മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.193
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.193.1
हन्त वक्ष्यामि ते पार्थ ध्यानयोगं चतुर्विधम् ।
यं ज्ञात्वा शाश्वतीं सिद्धिं गच्छन्तीह महर्षयः ॥ १२.१९३.१ ॥
ഭീഷ്മർ പറഞ്ഞു: പാർത്ഥാ, നാലുവിധമായ ധ്യാനയോഗം ഞാൻ നിനക്കു പറഞ്ഞുതരാം. അതറിഞ്ഞ് മഹർഷിമാർ ഇവിടെത്തന്നെ ശാശ്വതസിദ്ധി നേടുന്നു.
12.193.2
यथा स्वनुष्ठितं ध्यानं तथा कुर्वन्ति योगिनः ।
महर्षयो ज्ञानतृप्ता निर्वाणगतमानसाः ॥ १२.१९३.२ ॥
നന്നായി അനുഷ്ഠിച്ച ധ്യാനം യോഗികൾ എങ്ങനെ ചെയ്യുന്നുവോ അതുപോലെ, ജ്ഞാനതൃപ്തരും നിർവാണത്തിൽ മനസ്സുറപ്പിച്ചവരുമായ മഹർഷിമാരും ചെയ്യുന്നു.
12.193.3
नावर्तन्ते पुनः पार्थ मुक्ताः संसारदोषतः ।
अन्मदोषपरिक्षीणाः स्वभावे पर्युपस्थिताः ॥ १२.१९३.३ ॥
പാർത്ഥാ, സംസാരദോഷത്തിൽ നിന്ന് മുക്തരായവർ വീണ്ടും മടങ്ങിവരുന്നില്ല; ജന്മദോഷങ്ങൾ ക്ഷയിച്ച് അവർ സ്വഭാവത്തിൽ സ്ഥിതരാകുന്നു.
12.193.4
निर्द्वन्द्वा नित्यसत्वस्था विमुक्तिं नित्यमश्रिताः ।
असङ्गीन्यविवादीनि मनः शान्तिकराणि च ॥ १२.१९३.४ ॥
ദ്വന്ദ്വങ്ങൾക്കതീതരും എന്നും സത്ത്വത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവരും നിത്യമോക്ഷത്തെ ആശ്രയിച്ചവരുമായ അവർക്ക് അസംഗവും വിവാദരഹിതവും ശാന്തി നൽകുന്നതുമായ മനസ്സുണ്ട്.
12.193.5
तत्र ध्यानेन संश्लिष्टमेकाग्रे धारयेन्मनः ।
तत्र च ध्यानसंरोधादथ ज्ञानी भवत्युत ॥ १२.१९३.५ ॥
അവിടെ ധ്യാനത്തോടെ ഒന്നുചേർന്ന്, മനസ്സിനെ ഏകാഗ്രമാക്കി നിർത്തണം; അവിടെത്തന്നെ ധ്യാനനിരോധത്താൽ അവൻ ജ്ഞാനിയായിത്തീരുന്നു.
12.193.6
चतुर्विधेषु भावेषु योऽर्थसक्तः सदैव हि ।
तज्ज्ञात्वा वास्तवं तेषामर्थेषु परिवर्तते।
पिण्डीकृत्येन्द्रियग्राममासीनः काष्ठवन्मुनिः ॥ १२.१९३.६ ॥
നാലുവിധ ഭാവങ്ങളിൽ ആരെല്ലാം എപ്പോഴും വിഷയങ്ങളിൽ ആസക്തരാണോ, അവർ അവയുടെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവമറിഞ്ഞാലും വിഷയങ്ങളിൽത്തന്നെ വട്ടംകറങ്ങുന്നു; എന്നാൽ മുനി ഇന്ദ്രിയസംഘത്തെ ഒതുക്കി മരക്കഷണംപോലെ ഇരിക്കുന്നു.
12.193.7
शब्दं न विन्देच्छ्रोत्रेण त्वचा स्पर्शं न वेदयेत् ।
रूपं न चक्षुषा विद्याज्जिह्वया न रसांस्तथा ॥ १२.१९३.७ ॥
ശബ്ദം ചെവികൊണ്ട് അറിയരുത്, സ്പർശം ത്വക്കുകൊണ്ട് അനുഭവിക്കരുത്. രൂപം കണ്ണുകൊണ്ട് അറിയരുത്, രസങ്ങൾ നാവുകൊണ്ടും അങ്ങനെതന്നെ അറിയരുത്.
12.193.8
घ्रेयाण्यपि च सर्वाणि जह्याद्राणेन योगवित् ।
पञ्चवर्गप्रमाथीनि नेच्छेच्चैतानि वीर्यवान् ॥ १२.१९३.८ ॥
യോഗജ്ഞൻ മൂക്കുകൊണ്ട് എല്ലാ ഗന്ധങ്ങളെയും ഉപേക്ഷിക്കണം. പഞ്ചവർഗ്ഗത്തെ കലക്കുന്ന ഇവയെ വീര്യവാൻ ആഗ്രഹിക്കരുത്.
12.193.9
ततो मनसि संसृज्य पञ्चवर्ग विचक्षणः ।
समादध्यान्मनो भ्रान्तमिन्द्रियैः सह पञ्चमिः ॥ १२.१९३.९ ॥
പിന്നെ വിവേകി പഞ്ചവർഗ്ഗത്തെ മനസ്സിൽ ഒന്നിപ്പിച്ച്, അഞ്ച് ഇന്ദ്രിയങ്ങളോടുകൂടി അലയുന്ന മനസ്സിനെ ഏകാഗ്രമാക്കണം.
12.193.10
विसंचारि निरालम्बं पञ्चद्वारं चलाचलम् ।
पूर्वं ध्यानपदे धीरः समादध्यान्मनो नरः ॥ १२.१९३.१० ॥
അലഞ്ഞുനടക്കുന്ന, ആശ്രയമില്ലാത്ത, അഞ്ച് വാതിലുകളുള്ള, ചഞ്ചലമായ മനസ്സിനെ ധീരനായ മനുഷ്യൻ ആദ്യം ധ്യാനസ്ഥാനത്ത് ഏകാഗ്രമാക്കണം.
12.193.11
इन्द्रियाणि मनश्चैव यदा पिण्डीकरोत्ययम् ।
एव ध्यानपथः पूर्वो मया समनुवर्णितः ॥ १२.१९३.११ ॥
ഇയാൾ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെയും മനസ്സിനെയും ഒരു പിണ്ഡമാക്കി ഒന്നിപ്പിക്കുമ്പോൾ, ഞാൻ മുമ്പ് വിവരിച്ച ധ്യാനമാർഗ്ഗം ഇതുതന്നെ.
12.193.12
तस्य तत्पूर्वसंरुद्धमात्सषष्ठं मनोऽन्तरा ।
स्फुरिष्यति समुद्धान्तं विद्युदम्बुधरे यथा ॥ १२.१९३.१२ ॥
മുമ്പ് നിയന്ത്രിക്കപ്പെട്ട, ആത്മാവിനെ ആറാമതായി ചേർത്ത അവന്റെ മനസ്സ്, മേഘത്തിൽ മിന്നൽ പോലെ ഉള്ളിൽനിന്ന് കലങ്ങി മിന്നിത്തിളങ്ങും.
12.193.13
जलबिन्दुर्यथा लोलः पर्णस्थः सर्वतश्चलः ।
एवमेवास्य तच्चित्तं भ्रमति ध्यानवर्त्मनि ॥ १२.१९३.१३ ॥
ഇലയിൽ നിൽക്കുന്ന ജലബിന്ദു എങ്ങനെ ഇളകി നാലുപാടും ചലിക്കുന്നുവോ, അതുപോലെ അവന്റെ ആ മനസ്സ് ധ്യാനമാർഗ്ഗത്തിൽ അലയുന്നു.
12.193.14
समाहितं क्षणं किंचिद्ध्यानवर्त्मनि तिष्ठति ।
पुनर्वायुपथं प्राप्तं मनो भवति वायुवत् ॥ १२.१९३.१४ ॥
ധ്യാനമാർഗ്ഗത്തിൽ ആ മനസ്സ് ഒരു നിമിഷം അല്പമൊന്നു ഏകാഗ്രമായി നിൽക്കുന്നു; പിന്നെ വായുമാർഗ്ഗത്തിലെത്തി മനസ്സ് വായുപോലെയാകുന്നു.
12.193.15
अनिर्वेदो गतक्लेशो गततन्द्रीरमत्सरः ।
समादध्यात्पुनश्चेतो ध्यानेन ध्यानयोगवित् ॥ १२.१९३.१५ ॥
നിരാശയില്ലാത്തവനും ക്ലേശം നീങ്ങിയവനും അലസതയില്ലാത്തവനും അസൂയയില്ലാത്തവനുമായി, ധ്യാനയോഗം അറിയുന്നവൻ ധ്യാനത്തിലൂടെ വീണ്ടും മനസ്സിനെ ഏകാഗ്രമാക്കണം.
12.193.16
विचारश्च विवेकश्च वितर्कश्चोपजायते ।
मुनेः समादधानस्य प्रथमं ध्यानमादितः ॥ १२.१९३.१६ ॥
ഏകാഗ്രനാകുന്ന മുനിയിൽ ആദ്യം മുതലേ ധ്യാനത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ വിചാരവും വിവേകവും വിതർക്കവും ഉണ്ടാകുന്നു.
12.193.17
मनसा क्लिश्यमानस्तु समाधानं च कारयेत् ।
न निर्वेदं मुनिर्गच्छेत्कुर्यादेवात्मनो हितम् ॥ १२.१९३.१७ ॥
മനസ്സാൽ വേദനിക്കുമ്പോഴും സമാധാനം വരുത്തണം; മുനി നിരാശയിലാകരുത്; സ്വന്തം ഹിതം തന്നെ ചെയ്യണം.
12.193.18
पांसुभस्मकरीषाणां यथा वै राशयश्चिताः ।
सहसा वारिणा सिक्ता न यान्ति परिभावनम् ॥ १२.१९३.१८ ॥
പൊടി, ചാരം, ചാണകവറട്ടികൾ എന്നിവയുടെ കൂനകൾ പെട്ടെന്ന് വെള്ളം തളിച്ചാലും ഒലിച്ചുപോകുന്നില്ലല്ലോ, അതുപോലെ.
12.193.19
किंचित्स्निग्धं यथा च स्याच्छुष्कचूर्णमभावितम् ।
क्रमशस्तु शनैर्गच्छेत्सर्वं तत्परिभावनम् ॥ १२.१९३.१९ ॥
അല്പം നനവുള്ളതും ഇതുവരെ നനയാത്തതുമായ ഉണങ്ങിയ പൊടി പോലെ, ക്രമേണ മെല്ലെ ആ പൂർണ്ണമായ നനവ് സംഭവിക്കുന്നു.
12.193.20
एवमेवेन्द्रियग्रामं शनैः संपरिभावयेत् ।
संहरेत्क्रमशश्चैनं स सम्यक्प्रशमिष्यति ॥ १२.१९३.२० ॥
അതുപോലെ ഇന്ദ്രിയഗണത്തെ മെല്ലെ നന്നായി പരിശീലിപ്പിക്കണം; ക്രമേണ അതിനെ സംഹരിച്ചാൽ അത് നന്നായി ശാന്തമാകും.
12.193.21
स्वयमेव मनश्चैवं पञ्चवर्गं च भारत ।
पूर्वं ध्यानपथे स्थाप्य नित्ययोगेन शाम्यति ॥ १२.१९३.२१ ॥
ഹേ ഭാരത, മനസ്സ് സ്വയം തന്നെ, അതുപോലെ പഞ്ചവർഗ്ഗവും, ആദ്യം ധ്യാനപഥത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച്, നിത്യയോഗത്താൽ ശാന്തമാകുന്നു.
12.193.22
न तत्पुरुषकारेण न च दैवेन केनचित् ।
सुखमेष्यति तत्तस्य न भवन्ति विपत्तयः ॥ १२.१९३.२२ ॥
അത് മനുഷ്യപ്രയത്നത്താലോ, ഏതെങ്കിലും ദൈവത്താലോ അല്ല; ആ സുഖം അവനു വരും, അവനു വിപത്തുകൾ ഉണ്ടാകില്ല.
12.193.23
सुखेन तेन संयुक्तो रस्यते ध्यानकर्मणि ।
गच्छन्ति योगिनो ह्येवं निर्वाणं तन्निरामयम् ॥ १२.१९३.२३ ॥
ആ സുഖത്തോടു ചേർന്നവൻ ധ്യാനകർമ്മത്തിൽ രമിക്കുന്നു. ഇപ്രകാരം യോഗികൾ ആ നിരാമയ നിർവാണത്തിൽ എത്തുന്നു.