Mahābhārata · Adhyāya 12.192
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.192.1
अध्यात्मं नाम यदिदं पुरुषस्येह चिन्त्यते ।
यदध्यात्मं यथा चैतत्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.१९२.१ ॥
¿Qué es esto que se llama adhyātma, que aquí se contempla respecto del ser humano? Dime qué es el adhyātma y cómo es, abuelo.
12.192.2
कुतः सृष्टमिदं सर्वं ब्रह्मन्स्थावरजङ्गमम् ।
प्रलये च कमभ्येति तन्मे वक्तुमिहार्हसि ॥ १२.१९२.२ ॥
¿De dónde fue creado todo este mundo, lo inmóvil y lo móvil? Y en la disolución, ¿a qué se dirige? Oh brahmín, tú debes decírmelo aquí.
12.192.3
अध्यात्ममिति मां पार्थ यदेतदनुपृच्छसि ।
तद्व्याख्यास्यामि ते तात श्रेयस्करतमं शुभम् ॥ १२.१९२.३ ॥
Oh hijo de Pṛthā, lo que ahora me preguntas como adhyātma, eso te lo explicaré, querido hijo; es lo más beneficioso y auspicioso.
12.192.4
सृष्टिप्रलयसंयुक्तमाचार्यैः परिदर्शितम् ।
यज्ज्ञात्वा पुरुषो लेके प्रीतिं सौख्यं च विन्दति।
फललाभश्च तस्य स्यात्सर्वभूतहितं च तत् ॥ १२.१९२.४ ॥
Aquello que, unido a la creación y la disolución, fue mostrado por los maestros, conociéndolo el hombre encuentra alegría y felicidad en el mundo, obtiene el fruto de ello; y eso es beneficioso para todos los seres.
12.192.5
आत्मानममलं राजन्नावृत्यैवं व्यवस्थितम् ।
तस्मिन्प्रकाशते नित्यं तमः सोमो यथैव तत् ॥ १२.१९२.५ ॥
Oh rey, el sí mismo sin mancha permanece así cubierto; en él resplandece siempre, como la luna en la oscuridad.
12.192.6
तद्विद्वान्नष्टयाप्मैष ब्रह्मभूयाय कल्पते ।
अण्डावरणभूतानां पर्यन्तं हि यथा तमः ॥ १२.१९२.६ ॥
El sabio que lo conoce, con el pecado destruido, resulta apto para alcanzar el estado de Brahman, así como la oscuridad alcanza el límite de los seres encerrados en la cáscara del huevo.
12.192.7
पृथिवी वायुराकाशमापो ज्योतिश्च पञ्चमम् ।
महाभूतानि भूतानां सर्वेषां प्रभवाप्ययौ ॥ १२.१९२.७ ॥
La tierra, el aire, el espacio, el agua y, como quinto, la luz-fuego: estos son los grandes elementos. Son el origen y la disolución de todos los seres.
12.192.8
यतः सृष्टानि तत्रैव तानि यान्ति पुनःपुनः ।
महाभूतानि भूतेभ्यः सागरस्योर्मयो यथा ॥ १२.१९२.८ ॥
Allí mismo, de donde fueron creados, vuelven una y otra vez; como las olas del océano, los grandes elementos surgen de los seres y regresan a ellos.
12.192.9
प्रसार्य च यथाङ्गानि कूर्मः संहरते पुनः ।
तद्वद्भूतानि भूतात्मा सृष्ट्वा संहरते पुनः ॥ १२.१९२.९ ॥
Como la tortuga extiende sus miembros y luego los vuelve a recoger, así el alma de los seres crea y de nuevo recoge.
12.192.10
स तेषां गुणसंघातः शरीरे भरतर्षभ ।
सततं प्रविलीयन्ते गुणास्ते प्रभवन्ति च ॥ १२.१९२.१० ॥
Oh toro de los Bharatas, ese conjunto de sus cualidades se disuelve constantemente en el cuerpo, y esas cualidades vuelven a surgir.
12.192.11
यद्विना नैव शृणुते न पश्यति न दीप्यते ।
यदधीनं यतस्तस्मादध्यात्ममिति कथ्यते ॥ १२.१९२.११ ॥
Aquello sin lo cual nada se oye, se ve ni resplandece; aquello de lo que todo depende y de donde todo surge: por eso se le llama el ser interior (adhyātma).
12.192.12
ज्ञानं तदेकरूपाख्यं नानाप्रज्ञान्वितं तदा ।
न तेवाचाऽनुरूपं स्याद्यया रासविवर्जितम् ॥ १२.१९२.१२ ॥
Aquel conocimiento se llama de una sola forma, y sin embargo está dotado de múltiples comprensiones. No puede ajustarse plenamente a la palabra, por eso se dice que está libre del estrépito de las palabras.
12.192.13
आकाशात्खलु याज्येषु भवन्ति सुमहागुणाः ।
इति तन्मयमेवैतत्सर्वं स्थावरजङ्गमम्। ॥ १२.१९२.१३ ॥
Ciertamente, del éter surgen las grandes cualidades en las cosas que han de ofrecerse; así, todo esto, lo inmóvil y lo móvil, está hecho de eso mismo.
12.192.14
प्रलये च तमभ्येति तस्मादुत्सृज्यते पुनः ।
महाभूतेषु भूतात्मा सृष्ट्वा संहरते पुनः ॥ १२.१९२.१४ ॥
En la disolución vuelve a aquello; por eso vuelve a ser emitido. El alma de los seres, tras crear en los grandes elementos, de nuevo los retira.
12.192.15
महाभूतानि पञ्चैव सर्वभूतेषु भूतकृत् ।
अकरोत्तेषु वैषम्य तत्तु जीवो न पश्यति ॥ १२.१९२.१५ ॥
Los cinco grandes elementos están solos en todos los seres. El creador de los seres hizo diferencias entre ellos, pero el alma viviente no lo percibe.
12.192.16
शब्दः श्रोत्रं तथा खानि त्रयमाकाशसंभवम् ।
वायोः स्पर्शस्तथा चेष्टा त्वक्चैव त्रितयं स्मृतम् ॥ १२.१९२.१६ ॥
El sonido, el oído y los orificios: estos tres surgen del espacio. El tacto, el movimiento y la piel: estos tres se consideran propios del aire.
12.192.17
रूपं चक्षुस्तथा पाकस्त्रिविधं तेज उच्यते ।
रसः क्लेदश्च जिह्वा च त्रयो जलगुणाः स्मृताः ॥ १२.१९२.१७ ॥
La forma, el ojo y el calor digestivo: se dice que el fuego es triple. El sabor, la humedad y la lengua: estos tres se recuerdan como cualidades del agua.
12.192.18
घ्रेयं घ्राणं शरीरं च एते भूमिगुणास्त्रयः ।
महाभूतानि पञ्चैव षष्ठं च मन उच्यते ॥ १२.१९२.१८ ॥
El olor, la nariz y el cuerpo: estos tres son cualidades de la tierra. Los cinco grandes elementos son así, y el sexto se dice que es la mente.
12.192.19
इन्द्रियाणि मनश्चैव विज्ञानान्यस्य भारत ।
सप्तमी बुद्धिरित्याहुः क्षेत्रज्ञः पुनरष्टमः ॥ १२.१९२.१९ ॥
Los sentidos y también la mente, oh Bhārata, son sus conocimientos. La séptima se llama intelecto, y la octava es el conocedor del campo.
12.192.20
चक्षुरालोचनायैव संशयं कुरुते मनः ।
बुद्धिरध्यवसानाय क्षेत्रज्ञः साक्षिवत्स्थितः ॥ १२.१९२.२० ॥
El ojo es sólo para ver; la mente produce la duda; el intelecto es para la determinación; el conocedor del campo permanece como un testigo.
12.192.21
चिच्छक्त्याधिष्ठिता बुद्धिश्चेतनेत्यभिविश्रुता ।
चेतनानन्तरो जीवस्तदा वेत्ति च लक्ष्यते ॥ १२.१९२.२१ ॥
El intelecto, presidido por el poder de la conciencia, es conocido como sensibilidad. Tras la sensibilidad está el ser vivo, que entonces conoce y es percibido.
12.192.22
नोत्सृजन्विसृजंश्चैव शरीरं दृश्यते तमः ।
तस्मिंश्चेतोपलब्धिः स्यात्तमो वा सारयन्त्युत ॥ १२.१९२.२२ ॥
Sin soltar ni desprenderse, se ve el cuerpo; se ve la oscuridad (tamas). En ello puede haber percepción de la conciencia, o dicen que la oscuridad lo arrastra.
12.192.23
ऊर्ध्वं पादतलाभ्यां यदर्वाक्चोर्ध्वं च पश्यति ।
एतेन सर्वमेवेदं बिद्ध्यभिव्याप्तमन्तरम् ॥ १२.१९२.२३ ॥
Lo que ve hacia arriba desde las plantas de los pies, y hacia abajo y de nuevo hacia arriba: por esto sabe que todo esto está penetrado por dentro.
12.192.24
पुरुषैरिन्द्रियाणीह विजेतव्यानि कृत्स्नशः ।
तमो रजश्च सत्वं च तेऽपि भावास्तदाश्रिताः ॥ १२.१९२.२४ ॥
Aquí los hombres deben vencer por completo los sentidos; la oscuridad, la pasión y la bondad son también estados del ser que dependen de ellos.
12.192.25
एतां बुद्ध्वा नरो बुद्ध्या भूतानामागतिं गतिम् ।
समवेक्ष्य शनैश्चैव लभते शममुत्तमम् ॥ १२.१९२.२५ ॥
Habiendo comprendido esto, el hombre, con el intelecto, considerando bien el origen y el fin de los seres, alcanza poco a poco la paz suprema.
12.192.26
गुणैर्नेनीयते बुद्धिर्बुद्धिरेवेन्द्रियाण्यपि ।
मनःषष्ठानि सर्वाणि बुद्ध्यभावे कुतो गुणाः ॥ १२.१९२.२६ ॥
Las cualidades no conducen al intelecto; es el intelecto el que conduce incluso a los sentidos. Todos ellos, con la mente como sexto, (están gobernados por el intelecto). Sin intelecto, ¿cómo podrían existir las cualidades?
12.192.27
इति तन्मयमेवैतत्सर्वं स्थावरजङ्गमम् ।
प्रलीयते चोद्भवति तस्मान्निर्दिश्यते तथा ॥ १२.१९२.२७ ॥
Así, todo esto, lo inmóvil y lo móvil, está hecho de eso. Se disuelve y vuelve a surgir; por eso así se declara.
12.192.28
येन पश्यति तच्चक्षुः शृणोति श्रोत्रमुच्यते ।
जिघ्रति घ्राणमित्याहू रसं जानाति जिह्वया ॥ १२.१९२.२८ ॥
Aquello con lo que ve es el ojo; aquello con lo que oye se llama oído. Dicen que la nariz es aquello con lo que huele; conoce el sabor por la lengua.
12.192.29
त्वचा स्पर्शयते स्पर्शं बुद्धिर्विक्रियतेऽसकृत् ।
येन संकल्पयत्यर्थं किंचिद्भवति तन्मनः ॥ १२.१९२.२९ ॥
Por la piel se siente el tacto; el intelecto se modifica repetidamente. Aquello por lo que uno forma un propósito sobre cualquier objeto es la mente.
12.192.30
अधिष्ठानानि बुद्धेर्हि पृथगर्थानि पञ्चधा ।
पञ्चेन्द्रियाणि यान्याहुस्तान्यदृश्योऽधितिष्ठति ॥ १२.१९२.३० ॥
Las sedes del intelecto son quíntuples, cada una con sus propios objetos. Sobre aquellos llamados los cinco sentidos preside el invisible.
12.192.31
पुरुषाधिष्ठिता बुद्धिस्त्रिषु भावेषु वर्तते ।
कदाचिल्लभते प्रीतिं कदाचिदनुशोचति ॥ १२.१९२.३१ ॥
El intelecto, presidido por la persona, reside en los tres estados: a veces obtiene deleite, otras veces se aflige.
12.192.32
न सुखेन न दुःखेन कदाचिदपि वर्तते ।
एवं नराणां मनसि त्रिषु भावेष्ववस्थिता ॥ १२.१९२.३२ ॥
No permanece nunca por el placer ni por el dolor; así, en las mentes de los hombres, se mantiene establecida en los tres estados.
12.192.33
सेयं भावात्मिका भावांस्त्रीनेतानतिवर्तते ।
सरितां सागरो भर्ता महावेलामिवोर्मिमान् ॥ १२.१९२.३३ ॥
Este intelecto, hecho de estados, trasciende estos tres estados, como el océano, señor de los ríos, con sus olas traspasa la gran orilla.
12.192.34
अविभागगता बुद्धिर्भावे मनसि वर्तते ।
प्रवर्तमानं तु रजस्तद्भावमनुवर्तते ॥ १२.१९२.३४ ॥
El intelecto, llegado a la unidad indivisa, reside en el estado dentro de la mente; pero el rajas que surge sigue ese estado.
12.192.35
इन्द्रियाणि हि सर्वाणि प्रवर्तयति सा तदा ।
ततः सत्वं तमो भावः प्रातियोगात्प्रवर्तते ॥ १२.१९२.३५ ॥
Entonces pone en movimiento todos los sentidos; luego el sattva y el estado de tamas surgen por su oposición mutua.
12.192.36
प्रीतिः सत्वं रजः शोकस्तमो मोहस्तु ते त्रयः ।
येये च भावा लोकेऽस्मिन्सर्वेष्वेतेषु वै त्रिषु ॥ १२.१९२.३६ ॥
La alegría es sattva, la pasión es el dolor, y tamas es la ofuscación — estos son los tres. Y todos los estados que existen en este mundo están dentro de estos tres.
12.192.37
इति बुद्धिगतिः सर्वा व्याख्याता तव भारत ।
इन्द्रियाणि च सर्वाणि विजेतव्यानि धीमता ॥ १२.१९२.३७ ॥
Así te ha sido explicado todo el curso del intelecto, oh Bhārata. El sabio debe vencer todos los sentidos.
12.192.38
सत्वं रजस्तमश्चैव प्राणिनां संश्रिताः सदा ।
त्रिविधा वेदना चैव सर्वसत्वेषु दृश्यते ॥ १२.१९२.३८ ॥
Sattva, rajas y tamas habitan siempre en los seres vivos, y en todos los seres se ve una sensación triple.
12.192.39
सात्विकी राजसी चैव तामसी चेति भारत ।
सुखस्पर्शः सत्त्वगुणो दुःखस्पर्शो रजोगुणः।
तमोगुणेन संयुक्तौ भवतो व्यावहारिकौ ॥ १२.१९२.३९ ॥
Oh Bhārata, hay tres clases: sāttvika, rājasī y tāmasī. El contacto del placer es la cualidad sattva, el contacto del dolor es la cualidad rajas; unidos a la cualidad tamas, estos dos se vuelven asuntos de la vida práctica.
12.192.40
तत्र यत्प्रीतिसंयुक्तं काये मनसि वा भवेत् ।
वर्तते सात्विको भाव इत्युपेक्षेत तत्तथा ॥ १२.१९२.४० ॥
Entre estos, lo que está unido al deleite, en el cuerpo o en la mente, y se presenta como un estado sáttvico, debe observarse de esa misma manera, con desapego.
12.192.41
अथ यद्दुःखसंयुक्तमप्रीतिकरमात्मनः ।
प्रवृत्तं रज इत्येव तन्न संरभ्य चिन्तयेत् ॥ १२.१९२.४१ ॥
Ahora, lo que está unido al dolor, resulta desagradable para uno mismo y surge como la cualidad rajas: no debe reflexionarse sobre ello con agitación.
12.192.42
अथ यन्मोहसंयुक्तमव्यक्तविषयं भवेत् ।
अप्रतर्क्यमविज्ञेयं तमस्तदुपधारयेत्। ॥ १२.१९२.४२ ॥
Ahora, lo que está unido a la ilusión, tiene lo no manifestado como objeto, está más allá del razonamiento y es incognoscible: eso debe reconocerse como tamas.
12.192.43
प्रहर्षः प्रीतिरानन्दः सुखं संशान्तचित्तता ।
कथंचिदभिवर्तन्त इत्येते सात्विका गुणा ॥ १२.१९२.४३ ॥
Alegría, deleite, dicha, felicidad y serenidad del ánimo: estas cualidades sáttvicas surgen de alguna manera.
12.192.44
अतुष्टिः परितापश्च शोको लोभस्तथाऽक्षमा ।
लिङ्गानि रजसस्तानि दृश्यन्ते हेत्वहेतुभिः ॥ १२.१९२.४४ ॥
Insatisfacción, tormento, dolor, codicia e intolerancia: estas son las señales de rajas, vistas con causa y sin causa.
12.192.45
अभिमानस्तथा मोहः प्रमादः स्वप्नतन्द्रिता ।
कथंचिदभिवर्तन्ते विविधास्तामसा गुणाः ॥ १२.१९२.४५ ॥
Orgullo, delusión, descuido, sueño y letargo: estas diversas cualidades tamásicas surgen de algún modo.
12.192.46
दूरगं बहुधागामि प्रार्थनासंशयात्मकम् ।
मनः सुनियतं यस्य स सुखी प्रेत्य चेह च ॥ १२.१९२.४६ ॥
Quien tiene bien controlada una mente que va lejos, vaga en muchas direcciones y está llena de deseo y duda, es feliz aquí y después de la muerte.
12.192.47
सत्वक्षेत्रज्ञयोरेतदन्तरं पश्य सूक्ष्मयोः ।
सृजते तु गुणानेक एको न सृजते गुणान् ॥ १२.१९२.४७ ॥
Observa esta diferencia entre sattva y el conocedor del campo, los dos principios sutiles: uno crea las cualidades, mientras el otro no las crea.
12.192.48
मशकोदुम्बरौ वाऽपि संप्रयुक्तौ यथा सदा ।
अन्योन्यमेतौ स्यातां च संप्रयोगस्तथा तयोः ॥ १२.१९२.४८ ॥
Así como el mosquito y la higuera están siempre unidos, así también es la unión de estos dos: se sostienen mutuamente.
12.192.49
पृथग्भूतौ प्रकृत्या तौ संप्रयुक्तौ च सर्वदा ।
यथा मत्स्यो जलं चैव संप्रयुक्तौ तथैव तौ ॥ १२.१९२.४९ ॥
Aunque separados por naturaleza, ambos están siempre unidos, como el pez y el agua están unidos; así también están unidos aquellos dos.
12.192.50
न गुणा विदुरात्मानं स गुणान्वेति सर्वशः ।
परिद्रष्टा गुणानां स संसृष्टान्मन्यते तथा ॥ १२.१९२.५० ॥
Las cualidades no conocen al yo; él conoce plenamente las cualidades. El observador de las cualidades las considera mezcladas con él mismo.
12.192.51
इन्द्रियैस्तु प्रदीपार्थं कुरुते बुद्धिसप्तमैः ।
निर्विचेष्टैरजानद्भिः परमात्मा प्रदीपवत् ॥ १२.१९२.५१ ॥
Mediante los sentidos, con el intelecto como séptimo, el Ser supremo actúa para dar luz, como una lámpara; aunque ellos están inmóviles y no saben.
12.192.52
सृजते हि गुणान्सत्वं क्षेत्रज्ञः परिपश्यति ।
संप्रयोगस्तयोरेष सत्वक्षेत्रज्ञयोर्ध्रुवः ॥ १२.१९२.५२ ॥
El sattva en verdad produce las cualidades, y el conocedor del campo las observa. Esta unión del sattva y el conocedor del campo es cierta.
12.192.53
आश्रयो नास्ति सत्वस्य क्षेत्रज्ञस्य च कश्चन ।
सत्वं मनः संसृजते न गुणान्वै कदाचन ॥ १२.१९२.५३ ॥
Ni el sattva ni el conocedor del campo tienen apoyo alguno. El sattva produce la mente, pero nunca las cualidades.
12.192.54
रश्मीस्तेषां स मनसा यदा सम्यङ्गियच्छति ।
तदा प्रकाशतेऽस्यात्मा घटे दीपो ज्वलन्निव ॥ १२.१९२.५४ ॥
Cuando controla plenamente sus rayos con la mente, entonces su yo resplandece, como una lámpara ardiendo dentro de una vasija.
12.192.55
त्यक्त्वा यः प्राकृतं कर्म नित्यमात्मरतिर्मुनिः ।
सर्वभूतात्मभूस्तस्मात्स गच्छेदुत्तमां गतिम् ॥ १२.१९२.५५ ॥
El sabio que, abandonando la acción mundana, siempre se deleita en el yo y se convierte en el yo de todos los seres, alcanza la meta suprema.
12.192.56
यथा वारिचरः पक्षी सलिलेन न लिप्यते ।
एवमेव कृतप्रज्ञो भूतेषु परिवर्तते ॥ १२.१९२.५६ ॥
Como el pájaro que vive en el agua no se mancha con ella, así el de sabiduría perfecta se mueve entre los seres sin mancharse.
12.192.57
एवं स्वभावमेवैतत्स्वबुद्ध्या विहरेन्नरः ।
अशोचन्नप्रहृष्यंश्च चरेद्विगतमत्सरः ॥ १२.१९२.५७ ॥
Tal es su naturaleza. Por su propio entendimiento, el hombre debe vivir así: sin afligirse, sin regocijarse en exceso, y conducirse libre de envidia.
12.192.58
स्वभावसिद्ध्या युक्तस्तु स नित्यं सृजत गुणान् ।
ऊर्णनाभिर्यथा सूत्रं विज्ञेयास्तन्तुवद्गुणाः ॥ १२.१९२.५८ ॥
Unido a la perfección de su naturaleza, produce constantemente las cualidades, como la araña produce su hilo; las cualidades deben entenderse como hilos.
12.192.59
प्रध्वस्ता न निवर्न्तते निवृत्तिर्नोपलभ्यते ।
प्रत्यक्षेण परोक्षं तदनुमानेन सिध्यति ॥ १२.१९२.५९ ॥
Lo destruido no regresa, y la cesación no se percibe por percepción directa. Lo no visto se establece por inferencia a partir de ello.
12.192.60
एवमेकेऽध्यवस्यन्ति निवृत्तिरिति चापरे ।
उभयं संप्रधार्यैतद्व्यवस्येत यथामति ॥ १२.१९२.६० ॥
Algunos lo determinan así, mientras otros dicen que esto es la cesación. Habiendo sopesado ambos, uno debe resolver según su entendimiento.
12.192.61
इतीमं हृदयग्रत्थिं बुद्धिभेदमयं दृढम् ।
विमुच्य सुखमासीत न शोचेच्छिन्नसंशयः ॥ १२.१९२.६१ ॥
Así, habiendo desatado este firme nudo del corazón, hecho de la división del intelecto, uno debe sentarse con dicha; quien tiene cortadas sus dudas no debe afligirse.
12.192.62
मलिनाः प्राप्नुयुः शुद्धिं यथा पूर्णां नदीं नराः ।
अवगाह्य सुविद्वांसो विद्धि ज्ञानमिदं तथा ॥ १२.१९२.६२ ॥
Así como los hombres impuros obtienen pureza bañándose en un río caudaloso, así los muy sabios, sumergidos en este conocimiento, alcanzan la pureza; sábelo.
12.192.63
महानद्या हि पारज्ञस्तप्यते न तदन्यथा ।
न तु तप्यति तत्त्वज्ञः फले ज्ञाते तरत्युत ॥ १२.१९२.६३ ॥
Ciertamente, quien conoce la orilla opuesta de un gran río no se aflige, no de otro modo; pero el conocedor de la verdad no se aflige, y al conocer el fruto, cruza.
12.192.64
एवं ये विदुराध्यात्मं केवलं ज्ञानमुत्तमम् ॥ १२.१९२.६४ ॥
Así, quienes conocen el alma interior conocen únicamente el conocimiento supremo.
12.192.65
एतां बुद्धा नरः सर्वां भूतानामागतिं गतिम् ।
अवेक्ष्य च शनैर्बुद्ध्या लभते शममुत्तमम् ॥ १२.१९२.६५ ॥
Habiendo comprendido todo esto y considerado cuidadosamente la llegada y la partida de los seres, el hombre alcanza gradualmente la paz suprema por medio de su intelecto.
12.192.66
त्रिवर्गो यस्य विदितः प्रेक्ष्य तं स विमुच्यते ।
अन्वीक्ष्य मनसा युक्तस्तत्त्वदर्शी निरुत्सुकः ॥ १२.१९२.६६ ॥
Aquel a quien se le ha dado a conocer el triple fin queda liberado al contemplarlo. Habiéndolo examinado bien con la mente, el vidente de la verdad, unido al yoga, se vuelve libre de ansiedad.
12.192.67
न चात्मा शक्यते द्रष्टुमिन्द्रियेषु विभागशः ।
तत्रतत्र विसृष्टेषु दुर्वार्येष्वकृतात्मभिः ॥ १२.१९२.६७ ॥
El ātman no puede verse, parte por parte, entre los sentidos dispersos aquí y allá, difíciles de contener, por quienes no han disciplinado su yo.
12.192.68
एतद्बुद्धा भवेद्बुद्धः किमन्यद्बुद्धिलक्षणम् ।
प्रतिगृह्य च निह्नोति ह्यन्यथा च प्रदृश्यते ॥ १२.१९२.६८ ॥
Solo quien conoce esto se vuelve sabio; ¿qué otra señal de sabiduría hay? Quien lo acepta y luego lo oculta se muestra de otra manera.
12.192.69
न सर्पति च यं प्राहुः सर्वत्र प्रतिहन्यते ।
धूमेन चाप्रसन्नोऽग्निर्यथाऽर्कं न प्रवर्तयेत् ॥ १२.१९२.६९ ॥
Aquello que llaman no móvil es obstruido en todas partes, como un fuego oscurecido por el humo no puede poner en movimiento al sol.
12.192.70
धिष्ण्याधिपे प्रसन्ने तु स्थितिमेतां निरीक्षते ।
अतिक्षूराच्च सूक्ष्मत्वात्प्रस्थानं न प्रकाशते ॥ १२.१९२.७० ॥
Cuando el señor de las mansiones lunares es propicio, se observa esta posición; pero por ser extremadamente agudo y sutil, su partida no se hace evidente.
12.192.71
प्रपद्य तच्छ्रुताह्नानि चिन्मयं स्वीकृतं विना ।
विज्ञाय तद्धि मन्यन्ते कृतकृत्या मनीषिणः ॥ १२.१९२.७१ ॥
Habiéndose refugiado en los días de lo oído, conociendo sin aceptar lo de naturaleza conscienc ial, los sabios lo consideran a eso y se cumplen.
12.192.72
न भवति विदुषां ततो भयं ।
यदविदुषां सुमहद्भयं भवेत्।
न हि गतिरधिकास्ति कस्यचि ।
त्सति हि गुणे प्रवदन्त्यतुल्यताम् ॥ १२.१९२.७२ ॥
Los sabios no tienen aquel temor que sería muy grande para los ignorantes; pues nadie tiene un camino superior, y cuando la cualidad está presente se habla de incomparabilidad.
12.192.73
यः करोत्यनभिसन्धिपूर्वकं ।
तच्च निर्णुदति यत्पुरा कृतम्।
नाप्रियं तदुभयं कुतः प्रियं ।
तस्य तज्जनयतीह सर्वतः ॥ १२.१९२.७३ ॥
Quien actúa sin intención premeditada disipa incluso lo que hizo antes. Para él entonces no existe ni lo desagradable ni lo agradable; aquí produce precisamente eso por todas partes.
12.192.74
ये विदुस्तदुभयं पदं सताम् ॥ १२.१९२.७४ ॥
Quienes conocen ambas cosas se sitúan en el estado de los buenos.