ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.19
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.19.1
वेदाहं तात शास्त्राणि अपराणि पराणि च ।
उभयं वेदवचनं कुरु कर्म त्यजेति च ॥ १२.१९.१ ॥
ହେ ତାତ, ମୁଁ ଅପର ଓ ପର ଉଭୟ ଶାସ୍ତ୍ର ଜାଣେ। ବେଦର ଦୁଇ ବଚନ ଅଛି: କର୍ମ କର, ଏବଂ କର୍ମ ତ୍ୟାଗ କର।
12.19.2
आकुलानि च शास्त्राणि हेतुभिश्चिन्तितानि च ।
निश्चयश्चैव यो मन्त्रे वेदाहं तं यथाविधि ॥ १२.१९.२ ॥
ଶାସ୍ତ୍ରସମୂହ ପରସ୍ପରବିରୋଧୀ ଓ ଯୁକ୍ତିରେ ବିଚାରିତ। କିନ୍ତୁ ମନ୍ତ୍ରରେ ଥିବା ସେମାନଙ୍କର ନିଶ୍ଚୟ ମୁଁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଜାଣେ।
12.19.3
त्वं तु केवलशास्त्रज्ञो वीरव्रतसमन्वितः ।
शास्त्रार्थं तत्त्वतो गन्तुं न समर्थः कथंचन ॥ १२.१९.३ ॥
କିନ୍ତୁ ତୁମେ କେବଳ ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ, ବୀରବ୍ରତଯୁକ୍ତ। ଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥକୁ ତତ୍ତ୍ୱତଃ ଜାଣିବାକୁ ତୁମେ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ସମର୍ଥ ନୁହଁ।
12.19.4
शास्त्रार्थतत्त्वदर्शी यो धर्मनिश्चयकोविदः ।
तेनाप्येवं न वाच्योऽयं यदि धर्मं प्रपश्यसि ॥ १२.१९.४ ॥
ଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥର ତତ୍ତ୍ୱଦର୍ଶୀ ଓ ଧର୍ମନିଶ୍ଚୟରେ ନିପୁଣ ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟ — ଯଦି ତୁମେ ଧର୍ମ ଦେଖ — ଏହିପରି କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
12.19.5
भ्रातृसौहृदमास्थाय यदुक्तं वचनं त्वया ।
न्याय्यं युक्तं च कौन्तेय प्रीतोऽहं तेन तेऽर्जुन ॥ १२.१९.५ ॥
ହେ କୌନ୍ତେୟ, ଭ୍ରାତୃସ୍ନେହ ଆଶ୍ରୟ କରି ତୁମେ ଯାହା କହିଲ, ତାହା ନ୍ୟାୟ ଓ ଉଚିତ। ହେ ଅର୍ଜୁନ, ସେଥିପାଇଁ ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ।
12.19.6
महेश्वरसमं सत्वं ब्रह्मणा चैव यत्समम् ।
वासुदेवसमं चैव न भूतं न भविष्यति ॥ १२.१९.६ ॥
ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ସମାନ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସମାନ ଯେଉଁ ସତ୍ତ୍ୱ (ଶକ୍ତି) — ବାସୁଦେବଙ୍କ ସମାନ ମଧ୍ୟ — ଏପରି କିଛି ହୋଇନାହିଁ, ହେବ ନାହିଁ।
12.19.7
तथा त्वं योधमुख्येषु सत्वं परममिष्यते ॥ १२.१९.७ ॥
ସେହିପରି ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରମ ସାହସୀ ବୋଲି ଗଣ୍ୟ ହୁଅ।
12.19.8
बलमिन्द्रे च वायौ च बलं यच्च जनार्दने ।
तद्वलं भीमसेने च त्वयि चार्जुना विद्यते ॥ १२.१९.८ ॥
ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବାୟୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ବଳ, ଏବଂ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କ ବଳ — ସେହି ବଳ ଭୀମସେନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି ଏବଂ ହେ ଅର୍ଜୁନ, ତୁମ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
12.19.9
त्वत्समश्चित्रयोधी च दूरपाती च पाण्डव ।
दिव्यास्त्रबलसंपन्नः को वाऽन्यस्त्वत्समो नरः ॥ १२.१९.९ ॥
ହେ ପାଣ୍ଡବ, ତୁମ ସମାନ ବିଚିତ୍ର ଯୁଦ୍ଧକାରୀ, ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାଣ ନିକ୍ଷେପକାରୀ, ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ରବଳସମ୍ପନ୍ନ ଅନ୍ୟ କେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ଅଛି?
12.19.10
युद्धधर्मेषु सर्वेषु क्रियाणां नैपुणेषु च ।
न त्वया सदृशः कश्चिन्त्रिषु लोकेषु विद्यते ॥ १२.१९.१० ॥
ଯୁଦ୍ଧଧର୍ମରେ ଏବଂ କର୍ମର ନିପୁଣତାରେ ତିନି ଲୋକରେ ତୁମ ସମାନ କେହି ନାହାଁନ୍ତି।
12.19.11
धार्मिकं धर्मयुक्तं च निःशेषं ज्ञायते मया ।
धर्मसूक्ष्मं तु यद्वाच्यं तत्र दुष्प्रतरं त्वया।
धनञ्जय न मे बुद्धिमतिशङ्कितुमर्हसि ॥ १२.१९.११ ॥
ଧାର୍ମିକ ଏବଂ ଧର୍ମଯୁକ୍ତ ସବୁ କିଛି ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜାଣେ; କିନ୍ତୁ କହିବା ଯୋଗ୍ୟ ଧର୍ମର ସୂକ୍ଷ୍ମ ବିଷୟ ତୁମ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ କଷ୍ଟକର। ହେ ଧନଞ୍ଜୟ, ମୋ ବୁଦ୍ଧି ଉପରେ ଅତ୍ୟଧିକ ସନ୍ଦେହ କରିବା ତୁମ ପାଇଁ ଉଚିତ ନୁହେଁ।
12.19.12
युद्धशास्त्रविदेव त्वं न वृद्धाः सेवितास्त्वया ।
समासविस्तरविदां न तेषां वेत्सि निश्चयम् ॥ १२.१९.१२ ॥
ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧଶାସ୍ତ୍ର ଜାଣିବାରେ ପାରଙ୍ଗମ ସତ; କିନ୍ତୁ ତୁମେ ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କର ସେବା କରିନାହଁ। ସଂକ୍ଷେପ ଓ ବିସ୍ତାର ଦୁହିଁଙ୍କୁ ଜାଣିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କର ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ ଜାଣ ନାହିଁ।
12.19.13
तपस्त्यागो विधिरिति निश्चयस्तात धीमताम् ।
परस्परं ज्याय एषामिति नः श्रेयसी मतिः ॥ १२.१९.१३ ॥
ତପ ଓ ତ୍ୟାଗ ବିଧି, ଏହା ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କର ନିଶ୍ଚୟ, ହେ ତାତ। ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଅନ୍ୟଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କି ନୁହେଁ, ଏହା ହିଁ ଆମର ଶ୍ରେୟସ୍କର ମତ।
12.19.14
यत्त्वेतन्मन्यसे पार्थ न ज्यायोऽस्ति धनादिति ।
तत्र ते वर्तयिष्यामि यथा नैतत्प्रधानतः ॥ १२.१९.१४ ॥
ହେ ପାର୍ଥ, ଧନଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କିଛି ନାହିଁ ବୋଲି ତୁମେ ଭାବୁଛ, ସେ ବିଷୟରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ବୁଝାଇବି ଯେ ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ ସେପରି ନୁହେଁ।
12.19.15
तपः स्वाध्यायशीला हि दृश्यन्ते धार्मिका जनाः ।
ऋषयस्तपसा युक्ता येषां लोकाः सनातनाः ॥ १२.१९.१५ ॥
ତପ ଓ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟରେ ଲାଗିଥିବା ଧାର୍ମିକ ଲୋକମାନେ ଦେଖାଯାଆନ୍ତି। ତପସ୍ୟାରେ ଯୁକ୍ତ ଋଷିମାନଙ୍କ ଲୋକ ସନାତନ।
12.19.16
अजातश्मश्रवो धीरास्तथाऽन्ये वनवासिनः ।
अरुणाः केतवश्चैव स्वाध्यायेन दिवं गताः ॥ १२.१९.१६ ॥
ଦାଢ଼ି ନ ଉଠିଥିବା ଧୀର ପୁରୁଷ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ବନବାସୀ, ଅରୁଣ ଓ କେତୁମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗ ଗଲେ।
12.19.17
उत्तरेण तु पन्थानमार्या विषयनिग्रहात् ।
अबुद्धिजं तमस्त्यक्त्वा लोकांस्त्यागवतां गताः ॥ १२.१९.१७ ॥
ଉତ୍ତର ପଥ ଦେଇ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ ଦ୍ୱାରା, ଅଜ୍ଞାନରୁ ଜନ୍ମିତ ଅନ୍ଧକାର ତ୍ୟାଗ କରି, ଆର୍ଯ୍ୟମାନେ ତ୍ୟାଗୀଙ୍କ ଲୋକରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।
12.19.18
दक्षिणेन तु पन्थानं यं भास्वन्तं प्रचक्षते ।
एते क्रियावतां लोका ये श्मशानानि भेजिरे ॥ १२.१९.१८ ॥
ଯାହାକୁ ପ୍ରକାଶମାନ କୁହାଯାଏ ସେହି ଦକ୍ଷିଣ ପଥ ଦେଇ ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ମଶାନ ଆଶ୍ରୟ କରିଛନ୍ତି ସେମାନେ ଗଲେ—ଏହି କ୍ରିୟାବାନଙ୍କ ଲୋକ।
12.19.19
अनिर्देश्या गतिः सा तु यां प्रपश्यन्ति मोक्षिणः ।
तस्मात्त्यागः प्रधानेष्टः स तु दुःखं प्रवेदितुम् ॥ १२.१९.१९ ॥
ମୋକ୍ଷାର୍ଥୀମାନେ ଯେଉଁ ଗତି ଦେଖନ୍ତି ତାହା ବର୍ଣ୍ଣନାତୀତ। ତେଣୁ ତ୍ୟାଗ ହିଁ ପ୍ରଧାନ ଇଷ୍ଟ; ତାହା ଦୁଃଖ ଜାଣିବାର ଉପାୟ ମଧ୍ୟ।
12.19.20
अनुस्मृत्य तु शास्त्राणि कवयः समवस्थिताः ।
अपीह स्यादपीह स्यात्सारासारदिदृक्षया ॥ १२.१९.२० ॥
ଶାସ୍ତ୍ର ସ୍ମରଣ କରି ସ୍ଥିର ହୋଇଥିବା ଜ୍ଞାନୀମାନେ, ସାର ଓ ଅସାର ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ଭାବନ୍ତି: 'ଏଠାରେ ଏହା ହୋଇପାରେ, ଏଠାରେ ତାହା ହୋଇପାରେ'।
12.19.21
वेदवादानतिक्रम्य शास्त्राण्यारण्यकानि च ।
विपाट्य कदलीस्तम्भं सारं ददृशिरे न ते ॥ १२.१९.२१ ॥
ବେଦବାକ୍ୟ, ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ଆରଣ୍ୟକ ଅତିକ୍ରମ କରି ମଧ୍ୟ, କଦଳୀ ସ୍ତମ୍ଭ ଚିରି ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ତାହାର ସାର ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ।
12.19.22
अथैकान्तव्युदासेन शरीरे पाञ्चभौतिके ।
इच्छाद्वेषसमायुक्तमात्मानं प्राहुरिङ्गितैः ॥ १२.१९.२२ ॥
ତା'ପରେ ପଞ୍ଚଭୂତ ନିର୍ମିତ ଶରୀରକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତ୍ୟାଗ କରି, ଇଚ୍ଛା-ଦ୍ୱେଷ ଯୁକ୍ତ ଆତ୍ମାକୁ ସଙ୍କେତରେ କହନ୍ତି।
12.19.23
अग्राह्यं चक्षुषा सत्वमनिर्देश्यं च तद्गिरा ।
कर्महेतुपुरस्कारं भूतेषु पस्विर्तते ॥ १२.१९.२३ ॥
ସେହି ସତ୍ତ୍ୱ ଆଖିରେ ଗ୍ରହଣୀୟ ନୁହେଁ, ବାଣୀରେ ବର୍ଣ୍ଣନୀୟ ନୁହେଁ। କର୍ମହେତୁକୁ ଆଗରେ ରଖି ତାହା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହେ।
12.19.24
कल्याणगोचरं कृत्वा मानं तृष्णां निगृह्य च ।
कर्मसंततिमुत्सृज्य स्यान्निरालम्बनः सुखी ॥ १२.१९.२४ ॥
କଲ୍ୟାଣକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି, ମାନ ଓ ତୃଷ୍ଣାକୁ ନିଗ୍ରହ କରି, କର୍ମପରମ୍ପରା ତ୍ୟାଗ କରି, ନିରାଲମ୍ବ ହୋଇ ସୁଖୀ ହେବା ଉଚିତ।
12.19.25
अस्मिन्नेवं सूक्ष्मगम्ये मार्गे सद्भिर्निषेविते ।
कथमर्थमनर्थाढ्यमर्जुन त्वं प्रशंससि ॥ १२.१९.२५ ॥
ଏହିପରି ସୂକ୍ଷ୍ମ, ପହଞ୍ଚିବା କଷ୍ଟକର ଏବଂ ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ ଏହି ପଥରେ, ହେ ଅର୍ଜୁନ, ଅନର୍ଥରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସେହି ଫଳକୁ ତୁମେ କାହିଁକି ପ୍ରଶଂସା କରୁଛ?
12.19.26
पूर्वशास्त्रविदोऽप्येवं जनाः पश्यन्ति भारत ।
क्रियासु निरता नित्यं दाने यज्ञे च कर्मणि ॥ १२.१९.२६ ॥
ହେ ଭାରତ, ପୂର୍ବଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଦେଖନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ସର୍ବଦା କ୍ରିୟା, ଦାନ, ଯଜ୍ଞ ଓ କର୍ମରେ ନିରତ ଅଛନ୍ତି।
12.19.27
भवन्ति सुदुरावर्ता हेतुमन्तोऽपि पण्डिताः ।
दृढपूर्वे स्मृता मूढा नैतदस्तीति वादिनः ॥ १२.१९.२७ ॥
ହେତୁଯୁକ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ପଣ୍ଡିତମାନେ ଅତି କଷ୍ଟରେ ଫେରାଯାଇପାରୁଥିବା ହୁଅନ୍ତି; ପୂର୍ବ ଧାରଣାରେ ଦୃଢ଼ ହୋଇ 'ଏହା ନାହିଁ' କହିବା ଲୋକମାନେ ମୂଢ଼ ବୋଲି ସ୍ମୃତ ଅଛନ୍ତି।
12.19.28
अनृतस्यावमन्तारो वक्तारो जनसंसदि ।
चरन्ति वसुधां कृत्स्नां वावदूका बहुश्रुताः ॥ १२.१९.२८ ॥
ଜନସଭାରେ ମିଥ୍ୟାର ନିନ୍ଦା କରୁଥିବା, କଥାବାର୍ତ୍ତାରେ ନିପୁଣ ଓ ବହୁଶ୍ରୁତ ବକ୍ତାମାନେ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀରେ ବୁଲନ୍ତି।
12.19.29
पार्थ यन्न विजानीमः कस्ताञ्ज्ञातुमिहार्हति ।
एवं प्राज्ञाः श्रुताश्चापि महान्तः शास्त्रवित्तमाः ॥ १२.१९.२९ ॥
ହେ ପାର୍ଥ, ଆମେ ଯାହା ଜାଣୁନାହିଁ, ଏଠାରେ କିଏ ସେମାନଙ୍କୁ ଜାଣି ପାରିବ? ଏହିପରି ପ୍ରାଜ୍ଞ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ମହାନ ଏବଂ ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ।
12.19.30
तपसा महदाप्नोति बुद्ध्या वै विन्दते महत् ।
त्यागेन सुखमाप्नोति सदा कौन्तेय धर्मवित् ॥ १२.१९.३० ॥
ତପସ୍ୟାରେ ମନୁଷ୍ୟ ମହତ୍ ପାଏ; ବୁଦ୍ଧିରେ ହିଁ ମହତ୍ ଲାଭ କରେ; ତ୍ୟାଗରେ ସର୍ବଦା ସୁଖ ପାଏ, ହେ କୌନ୍ତେୟ, ଧର୍ମଜ୍ଞ।