మహాభారతం · అధ్యాయం 12.197
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.197.1
कालमृत्युयमानां ते इक्ष्वाकोर्ब्राह्मणस्य च ।
विवादो व्याहृतः पूर्वं तद्भवान्वक्तुमर्हति ॥ १२.१९७.१ ॥
కాలం, మృత్యువు, యముడు, అలాగే ఇక్ష్వాకుడు మరియు ఒక బ్రాహ్మణుడి మధ్య పూర్వం జరిగిన వివాదాన్ని మీరు చెప్పడానికి అర్హులు.
12.197.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
इक्ष्वाकोः सूर्यपुत्रस्य यद्वृत्तं ब्राह्मणस्य च ॥ १२.१९७.२ ॥
ఇక్కడ కూడా ప్రజలు సూర్యపుత్రుడైన ఇక్ష్వాకుకు, ఒక బ్రాహ్మణునికి జరిగిన ఈ పురాతన ఇతిహాసాన్ని వివరిస్తారు.
12.197.3
कालस्य मृत्योश्च तथा यद्वृत्तं तन्निबोध मे ।
यथा स तेषां संवादो यस्मिन्स्थानेऽपि चाभवत्।
येनैव कारणेनात्र धर्मवादसमन्वितः ॥ १२.१९७.३ ॥
కాలం మరియు మృత్యువు గురించి జరిగినదాన్ని నా నుండి వినండి: వారి సంవాదం ఎలా జరిగింది, ఏ స్థలంలో జరిగింది, ఏ కారణంగా ధర్మవాదాలతో అది ఇక్కడ జరిగిందో.
12.197.4
ब्राह्मणो जापकः कश्चिद्धर्मवृत्तो महायशाः ।
षडङ्गविन्महाप्राज्ञः पैप्पलादिः स कौशिकः ॥ १२.१९७.४ ॥
ఒక బ్రాహ్మణుడు ఉండేవాడు; జపం చేసేవాడు, ధర్మవర్తి, మహాయశస్వి, ఆరు వేదాంగాలు తెలిసినవాడు, మహాప్రాజ్ఞుడు, పైప్పలాది వంశానికి చెందిన కౌశికుడు.
12.197.5
तस्यापरोक्षं विज्ञानं षडङ्गेषु वभूव ह ।
वेदेषु चैव निष्णातो हिमवत्पादसंश्रयः ॥ १२.१९७.५ ॥
అతనికి ఆరు వేదాంగాలలో ప్రత్యక్ష జ్ఞానం కలిగింది; వేదాలలోనూ నిపుణుడై, హిమాలయ పాదాల వద్ద నివసించాడు.
12.197.6
सोयं ब्राह्मं पस्तेपे संहितां संयतो जपन् ।
तस्य वर्षसहस्रं तु नियमेन तथा गतम् ॥ १२.१९७.६ ॥
అతడు సంయమంతో సంహితను జపిస్తూ బ్రహ్మతపస్సు చేశాడు; ఈ విధంగా నియమంతో అతనికి వెయ్యి సంవత్సరాలు గడిచిపోయాయి.
12.197.7
स देव्या दर्शितः साक्षात्प्रीतास्मीति तदा किल ।
जप्यमावर्तयंस्तूष्णीं न स तां किंचिदब्रवीत् ॥ १२.१९७.७ ॥
దేవి అతనికి ప్రత్యక్షంగా దర్శనమిచ్చి, 'నేను సంతోషించాను' అని అన్నది. అప్పుడు అతడు జపాన్ని మౌనంగా పునరావృతం చేస్తూ, ఆమెతో ఏమీ మాట్లాడలేదు.
12.197.8
तस्यानुकम्पया देवी प्रीता समभवत्तदा ।
वेदमाता ततस्तस्य तज्जप्यं समपूजयत् ॥ १२.१९७.८ ॥
అతని పట్ల దయతో దేవి అప్పుడు సంతోషించింది. తర్వాత వేదమాత అతని ఆ జపాన్ని గౌరవించి పూజించింది.
12.197.9
चतुर्भिरक्षरैर्युक्ता सोमपानेऽक्षराष्टका ।
जगद्बीजसमायुक्ता चनुर्विशाक्षरात्मिका ॥ १२.१९७.९ ॥
సోమపానంలో నాలుగు అక్షరాలతో కూడిన అక్షరాష్టకం ఉంది; అది జగత్తుకు బీజంతో కూడినది, ఇరవై నాలుగు అక్షరాల స్వరూపమైనది.
12.197.10
समाप्य जप्यं तूत्थाय शिरसा पादयोस्तदा ।
पपात देव्या धर्मात्मा वचनं चेदमब्रवीत् ॥ १२.१९७.१० ॥
జపాన్ని ముగించి లేచి, తల నేలకు తాకించి దేవి పాదాలపై పడ్డాడు; అప్పుడు ఆ ధర్మాత్ముడు ఈ మాటలు పలికాడు.
12.197.11
दिष्ट्या देवि प्रसन्ना त्वं दर्शनं चागता मम ।
यदि चापि प्रसन्नासि जप्ये मे रमतां मनः ॥ १२.१९७.११ ॥
'దేవీ, అదృష్టవశాత్తు నీవు ప్రసన్నురాలివై నాకు దర్శనమిచ్చావు. నీవు నిజంగా సంతోషించి ఉంటే, నా మనసు జపంలో ఆనందించుగాక.'
12.197.12
किं प्रार्थयसि विप्रर्षे किं चेष्टं करवाणि ते ।
प्रब्रूहि जपतां श्रेष्ठ सर्वं तत्ते भविष्यति ॥ १२.१९७.१२ ॥
'బ్రాహ్మణ ఋషీ, నీవు ఏమి కోరుతున్నావు? నీకు ఇష్టమైనది ఏమి చేయాలి? జపించేవారిలో శ్రేష్ఠుడా, చెప్పు. అదంతా నీకు జరుగుతుంది.'
12.197.13
इत्युक्तः स तदा देव्या विप्रः प्रोवाच धर्मवित् ।
जप्यं प्रति ममेच्छेयं वर्धत्विति पुनः पुनः ॥ १२.१९७.१३ ॥
దేవి ఇలా చెప్పగా, ధర్మం తెలిసిన ఆ బ్రాహ్మణుడు మళ్ళీ మళ్ళీ ఇలా అన్నాడు: "జపంపై నా కోరిక పెరగాలి."
12.197.14
मनसश्च समाधिर्मे वर्धेताहरहः शुभे ।
तत्तथेति ततो देवी मधुरं प्रत्यभाषत ॥ १२.१९७.१४ ॥
"ఓ శుభా, నా మనస్సు యొక్క సమాధి రోజురోజుకూ పెరగాలి." అప్పుడు దేవి మధురంగా, "అలాగే అగుగాక" అని సమాధానమిచ్చింది.
12.197.15
इदं चैवापरं प्राह देवी तत्प्रियकाम्यया ।
निरयं नैव याता त्वं यत्र याता द्विजर्षभाः ॥ १२.१९७.१५ ॥
అప్పుడు దేవి అతని మేలును కోరి మరొక మాట చెప్పింది: "ద్విజశ్రేష్ఠులారా, శ్రేష్ఠ ద్విజులు వెళ్ళిన నరకానికి నీవు వెళ్లవు."
12.197.16
यास्यसि ब्रह्मणः स्थानमनिमित्तमतन्द्रितः ।
साधु ते भविता चैतद्यत्त्वयाऽहमिहार्थिता ॥ १२.१९७.१६ ॥
నీవు అలసట లేకుండా, ఎటువంటి కారణం లేకుండా బ్రహ్మ స్థానానికి వెళ్తావు. నీవు ఇక్కడ నన్ను కోరినది నీకు మంచిదవుతుంది.
12.197.17
नियतो जप चैकाग्रो धर्मस्त्वां समुपैष्यति ।
कालो मृत्युर्यमश्चैव समायास्यन्ति तेऽन्तिकम्।
भविता च विवादोऽत्र तव तेषां च धर्मतः ॥ १२.१९७.१७ ॥
నియమంగా, ఏకాగ్రతతో జపం చెయ్యి; ధర్మం నిన్ను చేరుతుంది. కాలం, మృత్యువు, యముడు నీ దగ్గరకు వస్తారు; ధర్మానుసారం వారితో నీకు వాదం జరుగుతుంది.
12.197.18
एवमुक्त्वा भगवती जगाम भवनं स्वकम् ॥ १२.१९७.१८ ॥
ఇలా చెప్పి పూజ్యురాలైన దేవి తన నివాసానికి వెళ్ళింది.
12.197.19
ब्राह्मणोऽपि जपन्नास्ते दिव्यं वर्षशतं तथा ।
सदा दान्तो जितक्रोधः सत्यसन्धोऽनसूयकः ॥ १२.१९७.१९ ॥
ఆ బ్రాహ్మణుడు కూడా దివ్యమైన నూరు సంవత్సరాలు ఇలా జపం చేస్తూ ఉండెను; ఎల్లప్పుడూ నిగ్రహంతో, కోపాన్ని జయించి, సత్యసంధుడై, అసూయలేనివాడై.
12.197.20
समाप्ते नियमे तस्मिन्नथ विप्रस्य धीमतः ।
साक्षात्प्रीतस्तदा धर्मो दर्शयामास तं द्विजम् ॥ १२.१९७.२० ॥
ఆ నియమం పూర్తయ్యాక, ఆ బుద్ధిమంతుడైన బ్రాహ్మణునికి ధర్ముడు ప్రత్యక్షంగా సంతోషించి ప్రత్యక్షమై ఆ ద్విజునికి దర్శనమిచ్చెను.
12.197.21
द्विजाते पश्य मां धर्ममहं त्वां द्रष्टुमागतः ।
जप्यस्यास्य फलं यत्तत्प्रंप्राप्तं तच्च मे शृणु ॥ १२.१९७.२१ ॥
ఓ ద్విజుడా, నన్ను చూడు — నేను ధర్ముడను; నిన్ను చూడటానికే వచ్చాను. ఈ జపం వల్ల నువ్వు పొందిన ఫలాన్ని నా నుండి విను.
12.197.22
जिता लोकास्त्वया सर्वे ये दिव्या ये च मानुषाः ।
देवानां निलयान्साधो सर्वानुत्क्रम्य यास्यसि ॥ १२.१९७.२२ ॥
నువ్వు దివ్యమైన, మానవ లోకాలన్నింటినీ జయించావు. ఓ సాధూ, దేవతల నివాసాలన్నింటినీ దాటి నువ్వు వెళ్తావు.
12.197.23
प्राणत्यागं कुरु मुने गच्छ लोकान्यथेप्सितान् ।
त्यक्त्वाऽऽत्मनः शरीरं च ततो लोकानवाप्स्यसि ॥ १२.१९७.२३ ॥
ఓ ముని, ప్రాణత్యాగం చెయ్యి. నీవు కోరిన లోకాలకు వెళ్ళు. నీ శరీరాన్ని త్యజించిన తర్వాత నువ్వు లోకాలను పొందుతావు.
12.197.24
कृतं लोकेन मे धर्म गच्छ त्वं च यथासुखम् ।
बहुदुःखमहं देहं नोत्सृजेयमहं विभो ॥ १२.१९७.२४ ॥
లోకం కోసం నా కర్తవ్యం పూర్తయింది. ఓ ధర్మా, నువ్వు సుఖంగా వెళ్ళు. ఓ ప్రభూ, బహుదుఃఖభరితమైన ఈ దేహాన్ని నేను విడిచిపెట్టను.
12.197.25
अचलं ते मनः कृत्वा त्यज देहं महामते ।
अनेन किं ते संयोगः कथं मोहं गमिष्यसि ॥ १२.१९७.२५ ॥
నీ మనస్సును స్థిరంగా ఉంచి, ఓ మహామతీ, దేహాన్ని త్యజించు. ఈ దేహంతో నీకేమి సంబంధం? నీవు ఎలా మోహంలో పడతావు?
12.197.26
अवश्यं भोः शरीरं ते त्यक्तव्यं मुनिपुङ्गव ।
स्वर्गमारोह भो विप्र किं वा वै रोचतेऽनघ ॥ १२.१९७.२६ ॥
మునిశ్రేష్ఠా, నీ దేహం తప్పకుండా వదలాలి. ఓ విప్రా, స్వర్గానికి ఎక్కు; ఓ నిష్పాపా, నీకు ఏది ఇష్టం?
12.197.27
किमुक्तं धर्म किं नेति कस्मान्मां प्रोक्तवानसि ।
त्यज देहं द्विजेति त्वं ससंबुध्यात्र मे यदि ॥ १२.१९७.२७ ॥
ఓ ధర్మా, ఏమి చెప్పబడింది, ఏమి చెప్పబడలేదు? నాతో ఎందుకు అలా చెప్పావు? ఓ ద్విజా, దేహాన్ని త్యజించు — ఇది నాకోసం ఇక్కడ నీవు సరిగ్గా అర్థం చేసుకుంటే.
12.197.28
न रोचये स्वर्गवासं विना देहमहं विभो ।
गच्छ धर्म न मे श्रद्धा स्वर्गं गन्तुं विनाऽऽत्मना ॥ १२.१९७.२८ ॥
ఓ విభూ, దేహం లేకుండా స్వర్గవాసాన్ని నేను కోరను. ఓ ధర్మా, వెళ్ళు; నన్ను వదిలి స్వర్గానికి వెళ్ళాలనే విశ్వాసం నాకు లేదు.
12.197.29
अलं देहे मनः कृत्वा त्यक्त्वा देहं सुखी भव ।
गच्छ लोकानरजसो यत्र गत्वा न शोचसि ॥ १२.१९७.२९ ॥
దేహంలో మనస్సు పెట్టడం చాలు; దేహాన్ని త్యజించి సుఖంగా ఉండు. రజస్సు లేని ఆ లోకాలకు వెళ్ళు, అక్కడికి వెళ్ళి నీవు శోకించవు.
12.197.30
रमे जपन्महाभाग कृतं लोकैः सनातनैः ।
सशरीरेण गन्तव्यं मया स्वर्गं न चान्यथा ॥ १२.१९७.३० ॥
ఓ మహాభాగా, జపం చేస్తూ నేను రమిస్తాను; శాశ్వత లోకాలచే నిర్మించబడిన (స్వర్గంలో). దేహంతోనే నేను స్వర్గానికి వెళ్ళాలి, లేకపోతే కాదు.
12.197.31
एवं ते कायसंप्रातिर्वर्तते मुनिसत्तम ।
यदि त्वं नेच्छसि त्यक्तुं शरीरं पश्य वै द्विज।
एष कालस्तथा मृत्युर्यमश्च त्वामुपागताः ॥ १२.१९७.३१ ॥
మునిశ్రేష్ఠా, నీ శరీరస్థితి ఇలాగే ఉంది. శరీరాన్ని విడిచిపెట్టాలని నీకు ఇష్టం లేకపోతే, ద్విజా, చూడు—ఇదిగో కాలం, మృత్యువు, యముడు నీ వద్దకు వచ్చారు.
12.197.32
अथ वैवस्वतः कालो मृत्युश्च त्रितयं विभो ।
ब्राह्मणं तं महाभागमुपगम्येदमब्रवन् ॥ १२.१९७.३२ ॥
అప్పుడు వైవస్వతుడు (యముడు), కాలుడు, మృత్యువు — ఈ ముగ్గురు, ఓ విభూ, ఆ మహాభాగ్యవంతుడైన బ్రాహ్మణుని వద్దకు వెళ్ళి ఇలా అన్నారు.
12.197.33
तपसोऽस्य सुतप्तस्य तथा सुचरितस्य च ।
फलप्राप्तिस्तव श्रेष्ठा यमोऽहं त्वामुपब्रुवे ॥ १२.१९७.३३ ॥
ఈ తపస్సుకు, సదాచారానికి నీకు శ్రేష్ఠమైన ఫలం లభించింది. నేను యముడను, నీతో ఇది చెబుతున్నాను.
12.197.34
यथावदस्य जप्यस्य फलं प्राप्तस्त्वमुत्तमम् ।
कालस्ते स्वर्गमारोढुं कालोऽहं त्वामुपागतः ॥ १२.१९७.३४ ॥
ఈ జపఫలాన్ని నీవు యథావిధిగా ఉత్తమంగా పొందావు. స్వర్గారోహణ కాలం నీకు వచ్చింది; కాలమైన నేను నీ వద్దకు వచ్చాను.
12.197.35
मृत्युं मां विद्धि धर्मज्ञ रूपिणं स्वयमागतम् ।
कालेन चोदितो विप्र त्वामितो नेतुमद्य वै ॥ १२.१९७.३५ ॥
ధర్మజ్ఞా, రూపం ధరించి స్వయంగా వచ్చిన నన్ను మృత్యువుగా తెలుసుకో. విప్రా, కాలంచేత ప్రేరితుడనై ఈ రోజు నిన్ను ఇక్కడి నుండి తీసుకెళ్ళడానికి వచ్చాను.
12.197.36
स्वागतं सूर्यपुत्राय कालाय च महात्मने ।
मृत्यवे चाथ धर्माय किं कार्यं करवाणि वः ॥ १२.१९७.३६ ॥
సూర్యపుత్రుడైన యమునికి, మహాత్ముడైన కాలునికి, మృత్యువుకు, ధర్మునికి స్వాగతం. మీ కోసం నేను ఏమి చేయాలి?
12.197.37
अर्ध्यं पाद्यं च दत्त्वा स तेभ्यस्तत्र समागम ।
अब्रवीत्परमप्रीतः स्वशक्त्या किं करोमि वः ॥ १२.१९७.३७ ॥
వారికి అర్ఘ్యం, పాద్యం ఇచ్చి, అక్కడ కలిసినప్పుడు అత్యంత సంతోషించి ఇలా అన్నాడు: నా శక్తికొద్దీ మీకు ఏమి చేయగలను?
12.197.38
स्वकार्यनिर्भरा यूयं परोपद्रवहेतवः ।
भवन्तो लोकसामान्याः किमर्थं ब्रूत सत्तमाः ॥ १२.१९७.३८ ॥
మీరు మీ పనిలో నిమగ్నులై ఉన్నారు, ఇతరులకు కష్టం కలిగించే కారణమవుతారు. మీరు లోకానికి సాధారణులు; ఉత్తములారా, ఏ ప్రయోజనం కోసం వచ్చారో చెప్పండి.
12.197.39
वयमप्येवमत्युग्रा धातुराज्ञापुरः सराः ।
चोदिता धावमाना वै कर्मभावमनुव्रताः ॥ १२.१९७.३९ ॥
మేమూ ఇలాగే అత్యంత ఉగ్రులం; ధాతృరాజు ఆజ్ఞతో ముందు నడిచేవారం, ప్రేరితులై పరుగెత్తేవారం, కర్మస్వభావాన్ని అనుసరించేవారం.
12.197.40
तस्मिन्नेवाथ काले तु तीर्थयात्रामुपागतः ।
इक्ष्वाकुरगमत्तत्र समेता यत्र ते विभो ॥ १२.१९७.४० ॥
ఆ సమయంలో తీర్థయాత్రకు వచ్చిన ఇక్ష్వాకుడు అక్కడికి వెళ్ళాడు; అక్కడ వారు సమావేశమై ఉన్నారు, ఓ విభో.
12.197.41
सर्वानेव तु राजर्षिः संपूज्याथ प्रणम्य च ।
कुशलप्रश्नमकरोत्सर्वेषां राजसत्तमः ॥ १२.१९७.४१ ॥
రాజర్షి వారందరినీ సత్కరించి, నమస్కరించి, అందరి క్షేమసమాచారాన్ని అడిగాడు; ఆ రాజశ్రేష్ఠుడు.
12.197.42
तस्मै सोऽथासनं दत्त्वा पाद्यमर्ध्यं तथैव च ।
अब्रवीद्ब्राह्मणो वाक्यं कृत्वा कुशलसंविदम् ॥ १२.१९७.४२ ॥
అతనికి ఆసనం, పాద్యం, అర్ఘ్యం ఇచ్చి, ఆ బ్రాహ్మణుడు కుశలసంభాషణ చేసి ఈ మాటలు చెప్పాడు.
12.197.43
स्वागतं ते महाराज ब्रूहि यद्यदिहेच्छसि ।
स्वशक्त्या किं करोमीह तद्भवान्प्रब्रवीतु माम ॥ १२.१९७.४३ ॥
మహారాజా, మీకు స్వాగతం. ఇక్కడ మీరు ఏది కోరుకుంటున్నారో చెప్పండి. నా శక్తితో ఇక్కడ నేనేమి చేయగలను? అది మీరు నాకు చెప్పండి.
12.197.44
राजाऽहं ब्राह्मणश्च त्वं यदा षट्कर्मसंस्थितः ।
ददानि वसु किंचित्ते प्रार्थितं तद्वदस्व मे ॥ १२.१९७.४४ ॥
నేను రాజును, మీరు ఆరు కర్మలలో స్థిరపడిన బ్రాహ్మణులు. మీకు కొంత ధనం ఇస్తాను; మీరు కోరినది నాకు చెప్పండి.
12.197.45
द्विविधो ब्राह्मणो राजन्धर्मश्च द्विविधः स्मृतः ।
प्रवृत्तश्च निवृत्तश्च निवृत्तोऽह प्रतिग्रहात् ॥ १२.१९७.४५ ॥
ఓ రాజా, బ్రాహ్మణులు రెండు రకాలు; ధర్మం కూడా రెండు రకాలుగా చెప్పబడింది. ప్రవృత్తులు, నివృత్తులు. నేను దానం స్వీకరించడం నుండి నివృత్తుడను.
12.197.46
तेभ्यः प्रयच्छ दानानि ये प्रवृत्ता नराधिप ।
अहं न प्रतिगृह्णामि किमिष्टं किं ददामि ते।
ब्रूहि त्वं नृपतिश्रेष्ठ तपसा साधयामि किम् ॥ १२.१९७.४६ ॥
నరాధిపా, ప్రవృత్తులైనవారికి దానాలు ఇవ్వండి. నేను ప్రతిగ్రహం స్వీకరించను. మీకు ఇష్టమైనది ఏమిటి, నేను మీకు ఏమి ఇవ్వగలను? నృపశ్రేష్ఠా, మీరే చెప్పండి; తపస్సుతో నేను ఏమి సాధించాలి?
12.197.47
क्षत्रियोऽहं न जानामि देहीति वचनं क्वचित् ।
प्रयच्छ युद्धमित्येवंवादी चास्मि द्विजोत्तम ॥ १२.१९७.४७ ॥
నేను క్షత్రియుడను; 'ఇవ్వు' అనే మాటను నేనెక్కడా ఎరగను. 'యుద్ధం ఇవ్వు' అని మాత్రమే నేను అంటాను, ద్విజోత్తమా.
12.197.48
तुष्यसि त्वं स्वधर्मेण तथा तुष्टा वयं नृप ।
अन्योन्यस्योत्तरं नास्ति यदिष्टं तत्समाचर ॥ १२.१९७.४८ ॥
మీరు మీ స్వధర్మంతో సంతృప్తిగా ఉన్నారు; అలాగే మేమూ సంతృప్తిగా ఉన్నాము, ఓ రాజా. ఒకరికొకరు చెప్పడానికి ప్రత్యుత్తరం లేదు. మీకు ఇష్టమైనది ఆచరించండి.
12.197.49
स्वशक्त्याऽहं ददानीति त्वया पूर्वमुदाहृतम् ।
याचे त्वां दीयतां मह्यं जप्यस्यास्य फलं द्विज ॥ १२.१९७.४९ ॥
'నీ శక్తికొలది ఇస్తానని నువ్వు ముందే చెప్పావు. ఓ ద్విజా, ఈ జపఫలాన్ని నాకు ఇవ్వమని నిన్ను అడుగుతున్నాను.'
12.197.50
युद्धं मम सदा वाणी याचतीति विकत्थसे ।
न च युद्धं मया सार्धं किमर्थं याचसे पुनः ॥ १२.१९७.५० ॥
'నా మాట ఎప్పుడూ యుద్ధాన్నే కోరుతుందని నువ్వు గొప్పలు చెబుతున్నావు. మరి నాతో యుద్ధం చేయకుండా ఎందుకు మళ్ళీ అడుగుతున్నావు?'
12.197.51
वाग्वज्राब्राह्मणाः प्रोक्ताः क्षत्रिया बाहुजीविनः ।
वाग्युद्धं तदिदं तीव्रं मम विप्र त्वया सह ॥ १२.१९७.५१ ॥
'బ్రాహ్మణులు వాక్కు అనే వజ్రం అని, క్షత్రియులు బాహుబలంతో జీవించేవారని చెప్పబడింది. ఓ విప్రా, ఇది నీతో నేను చేస్తున్న తీవ్రమైన మాటల యుద్ధం.'
12.197.52
सेयमद्य प्रतिज्ञा मे स्वशक्त्या किं प्रदीयताम् ।
ब्रूहि दास्यामि राजेन्द्र विभवे सति माचिरम् ॥ १२.१९७.५२ ॥
'ఇదే ఈ రోజు నా ప్రతిజ్ఞ: నా శక్తికొలది ఏమివ్వాలి? చెప్పు, ఓ రాజేంద్రా, సంపద ఉంటే ఆలస్యం చేయకుండా ఇస్తాను.'
12.197.53
यत्तद्वर्षशतं पूर्णं जप्यं वै जपता त्वया ।
फलं प्राप्तं तत्प्रयच्छ मम दित्सुर्भवान्यदि ॥ १२.१९७.५३ ॥
'నువ్వు వందేళ్లు పూర్తిగా జపించి పొందిన ఫలాన్ని, నువ్వు ఇవ్వాలనుకుంటే నాకు ఇవ్వు.'
12.197.54
परमं गृह्यतां तस्य फलं यज्जपितं मया ।
अर्धं त्वमविचारेण फलं तस्य ह्यवाप्नुहि ॥ १२.१९७.५४ ॥
'నేను జపించిన ఆ ఫలంలో పరమ భాగాన్ని తీసుకో. సగం ఫలాన్ని ఆలోచించకుండానే నువ్వు పొందు.'
12.197.55
अथवा सर्वमेवेह मामकं जापकं फलम् ।
राजन्प्राप्नुहि कामं त्वं यदि सर्वमिहेच्छसि ॥ १२.१९७.५५ ॥
లేదా నీవు ఇక్కడ నా జపఫలమంతా కోరితే, రాజా, కోరినట్లుగా అంతా పొందు.
12.197.56
कृतं सर्वेण भद्रं ते जप्यं यद्याचितं मया ।
स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि किंच तस्य फलं वद ॥ १२.१९७.५६ ॥
నీకు శుభం కలుగుగాక. నేను కోరిన జపం అంతా జరిగింది. నీకు క్షేమం కలుగుగాక; నేను వెళ్తున్నాను. కానీ దాని ఫలం ఏమిటో చెప్పు.
12.197.57
फलप्राप्तिं न जानामि दत्तं यज्जपितं मया ।
अयं धर्मश्च कालश्च यमो मृत्युश्च साक्षिणः ॥ १२.१९७.५७ ॥
నేను ఇచ్చిన, జపించిన దాని ఫల ప్రాప్తి నాకు తెలియదు. ఈ ధర్మం, కాలం, యముడు, మృత్యువు సాక్షులు.
12.197.58
अज्ञातमस्य धर्मस्य फलं किं मे करिष्यति ।
फलं ब्रवीषि धर्मस्य न चेज्जप्यकृतस्य माम्।
प्राप्नोतु तत्फलं विप्रो नाहमिच्छे ससंशयम् ॥ १२.१९७.५८ ॥
ఈ ధర్మ ఫలం తెలియనిది నాకు ఏమి చేస్తుంది? జపం వల్ల కలిగిన ధర్మ ఫలాన్ని నీవు నాకు చెప్పకపోతే, ఆ ఫలం విప్రునికే దక్కుగాక; సందేహంతో నేను కోరను.
12.197.59
नाददेऽपरदत्तं वै दत्तं वा चाफलं मया ।
वाक्यं प्रमाणं राजर्षे ममाद्य तव चैव हि ॥ १२.१९७.५९ ॥
ఇతరులు ఇచ్చింది నేను స్వీకరించను; నేను ఇచ్చింది కూడా నిష్ఫలం కాదు. రాజర్షీ, నేడు నా మాటయే, నీ మాటయే ప్రమాణం.
12.197.60
सकृदंशो निपतति सकृत्कन्या प्रदीतये ।
सकृदेव ददानीति त्रीण्येतानि सकृत्सकृत् ॥ १२.१९७.६० ॥
భాగం ఒక్కసారే పడుతుంది; కన్య ఒక్కసారే ఇవ్వబడుతుంది; 'ఇస్తున్నాను' అనేది కూడా ఒక్కసారే. ఈ మూడూ ఒక్కొక్కసారే.
12.197.61
नाभिसंधिर्मया जप्ये कृतपूर्वः कदाचन ।
जप्यस्य राजशार्दूल कथं वेत्स्याम्यहं फलम् ॥ १२.१९७.६१ ॥
రాజశార్దూలా, నేను జపంలో ఎప్పుడూ ఏ ఉద్దేశమూ పెట్టుకోలేదు; జపఫలాన్ని నేను ఎలా తెలుసుకోగలను?
12.197.62
ददस्वेति त्वया चोक्तं दत्तं वाचा फलं मया ।
न वाचं दूषयिष्यामि सत्यं रक्ष स्थिरो भव ॥ १२.१९७.६२ ॥
'ఇవ్వు' అని నీవు చెప్పావు, నేను మాటతో ఫలాన్ని ఇచ్చాను. మాటను నేను దూషించను; సత్యాన్ని కాపాడు, స్థిరంగా ఉండు.
12.197.63
अथैवं वदतो मेऽद्य वचनं न करिष्यसि ।
महानधर्मो भविता तव राजन्मृषा कृतः ॥ १२.१९७.६३ ॥
ఇలా నేను చెబుతుండగా ఈరోజు నీవు నా మాట చేయకపోతే, రాజా, అసత్యం చేయడం వల్ల నీకు గొప్ప అధర్మం కలుగుతుంది.
12.197.64
न युक्ता तु मृषावाणी त्वया वक्तुमरिंदम ।
तथा मयाऽप्यभिहितं मिथ्या कर्तुं न शक्यते ॥ १२.१९७.६४ ॥
అరిందమా, నీకు అసత్యం పలకడం తగదు; నేను చెప్పినదాన్ని అసత్యంగా చేయడం కూడా సాధ్యం కాదు.
12.197.65
संश्रुतं च मया पूर्वं ददानीत्यविचारितम् ।
तद्गृह्णीष्वाविचारेण यदि सत्ये स्थितो भवान् ॥ १२.१९७.६५ ॥
నేను ముందే 'ఇస్తాను' అని ఆలోచించకుండా మాట ఇచ్చాను; నీవు సత్యంలో స్థిరుడవైతే దానిని సంకోచం లేకుండా స్వీకరించు.
12.197.66
इहागम्य हि मां राजञ्जाप्यं फलमयाचथाः ।
तन्मे निसृष्टं गृह्णीष्व भव सत्येस्थितोपि च ॥ १२.१९७.६६ ॥
రాజా, ఇక్కడ నా దగ్గరకు వచ్చి నీవు జపఫలాన్ని అడిగావు; ఆ నేను ఇచ్చిన ఫలాన్ని స్వీకరించు, సత్యంలో స్థిరంగా ఉండు.
12.197.67
नायं लोकोऽस्ति न परो न च पूर्वान्स तारयेत् ।
कुत एवापरान्राजन्मृषावादपरायणः ॥ १२.१९७.६७ ॥
ఓ రాజా, అసత్యభాషణంలో నిమగ్నుడైనవానికి ఈ లోకమూ లేదు, పరలోకమూ లేదు; అతడు పూర్వులను రక్షించలేడు, మరి తర్వాతివారిని ఎలా రక్షిస్తాడు?
12.197.68
न यज्ञाध्ययने दानं नियमास्तारयन्ति हि ।
यथा सत्यं परे लोके तथेह पुरुषर्षभ ॥ १२.१९७.६८ ॥
ఓ పురుషశ్రేష్ఠా, యజ్ఞము, వేదాధ్యయనము, దానము, నియమాలు పరలోకంలో సత్యం రక్షించినట్లు రక్షించవు; ఇక్కడ కూడా అంతే.
12.197.69
तपांसि यानि चीर्णानि चरिष्यन्ति च यत्तपः ।
समाशतैः सहस्रैश्च तत्सत्यान्न विशिष्यते ॥ १२.१९७.६९ ॥
ఇప్పటికే చేసిన, ఇకముందు చేయబోయే, వందలు వేలు సంవత్సరాలు చేయబోయే తపస్సులన్నీ సత్యం కంటె గొప్పవి కావు.
12.197.70
सत्यमेकं परं ब्रह्म सत्यमेकं परं तपः ।
सत्यमेकं परो यज्ञः सत्यमेकं परं श्रुतम् ॥ १२.१९७.७० ॥
సత్యమే ఒక్కటే పరమ బ్రహ్మం; సత్యమే ఒక్కటే పరమ తపస్సు; సత్యమే ఒక్కటే పరమ యజ్ఞం; సత్యమే ఒక్కటే పరమ శ్రుతం.
12.197.71
सत्यं वेदेषु जागर्ति फलं सत्ये परं स्मृतम् ।
तपो धर्मो दमश्चैव सर्वं सत्ये प्रतिष्ठितम् ॥ १२.१९७.७१ ॥
సత్యం వేదాలలో మేల్కొని ఉంటుంది; సత్యంలోనే పరమ ఫలం చెప్పబడింది. తపస్సు, ధర్మం, దమం—అన్నీ సత్యంలోనే స్థిరంగా ఉన్నాయి.
12.197.72
सत्यं वेदास्तथाङ्गानि सत्यं यज्ञास्तथा विधिः ।
व्रतचर्या तथा सत्यमोंकारः सत्यमेव च ॥ १२.१९७.७२ ॥
సత్యమే వేదాలు, వాటి అంగాలు కూడా సత్యమే; సత్యమే యజ్ఞాలు, వాటి విధానమూ సత్యమే; వ్రతాచరణం కూడా సత్యమే, ఓంకారం కూడా సత్యమే.
12.197.73
प्राणिनां जननं सत्यं सत्यं सन्ततिरेव च ।
सत्येन वायुरभ्येति सत्येन तपते रविः ॥ १२.१९७.७३ ॥
ప్రాణుల జననం సత్యం, సంతతి కూడా సత్యమే. సత్యం వల్ల గాలి వీస్తుంది; సత్యం వల్ల సూర్యుడు తపిస్తాడు.
12.197.74
सत्येन चाग्निर्दहति स्वर्गः सत्ये प्रतिष्ठितः ।
सत्यं यज्ञस्तपो वेदाः स्तोभा मन्त्राः सरस्वती ॥ १२.१९७.७४ ॥
సత్యం వల్ల అగ్ని దహిస్తుంది; స్వర్గం సత్యంలో స్థిరంగా ఉంది. సత్యమే యజ్ఞం, తపస్సు, వేదాలు, స్తోభాలు, మంత్రాలు, సరస్వతి.
12.197.75
तुलामारोपितो धर्मः सत्यं चैवेति नः श्रुतम् ।
समां कक्षां धारयतो यः सत्यं ततोऽधिकम् ॥ १२.१९७.७५ ॥
ధర్మాన్ని త్రాసులో ఉంచారు, సత్యాన్ని కూడా అలాగే — అని మేము విన్నాము. సమమైన త్రాసును పట్టుకున్నవానికి సత్యం దానికంటే అధికం.
12.197.76
यतो धर्मस्ततः सत्यं सर्वं सत्येन वर्धते ।
किमर्थमनृतं कर्म कर्तुं राजंस्त्वमिच्छसि ॥ १२.१९७.७६ ॥
ఎక్కడ ధర్మం ఉంటుందో అక్కడ సత్యం ఉంటుంది; అన్నీ సత్యం వల్ల వృద్ధి చెందుతాయి. ఓ రాజా, అసత్య కర్మ చేయాలని నీవు ఎందుకు కోరుతున్నావు?
12.197.77
सत्ये कुरु स्थिरं भावं मा राजन्ननृतं कृथाः ।
कस्मात्त्वमनृतं वाक्यं देहीति कुरुषेऽशुभम् ॥ १२.१९७.७७ ॥
సత్యంలో స్థిరమైన భావాన్ని ఉంచు; ఓ రాజా, అసత్యం చేయకు. 'ఇవ్వు' అని అసత్య వాక్యం ఎందుకు పలుకుతున్నావు, ఈ అశుభ కర్మ ఎందుకు చేస్తున్నావు?
12.197.78
यदि जप्यफलं दत्तं मया नेच्छसि वै नृप ।
स्वधर्मेभ्यः परिभ्रष्टो लोकाननुचरिष्यसि ॥ १२.१९७.७८ ॥
నేను ఇచ్చిన జపఫలాన్ని నీవు కోరకపోతే, ఓ రాజా, నీ స్వధర్మం నుండి భ్రష్టుడవై లోకాలలో తిరుగుతావు.
12.197.79
संश्रुत्य यो न दित्सेत याचित्वा यश्च नेच्छति ।
उभावानृतिकावेतो न मृपा कर्तुमर्हसि ॥ १२.१९७.७९ ॥
వాగ్దానం చేసి ఇవ్వనివాడు, అడిగినా తీసుకోనివాడు — వీరిద్దరూ అసత్యవంతులే. నీవు అసత్యం చేయకూడదు.
12.197.80
योद्धव्यं रक्षितव्यं च क्षत्रधर्मः किल द्विज ।
दातारः क्षत्रियाः प्रोक्ता गृह्णीयां भवतः कथम् ॥ १२.१९७.८० ॥
ఓ ద్విజా, పోరాడటం, రక్షించడమే క్షత్రియ ధర్మం; క్షత్రియులు దాతలని చెప్పబడ్డారు. నేను మీ నుండి ఎలా తీసుకోగలను?
12.197.81
न च्छन्दयामि ते राजन्नापि ते गृहमाव्रजम् ।
इहागम्य तु याचित्वा न गृह्णीषे पुनः कथम् ॥ १२.१९७.८१ ॥
ఓ రాజా, నేను నీ నుండి ఏదీ కోరను, నీ ఇంటికి రావాలనీ కోరను. ఇక్కడికి వచ్చి అడిగినా నీవు మళ్ళీ ఎలా స్వీకరించవు?
12.197.82
अविवादोऽस्तु युवयोर्वित्तं मां धर्ममागतम् ।
द्विजो दानफलैर्युक्तो राजा सत्यफलेन च ॥ १२.१९७.८२ ॥
మీ ఇద్దరి మధ్య వివాదం లేకుండు గాక. సంపదగా వచ్చిన నన్ను ధర్మమని తెలుసుకో. ద్విజుడు దాన ఫలంతోనూ, రాజు సత్య ఫలంతోనూ కూడినవారు.
12.197.83
स्वर्गं मां विद्धि राजेन्द्र रूपिणं स्वयमागतम् ।
अविवादोऽस्तु युवयोरुमौ तुल्यफलौ युवाम् ॥ १२.१९७.८३ ॥
ఓ రాజేంద్రా, నన్ను స్వర్గంగా తెలుసుకో; నేనే రూపం ధరించి వచ్చాను. మీ ఇద్దరి మధ్య వివాదం లేకుండు గాక; మీరు ఇద్దరూ సమాన ఫలం కలవారు.
12.197.84
कृतं स्वर्गेण मे कार्यं गच्छ स्वर्ग यथागतम् ।
विप्रो यदीच्छते दातुं चीर्णं गृह्णातु मे फलम् ॥ १२.१९७.८४ ॥
స్వర్గంతో నాకు పని లేదు. వచ్చినట్లే స్వర్గానికి వెళ్ళు. బ్రాహ్మణుడు ఇవ్వాలనుకుంటే, నా సంచిత ఫలాన్ని అతడు స్వీకరించుగాక.
12.197.85
बाल्ये यदि स्मादज्ञानान्मया हस्तः प्रसारितः ।
निवृत्तलक्षणं धर्ममुपासे संहितां जपन् ॥ १२.१९७.८५ ॥
బాల్యంలో అజ్ఞానంతో నేను చేయి చాచి ఉంటే కూడా, నివృత్తి లక్షణాలు గల ధర్మాన్ని ఆచరిస్తూ, సంహితను జపిస్తూ ఉన్నాను.
12.197.86
निवृत्तं मां चिराद्राजन्विप्रलोभयसे कथम् ।
स्वेन कार्यं करिष्यामि त्वत्तो नेच्छे फलं नृप।
तपःस्वाध्यायशीलोऽहं निवृत्तश्च प्रतिग्रहात् ॥ १२.१९७.८६ ॥
ఓ రాజా, నేను చాలా కాలంగా నివృత్తుడను; బ్రాహ్మణుడిని మీరెలా ప్రలోభపెడతారు? నా స్వకార్యాన్ని నేనే చేస్తాను; ఓ నృపా, మీ నుండి ఫలాన్ని కోరను. తపస్సు, స్వాధ్యాయములలో నిమగ్నుడను; దానం స్వీకరించడం నుండి వైదొలిగినవాడను.
12.197.87
यदि विप्र विसृष्टं ते जप्यस्य फलमुत्तमम् ।
आवयोर्यत्फलं किंचित्सहितं नौ तदस्त्विह ॥ १२.१९७.८७ ॥
ఓ విప్రుడా, జపఫలం నీకు సమర్పించబడితే, మన ఇద్దరిదైన ఫలం ఏదైనా అది ఇక్కడ మనిద్దరికీ సమానంగా ఉండుగాక.
12.197.88
द्विजाः प्रतिग्रहे युक्ता दातारो राजवंशजाः ।
यदि धर्मः क्षुतो विप्र सहैव फलमस्तु नौ ॥ १२.१९७.८८ ॥
ద్విజులు దానం స్వీకరించడంలో నిమగ్నులు; దాతలు రాజవంశంలో జన్మించినవారు. ఓ విప్రుడా, ధర్మం భంగమైతే, మనిద్దరికీ ఫలం కలిసే ఉండుగాక.
12.197.89
मा वा भूत्सह भोज्यं नौ मदीयं फलमाप्नुहि ।
प्रतीच्छ मत्कृतं धर्मं यदि ते मय्यनुग्रहः ॥ १२.१९७.८९ ॥
లేదా మన ఇద్దరికీ భోజనం కలిసి ఉండకపోనీ; నా ఫలాన్ని నీవు పొందు. నేను చేసిన ధర్మాన్ని స్వీకరించు, నీకు నాపై అనుగ్రహం ఉంటే.
12.197.90
ततो विकृतवैषौ द्वौ पुरुषौ समुपस्थितौ ।
गृहीत्वाऽन्योन्यमावेष्ठ्य कुचेलावूचतुर्वचः ॥ १२.१९७.९० ॥
అప్పుడు వికృత రూపాలు గల ఇద్దరు పురుషులు ప్రత్యక్షమయ్యారు. ఒకరినొకరు పట్టుకుని చుట్టుకొని, మాసిన వస్త్రాలు ధరించిన ఆ ఇద్దరూ ఈ మాటలు పలికారు.
12.197.91
न मे धारयसीत्येको धारयामीति चापरः ।
इहास्ति नौ विवादोऽयमयं राजाऽनुशासकः ॥ १२.१९७.९१ ॥
"నీవు నాకు చెల్లించలేదు" అని ఒకడు అన్నాడు; "నేను చెల్లిస్తున్నాను" అని మరొకడు అన్నాడు. ఇక్కడ మా ఇద్దరి మధ్య ఈ వివాదం ఉంది; ఈ రాజు పాలకుడు.
12.197.92
सत्यं ब्रवीम्यहमिदं न मे धारयते भवान् ।
अनृतं वदसीह त्वमृणं ते धारयाम्यहम्। ॥ १२.१९७.९२ ॥
"నేను నిజం చెబుతున్నాను: మీరు నాకు చెల్లించలేదు. ఇక్కడ మీరు అబద్ధం చెబుతున్నారు; నేను మీకు చెల్లిస్తాను."
12.197.93
तावुभौ सुभृशं तप्तौ राजानमिदमृचतुः ।
परीक्ष्यौ तु यथा स्याव नावामिह विगर्हितौ ॥ १२.१९७.९३ ॥
ఇద్దరూ చాలా బాధపడి రాజుతో ఇలా అన్నారు: "మమ్మల్ని పరీక్షించండి; మేము ఇక్కడ నిందింపబడకుండా ఉండేలా."
12.197.94
घारयामि नरव्याघ्र विकृतस्येह गोः फलम् ।
ददतश्च न गृह्णाति विकृतो मे महीपते ॥ १२.१९७.९४ ॥
"నరవ్యాఘ్రా, ఇక్కడ నేను వికృతుని గోవు ఫలాన్ని చెల్లిస్తాను. మహీపతీ, నేను ఇస్తున్నా వికృతుడు నా నుండి తీసుకోడు."
12.197.95
न मे धारयते किंचिद्विरूपोऽयं नराधिप ।
मिथ्या ब्रवीत्ययं हि त्वां सत्याभासं नराधिप ॥ १२.१९७.९५ ॥
"నరాధిపా, ఈ విరూపుడు నాకు ఏమీ చెల్లించలేదు. ఇతడు మీతో అబద్ధం చెబుతున్నాడు, నరాధిపా, సత్యంలా కనిపించే అబద్ధాన్ని."
12.197.96
विरूप किं धारयते भवानस्य ब्रवीतु मे ।
श्रुत्वा तथा करिष्येऽहमिति मे धीयते मनः ॥ १२.१९७.९६ ॥
"విరూపా, మీరు ఇతనికి ఏమి చెల్లిస్తున్నారు? నాకు చెప్పండి. విని అలాగే చేస్తానని నా మనసు నిశ్చయించుకుంటోంది."
12.197.97
शृणुष्वावहितो राजन्यथैतद्धारयाम्यहम् ।
विकृतस्यास्य राजर्षे निखिलेन नराधिप ॥ १२.१९७.९७ ॥
రాజా, నేను ఇది ఎలా ధరిస్తున్నానో అలా శ్రద్ధగా విను. రాజర్షీ, నరాధిపా, ఈ వికృతుని గురించి అంతా చెబుతాను.
12.197.98
अनेन धर्मप्राप्त्यर्थं शुभा दत्ता पुराऽनघ ।
धेनुर्विप्राय राजर्षे तपःस्वाध्यायशीलिने ॥ १२.१९७.९८ ॥
పాపరహితుడా, ధర్మఫలం పొందడానికి ఇతడు పూర్వం ఒక శుభమైన ఆవును దానం చేశాడు. రాజర్షీ, తపస్సు, స్వాధ్యాయాలలో నిమగ్నుడైన ఒక బ్రాహ్మణునికి అది ఇవ్వబడింది.
12.197.99
तस्याश्चायं मया राजन्फलमभ्येत्य याचितः ।
विकृतेन च मे दत्तं विशुद्धेनान्तरात्मना ॥ १२.१९७.९९ ॥
రాజా, ఆ ఆవు ఫలాన్ని నా దగ్గరికి వచ్చి అడిగారు. ఆ వికృతుడు పరిశుద్ధ అంతరాత్మతో అది నాకు ఇచ్చాడు.
12.197.100
ततो मे सुकृतं कर्म कृतमात्मविशुद्धये ।
गावौ च कपिले क्रीत्वा वत्सले बहुदोहने ॥ १२.१९७.१०० ॥
తర్వాత నా ఆత్మశుద్ధి కోసం నేను ఒక పుణ్యకర్మ చేశాను. దూడలతో, ఎక్కువ పాలిచ్చే రెండు కపిల ఆవులను కొన్నాను.
12.197.101
ते चोञ्छवृत्तये राजन्मया समुपवर्जिते ।
यथाविधि यथाश्रद्धं तदस्याहं पुनः प्रभो ॥ १२.१९७.१०१ ॥
రాజా, ఆ రెండు ఆవులను ఉంఛవృత్తితో జీవించే అతనికి నేను విడిచిపెట్టాను. ప్రభూ, విధి ప్రకారం, శ్రద్ధతో, దానిని మళ్లీ అతనికి ఇస్తున్నాను.
12.197.102
इहाद्यैव प्रयच्छामि गृहीत्वा द्विगुणां फलम् ।
एवं स्यात्पुरुषव्याघ्र कःशुद्धः कोऽत्र दोषवान् ॥ १२.१९७.१०२ ॥
ఈ రోజే ఇక్కడే రెండింతల ఫలాన్ని తీసుకుని అతనికి ఇస్తాను. అలాగే కానివ్వు, పురుషవ్యాఘ్రా. ఇక్కడ ఎవరు శుద్ధుడు, ఎవరు దోషవంతుడు?
12.197.103
एवं विवदमानौ स्वस्त्यामिहाभ्यागतौ नृप ।
कुरु धर्ममधर्मं वा विनये नौ समादध ॥ १२.१९७.१०३ ॥
ఇలా వివాదపడుతూ మేమిద్దరం ఇక్కడికి వచ్చాం, ఓ రాజా. ధర్మమో అధర్మమో, మా ఇద్దరి విషయంలో నిర్ణయించు.
12.197.104
यदि नेच्छति मे दानं यथा दत्तमनेन वै ।
भवानत्र स्थिरो भूत्वा मार्गे स्थापयिताऽद्य नौ ॥ १२.१९७.१०४ ॥
ఇతడు నేను ఇచ్చిన దానాన్ని ఇష్టపడకపోతే, ఇతడు ఇచ్చినట్లే, మీరు ఇక్కడ స్థిరంగా నిలిచి ఈ రోజు మా ఇద్దరినీ మార్గంలో నిలపండి.
12.197.105
दीयमानं न गृह्णासि ऋणं कस्मात्त्वमद्य वै ।
यथैव तेऽभ्यनुज्ञातं यथा गृह्णीष्व माचिरम् ॥ १२.१९७.१०५ ॥
ఇవ్వబడుతున్నదాన్ని నువ్వు ఎందుకు స్వీకరించడం లేదు? ఈ ఋణాన్ని నీకు అనుమతించినట్లే ఈ రోజే స్వీకరించు, ఆలస్యం చేయకు.
12.197.106
दीयतामित्यनेनोक्तं ददानीति तथा मया ।
नायं मे धारयत्यत्र गच्छतां यत्र वाञ्छति ॥ १२.१९७.१०६ ॥
'ఇవ్వబడనీ' అని ఇతడు అన్నాడు, 'ఇస్తాను' అని నేను అన్నాను; కానీ ఇతడు నా దానిని ఉంచుకోడు. తనకు ఇష్టమైన చోటికి వెళ్లనీ.
12.197.107
ददतोऽस्य न गृह्णासि विषमं प्रतिभाति मे ।
दणड्यो हि त्वं मम मतो नास्त्यत्र खलु संशयः ॥ १२.१९७.१०७ ॥
ఇతడు ఇస్తున్నప్పుడు కూడా నువ్వు తీసుకోవడం లేదు, ఇది నాకు అన్యాయంగా కనిపిస్తోంది. నా అభిప్రాయంలో నువ్వు శిక్షార్హుడివి; ఇందులో సందేహమే లేదు.
12.197.108
मयाऽस्य दत्तं राजर्षे गृह्णीयां तत्कथं पुनः ।
को ममात्रापराधो मे दण्डमाज्ञापय प्रभो ॥ १२.१९७.१०८ ॥
ఓ రాజర్షి, నేను ఇతనికి ఇచ్చిన దాన్ని నేను మళ్లీ ఎలా తీసుకోగలను? ఇందులో నా అపరాధం ఏమిటి? ఓ ప్రభూ, నాకు శిక్షను ఆజ్ఞాపించు.
12.197.109
दीयमानं यदि मया न गृह्णासि कथंचन ।
नियच्छति त्वां नृपतिरयं धर्मानुशासकः ॥ १२.१९७.१०९ ॥
నేను ఇస్తున్న దానిని నీవు ఏ విధంగానూ స్వీకరించకపోతే, ధర్మాన్ని అనుశాసించే ఈ రాజు నిన్ను నియంత్రిస్తాడు.
12.197.110
स्वयं मया याचितेन दत्तं कथमिहाद्य तत् ।
गृह्णीयां गच्छतु भवानभ्यनुज्ञां ददानि ते ॥ १२.१९७.११० ॥
నేనే అడిగి పొందిన, నీవు ఇచ్చిన దానిని ఇప్పుడు ఇక్కడ నేను ఎలా స్వీకరించగలను? నీవు వెళ్లు, నీకు అనుమతి ఇస్తున్నాను.
12.197.111
श्रुतमेतत्त्वया राजन्ननयोः कथितं द्वयोः ।
प्रतिज्ञातं मया यत्ते तद्गृहाणाविचारितम् ॥ १२.१९७.१११ ॥
రాజా, ఈ ఇద్దరి మాటలను నీవు విన్నావు. నేను నీకు ఇచ్చిన మాటను ఆలోచించకుండా స్వీకరించు.
12.197.112
प्रस्तुतं सुमहत्कार्यमनयोर्गह्वरं यथा ।
जापकस्य दृढीकारः कथमेतद्भविष्यति ॥ १२.१९७.११२ ॥
ఈ ఇద్దరి ఈ అతి పెద్ద వ్యవహారం గుహలా గంభీరంగా ముందుకు వచ్చింది. జపం చేసేవాడి దృఢత్వం ఇది ఎలా అవుతుంది?
12.197.113
यदि तावन्न गृह्णामि जापकेनापवर्जितम् ।
कथं न लिप्येयमहं पापेन महताऽद्य वै ॥ १२.१९७.११३ ॥
జపం చేసేవాడు తిరస్కరించిన దానిని నేను స్వీకరించకపోతే, ఈ రోజు ఈ మహా పాపంతో నేను అంటుకోకుండా ఎలా ఉండగలను?
12.197.114
तौ चोवाच स राजर्षिः कृतकार्यौ गमिष्यथः ।
नेदानीं मामिहासाद्य राजधर्मो भवेन्मृषा ॥ १२.१९७.११४ ॥
ఆ ఇద్దరితో ఆ రాజర్షి అన్నాడు: 'మీరు ఇద్దరూ మీ పని నెరవేర్చుకుని వెళ్తారు. ఇప్పుడు ఇక్కడ నన్ను చేరుకుంటే రాజధర్మం అసత్యమవుతుంది.'
12.197.115
स्वधर्मः परिपाल्यस्तु राज्ञामिति विनिश्चयः ।
विप्रधर्मश्च गहनो मामनात्मानमाविशत् ॥ १२.१९७.११५ ॥
రాజులు తమ స్వధర్మాన్ని రక్షించాలి అన్నదే నిశ్చయం. బ్రాహ్మణ ధర్మం గహనమైనది; అది స్వాధీనం లేని నన్ను ఆవరించింది.
12.197.116
गृहाण धारयेऽहं च याचितं संश्रुतं मया ।
न चेद्भहीष्यसे राजञ्शपिष्ये त्वां न संशयः ॥ १२.१९७.११६ ॥
తీసుకో, నేను కూడా దానిని ధరిస్తాను; నేను అడిగినది, నాకు వాగ్దానం చేసినది అదే. ఓ రాజా, నీవు స్వీకరించకపోతే నిస్సందేహంగా నిన్ను శపిస్తాను.
12.197.117
धिग्राजधर्मं यस्यायं कार्यस्येह विनिश्चयः ।
इत्यर्थं मे ग्रहीतव्यं कथं तुल्यं भवेदिति ॥ १२.१९७.११७ ॥
రాజధర్మానికి ధిక్కారం! ఈ కార్యానికి ఇక్కడ నిశ్చయం ఇదే. ఈ ప్రయోజనం కోసం నేను దీన్ని స్వీకరించాలి; కానీ ఇది ఎలా సమానమవుతుంది?
12.197.118
एष पाणिरपूर्वं मे निक्षेपार्थं प्रसारितः ।
यन्मे धारयसे विप्र तदिदानीं प्रदीयताम् ॥ १२.१९७.११८ ॥
ఇదిగో నా చేయి, అపూర్వంగా నిక్షేపం కోసం చాపబడింది. ఓ విప్రుడా, నీవు నాది అని ధరించేది ఇప్పుడు ఇవ్వబడాలి.
12.197.119
संहितां जपता यावान्गुणः कश्चित्कृतो मया ।
तत्सर्वं प्रतिगृह्णीष्व यदि किंचिदिहास्ति मे ॥ १२.१९७.११९ ॥
సంహితను జపించడం ద్వారా నేను చేసిన పుణ్యం ఏదైనా ఉంటే, అదంతా స్వీకరించు; ఇక్కడ నాదిగా ఏమైనా ఉంటే.
12.197.120
जलमेतन्निपतितं मम पाणौ द्विजोत्तम ।
सममस्तु सहैवास्तु प्रतिगृह्णातु वै भवान् ॥ १२.१९७.१२० ॥
ఓ ద్విజోత్తమా, ఈ నీరు నా అరచేతిలో పడింది. ఇది సమానమై ఉండుగాక, కలిసే ఉండుగాక; నీవు నిశ్చయంగా దీనిని స్వీకరించు.
12.197.121
कामक्रोधौ विद्धि नौ त्वमावाभ्यां कारितो भवान् ।
जिज्ञासमानौ युवयोर्मनोत्थं तु द्विजोत्तम ॥ १२.१९७.१२१ ॥
ద్విజోత్తమా, కామం, క్రోధం మేమిద్దరమేనని తెలుసుకో. మా ఇద్దరిచేతనే నీవు ప్రేరేపించబడ్డావు. మీ ఇద్దరి మనస్సునుండి పుట్టిన జిజ్ఞాసయే ఇది.
12.197.122
सहेति च यदुक्तं ते समा लोकास्तवास्य च ।
नायं धारयते किंचिज्जिज्ञासा त्वत्कृते कृता ॥ १२.१९७.१२२ ॥
'సహ' అని నీవు చెప్పినదీ, నీ లోకాలు, ఇతని లోకాలు సమానమవును గాక అన్నదీ, నీ కొరకే ఈ జిజ్ఞాస చేయబడింది; ఇది దేనినీ పట్టుకోదు.
12.197.123
कालो धर्मस्तथा मृत्युः कामक्रोधौ तथा युवाम् ।
सर्वमन्योन्यनिष्कर्षे निकृष्टं पश्यतस्तव ॥ १२.१९७.१२३ ॥
కాలం, ధర్మం, అలాగే మృత్యువు, కామ-క్రోధాలు, అలాగే మీ ఇద్దరూ; ఇవన్నీ ఒకదానినొకటి లాగుకోవడంలో — నీవు చూస్తుండగా — నికృష్టమైనవి.
12.197.124
सर्वेषामुपरिस्थानं ब्रह्मणो व्यक्तजन्मनः ।
युवयोः स्थानमूलं निर्द्वन्द्वममलात्मकम् ॥ १२.१९७.१२४ ॥
అందరికంటే ఉన్నత స్థానం వ్యక్తజన్ముడైన బ్రహ్మదే; మీ ఇద్దరి స్థానానికి మూలం ద్వంద్వాలకు అతీతమైన, నిర్మల స్వరూపమైనది.
12.197.125
सर्वे गच्छाम यत्र स्वान्स्वाँल्लोकांश्च तथा वयम् ।
गच्छ लोकाञ्जितान्स्वेन कर्मणा यत्र वाञ्छसि ॥ १२.१९७.१२५ ॥
మనమందరం ఎక్కడ మన స్వంత లోకాలకు వెళ్తామో అక్కడికి వెళ్దాం, మనమూ అలాగే. నీ కర్మతో గెలిచిన లోకాలకు వెళ్ళు, నీవు కోరిన చోటికి.
12.197.126
ततो धर्मयमाद्यास्ते वाक्यमूचुर्नपर्द्विजौ ।
अस्माकं यः स्मृतो मूर्धा ब्रह्मलोकमिति स्मृतं ॥ १२.१९७.१२६ ॥
అప్పుడు ధర్మ-యమాదులు ఆ మాటలు పలికారు — ఓ రాజా, మేము ఇద్దరం ద్విజులం; మాలో శిరస్సని స్మరించబడినది బ్రహ్మలోకమని స్మృతమైంది.
12.197.127
तत्रस्थौ हि भवन्तौ हि युवाभ्यां निर्जिता वयम् ।
युवयोः काम आपन्नस्तत्काम्यमविशङ्कया ॥ १२.१९७.१२७ ॥
అక్కడ నిలిచిన మీ ఇద్దరే మమ్ము ఓడించారు. మీ ఇద్దరికీ కోరిక కలిగింది; కావున ఆ కోరిన విషయాన్ని సందేహం లేకుండా చెప్పండి.
12.197.128
जापकानां फलावाप्तिर्मया ते संप्रदर्शिता ।
गतिः स्थानं च लोकाश्च जापकेन यथा जिताः ॥ १२.१९७.१२८ ॥
జపం చేసేవారికి లభించే ఫలాన్ని నేను నీకు చూపించాను—వారి గతి, స్థానం, లోకాలు, జపం చేసేవాడు ఎలా జయించుతాడో.
12.197.129
प्रयाति संहिताध्यायी ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् ।
अथवाऽग्निं समायाति सूर्यमाविशतेऽपि वा ॥ १२.१९७.१२९ ॥
సంహితను అధ్యయనం చేసేవాడు పరమేష్ఠి అయిన బ్రహ్మ వద్దకు వెళ్తాడు; లేదా అగ్నిని చేరుతాడు, లేదా సూర్యునిలో ప్రవేశిస్తాడు.
12.197.130
स तैजसेन भावेन यदि तत्र रमत्युत ।
गुणांस्तेषां समाधत्ते रागेण प्रतिमोहितः ॥ १२.१९७.१३० ॥
అతడు ప్రకాశమయమైన భావంలో అక్కడ ఆనందిస్తే, రాగంతో పూర్తిగా మోహితుడై వారి గుణాలను స్వీకరిస్తాడు.
12.197.131
एवं सोमे तथा वायौ भूम्याकाशशरीरगः ।
सरागस्तत्र वसति गुणांस्तेषां समाचरन् ॥ १२.१९७.१३१ ॥
అలాగే చంద్రునిలో, వాయువులో, భూమి-ఆకాశ శరీరంతో ఉండేవాడు, రాగంతో అక్కడ నివసిస్తూ వారి గుణాలను ఆచరిస్తాడు.
12.197.132
अथ तत्र विरागी स परं गच्छत्यसंशयम् ।
परमव्ययमिच्छन्स तमेवाविशते पुनः ॥ १२.१९७.१३२ ॥
తరువాత అక్కడ విరాగి అయినవాడు నిస్సందేహంగా పరమాన్ని చేరుతాడు. అవ్యయమైన పరమాన్ని కోరుతూ, అతడు మళ్లీ దానిలోనే ప్రవేశిస్తాడు.
12.197.133
अमृताच्चामृतं प्राप्तः शान्तीभूतो निरात्मवान् ।
ब्रह्मभूतः स निर्द्वन्द्वः सुखी शान्तो निरामयः ॥ १२.१९७.१३३ ॥
అమృతం నుండి అమృతాన్ని పొంది, శాంతుడై, ఆత్మభావం లేనివాడై, బ్రహ్మస్వరూపుడై, ద్వంద్వాలకు అతీతుడై, సుఖీ, శాంతుడు, నిరామయుడు అవుతాడు.
12.197.134
ब्रह्मस्थानमनावर्तमेकमक्षरसंज्ञकम् ।
अदुःखमजरं शान्तं स्थानं तत्प्रतिपद्यते ॥ १२.१९७.१३४ ॥
అతడు ఆ బ్రహ్మస్థానాన్ని పొందుతాడు; అది తిరిగి రానిది, ఏకమైనది, అక్షరమనే పేరుగలది, దుఃఖరహితమైనది, జరారహితమైనది, శాంతమైనది.
12.197.135
चतुर्भिर्लक्षणैर्हीनं तथा पड्भिः सषोडशैः ।
पुरुषं तमतिक्रम्य आकाशं प्रतिपद्यते ॥ १२.१९७.१३५ ॥
నాలుగు, ఆరు, పదహారు లక్షణాలు లేని ఆ పురుషుణ్ణి అతిక్రమించి అతడు ఆకాశాన్ని పొందుతాడు.
12.197.136
अथ नेच्छति रागात्मा सर्वं तदधितिष्ठति ।
यच्च प्रार्थयते तच्च मनसा प्रतिपद्यते ॥ १२.१९७.१३६ ॥
రాగాత్ముడు కోరకపోయినా అన్నీ అతనిలో నిలుస్తాయి; అతడు మనసుతో ఏది కోరుకుంటాడో దాన్నీ పొందుతాడు.
12.197.137
अथवा चेक्षते लोकान्सर्वान्निरयसंज्ञितान् ।
निस्पृहः सर्वतो मुक्तस्तत्र वै रमते सुखम् ॥ १२.१९७.१३७ ॥
లేదా నరకాలని పిలవబడే లోకాలన్నింటినీ అతడు చూస్తాడు; కానీ కోరికలేనివాడై అన్ని విధాలుగా విముక్తుడై అక్కడే సుఖంగా రమిస్తాడు.
12.197.138
एवमेषा महाराज जापकस्य गतिर्यथा ।
एतत्ते सर्वमाख्यातं किं भूयः श्रोतुमर्हसि ॥ १२.१९७.१३८ ॥
మహారాజా, జపం చేసేవాని గతి ఇలాగే ఉంటుంది. ఇవన్నీ నీకు చెప్పబడ్డాయి; ఇంకా ఏమి వినదలచుకున్నావు?