186.4
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्च द्विजसत्तम ।
ये चान्ये भूतसङ्घानां संघातास्तांश्च निर्ममे ॥ १२.१८६.४ ॥
હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ! બ્રાહ્મણો, ક્ષત્રિયો, વૈશ્યો, શૂદ્રો તથા અન્ય પ્રાણીસમૂહોને પણ તેમણે રચ્યા.
12.186.5
ब्राह्मणानां सितो वर्णः क्षत्रियाणां तु लोहितः ।
वैश्यानां पीतको वर्णः शूद्राणामसितस्तथा ॥ १२.१८६.५ ॥
બ્રાહ્મણોનો વર્ણ શ્વેત, ક્ષત્રિયોનો રક્ત, વૈશ્યોનો પીળો અને શૂદ્રોનો કાળો.
12.186.6
चातुर्वर्ण्यस्य वर्णेन यदि वर्णो विभज्यते ।
सर्वेषां खलु वर्णानां दृश्यते वर्णसंकरः ॥ १२.१८६.६ ॥
ચાતુર્વર્ણ્યનું વિભાજન જો વર્ણથી થાય, તો સર્વ વર્ણોમાં વર્ણસંકર દેખાય છે.
12.186.7
कामः क्रोधो भयं लोभः शोकश्चिन्ता क्षुधा श्रमः ।
सर्वेषां नः प्रभवति कस्माद्वर्णो विभज्यते ॥ १२.१८६.७ ॥
કામ, ક્રોધ, ભય, લોભ, શોક, ચિંતા, ભૂખ અને થાક — આ સૌમાં ઉત્પન્ન થાય છે; તો વર્ણનું વિભાજન શા માટે થાય છે?
12.186.8
स्वेदमूत्रपुरीषाणि श्लेष्मा पित्तं सशोणितम् ।
तनुः क्षरति सर्वेषां कस्माद्वर्णो विभज्यते ॥ १२.१८६.८ ॥
પરસેવો, મૂત્ર, મળ, કફ, પિત્ત અને લોહી — સૌના શરીરમાંથી આ જ ઝરે છે; તો વર્ણનું વિભાજન શા માટે?
12.186.9
जङ्गमानामसङ्ख्येयाः स्थावराणां च जातयः ।
तेषां विविधवर्णानां कुतो वर्णविनिश्चयः ॥ १२.१८६.९ ॥
જંગમ પ્રાણીઓની અસંખ્ય જાતિઓ અને સ્થાવરોની પણ જાતિઓ છે; તે વિવિધ વર્ણોવાળાનો વર્ણનિશ્ચય કેવી રીતે?
12.186.10
न विशेषोऽस्ति वर्णानां सर्वं ब्राह्ममिदं जगत् ।
ब्राह्मणाः पूर्वसृष्टा हि कर्मभिर्वर्णतां गताः ॥ १२.१८६.१० ॥
વર્ણોમાં કોઈ ભેદ નથી; આ સમગ્ર જગત બ્રહ્મમય છે. બ્રાહ્મણો પહેલા સર્જાયા હતા; કર્મોથી તેઓ વર્ણભાવ પામ્યા.
12.186.11
कामभोगप्रियास्तीक्ष्णाः क्रोधनाः प्रियसाहसाः ।
त्यक्तस्वधर्मा रक्ताङ्गास्ते द्विजाः क्षत्रतां गताः ॥ १२.१८६.११ ॥
કામભોગપ્રિય, તીક્ષ્ણ, ક્રોધી, સાહસપ્રિય, સ્વધર્મ ત્યજેલા, લાલ શરીરવાળા તે દ્વિજો ક્ષત્રિયભાવ પામ્યા.
12.186.12
गोषु वृत्तिं समाधाय पीताः कृष्युपजीविनः ।
स्वधर्मान्नानुतिष्ठन्ति ते द्विजा वैश्यतां गताः ॥ १२.१८६.१२ ॥
ગાયો પર આજીવિકા ચલાવનારા, ખેતીથી જીવનારા અને સ્વધર્મ ન પાળનારા તે દ્વિજો વૈશ્યભાવ પામ્યા.
12.186.13
हिंसानृतप्रिया लुब्धाः सर्वकर्मोपजीविनः ।
कृष्णाः शौचपरिभ्रष्टास्ते द्विजाः शूद्रता गताः ॥ १२.१८६.१३ ॥
હિંસા અને અસત્યમાં પ્રીતિ ધરાવતા, લોભી, સર્વ કર્મોથી જીવિકા ચલાવનારા, કાળા સ્વભાવના અને શૌચથી ભ્રષ્ટ થયેલા તે દ્વિજો શૂદ્રતાને પામ્યા.
12.186.14
इत्येतैः कर्मभिर्व्यस्ता द्विजा वर्णान्तरं गताः ।
धर्मो यज्ञक्रिया चैषां नित्यं न प्रतिषिध्यते ॥ १२.१८६.१४ ॥
આ રીતે આ કર્મોથી વિખરાયેલા દ્વિજો બીજા વર્ણમાં ગયા. તેમ છતાં તેમના માટે ધર્મ અને યજ્ઞક્રિયા સદા નિષિદ્ધ નથી.
12.186.15
इत्येते चतुरो वर्णा येषां ब्राह्मी सरस्वती ।
विहिता ब्रह्मणा पूर्वं लोभात्त्वज्ञानतां गताः ॥ १२.१८६.१५ ॥
આ રીતે આ ચાર વર્ણો — જેમના માટે બ્રહ્માએ પૂર્વે બ્રાહ્મી સરસ્વતીનું વિધાન કર્યું હતું — પરંતુ લોભથી તેઓ અજ્ઞાનને પામ્યા.
12.186.16
ब्राह्मणा ब्रह्मतन्त्रस्थास्तपस्तेषां न नश्यति ।
ब्रह्म धारयतां नित्यं व्रतानि नियमांस्तथा ॥ १२.१८६.१६ ॥
બ્રહ્મતંત્રમાં સ્થિર રહેલા બ્રાહ્મણોનું તપ નાશ પામતું નથી. જેઓ સદા બ્રહ્મને ધારણ કરે છે, તેમના વ્રત અને નિયમો પણ એવા જ.
12.186.17
ब्रह्म वैव परं सृष्टं ये तु जानन्ति ते द्विजाः ।
तेषां बहुविधास्त्वन्ये तत्रतत्र द्विजातयः ॥ १२.१८६.१७ ॥
પરબ્રહ્મ જ સૃષ્ટ થયું છે એમ જે જાણે છે, તેઓ જ દ્વિજ છે. તેમના સિવાય બહુવિધ અન્ય દ્વિજાતિઓ અહીં-ત્યાં છે.
12.186.18
पिशाचा राक्षसाः प्रेता विविधा म्लेच्छजातयः ।
प्रनष्टज्ञानविज्ञानाः स्वच्छन्दाचारचेष्टिताः ॥ १२.१८६.१८ ॥
પિશાચ, રાક્ષસ, પ્રેત, બહુવિધ મ્લેચ્છ જાતિઓ — જેમનું જ્ઞાન અને વિજ્ઞાન નષ્ટ થયું છે, જેમનું આચરણ સ્વેચ્છાચારી છે.
12.186.19
प्रजा ब्राह्मणसंस्काराः स्वकर्मकृतनिश्चयाः ।
ऋषिभिः स्वेन तपसा सृज्यन्ते चापरे परैः ॥ १२.१८६.१९ ॥
પ્રજાઓ બ્રાહ્મણસંસ્કાર પામેલી અને સ્વકર્મમાં દૃઢનિશ્ચયી હોય છે. ઋષિઓ દ્વારા, પોતાના તપથી તેઓ સર્જાય છે; અન્ય શ્રેષ્ઠો દ્વારા સર્જાય છે.
12.186.20
आदिदेवसमुद्भूता ब्रह्ममूलाक्षयाव्यया ।
सा सृष्टिर्मानसी नाम धर्मतन्त्रपरायणा ॥ १२.१८६.२० ॥
આદિદેવથી ઉદ્ભવેલી, બ્રહ્મને મૂળ ધરાવતી, અક્ષય અને અવ્યય એવી એ સૃષ્ટિ 'માનસી' નામે છે; ધર્મતંત્રમાં પરાયણ છે.