ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.186
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.186.1
असृजद्ब्राह्मणानेव पूर्वं ब्रह्मा प्रजापतीन् ।
आत्मतेजोभिनिर्वृत्तान्भास्कराग्निसमप्रभान् ॥ १२.१८६.१ ॥
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਹੀ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਰਚਿਆ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਸੂਰਜ ਤੇ ਅਗਨੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਸਨ।
12.186.2
ततः सत्यं च धर्मं च तपो ब्रह्म च शाश्वतम् ।
आचारं चैव शौचं च सर्गादौ विदधे प्रभुः ॥ १२.१८६.२ ॥
ਫਿਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸਿਰਜਣ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਸੱਚ, ਧਰਮ, ਤਪ, ਸਨਾਤਨ ਬ੍ਰਹਮ, ਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧੀ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।
12.186.3
देवदानवगन्वर्गा दैत्यासुरमहोरगाः ।
यक्षराक्षसनागाश्च पिशाचा मनुजास्तथा ॥ १२.१८६.३ ॥
ਦੇਵਤੇ, ਦਾਨਵ, ਗੰਧਰਵ, ਦੈਂਤ, ਅਸੁਰ, ਮਹੋਰਗ, ਯਕਸ਼, ਰਾਕਸ਼ਸ, ਨਾਗ, ਪਿਸ਼ਾਚ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ।
12.186.4
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्च द्विजसत्तम ।
ये चान्ये भूतसङ्घानां संघातास्तांश्च निर्ममे ॥ १२.१८६.४ ॥
ਹੇ ਦਵਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ! ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖੱਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ, ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਸਮੂਹ — ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸਨੇ ਰਚਿਆ।
12.186.5
ब्राह्मणानां सितो वर्णः क्षत्रियाणां तु लोहितः ।
वैश्यानां पीतको वर्णः शूद्राणामसितस्तथा ॥ १२.१८६.५ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਚਿੱਟਾ, ਖੱਤਰੀਆਂ ਦਾ ਲਾਲ, ਵੈਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪੀਲਾ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਦਾ ਕਾਲਾ।
12.186.6
चातुर्वर्ण्यस्य वर्णेन यदि वर्णो विभज्यते ।
सर्वेषां खलु वर्णानां दृश्यते वर्णसंकरः ॥ १२.१८६.६ ॥
ਜੇ ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਰੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਵਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਣ-ਸੰਕਰ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.186.7
कामः क्रोधो भयं लोभः शोकश्चिन्ता क्षुधा श्रमः ।
सर्वेषां नः प्रभवति कस्माद्वर्णो विभज्यते ॥ १२.१८६.७ ॥
ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ, ਭੈ, ਲੋਭ, ਸ਼ੋਕ, ਚਿੰਤਾ, ਭੁੱਖ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ — ਇਹ ਸਾਡੇ ਸਭ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਤਾਂ ਵਰਣ ਦੀ ਵੰਡ ਕਿਉਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
12.186.8
स्वेदमूत्रपुरीषाणि श्लेष्मा पित्तं सशोणितम् ।
तनुः क्षरति सर्वेषां कस्माद्वर्णो विभज्यते ॥ १२.१८६.८ ॥
ਪਸੀਨਾ, ਮੂਤਰ, ਮਲ, ਬਲਗਮ, ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਲਹੂ — ਸਭ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਇਹੀ ਵਗਦੇ ਹਨ; ਤਾਂ ਵਰਣ ਦੀ ਵੰਡ ਕਿਉਂ?
12.186.9
जङ्गमानामसङ्ख्येयाः स्थावराणां च जातयः ।
तेषां विविधवर्णानां कुतो वर्णविनिश्चयः ॥ १२.१८६.९ ॥
ਚਲਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਅਣਗਿਣਤ ਜਾਤੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਥਾਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵੀ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਭਿੰਨ ਵਰਣਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਵਰਣ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਿਵੇਂ?
12.186.10
न विशेषोऽस्ति वर्णानां सर्वं ब्राह्ममिदं जगत् ।
ब्राह्मणाः पूर्वसृष्टा हि कर्मभिर्वर्णतां गताः ॥ १२.१८६.१० ॥
ਵਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭੇਦ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਰਜੇ ਗਏ ਸਨ; ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਵਰਣ-ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।
12.186.11
कामभोगप्रियास्तीक्ष्णाः क्रोधनाः प्रियसाहसाः ।
त्यक्तस्वधर्मा रक्ताङ्गास्ते द्विजाः क्षत्रतां गताः ॥ १२.१८६.११ ॥
ਕਾਮ-ਭੋਗ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੇਜ਼ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ, ਕ੍ਰੋਧੀ, ਸਾਹਸ ਪਸੰਦ, ਸਵਧਰਮ ਛੱਡਣ ਵਾਲੇ, ਲਾਲ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਉਹ ਦ੍ਵਿਜ ਕਸ਼ੱਤ੍ਰੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।
12.186.12
गोषु वृत्तिं समाधाय पीताः कृष्युपजीविनः ।
स्वधर्मान्नानुतिष्ठन्ति ते द्विजा वैश्यतां गताः ॥ १२.१८६.१२ ॥
ਗਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਜੀਵਿਕਾ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਖੇਤੀ ਨਾਲ ਜੀਣ ਵਾਲੇ, ਸਵਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਹ ਦ੍ਵਿਜ ਵੈਸ਼ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।
12.186.13
हिंसानृतप्रिया लुब्धाः सर्वकर्मोपजीविनः ।
कृष्णाः शौचपरिभ्रष्टास्ते द्विजाः शूद्रता गताः ॥ १२.१८६.१३ ॥
ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਝੂਠ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਲਾਲਚੀ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਜੀਵਿਕਾ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਸ਼ੌਚ ਤੋਂ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੋਏ ਉਹ ਦ੍ਵਿਜ ਸ਼ੂਦਰਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਏ।
12.186.14
इत्येतैः कर्मभिर्व्यस्ता द्विजा वर्णान्तरं गताः ।
धर्मो यज्ञक्रिया चैषां नित्यं न प्रतिषिध्यते ॥ १२.१८६.१४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਦ੍ਵਿਜ ਹੋਰ ਵਰਣ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਧਰਮ ਅਤੇ ਯਜ੍ਞ-ਕ੍ਰਿਆ ਸਦਾ ਵਰਜਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।
12.186.15
इत्येते चतुरो वर्णा येषां ब्राह्मी सरस्वती ।
विहिता ब्रह्मणा पूर्वं लोभात्त्वज्ञानतां गताः ॥ १२.१८६.१५ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਚਾਰ ਵਰਣ — ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਸਰਸਵਤੀ ਨੂੰ ਵਿਹਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ — ਪਰ ਲੋਭ ਕਾਰਨ ਉਹ ਅਗਿਆਨਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਏ।
12.186.16
ब्राह्मणा ब्रह्मतन्त्रस्थास्तपस्तेषां न नश्यति ।
ब्रह्म धारयतां नित्यं व्रतानि नियमांस्तथा ॥ १२.१८६.१६ ॥
ਬ੍ਰਹਮ-ਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਤਪ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜੋ ਸਦਾ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਧਾਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵ੍ਰਤ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ।
12.186.17
ब्रह्म वैव परं सृष्टं ये तु जानन्ति ते द्विजाः ।
तेषां बहुविधास्त्वन्ये तत्रतत्र द्विजातयः ॥ १२.१८६.१७ ॥
ਜੋ ਲੋਕ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਰਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹੀ ਦ੍ਵਿਜ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦ੍ਵਿਜ ਜਾਤੀਆਂ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਹਨ।
12.186.18
पिशाचा राक्षसाः प्रेता विविधा म्लेच्छजातयः ।
प्रनष्टज्ञानविज्ञानाः स्वच्छन्दाचारचेष्टिताः ॥ १२.१८६.१८ ॥
ਪਿਸ਼ਾਚ, ਰਾਕਸ਼ਸ, ਪ੍ਰੇਤ, ਬਹੁਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਲੇੱਛ ਜਾਤੀਆਂ — ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਚਰਣ ਸਵੇਚ੍ਛਾਚਾਰੀ ਹੈ।
12.186.19
प्रजा ब्राह्मणसंस्काराः स्वकर्मकृतनिश्चयाः ।
ऋषिभिः स्वेन तपसा सृज्यन्ते चापरे परैः ॥ १२.१८६.१९ ॥
ਪ੍ਰਜਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸ਼ਚਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ, ਆਪਣੇ ਤਪ ਨਾਲ ਉਹ ਸਿਰਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਹੋਰ ਉੱਤਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿਰਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
12.186.20
आदिदेवसमुद्भूता ब्रह्ममूलाक्षयाव्यया ।
सा सृष्टिर्मानसी नाम धर्मतन्त्रपरायणा ॥ १२.१८६.२० ॥
ਆਦਿ ਦੇਵ ਤੋਂ ਉਪਜੀ, ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਮੂਲ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ, ਅਕਸ਼ੈ ਅਤੇ ਅਵਿਅਯ ਉਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ 'ਮਾਨਸੀ' ਨਾਮ ਦੀ ਹੈ; ਧਰਮ-ਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੈ।