ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.197
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.197.1
कालमृत्युयमानां ते इक्ष्वाकोर्ब्राह्मणस्य च ।
विवादो व्याहृतः पूर्वं तद्भवान्वक्तुमर्हति ॥ १२.१९७.१ ॥
କାଳ, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଯମଙ୍କ ସହିତ, ଏବଂ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଓ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୂର୍ବରେ ହୋଇଥିବା ବିବାଦ ଆପଣ କହିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
12.197.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
इक्ष्वाकोः सूर्यपुत्रस्य यद्वृत्तं ब्राह्मणस्य च ॥ १२.१९७.२ ॥
ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଲୋକେ ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଓ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଘଟିଥିବା ଏହି ପୁରାତନ ଇତିହାସ କହନ୍ତି।
12.197.3
कालस्य मृत्योश्च तथा यद्वृत्तं तन्निबोध मे ।
यथा स तेषां संवादो यस्मिन्स्थानेऽपि चाभवत्।
येनैव कारणेनात्र धर्मवादसमन्वितः ॥ १२.१९७.३ ॥
କାଳ ଓ ମୃତ୍ୟୁଙ୍କ ବିଷୟରେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା ତାହା ମୋଠାରୁ ଶୁଣ: ସେମାନଙ୍କ ସଂବାଦ କିପରି ହେଲା, କେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ହେଲା, ଏବଂ କେଉଁ କାରଣରୁ ଧର୍ମବାକ୍ୟରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସେ କଥା ଏଠାରେ ହେଲା।
12.197.4
ब्राह्मणो जापकः कश्चिद्धर्मवृत्तो महायशाः ।
षडङ्गविन्महाप्राज्ञः पैप्पलादिः स कौशिकः ॥ १२.१९७.४ ॥
ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ; ଜପକାରୀ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ମହାଯଶସ୍ୱୀ, ଷଡଙ୍ଗ ବେଦଜ୍ଞ, ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଏବଂ ପୈପ୍ପଳାଦି ବଂଶର କୌଶିକ।
12.197.5
तस्यापरोक्षं विज्ञानं षडङ्गेषु वभूव ह ।
वेदेषु चैव निष्णातो हिमवत्पादसंश्रयः ॥ १२.१९७.५ ॥
ତାଙ୍କଠାରେ ଷଡଙ୍ଗରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଜ୍ଞାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା; ବେଦରେ ମଧ୍ୟ ସେ ନିପୁଣ ଥିଲେ ଏବଂ ହିମାଳୟର ପାଦଦେଶରେ ବାସ କରୁଥିଲେ।
12.197.6
सोयं ब्राह्मं पस्तेपे संहितां संयतो जपन् ।
तस्य वर्षसहस्रं तु नियमेन तथा गतम् ॥ १२.१९७.६ ॥
ସେ ସଂଯମରେ ସଂହିତା ଜପ କରି ବ୍ରହ୍ମତପସ୍ୟା କଲେ; ଏହିପରି ନିୟମରେ ତାଙ୍କର ହଜାର ବର୍ଷ ବିତିଗଲା।
12.197.7
स देव्या दर्शितः साक्षात्प्रीतास्मीति तदा किल ।
जप्यमावर्तयंस्तूष्णीं न स तां किंचिदब्रवीत् ॥ १२.१९७.७ ॥
ଦେବୀ ତାଙ୍କୁ ସାକ୍ଷାତ ଦର୍ଶନ ଦେଲେ ଏବଂ କହିଲେ, 'ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଛି।' ସେତେବେଳେ ସେ ନୀରବରେ ଜପ ପୁନଃ ପୁନଃ କରୁଥିଲେ; ତାଙ୍କୁ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ।
12.197.8
तस्यानुकम्पया देवी प्रीता समभवत्तदा ।
वेदमाता ततस्तस्य तज्जप्यं समपूजयत् ॥ १२.१९७.८ ॥
ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଅନୁକମ୍ପାରେ ଦେବୀ ସେତେବେଳେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ତା'ପରେ ବେଦମାତା ତାଙ୍କ ସେହି ଜପକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ।
12.197.9
चतुर्भिरक्षरैर्युक्ता सोमपानेऽक्षराष्टका ।
जगद्बीजसमायुक्ता चनुर्विशाक्षरात्मिका ॥ १२.१९७.९ ॥
ସୋମପାନରେ ଚାରି ଅକ୍ଷରରେ ଯୁକ୍ତ ଅକ୍ଷରାଷ୍ଟକ ଥିଲା; ତାହା ଜଗତର ବୀଜ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ଓ ଚବିଶ ଅକ୍ଷରସ୍ୱରୂପା ଥିଲା।
12.197.10
समाप्य जप्यं तूत्थाय शिरसा पादयोस्तदा ।
पपात देव्या धर्मात्मा वचनं चेदमब्रवीत् ॥ १२.१९७.१० ॥
ଜପ ସମାପ୍ତ କରି ସେ ଉଠି ମୁଣ୍ଡ ଦେଇ ଦେବୀଙ୍କ ପାଦରେ ପଡ଼ିଲେ; ସେତେବେଳେ ସେହି ଧର୍ମାତ୍ମା ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
12.197.11
दिष्ट्या देवि प्रसन्ना त्वं दर्शनं चागता मम ।
यदि चापि प्रसन्नासि जप्ये मे रमतां मनः ॥ १२.१९७.११ ॥
'ହେ ଦେବୀ, ସୌଭାଗ୍ୟବଶତଃ ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ମୋତେ ଦର୍ଶନ ଦେବାକୁ ଆସିଛ। ଯଦି ତୁମେ ସତରେ ପ୍ରସନ୍ନ ଅଛ, ତେବେ ମୋ ମନ ଜପରେ ରମୁ।'
12.197.12
किं प्रार्थयसि विप्रर्षे किं चेष्टं करवाणि ते ।
प्रब्रूहि जपतां श्रेष्ठ सर्वं तत्ते भविष्यति ॥ १२.१९७.१२ ॥
'ହେ ବିପ୍ରଋଷି, ତୁମେ କ'ଣ ମାଗୁଛ? ତୁମ ପାଇଁ କ'ଣ ଇଷ୍ଟ କରିବି? ହେ ଜପକାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କୁହ; ତାହା ସବୁ ତୁମକୁ ମିଳିବ।'
12.197.13
इत्युक्तः स तदा देव्या विप्रः प्रोवाच धर्मवित् ।
जप्यं प्रति ममेच्छेयं वर्धत्विति पुनः पुनः ॥ १२.१९७.१३ ॥
ଦେବୀ ଏହା କହିବାରୁ ଧର୍ମଜ୍ଞ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବାରମ୍ବାର କହିଲେ, "ଜପ ପ୍ରତି ମୋର ଇଚ୍ଛା ବଢ଼ୁ।"
12.197.14
मनसश्च समाधिर्मे वर्धेताहरहः शुभे ।
तत्तथेति ततो देवी मधुरं प्रत्यभाषत ॥ १२.१९७.१४ ॥
"ହେ ଶୁଭେ, ମୋ ମନର ସମାଧି ଦିନକୁ ଦିନ ବଢ଼ୁ।" ତେବେ ଦେବୀ ମଧୁରଭାବେ କହିଲେ, "ସେପରି ହେଉ।"
12.197.15
इदं चैवापरं प्राह देवी तत्प्रियकाम्यया ।
निरयं नैव याता त्वं यत्र याता द्विजर्षभाः ॥ १२.१९७.१५ ॥
ତା'ପରେ ଦେବୀ ତାଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ କାମନାରେ ଆଉ ଏକ କଥା କହିଲେ, "ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠଗଣ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଯେଉଁ ନରକକୁ ଗଲେ, ତୁମେ ସେଠାକୁ ଯିବ ନାହିଁ।"
12.197.16
यास्यसि ब्रह्मणः स्थानमनिमित्तमतन्द्रितः ।
साधु ते भविता चैतद्यत्त्वयाऽहमिहार्थिता ॥ १२.१९७.१६ ॥
ତୁମେ କ୍ଳାନ୍ତିହୀନ ଭାବେ, କୌଣସି କାରଣ ବିନା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯିବ। ତୁମେ ଏଠାରେ ମୋଠାରୁ ଯାହା ମାଗିଛ, ତାହା ତୁମ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେବ।
12.197.17
नियतो जप चैकाग्रो धर्मस्त्वां समुपैष्यति ।
कालो मृत्युर्यमश्चैव समायास्यन्ति तेऽन्तिकम्।
भविता च विवादोऽत्र तव तेषां च धर्मतः ॥ १२.१९७.१७ ॥
ସଂଯମୀ ଓ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ଜପ କର; ଧର୍ମ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିବ। କାଳ, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଯମ ତୁମ ନିକଟକୁ ଆସିବେ, ଏବଂ ଧର୍ମାନୁସାରେ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ତୁମର ବିବାଦ ହେବ।
12.197.18
एवमुक्त्वा भगवती जगाम भवनं स्वकम् ॥ १२.१९७.१८ ॥
ଏହା କହି ଭଗବତୀ ନିଜ ଭବନକୁ ଚାଲିଗଲେ।
12.197.19
ब्राह्मणोऽपि जपन्नास्ते दिव्यं वर्षशतं तथा ।
सदा दान्तो जितक्रोधः सत्यसन्धोऽनसूयकः ॥ १२.१९७.१९ ॥
ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଶହେ ବର୍ଷ ଏହିପରି ଜପ କରି ରହିଲେ; ସଦା ସଂଯମୀ, କ୍ରୋଧ ଜିତିଥିବା, ସତ୍ୟସନ୍ଧ ଓ ଅସୂୟାରହିତ।
12.197.20
समाप्ते नियमे तस्मिन्नथ विप्रस्य धीमतः ।
साक्षात्प्रीतस्तदा धर्मो दर्शयामास तं द्विजम् ॥ १२.१९७.२० ॥
ସେହି ନିୟମ ସମାପ୍ତ ହେଲେ, ସେହି ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଧର୍ମ ସାକ୍ଷାତ୍ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ପ୍ରକଟ ହେଲେ ଏବଂ ସେହି ଦ୍ବିଜଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ଦେଲେ।
12.197.21
द्विजाते पश्य मां धर्ममहं त्वां द्रष्टुमागतः ।
जप्यस्यास्य फलं यत्तत्प्रंप्राप्तं तच्च मे शृणु ॥ १२.१९७.२१ ॥
ହେ ଦ୍ବିଜ, ମୋତେ ଦେଖ — ମୁଁ ଧର୍ମ; ତୁମକୁ ଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଆସିଛି। ଏହି ଜପର ଯେଉଁ ଫଳ ତୁମେ ପାଇଛ, ତାହା ମୋ ଠାରୁ ଶୁଣ।
12.197.22
जिता लोकास्त्वया सर्वे ये दिव्या ये च मानुषाः ।
देवानां निलयान्साधो सर्वानुत्क्रम्य यास्यसि ॥ १२.१९७.२२ ॥
ତୁମେ ଦିବ୍ୟ ଓ ମାନବ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଜିତିଛ। ହେ ସାଧୁ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ନିବାସକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରି ତୁମେ ଯିବ।
12.197.23
प्राणत्यागं कुरु मुने गच्छ लोकान्यथेप्सितान् ।
त्यक्त्वाऽऽत्मनः शरीरं च ततो लोकानवाप्स्यसि ॥ १२.१९७.२३ ॥
ହେ ମୁନି, ପ୍ରାଣତ୍ୟାଗ କର। ଯେଉଁ ଲୋକ ଇଚ୍ଛା କର ସେଠାକୁ ଯାଅ। ନିଜ ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରି ତା'ପରେ ତୁମେ ଲୋକ ପାଇବ।
12.197.24
कृतं लोकेन मे धर्म गच्छ त्वं च यथासुखम् ।
बहुदुःखमहं देहं नोत्सृजेयमहं विभो ॥ १२.१९७.२४ ॥
ଲୋକ ପାଇଁ ମୋର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି। ହେ ଧର୍ମ, ତୁମେ ସୁଖରେ ଯାଅ। ହେ ପ୍ରଭୁ, ବହୁ ଦୁଃଖରେ ଭରା ଏହି ଶରୀରକୁ ମୁଁ ତ୍ୟାଗ କରିବି ନାହିଁ।
12.197.25
अचलं ते मनः कृत्वा त्यज देहं महामते ।
अनेन किं ते संयोगः कथं मोहं गमिष्यसि ॥ १२.१९७.२५ ॥
ତୁମର ମନ ଅଚଳ କରି, ହେ ମହାମତି, ଦେହ ତ୍ୟାଗ କର। ଏହି ଦେହ ସହିତ ତୁମର କ'ଣ ସମ୍ପର୍କ? ତୁମେ କିପରି ମୋହରେ ପଡ଼ିବ?
12.197.26
अवश्यं भोः शरीरं ते त्यक्तव्यं मुनिपुङ्गव ।
स्वर्गमारोह भो विप्र किं वा वै रोचतेऽनघ ॥ १२.१९७.२६ ॥
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ଦେହ ଅବଶ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ହେ ବିପ୍ର, ସ୍ୱର୍ଗରେ ଆରୋହଣ କର; ହେ ନିଷ୍ପାପ, ତୁମକୁ କ'ଣ ଭଲ ଲାଗେ?
12.197.27
किमुक्तं धर्म किं नेति कस्मान्मां प्रोक्तवानसि ।
त्यज देहं द्विजेति त्वं ससंबुध्यात्र मे यदि ॥ १२.१९७.२७ ॥
ହେ ଧର୍ମ, କ'ଣ କୁହାଗଲା, କ'ଣ କୁହାଗଲା ନାହିଁ? ମୋତେ କାହିଁକି ଏପରି କହିଲ? ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଦେହ ତ୍ୟାଗ କର — ଯଦି ତୁମେ ଏଠାରେ ମୋ ପାଇଁ ଏହା ଭଲ ଭାବେ ବୁଝିପାର।
12.197.28
न रोचये स्वर्गवासं विना देहमहं विभो ।
गच्छ धर्म न मे श्रद्धा स्वर्गं गन्तुं विनाऽऽत्मना ॥ १२.१९७.२८ ॥
ହେ ବିଭୁ, ଦେହ ବିନା ସ୍ୱର୍ଗବାସ ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରେ ନାହିଁ। ହେ ଧର୍ମ, ଯାଅ; ନିଜ ବିନା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାରେ ମୋର ଶ୍ରଦ୍ଧା ନାହିଁ।
12.197.29
अलं देहे मनः कृत्वा त्यक्त्वा देहं सुखी भव ।
गच्छ लोकानरजसो यत्र गत्वा न शोचसि ॥ १२.१९७.२९ ॥
ଦେହରେ ମନ ରଖିବା ଯଥେଷ୍ଟ; ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି ସୁଖୀ ହୁଅ। ରଜୋଗୁଣହୀନ ସେହି ଲୋକକୁ ଯାଅ, ଯେଉଁଠାକୁ ଗଲେ ତୁମେ ଶୋକ କରିବ ନାହିଁ।
12.197.30
रमे जपन्महाभाग कृतं लोकैः सनातनैः ।
सशरीरेण गन्तव्यं मया स्वर्गं न चान्यथा ॥ १२.१९७.३० ॥
ହେ ମହାଭାଗ, ଜପ କରି ମୁଁ ରମେ; ସନାତନ ଲୋକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ (ସ୍ୱର୍ଗରେ)। ମୋତେ ଦେହ ସହିତ ହିଁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାକୁ ହେବ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।
12.197.31
एवं ते कायसंप्रातिर्वर्तते मुनिसत्तम ।
यदि त्वं नेच्छसि त्यक्तुं शरीरं पश्य वै द्विज।
एष कालस्तथा मृत्युर्यमश्च त्वामुपागताः ॥ १२.१९७.३१ ॥
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ଶରୀରର ଅବସ୍ଥା ଏହିପରି ଚାଲିଛି। ଯଦି ତୁମେ ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା ନ କର, ତେବେ ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଦେଖ — ଏହି କାଳ, ମୃତ୍ୟୁ ଏବଂ ଯମ ତୁମ ନିକଟକୁ ଆସିଛନ୍ତି।
12.197.32
अथ वैवस्वतः कालो मृत्युश्च त्रितयं विभो ।
ब्राह्मणं तं महाभागमुपगम्येदमब्रवन् ॥ १२.१९७.३२ ॥
ତା'ପରେ ବୈବସ୍ବତ ଯମ, କାଳ ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ — ଏହି ତିନିଜଣ, ହେ ବିଭୋ, ସେହି ମହାଭାଗ୍ୟବାନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ଏପରି କହିଲେ।
12.197.33
तपसोऽस्य सुतप्तस्य तथा सुचरितस्य च ।
फलप्राप्तिस्तव श्रेष्ठा यमोऽहं त्वामुपब्रुवे ॥ १२.१९७.३३ ॥
ଏହି ସୁତପ୍ତ ତପ ଏବଂ ସୁଚରିତ୍ରର ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ପାଇଛ। ମୁଁ ଯମ, ତୁମକୁ ଏହା କହୁଛି।
12.197.34
यथावदस्य जप्यस्य फलं प्राप्तस्त्वमुत्तमम् ।
कालस्ते स्वर्गमारोढुं कालोऽहं त्वामुपागतः ॥ १२.१९७.३४ ॥
ଏହି ଜପର ଯଥାର୍ଥ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଫଳ ତୁମେ ପାଇଛ। ସ୍ୱର୍ଗାରୋହଣର ସମୟ ତୁମ ପାଇଁ ଆସିଛି; କାଳ ରୂପେ ମୁଁ ତୁମ ନିକଟକୁ ଆସିଛି।
12.197.35
मृत्युं मां विद्धि धर्मज्ञ रूपिणं स्वयमागतम् ।
कालेन चोदितो विप्र त्वामितो नेतुमद्य वै ॥ १२.१९७.३५ ॥
ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ରୂପ ଧାରଣ କରି ସ୍ୱୟଂ ଆସିଥିବା ମୋତେ ମୃତ୍ୟୁ ବୋଲି ଜାଣ। ହେ ବିପ୍ର, କାଳ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ଆଜି ତୁମକୁ ଏଠାରୁ ନେବାକୁ ମୁଁ ଆସିଛି।
12.197.36
स्वागतं सूर्यपुत्राय कालाय च महात्मने ।
मृत्यवे चाथ धर्माय किं कार्यं करवाणि वः ॥ १२.१९७.३६ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର ଯମ, ମହାତ୍ମା କାଳ, ମୃତ୍ୟୁ ଏବଂ ଧର୍ମଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ। ତୁମମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ କ'ଣ କରିବି?
12.197.37
अर्ध्यं पाद्यं च दत्त्वा स तेभ्यस्तत्र समागम ।
अब्रवीत्परमप्रीतः स्वशक्त्या किं करोमि वः ॥ १२.१९७.३७ ॥
ସେମାନଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ପାଦ୍ୟ ଦେଇ, ସେଠାରେ ସାକ୍ଷାତରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସେ କହିଲେ, ମୁଁ ମୋ ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ କ'ଣ କରିବି?
12.197.38
स्वकार्यनिर्भरा यूयं परोपद्रवहेतवः ।
भवन्तो लोकसामान्याः किमर्थं ब्रूत सत्तमाः ॥ १२.१९७.३८ ॥
ଆପଣମାନେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିମଗ୍ନ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଉପଦ୍ରବର କାରଣ ହେଉଛନ୍ତି। ଆପଣମାନେ ଜଗତର ସାଧାରଣ ଲୋକ; ହେ ସତ୍ତମଗଣ, କି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆସିଛନ୍ତି କହନ୍ତୁ।
12.197.39
वयमप्येवमत्युग्रा धातुराज्ञापुरः सराः ।
चोदिता धावमाना वै कर्मभावमनुव्रताः ॥ १२.१९७.३९ ॥
ଆମେ ମଧ୍ୟ ଏମିତି ଅତି ଉଗ୍ର; ଧାତୃରାଜଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଆଗେ ଚାଲିବା, ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ଧାବମାନ, କର୍ମସ୍ବଭାବର ଅନୁଗାମୀ।
12.197.40
तस्मिन्नेवाथ काले तु तीर्थयात्रामुपागतः ।
इक्ष्वाकुरगमत्तत्र समेता यत्र ते विभो ॥ १२.१९७.४० ॥
ସେହି ସମୟରେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାରେ ଆସିଥିବା ଇକ୍ଷ୍ବାକୁ ସେଠାକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠି ସେମାନେ ସମବେତ ଥିଲେ, ହେ ବିଭୋ।
12.197.41
सर्वानेव तु राजर्षिः संपूज्याथ प्रणम्य च ।
कुशलप्रश्नमकरोत्सर्वेषां राजसत्तमः ॥ १२.१९७.४१ ॥
ରାଜର୍ଷି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଓ ପ୍ରଣାମ କରି, ସମସ୍ତଙ୍କ କୁଶଳ ପଚାରିଲେ; ସେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।
12.197.42
तस्मै सोऽथासनं दत्त्वा पाद्यमर्ध्यं तथैव च ।
अब्रवीद्ब्राह्मणो वाक्यं कृत्वा कुशलसंविदम् ॥ १२.१९७.४२ ॥
ତାଙ୍କୁ ଆସନ, ପାଦ୍ୟ ଓ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ, କୁଶଳ-ସଂବାଦ କରି ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
12.197.43
स्वागतं ते महाराज ब्रूहि यद्यदिहेच्छसि ।
स्वशक्त्या किं करोमीह तद्भवान्प्रब्रवीतु माम ॥ १२.१९७.४३ ॥
ମହାରାଜ, ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ। ଏଠାରେ ଆପଣ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି ତାହା କୁହନ୍ତୁ। ମୋ ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ଏଠାରେ ମୁଁ କ'ଣ କରିପାରିବି? ତାହା ଆପଣ ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
12.197.44
राजाऽहं ब्राह्मणश्च त्वं यदा षट्कर्मसंस्थितः ।
ददानि वसु किंचित्ते प्रार्थितं तद्वदस्व मे ॥ १२.१९७.४४ ॥
ମୁଁ ରାଜା ଏବଂ ଆପଣ ଷଟ୍କର୍ମରେ ସ୍ଥିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ। ଆପଣଙ୍କୁ ମୁଁ କିଛି ଧନ ଦେବି; ଆପଣ ଯାହା ମାଗିଛନ୍ତି ତାହା ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
12.197.45
द्विविधो ब्राह्मणो राजन्धर्मश्च द्विविधः स्मृतः ।
प्रवृत्तश्च निवृत्तश्च निवृत्तोऽह प्रतिग्रहात् ॥ १२.१९७.४५ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଏବଂ ଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ପ୍ରବୃତ୍ତ ଓ ନିବୃତ୍ତ। ମୁଁ ପ୍ରତିଗ୍ରହରୁ ନିବୃତ୍ତ।
12.197.46
तेभ्यः प्रयच्छ दानानि ये प्रवृत्ता नराधिप ।
अहं न प्रतिगृह्णामि किमिष्टं किं ददामि ते।
ब्रूहि त्वं नृपतिश्रेष्ठ तपसा साधयामि किम् ॥ १२.१९७.४६ ॥
ହେ ନରାଧିପ, ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରବୃତ୍ତ ସେମାନଙ୍କୁ ଦାନ ଦିଅନ୍ତୁ। ମୁଁ ପ୍ରତିଗ୍ରହ ଗ୍ରହଣ କରେ ନାହିଁ। ଆପଣଙ୍କୁ କ'ଣ ପ୍ରିୟ ଏବଂ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ କ'ଣ ଦେବି? ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ ହିଁ କୁହନ୍ତୁ; ତପସ୍ୟାରେ ମୁଁ କ'ଣ ସାଧିବି?
12.197.47
क्षत्रियोऽहं न जानामि देहीति वचनं क्वचित् ।
प्रयच्छ युद्धमित्येवंवादी चास्मि द्विजोत्तम ॥ १२.१९७.४७ ॥
ମୁଁ କ୍ଷତ୍ରିୟ; 'ଦିଅ' ଏହି ବାକ୍ୟ ମୁଁ କେଉଁଠି ଜାଣେ ନାହିଁ। 'ଯୁଦ୍ଧ ଦିଅ' ଏହିପରି ମୁଁ କହୁଥାଏ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ।
12.197.48
तुष्यसि त्वं स्वधर्मेण तथा तुष्टा वयं नृप ।
अन्योन्यस्योत्तरं नास्ति यदिष्टं तत्समाचर ॥ १२.१९७.४८ ॥
ଆପଣ ନିଜ ସ୍ୱଧର୍ମରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ; ସେହିପରି ଆମେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ହେ ନୃପ। ପରସ୍ପରକୁ ଉତ୍ତର ନାହିଁ। ଆପଣଙ୍କୁ ଯାହା ଇଷ୍ଟ ତାହା ଆଚରଣ କରନ୍ତୁ।
12.197.49
स्वशक्त्याऽहं ददानीति त्वया पूर्वमुदाहृतम् ।
याचे त्वां दीयतां मह्यं जप्यस्यास्य फलं द्विज ॥ १२.१९७.४९ ॥
'ତୁମ ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ଦେବି ବୋଲି ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ କହିଥିଲ। ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଏହି ଜପର ଫଳ ମୋତେ ଦିଅ ବୋଲି ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ଯାଚିଛି।'
12.197.50
युद्धं मम सदा वाणी याचतीति विकत्थसे ।
न च युद्धं मया सार्धं किमर्थं याचसे पुनः ॥ १२.१९७.५० ॥
'ମୋ ବାଣୀ ସଦା ଯୁଦ୍ଧ ଚାହେଁ ବୋଲି ତୁମେ ଦମ୍ଭ କରୁଛ। କିନ୍ତୁ ମୋ ସହ ଯୁଦ୍ଧ ନ କରି ତୁମେ ପୁନି କାହିଁକି ଯାଚୁଛ?'
12.197.51
वाग्वज्राब्राह्मणाः प्रोक्ताः क्षत्रिया बाहुजीविनः ।
वाग्युद्धं तदिदं तीव्रं मम विप्र त्वया सह ॥ १२.१९७.५१ ॥
'ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବାଣୀରୂପୀ ବଜ୍ର ଏବଂ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ବାହୁବଳରେ ଜୀବିକା ନିର୍ବାହକାରୀ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ହେ ବିପ୍ର, ଏହା ତୁମ ସହିତ ମୋର ତୀବ୍ର ବାକ୍ଯୁଦ୍ଧ।'
12.197.52
सेयमद्य प्रतिज्ञा मे स्वशक्त्या किं प्रदीयताम् ।
ब्रूहि दास्यामि राजेन्द्र विभवे सति माचिरम् ॥ १२.१९७.५२ ॥
'ଆଜି ଏହା ମୋର ପ୍ରତିଜ୍ଞା: ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ କ'ଣ ଦିଆଯିବ? କୁହ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଧନ ଥିଲେ ମୁଁ ବିଳମ୍ବ ନ କରି ଦେବି।'
12.197.53
यत्तद्वर्षशतं पूर्णं जप्यं वै जपता त्वया ।
फलं प्राप्तं तत्प्रयच्छ मम दित्सुर्भवान्यदि ॥ १२.१९७.५३ ॥
'ତୁମେ ଶହେ ବର୍ଷ ଧରି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜପ କରି ଯାହା ଫଳ ପାଇଛ, ଯଦି ତୁମେ ଦେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କର ତେବେ ସେହି ଫଳ ମୋତେ ଦିଅ।'
12.197.54
परमं गृह्यतां तस्य फलं यज्जपितं मया ।
अर्धं त्वमविचारेण फलं तस्य ह्यवाप्नुहि ॥ १२.१९७.५४ ॥
'ମୁଁ ଜପିଥିବା ସେହି ଫଳର ପରମ ଅଂଶ ତୁମେ ନିଅ। ଅଧା ଫଳ ବିଚାର ନ କରି ତୁମେ ଲାଭ କର।'
12.197.55
अथवा सर्वमेवेह मामकं जापकं फलम् ।
राजन्प्राप्नुहि कामं त्वं यदि सर्वमिहेच्छसि ॥ १२.१९७.५५ ॥
ଅଥବା ତୁମେ ଯଦି ଏଠାରେ ମୋ ଜପର ସମସ୍ତ ଫଳ ଚାହଁ, ହେ ରାଜନ୍, ତେବେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ସବୁ ପ୍ରାପ୍ତ କର।
12.197.56
कृतं सर्वेण भद्रं ते जप्यं यद्याचितं मया ।
स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि किंच तस्य फलं वद ॥ १२.१९७.५६ ॥
ତୁମର କଲ୍ୟାଣ ହେଉ। ମୁଁ ଯାଚିଥିବା ଜପ ସବୁ ସମ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ, ମୁଁ ଯାଉଛି; କିନ୍ତୁ ତାହାର ଫଳ କ'ଣ କହ।
12.197.57
फलप्राप्तिं न जानामि दत्तं यज्जपितं मया ।
अयं धर्मश्च कालश्च यमो मृत्युश्च साक्षिणः ॥ १२.१९७.५७ ॥
ମୁଁ ଦେଇଥିବା ଓ ଜପିଥିବା ଜପର ଫଳପ୍ରାପ୍ତି ମୁଁ ଜାଣେ ନାହିଁ। ଏହି ଧର୍ମ, କାଳ, ଯମ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ସାକ୍ଷୀ।
12.197.58
अज्ञातमस्य धर्मस्य फलं किं मे करिष्यति ।
फलं ब्रवीषि धर्मस्य न चेज्जप्यकृतस्य माम्।
प्राप्नोतु तत्फलं विप्रो नाहमिच्छे ससंशयम् ॥ १२.१९७.५८ ॥
ଏହି ଧର୍ମର ଫଳ ଅଜ୍ଞାତ, ତାହା ମୋର କ'ଣ କରିବ? ଜପରୁ ଜାତ ଧର୍ମର ଫଳ ତୁମେ ମୋତେ ନ କହିଲେ, ସେହି ଫଳ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ମିଳୁ; ସନ୍ଦେହ ସହିତ ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରେ ନାହିଁ।
12.197.59
नाददेऽपरदत्तं वै दत्तं वा चाफलं मया ।
वाक्यं प्रमाणं राजर्षे ममाद्य तव चैव हि ॥ १२.१९७.५९ ॥
ଅନ୍ୟଙ୍କ ଦିଆ ମୁଁ ଗ୍ରହଣ କରେ ନାହିଁ; ମୋ ଦିଆ ମଧ୍ୟ ନିଷ୍ଫଳ ହୁଏ ନାହିଁ। ହେ ରାଜର୍ଷି, ଆଜି ମୋ ବାକ୍ୟ ଓ ତୁମ ବାକ୍ୟ ହିଁ ପ୍ରମାଣ।
12.197.60
सकृदंशो निपतति सकृत्कन्या प्रदीतये ।
सकृदेव ददानीति त्रीण्येतानि सकृत्सकृत् ॥ १२.१९७.६० ॥
ଭାଗ ଏକଥର ହିଁ ପଡ଼େ; କନ୍ୟା ଏକଥର ହିଁ ଦିଆଯାଏ; 'ଦେଉଛି' ବୋଲି କହିବା ମଧ୍ୟ ଏକଥର। ଏହି ତିନିଟି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଏକଥର ହିଁ ହୁଏ।
12.197.61
नाभिसंधिर्मया जप्ये कृतपूर्वः कदाचन ।
जप्यस्य राजशार्दूल कथं वेत्स्याम्यहं फलम् ॥ १२.१९७.६१ ॥
ହେ ରାଜଶାର୍ଦୂଳ, ମୁଁ ଜପରେ କେବେ ହେଲେ କୌଣସି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ରଖିନାହିଁ; ତେବେ ଜପର ଫଳ ମୁଁ କିପରି ଜାଣିବି?
12.197.62
ददस्वेति त्वया चोक्तं दत्तं वाचा फलं मया ।
न वाचं दूषयिष्यामि सत्यं रक्ष स्थिरो भव ॥ १२.१९७.६२ ॥
'ଦିଅ' ବୋଲି ତୁମେ କହିଲ, ମୁଁ ବାକ୍ୟରେ ଫଳ ଦେଇଛି। ମୁଁ ବାକ୍ୟକୁ ଦୂଷିତ କରିବି ନାହିଁ; ସତ୍ୟ ରକ୍ଷା କର, ସ୍ଥିର ହୁଅ।
12.197.63
अथैवं वदतो मेऽद्य वचनं न करिष्यसि ।
महानधर्मो भविता तव राजन्मृषा कृतः ॥ १२.१९७.६३ ॥
ଏପରି ମୁଁ କହୁଥିବା ସମୟରେ ଆଜି ଯଦି ତୁମେ ମୋ ବାକ୍ୟ ପାଳିବ ନାହିଁ, ହେ ରାଜନ୍, ତେବେ ମିଥ୍ୟା କରିବା ଯୋଗୁ ତୁମକୁ ବଡ଼ ଅଧର୍ମ ହେବ।
12.197.64
न युक्ता तु मृषावाणी त्वया वक्तुमरिंदम ।
तथा मयाऽप्यभिहितं मिथ्या कर्तुं न शक्यते ॥ १२.१९७.६४ ॥
ହେ ଅରିନ୍ଦମ, ତୁମ ପକ୍ଷେ ମିଥ୍ୟା କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏବଂ ମୁଁ କହିଥିବା କଥାକୁ ମିଥ୍ୟା କରିବା ମଧ୍ୟ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
12.197.65
संश्रुतं च मया पूर्वं ददानीत्यविचारितम् ।
तद्गृह्णीष्वाविचारेण यदि सत्ये स्थितो भवान् ॥ १२.१९७.६५ ॥
ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ 'ଦେବି' ବୋଲି ବିଚାର ନକରି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଥିଲି; ତୁମେ ସତ୍ୟରେ ସ୍ଥିର ଥିଲେ ତାହା ବିନା ସଙ୍କୋଚରେ ଗ୍ରହଣ କର।
12.197.66
इहागम्य हि मां राजञ्जाप्यं फलमयाचथाः ।
तन्मे निसृष्टं गृह्णीष्व भव सत्येस्थितोपि च ॥ १२.१९७.६६ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଏଠାକୁ ମୋ ପାଖକୁ ଆସି ତୁମେ ଜପର ଫଳ ମାଗିଥିଲ; ମୋ ଦେଇଥିବା ସେହି ଫଳ ଗ୍ରହଣ କର ଏବଂ ସତ୍ୟରେ ସ୍ଥିର ରୁହ।
12.197.67
नायं लोकोऽस्ति न परो न च पूर्वान्स तारयेत् ।
कुत एवापरान्राजन्मृषावादपरायणः ॥ १२.१९७.६७ ॥
ହେ ରାଜନ, ଯେ ମିଥ୍ୟାବାଦରେ ଲିପ୍ତ, ତା ପାଇଁ ଏ ଲୋକ ନାହିଁ କି ପରଲୋକ ନାହିଁ; ସେ ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଧାର କରିପାରିବ ନାହିଁ, ତେବେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ବଂଶଧରଙ୍କୁ କିପରି ଉଦ୍ଧାର କରିବ?
12.197.68
न यज्ञाध्ययने दानं नियमास्तारयन्ति हि ।
यथा सत्यं परे लोके तथेह पुरुषर्षभ ॥ १२.१९७.६८ ॥
ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯଜ୍ଞ, ବେଦାଧ୍ୟୟନ, ଦାନ ଓ ନିୟମ ପରଲୋକରେ ସତ୍ୟ ଭଳି ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି ନାହିଁ; ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି।
12.197.69
तपांसि यानि चीर्णानि चरिष्यन्ति च यत्तपः ।
समाशतैः सहस्रैश्च तत्सत्यान्न विशिष्यते ॥ १२.१९७.६९ ॥
ଯେଉଁ ତପ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇସାରିଛି, ଯାହା ହେବ, ଶହ-ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଯାହା ହେବ, ସେସବୁ ସତ୍ୟଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନୁହେଁ।
12.197.70
सत्यमेकं परं ब्रह्म सत्यमेकं परं तपः ।
सत्यमेकं परो यज्ञः सत्यमेकं परं श्रुतम् ॥ १२.१९७.७० ॥
ସତ୍ୟ ହିଁ ଏକମାତ୍ର ପରମ ବ୍ରହ୍ମ, ସତ୍ୟ ହିଁ ଏକମାତ୍ର ପରମ ତପ, ସତ୍ୟ ହିଁ ଏକମାତ୍ର ପରମ ଯଜ୍ଞ, ସତ୍ୟ ହିଁ ଏକମାତ୍ର ପରମ ଶ୍ରୁତ।
12.197.71
सत्यं वेदेषु जागर्ति फलं सत्ये परं स्मृतम् ।
तपो धर्मो दमश्चैव सर्वं सत्ये प्रतिष्ठितम् ॥ १२.१९७.७१ ॥
ସତ୍ୟ ବେଦରେ ଜାଗ୍ରତ ରହେ; ସତ୍ୟରେ ହିଁ ପରମ ଫଳ ସ୍ମୃତ। ତପ, ଧର୍ମ ଓ ଦମ—ସବୁ ସତ୍ୟରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।
12.197.72
सत्यं वेदास्तथाङ्गानि सत्यं यज्ञास्तथा विधिः ।
व्रतचर्या तथा सत्यमोंकारः सत्यमेव च ॥ १२.१९७.७२ ॥
ସତ୍ୟ ହିଁ ବେଦ, ସେମାନଙ୍କ ଅଙ୍ଗସବୁ ସତ୍ୟ; ସତ୍ୟ ହିଁ ଯଜ୍ଞ, ସେମାନଙ୍କ ବିଧିଓ ସତ୍ୟ; ବ୍ରତାଚରଣ ସତ୍ୟ, ଓଙ୍କାରଓ ସତ୍ୟ ହିଁ।
12.197.73
प्राणिनां जननं सत्यं सत्यं सन्ततिरेव च ।
सत्येन वायुरभ्येति सत्येन तपते रविः ॥ १२.१९७.७३ ॥
ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଜନ୍ମ ସତ୍ୟ, ସନ୍ତାନ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟ। ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବାୟୁ ବହେ; ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟ ତପାଏ।
12.197.74
सत्येन चाग्निर्दहति स्वर्गः सत्ये प्रतिष्ठितः ।
सत्यं यज्ञस्तपो वेदाः स्तोभा मन्त्राः सरस्वती ॥ १२.१९७.७४ ॥
ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନି ଦହେ; ସ୍ୱର୍ଗ ସତ୍ୟରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ସତ୍ୟ ହିଁ ଯଜ୍ଞ, ତପ, ବେଦ, ସ୍ତୋଭ, ମନ୍ତ୍ର ଓ ସରସ୍ୱତୀ।
12.197.75
तुलामारोपितो धर्मः सत्यं चैवेति नः श्रुतम् ।
समां कक्षां धारयतो यः सत्यं ततोऽधिकम् ॥ १२.१९७.७५ ॥
ଧର୍ମକୁ ତୁଳାରେ ରଖାଯାଇଥିଲା; ସତ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସେପରି — ଏହା ଆମେ ଶୁଣିଛୁ। ସମାନ ପଲ୍ଲା ଧରୁଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ସତ୍ୟ ତାହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ।
12.197.76
यतो धर्मस्ततः सत्यं सर्वं सत्येन वर्धते ।
किमर्थमनृतं कर्म कर्तुं राजंस्त्वमिच्छसि ॥ १२.१९७.७६ ॥
ଯେଉଁଠି ଧର୍ମ, ସେଠାରେ ସତ୍ୟ; ସବୁକିଛି ସତ୍ୟରେ ବଢ଼େ। ହେ ରାଜନ୍, ଅସତ୍ୟ କର୍ମ କରିବାକୁ ତୁମେ କାହିଁକି ଇଚ୍ଛା କରୁଛ?
12.197.77
सत्ये कुरु स्थिरं भावं मा राजन्ननृतं कृथाः ।
कस्मात्त्वमनृतं वाक्यं देहीति कुरुषेऽशुभम् ॥ १२.१९७.७७ ॥
ସତ୍ୟରେ ସ୍ଥିର ଭାବ ରଖ; ହେ ରାଜନ୍, ଅସତ୍ୟ କର ନାହିଁ। 'ଦିଅ' ବୋଲି ଅସତ୍ୟ ବାକ୍ୟ କାହିଁକି କହୁଛ, ଏହି ଅଶୁଭ କର୍ମ କାହିଁକି କରୁଛ?
12.197.78
यदि जप्यफलं दत्तं मया नेच्छसि वै नृप ।
स्वधर्मेभ्यः परिभ्रष्टो लोकाननुचरिष्यसि ॥ १२.१९७.७८ ॥
ମୁଁ ଦେଇଥିବା ଜପଫଳ ଯଦି ତୁମେ ଇଚ୍ଛା ନ କର, ହେ ନୃପ, ତେବେ ସ୍ୱଧର୍ମରୁ ଭ୍ରଷ୍ଟ ହୋଇ ଲୋକରେ ଘୂରିବ।
12.197.79
संश्रुत्य यो न दित्सेत याचित्वा यश्च नेच्छति ।
उभावानृतिकावेतो न मृपा कर्तुमर्हसि ॥ १२.१९७.७९ ॥
ଯିଏ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇ ଦିଏ ନାହିଁ, ଏବଂ ଯାଚିତ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ ନାହିଁ — ଏ ଦୁଇଜଣ ମିଥ୍ୟାବାଦୀ। ତୁମେ ମିଥ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
12.197.80
योद्धव्यं रक्षितव्यं च क्षत्रधर्मः किल द्विज ।
दातारः क्षत्रियाः प्रोक्ता गृह्णीयां भवतः कथम् ॥ १२.१९७.८० ॥
ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ଓ ରକ୍ଷା କରିବା ହିଁ କ୍ଷତ୍ରିୟଧର୍ମ; କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଦାତା ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କଠାରୁ କିପରି ଗ୍ରହଣ କରିବି?
12.197.81
न च्छन्दयामि ते राजन्नापि ते गृहमाव्रजम् ।
इहागम्य तु याचित्वा न गृह्णीषे पुनः कथम् ॥ १२.१९७.८१ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ମୁଁ ତୁମଠାରୁ କିଛି ଇଚ୍ଛା କରେ ନାହିଁ, ନା ତୁମ ଘରକୁ ଆସିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ। ଏଠାକୁ ଆସି ଯାଚିବା ପରେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ପୁନଃ କାହିଁକି ଗ୍ରହଣ କରୁନ୍ତି ନାହିଁ?
12.197.82
अविवादोऽस्तु युवयोर्वित्तं मां धर्ममागतम् ।
द्विजो दानफलैर्युक्तो राजा सत्यफलेन च ॥ १२.१९७.८२ ॥
ତୁମ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ ନ ହେଉ। ଧନ ରୂପେ ଆସିଥିବା ମୋତେ ଧର୍ମ ବୋଲି ଜାଣ। ଦ୍ୱିଜ ଦାନ ଫଳରେ ଓ ରାଜା ସତ୍ୟ ଫଳରେ ଯୁକ୍ତ।
12.197.83
स्वर्गं मां विद्धि राजेन्द्र रूपिणं स्वयमागतम् ।
अविवादोऽस्तु युवयोरुमौ तुल्यफलौ युवाम् ॥ १२.१९७.८३ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ମୋତେ ସ୍ୱର୍ଗ ବୋଲି ଜାଣ; ମୁଁ ନିଜେ ରୂପ ଧରି ଆସିଛି। ତୁମ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ ନ ହେଉ; ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ସମାନ ଫଳଯୁକ୍ତ।
12.197.84
कृतं स्वर्गेण मे कार्यं गच्छ स्वर्ग यथागतम् ।
विप्रो यदीच्छते दातुं चीर्णं गृह्णातु मे फलम् ॥ १२.१९७.८४ ॥
ସ୍ୱର୍ଗରେ ମୋର କିଛି କାମ ନାହିଁ। ଯେପରି ଆସିଥିଲ ସେପରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଫେରିଯାଅ। ଯଦି ବିପ୍ର ଦେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ତେବେ ସେ ମୋର ସଞ୍ଚିତ ପୁଣ୍ୟର ଫଳ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।
12.197.85
बाल्ये यदि स्मादज्ञानान्मया हस्तः प्रसारितः ।
निवृत्तलक्षणं धर्ममुपासे संहितां जपन् ॥ १२.१९७.८५ ॥
ବାଲ୍ୟରେ ଅଜ୍ଞାନତାବଶତଃ ମୁଁ ହାତ ପ୍ରସାରିତ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ନିବୃତ୍ତିର ଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ ଧର୍ମ ପାଳନ କରେ ଏବଂ ସଂହିତା ଜପ କରେ।
12.197.86
निवृत्तं मां चिराद्राजन्विप्रलोभयसे कथम् ।
स्वेन कार्यं करिष्यामि त्वत्तो नेच्छे फलं नृप।
तपःस्वाध्यायशीलोऽहं निवृत्तश्च प्रतिग्रहात् ॥ १२.१९७.८६ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ମୁଁ ବହୁ ପୂର୍ବରୁ ନିବୃତ୍ତ; ଆପଣ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କିପରି ଲୋଭ ଦେଖାନ୍ତି? ମୁଁ ନିଜ କର୍ମ ନିଜେ କରିବି; ହେ ନୃପ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ଫଳ ଇଚ୍ଛା କରେ ନାହିଁ। ମୁଁ ତପ ଓ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟରେ ନିରତ ଏବଂ ଦାନ ଗ୍ରହଣରୁ ନିବୃତ୍ତ।
12.197.87
यदि विप्र विसृष्टं ते जप्यस्य फलमुत्तमम् ।
आवयोर्यत्फलं किंचित्सहितं नौ तदस्त्विह ॥ १२.१९७.८७ ॥
ହେ ବିପ୍ର, ଯଦି ଜପର ଉତ୍ତମ ଫଳ ତୁମକୁ ଅର୍ପିତ ହୋଇଥାଏ, ତେବେ ଆମ ଦୁହିଁଙ୍କର ଯାହା କିଛି ଫଳ ଅଛି, ତାହା ଏଠାରେ ଆମ ଦୁହିଁଙ୍କର ଅଂଶୀଦାର ହେଉ।
12.197.88
द्विजाः प्रतिग्रहे युक्ता दातारो राजवंशजाः ।
यदि धर्मः क्षुतो विप्र सहैव फलमस्तु नौ ॥ १२.१९७.८८ ॥
ଦ୍ୱିଜମାନେ ଦାନ ଗ୍ରହଣରେ ନିଯୁକ୍ତ; ଦାତାମାନେ ରାଜବଂଶରେ ଜନ୍ମିତ। ହେ ବିପ୍ର, ଯଦି ଧର୍ମ କ୍ଷତ ହୋଇଥାଏ, ତେବେ ଆମ ଦୁହିଁଙ୍କର ଫଳ ଏକତ୍ର ହେଉ।
12.197.89
मा वा भूत्सह भोज्यं नौ मदीयं फलमाप्नुहि ।
प्रतीच्छ मत्कृतं धर्मं यदि ते मय्यनुग्रहः ॥ १२.१९७.८९ ॥
କିମ୍ବା ଆମ ଦୁହିଁଙ୍କର ଭୋଜନ ଏକତ୍ର ନ ହେଉ; ମୋର ଫଳ ତୁମେ ପାଅ। ମୁଁ କରିଥିବା ଧର୍ମ ଗ୍ରହଣ କର, ଯଦି ମୋ ଉପରେ ତୁମର ଅନୁଗ୍ରହ ଥାଏ।
12.197.90
ततो विकृतवैषौ द्वौ पुरुषौ समुपस्थितौ ।
गृहीत्वाऽन्योन्यमावेष्ठ्य कुचेलावूचतुर्वचः ॥ १२.१९७.९० ॥
ତେବେ ବିକୃତ ବେଶଧାରୀ ଦୁଇ ପୁରୁଷ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ପରସ୍ପରକୁ ଧରି ଓ ଆବେଷ୍ଟନ କରି, ମଳିନ ବସ୍ତ୍ରଧାରୀ ସେ ଦୁହେଁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
12.197.91
न मे धारयसीत्येको धारयामीति चापरः ।
इहास्ति नौ विवादोऽयमयं राजाऽनुशासकः ॥ १२.१९७.९१ ॥
ଜଣେ କହିଲା, "ତୁମେ ମୋ ଋଣ ଶୋଧ କରୁନ ଥିବା", ଅନ୍ୟଜଣେ କହିଲା, "ମୁଁ ଶୋଧ କରେ।" ଏଠାରେ ଆମ ଦୁହିଁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ବିବାଦ; ଏହି ରାଜା ଶାସକ।
12.197.92
सत्यं ब्रवीम्यहमिदं न मे धारयते भवान् ।
अनृतं वदसीह त्वमृणं ते धारयाम्यहम्। ॥ १२.१९७.९२ ॥
"ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି: ତୁମେ ମୋ ଋଣ ଶୋଧ କରୁନ। ଏଠାରେ ତୁମେ ମିଥ୍ୟା କହୁଛ; ମୁଁ ତୁମର ଋଣ ଶୋଧ କରେ।"
12.197.93
तावुभौ सुभृशं तप्तौ राजानमिदमृचतुः ।
परीक्ष्यौ तु यथा स्याव नावामिह विगर्हितौ ॥ १२.१९७.९३ ॥
ଦୁହେଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ରାଜାଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ: "ଆମର ପରୀକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଯେପରି ଆମେ ଏଠାରେ ନିନ୍ଦିତ ନ ହେଉ।"
12.197.94
घारयामि नरव्याघ्र विकृतस्येह गोः फलम् ।
ददतश्च न गृह्णाति विकृतो मे महीपते ॥ १२.१९७.९४ ॥
"ହେ ନରବ୍ୟାଘ୍ର, ମୁଁ ଏଠାରେ ବିକୃତଙ୍କ ଗାଇର ଫଳ ଶୋଧ କରେ। ହେ ମହୀପତି, ମୁଁ ଦେଲେ ମଧ୍ୟ ବିକୃତ ମୋଠାରୁ ନେଉନାହାଁନ୍ତି।"
12.197.95
न मे धारयते किंचिद्विरूपोऽयं नराधिप ।
मिथ्या ब्रवीत्ययं हि त्वां सत्याभासं नराधिप ॥ १२.१९७.९५ ॥
"ହେ ନରାଧିପ, ଏ ବିରୂପ ମୋର କିଛି ଋଣ ଶୋଧ କରୁନାହିଁ। ଏ ଆପଣଙ୍କ ସହ ମିଥ୍ୟା କହୁଛି, ହେ ନରାଧିପ, ସତ୍ୟ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ମିଥ୍ୟା।"
12.197.96
विरूप किं धारयते भवानस्य ब्रवीतु मे ।
श्रुत्वा तथा करिष्येऽहमिति मे धीयते मनः ॥ १२.१९७.९६ ॥
"ବିରୂପ, ତୁମେ ଏହାକୁ କ'ଣ ଶୋଧ କରୁଛ? ମୋତେ କୁହ। ଶୁଣି ସେହିପରି କରିବି ବୋଲି ମୋ ମନ ସ୍ଥିର କରୁଛି।"
12.197.97
शृणुष्वावहितो राजन्यथैतद्धारयाम्यहम् ।
विकृतस्यास्य राजर्षे निखिलेन नराधिप ॥ १२.१९७.९७ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ମୁଁ ଯେପରି ଏହା ଧାରଣ କରେ ସେପରି ମନ ଦେଇ ଶୁଣ। ହେ ରାଜର୍ଷି, ନରାଧିପ, ଏହି ବିକୃତ ବ୍ୟକ୍ତିର ବିଷୟରେ ମୁଁ ସବୁ କହୁଛି।
12.197.98
अनेन धर्मप्राप्त्यर्थं शुभा दत्ता पुराऽनघ ।
धेनुर्विप्राय राजर्षे तपःस्वाध्यायशीलिने ॥ १२.१९७.९८ ॥
ହେ ନିଷ୍ପାପ, ଧର୍ମଫଳ ପାଇବା ପାଇଁ ସେ ପୂର୍ବରୁ ଏକ ଶୁଭ ଗାଭୀ ଦାନ କରିଥିଲା। ହେ ରାଜର୍ଷି, ତପସ୍ୟା ଓ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟରେ ରତ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ତାହା ଦିଆଯାଇଥିଲା।
12.197.99
तस्याश्चायं मया राजन्फलमभ्येत्य याचितः ।
विकृतेन च मे दत्तं विशुद्धेनान्तरात्मना ॥ १२.१९७.९९ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସେହି ଗାଭୀର ଏହି ଫଳ ମୋ ପାଖକୁ ଆସି ମାଗାଯାଇଥିଲା। ସେହି ବିକୃତ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଶୁଦ୍ଧ ଅନ୍ତରାତ୍ମାରେ ତାହା ମୋତେ ଦେଇଥିଲା।
12.197.100
ततो मे सुकृतं कर्म कृतमात्मविशुद्धये ।
गावौ च कपिले क्रीत्वा वत्सले बहुदोहने ॥ १२.१९७.१०० ॥
ଏହା ପରେ ମୁଁ ମୋ ଆତ୍ମଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ଏକ ପୁଣ୍ୟକର୍ମ କଲି। ବାଛୁରିଥିବା, ଅଧିକ କ୍ଷୀର ଦେଉଥିବା ଦୁଇଟି କପିଳା ଗାଭୀ କିଣିଲି।
12.197.101
ते चोञ्छवृत्तये राजन्मया समुपवर्जिते ।
यथाविधि यथाश्रद्धं तदस्याहं पुनः प्रभो ॥ १२.१९७.१०१ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସେହି ଦୁଇଟି ଗାଭୀ ଉଞ୍ଛବୃତ୍ତିରେ ଜୀବନଧାରଣ କରୁଥିବା ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିଲି। ହେ ପ୍ରଭୋ, ବିଧି ଅନୁସାରେ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ମୁଁ ତାହା ପୁଣି ତାଙ୍କୁ ଦେଉଛି।
12.197.102
इहाद्यैव प्रयच्छामि गृहीत्वा द्विगुणां फलम् ।
एवं स्यात्पुरुषव्याघ्र कःशुद्धः कोऽत्र दोषवान् ॥ १२.१९७.१०२ ॥
ଆଜି ଏଠାରେ ଦୁଇଗୁଣ ଫଳ ନେଇ ମୁଁ ତାହା ତାଙ୍କୁ ଦେଉଛି। ଏପରି ହେଉ, ହେ ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର। ଏଠାରେ କିଏ ଶୁଦ୍ଧ ଓ କିଏ ଦୋଷୀ?
12.197.103
एवं विवदमानौ स्वस्त्यामिहाभ्यागतौ नृप ।
कुरु धर्ममधर्मं वा विनये नौ समादध ॥ १२.१९७.१०३ ॥
ଏହିପରି ବିବାଦ କରି ଆମେ ଦୁହେଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛୁ, ହେ ରାଜନ୍। ଧର୍ମ ବା ଅଧର୍ମ, ଆମ ଦୁହିଙ୍କ ବିଚାରରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଅନ୍ତୁ।
12.197.104
यदि नेच्छति मे दानं यथा दत्तमनेन वै ।
भवानत्र स्थिरो भूत्वा मार्गे स्थापयिताऽद्य नौ ॥ १२.१९७.१०४ ॥
ଯଦି ଏ ମୋ ଦାନ ଇଚ୍ଛା ନ କରେ, ଯେପରି ଏ ଦେଇଥିଲା, ତେବେ ଆପଣ ଏଠାରେ ସ୍ଥିର ହୋଇ ଆଜି ଆମ ଦୁହିଁଙ୍କୁ ପଥରେ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତୁ।
12.197.105
दीयमानं न गृह्णासि ऋणं कस्मात्त्वमद्य वै ।
यथैव तेऽभ्यनुज्ञातं यथा गृह्णीष्व माचिरम् ॥ १२.१९७.१०५ ॥
ଯାହା ଦିଆଯାଉଛି ତାହା ତୁମେ କାହିଁକି ନେଉନାହଁ? ଏହି ଋଣ ଆଜି ତୁମକୁ ଅନୁମତି ଅନୁସାରେ ନିଅ, ବିଳମ୍ବ କର ନାହିଁ।
12.197.106
दीयतामित्यनेनोक्तं ददानीति तथा मया ।
नायं मे धारयत्यत्र गच्छतां यत्र वाञ्छति ॥ १२.१९७.१०६ ॥
'ଦିଆଯାଉ' ବୋଲି ଏ କହିଲା, ଏବଂ 'ମୁଁ ଦେଉଛି' ବୋଲି ମୁଁ କହିଲି; କିନ୍ତୁ ଏ ମୋର ଜିନିଷ ରଖେ ନାହିଁ। ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛା ସେଠାକୁ ଯାଉ।
12.197.107
ददतोऽस्य न गृह्णासि विषमं प्रतिभाति मे ।
दणड्यो हि त्वं मम मतो नास्त्यत्र खलु संशयः ॥ १२.१९७.१०७ ॥
ଏ ଦେଉଥିବା ବେଳେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ନେଉନାହଁ, ଏହା ମୋତେ ଅନ୍ୟାୟ ଲାଗୁଛି। ମୋ ମତରେ ତୁମେ ଦଣ୍ଡଯୋଗ୍ୟ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
12.197.108
मयाऽस्य दत्तं राजर्षे गृह्णीयां तत्कथं पुनः ।
को ममात्रापराधो मे दण्डमाज्ञापय प्रभो ॥ १२.१९७.१०८ ॥
ହେ ରାଜର୍ଷି, ମୁଁ ଏହାକୁ ଯାହା ଦେଇଛି ତାହା ମୁଁ କିପରି ପୁଣି ନେବି? ଏଥିରେ ମୋର ଅପରାଧ କଣ? ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୋ ପାଇଁ ଦଣ୍ଡର ଆଜ୍ଞା ଦିଅନ୍ତୁ।
12.197.109
दीयमानं यदि मया न गृह्णासि कथंचन ।
नियच्छति त्वां नृपतिरयं धर्मानुशासकः ॥ १२.१९७.१०९ ॥
ମୁଁ ଦେଉଥିବା ଏହା ତୁମେ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଗ୍ରହଣ ନ କଲେ, ଧର୍ମର ଅନୁଶାସକ ଏହି ରାଜା ତୁମକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବେ।
12.197.110
स्वयं मया याचितेन दत्तं कथमिहाद्य तत् ।
गृह्णीयां गच्छतु भवानभ्यनुज्ञां ददानि ते ॥ १२.१९७.११० ॥
ମୁଁ ନିଜେ ମାଗି ପାଇଥିବା, ଆପଣ ଦେଇଥିବା ତାହା ଆଜି ଏଠାରେ ମୁଁ କିପରି ଗ୍ରହଣ କରିବି? ଆପଣ ଯାଆନ୍ତୁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଦେଉଛି।
12.197.111
श्रुतमेतत्त्वया राजन्ननयोः कथितं द्वयोः ।
प्रतिज्ञातं मया यत्ते तद्गृहाणाविचारितम् ॥ १२.१९७.१११ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କ କଥା ଆପଣ ଶୁଣିଲେ। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଯାହା ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଛି, ତାହା ବିଚାର ନ କରି ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।
12.197.112
प्रस्तुतं सुमहत्कार्यमनयोर्गह्वरं यथा ।
जापकस्य दृढीकारः कथमेतद्भविष्यति ॥ १२.१९७.११२ ॥
ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଏହି ମହତ୍ କାର୍ଯ୍ୟ ଗୁମ୍ଫା ପରି ଜଟିଳ ଭାବେ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛି। ଜପକାରୀର ଦୃଢ଼ତା ଏହା କିପରି ହେବ?
12.197.113
यदि तावन्न गृह्णामि जापकेनापवर्जितम् ।
कथं न लिप्येयमहं पापेन महताऽद्य वै ॥ १२.१९७.११३ ॥
ଜପକାରୀ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଥିବା ଏହା ଯଦି ମୁଁ ଗ୍ରହଣ ନ କରେ, ତେବେ ଆଜି ଏହି ମହାପାପରେ ମୁଁ କିପରି ଲିପ୍ତ ହେବି ନାହିଁ?
12.197.114
तौ चोवाच स राजर्षिः कृतकार्यौ गमिष्यथः ।
नेदानीं मामिहासाद्य राजधर्मो भवेन्मृषा ॥ १२.१९७.११४ ॥
ସେହି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ସେହି ରାଜର୍ଷି କହିଲେ: 'ତୁମେ ଦୁହେଁ ତୁମ କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ କରି ଯିବ। ଏବେ ଏଠାରେ ମୋତେ ପାଇ ରାଜଧର୍ମ ମିଥ୍ୟା ହେବ।'
12.197.115
स्वधर्मः परिपाल्यस्तु राज्ञामिति विनिश्चयः ।
विप्रधर्मश्च गहनो मामनात्मानमाविशत् ॥ १२.१९७.११५ ॥
ରାଜାମାନେ ନିଜ ଧର୍ମ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ, ଏହା ହିଁ ନିଶ୍ଚୟ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଧର୍ମ ଗହନ; ତାହା ସ୍ୱାଧୀନ ନଥିବା ମୋତେ ଆବୃତ କଲା।
12.197.116
गृहाण धारयेऽहं च याचितं संश्रुतं मया ।
न चेद्भहीष्यसे राजञ्शपिष्ये त्वां न संशयः ॥ १२.१९७.११६ ॥
ନିଅ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତାହା ଧାରଣ କରିବି; ମୁଁ ଯାହା ମାଗିଲି ଓ ମୋତେ ଯାହା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତ ହେଲା, ତାହା ହିଁ। ହେ ରାଜନ୍, ଯଦି ତୁମେ ଗ୍ରହଣ ନ କର, ତେବେ ନିଶ୍ଚୟ ମୁଁ ତୁମକୁ ଶାପ ଦେବି।
12.197.117
धिग्राजधर्मं यस्यायं कार्यस्येह विनिश्चयः ।
इत्यर्थं मे ग्रहीतव्यं कथं तुल्यं भवेदिति ॥ १२.१९७.११७ ॥
ରାଜଧର୍ମକୁ ଧିକ୍! ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ଏଠାରେ ଏହା ହିଁ ନିଶ୍ଚୟ। ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ ମୋତେ ତାହା ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ହେବ; କିନ୍ତୁ ତାହା କିପରି ସମାନ ହେବ?
12.197.118
एष पाणिरपूर्वं मे निक्षेपार्थं प्रसारितः ।
यन्मे धारयसे विप्र तदिदानीं प्रदीयताम् ॥ १२.१९७.११८ ॥
ଏହା ମୋ ହାତ, ଅପୂର୍ବ ଭାବରେ ନିକ୍ଷେପ ପାଇଁ ପ୍ରସାରିତ। ହେ ବିପ୍ର, ଯାହା ମୋର ବୋଲି ତୁମେ ଧାରଣ କରୁଛ, ତାହା ବର୍ତ୍ତମାନ ଦିଆ ଯାଉ।
12.197.119
संहितां जपता यावान्गुणः कश्चित्कृतो मया ।
तत्सर्वं प्रतिगृह्णीष्व यदि किंचिदिहास्ति मे ॥ १२.१९७.११९ ॥
ସଂହିତା ଜପ କରି ମୁଁ ଯେଉଁ ପୁଣ୍ୟ କରିଛି, ତାହା ସବୁ ଗ୍ରହଣ କର; ଯଦି ଏଠାରେ ମୋର କିଛି ଥାଏ।
12.197.120
जलमेतन्निपतितं मम पाणौ द्विजोत्तम ।
सममस्तु सहैवास्तु प्रतिगृह्णातु वै भवान् ॥ १२.१९७.१२० ॥
ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ଏହି ଜଳ ମୋ ହାତ ତଳେ ପଡ଼ିଛି। ଏହା ସମାନ ହେଉ, ସହିତ ହେଉ; ଆପଣ ନିଶ୍ଚୟ ଏହା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।
12.197.121
कामक्रोधौ विद्धि नौ त्वमावाभ्यां कारितो भवान् ।
जिज्ञासमानौ युवयोर्मनोत्थं तु द्विजोत्तम ॥ १२.१९७.१२१ ॥
ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ଜାଣ ଯେ କାମ ଓ କ୍ରୋଧ ଆମେ ଦୁହେଁ। ଆମ ଦୁହିଁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇଛ। ତୁମ ଦୁହିଁଙ୍କ ମନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଏହି ଜିଜ୍ଞାସା।
12.197.122
सहेति च यदुक्तं ते समा लोकास्तवास्य च ।
नायं धारयते किंचिज्जिज्ञासा त्वत्कृते कृता ॥ १२.१९७.१२२ ॥
'ସହ' ବୋଲି ତୁମେ ଯାହା କହିଲ, ଏବଂ ତୁମ ଓ ଏହାର ଲୋକ ସମାନ ହେଉ ବୋଲି କହିଲ — ତୁମ ପାଇଁ ହିଁ ଏହି ଜିଜ୍ଞାସା କରାଯାଇଥିଲା; ଏହା କିଛି ଧାରଣ କରେ ନାହିଁ।
12.197.123
कालो धर्मस्तथा मृत्युः कामक्रोधौ तथा युवाम् ।
सर्वमन्योन्यनिष्कर्षे निकृष्टं पश्यतस्तव ॥ १२.१९७.१२३ ॥
କାଳ, ଧର୍ମ, ସେହିପରି ମୃତ୍ୟୁ, କାମ-କ୍ରୋଧ, ସେହିପରି ତୁମେ ଦୁହେଁ; ଏ ସମସ୍ତେ ପରସ୍ପରକୁ ଟାଣିବାରେ — ତୁମେ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ — ନିକୃଷ୍ଟ।
12.197.124
सर्वेषामुपरिस्थानं ब्रह्मणो व्यक्तजन्मनः ।
युवयोः स्थानमूलं निर्द्वन्द्वममलात्मकम् ॥ १२.१९७.१२४ ॥
ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପରେ ଥିବା ସ୍ଥାନ ବ୍ୟକ୍ତଜନ୍ମା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର; ତୁମ ଦୁହିଁଙ୍କ ସ୍ଥାନର ମୂଳ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱାତୀତ, ନିର୍ମଳ ସ୍ୱରୂପର।
12.197.125
सर्वे गच्छाम यत्र स्वान्स्वाँल्लोकांश्च तथा वयम् ।
गच्छ लोकाञ्जितान्स्वेन कर्मणा यत्र वाञ्छसि ॥ १२.१९७.१२५ ॥
ଆମେ ସମସ୍ତେ ଯେଉଁଠାକୁ ନିଜ ନିଜ ଲୋକକୁ ଯାଉ, ଆମେ ମଧ୍ୟ ସେପରି ଯାଉ। ତୁମ କର୍ମରେ ଜିତାଯାଇଥିବା ଲୋକକୁ ଯାଅ, ଯେଉଁଠାକୁ ତୁମେ ଇଚ୍ଛା କର।
12.197.126
ततो धर्मयमाद्यास्ते वाक्यमूचुर्नपर्द्विजौ ।
अस्माकं यः स्मृतो मूर्धा ब्रह्मलोकमिति स्मृतं ॥ १२.१९७.१२६ ॥
ତା'ପରେ ଧର୍ମ, ଯମ ଆଦି ସେହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ — ହେ ରାଜନ୍, ଆମେ ଦୁହେଁ ଦ୍ୱିଜ; ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଯାହା ମସ୍ତକ ବୋଲି ସ୍ମୃତ, ତାହା ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।
12.197.127
तत्रस्थौ हि भवन्तौ हि युवाभ्यां निर्जिता वयम् ।
युवयोः काम आपन्नस्तत्काम्यमविशङ्कया ॥ १२.१९७.१२७ ॥
ସେଠାରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଆପଣ ଦୁଇଜଣ ଆମକୁ ଜିତିଛନ୍ତି। ଆପଣ ଦୁଇଜଣଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଉପୁଜିଛି; ସେହି ଇଚ୍ଛିତ କଥା ନିର୍ଭୟରେ କୁହନ୍ତୁ।
12.197.128
जापकानां फलावाप्तिर्मया ते संप्रदर्शिता ।
गतिः स्थानं च लोकाश्च जापकेन यथा जिताः ॥ १२.१९७.१२८ ॥
ଜପକାରୀଙ୍କ ଫଳପ୍ରାପ୍ତି ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖାଇଛି—ସେମାନଙ୍କର ଗତି, ସ୍ଥାନ ଓ ଲୋକ, ଏବଂ ଜପକାରୀ କିପରି ଜିତେ।
12.197.129
प्रयाति संहिताध्यायी ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् ।
अथवाऽग्निं समायाति सूर्यमाविशतेऽपि वा ॥ १२.१९७.१२९ ॥
ସଂହିତା ଅଧ୍ୟୟନକାରୀ ପରମେଷ୍ଠୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଏ; କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିକୁ ପହଞ୍ଚେ, କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରେ।
12.197.130
स तैजसेन भावेन यदि तत्र रमत्युत ।
गुणांस्तेषां समाधत्ते रागेण प्रतिमोहितः ॥ १२.१९७.१३० ॥
ସେ ଯଦି ତେଜୋମୟ ଭାବରେ ସେଠାରେ ରମଣ କରେ, ରାଗରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୋହିତ ହୋଇ ସେମାନଙ୍କ ଗୁଣ ଗ୍ରହଣ କରେ।
12.197.131
एवं सोमे तथा वायौ भूम्याकाशशरीरगः ।
सरागस्तत्र वसति गुणांस्तेषां समाचरन् ॥ १२.१९७.१३१ ॥
ସେହିପରି ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ବାୟୁରେ, ପୃଥିବୀ-ଆକାଶ ଶରୀରଧାରୀ ହୋଇ, ରାଗ ସହିତ ସେଠାରେ ବାସ କରେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଗୁଣ ଆଚରଣ କରେ।
12.197.132
अथ तत्र विरागी स परं गच्छत्यसंशयम् ।
परमव्ययमिच्छन्स तमेवाविशते पुनः ॥ १२.१९७.१३२ ॥
ତା'ପରେ ସେଠାରେ ଯେ ବିରାଗୀ, ସେ ନିଃସନ୍ଦେହରେ ପରମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଅବ୍ୟୟ ପରମକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ସେ ପୁନର୍ବାର ତାହାରେ ପ୍ରବେଶ କରେ।
12.197.133
अमृताच्चामृतं प्राप्तः शान्तीभूतो निरात्मवान् ।
ब्रह्मभूतः स निर्द्वन्द्वः सुखी शान्तो निरामयः ॥ १२.१९७.१३३ ॥
ଅମୃତରୁ ଅମୃତ ଲାଭ କରି, ଶାନ୍ତ ହୋଇ, ଆତ୍ମଭାବରହିତ ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମସ୍ୱରୂପ ହୋଇ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରୁ ମୁକ୍ତ, ସୁଖୀ, ଶାନ୍ତ ଓ ନିରାମୟ ହୁଏ।
12.197.134
ब्रह्मस्थानमनावर्तमेकमक्षरसंज्ञकम् ।
अदुःखमजरं शान्तं स्थानं तत्प्रतिपद्यते ॥ १२.१९७.१३४ ॥
ସେ ସେହି ବ୍ରହ୍ମସ୍ଥାନ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; ଯାହା ଅନାବର୍ତ୍ତ, ଏକ, ଅକ୍ଷର ନାମକ, ଦୁଃଖରହିତ, ଜରାରହିତ ଓ ଶାନ୍ତ।
12.197.135
चतुर्भिर्लक्षणैर्हीनं तथा पड्भिः सषोडशैः ।
पुरुषं तमतिक्रम्य आकाशं प्रतिपद्यते ॥ १२.१९७.१३५ ॥
ଚାରି, ଛଅ ଓ ଷୋଳ ଲକ୍ଷଣରହିତ ସେହି ପୁରୁଷକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ସେ ଆକାଶ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
12.197.136
अथ नेच्छति रागात्मा सर्वं तदधितिष्ठति ।
यच्च प्रार्थयते तच्च मनसा प्रतिपद्यते ॥ १२.१९७.१३६ ॥
ରାଗାତ୍ମା ଇଚ୍ଛା ନ କଲେ ମଧ୍ୟ ସବୁକିଛି ତା'ଠାରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ ହୁଏ; ସେ ମନ ଦ୍ୱାରା ଯାହା ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ ତାହା ମଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
12.197.137
अथवा चेक्षते लोकान्सर्वान्निरयसंज्ञितान् ।
निस्पृहः सर्वतो मुक्तस्तत्र वै रमते सुखम् ॥ १२.१९७.१३७ ॥
ଅଥବା ନରକ ନାମକ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ସେ ଦେଖେ; କିନ୍ତୁ ନିଃସ୍ପୃହ ଓ ସର୍ବତୋଭାବେ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ ସେଠାରେ ସୁଖରେ ରମଣ କରେ।
12.197.138
एवमेषा महाराज जापकस्य गतिर्यथा ।
एतत्ते सर्वमाख्यातं किं भूयः श्रोतुमर्हसि ॥ १२.१९७.१३८ ॥
ମହାରାଜ, ଜପକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଗତି ଏହିପରି। ଏ ସମସ୍ତ ତୁମକୁ କୁହାଯାଇଛି; ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ?