มหาภารตะ · อัธยายะ 12.197
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.197.1
कालमृत्युयमानां ते इक्ष्वाकोर्ब्राह्मणस्य च ।
विवादो व्याहृतः पूर्वं तद्भवान्वक्तुमर्हति ॥ १२.१९७.१ ॥
ท่านควรเล่าถึงการโต้เถียงที่เคยเกิดขึ้นระหว่างกาล มฤตยู และยมะ และระหว่างท้าวอิกษวากุกับพราหมณ์คนหนึ่ง
12.197.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
इक्ष्वाकोः सूर्यपुत्रस्य यद्वृत्तं ब्राह्मणस्य च ॥ १२.१९७.२ ॥
ที่นี่ผู้คนก็เล่าเรื่องโบราณนี้ คือเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นระหว่างท้าวอิกษวากุ ผู้เป็นบุตรของพระอาทิตย์ กับพราหมณ์คนหนึ่ง
12.197.3
कालस्य मृत्योश्च तथा यद्वृत्तं तन्निबोध मे ।
यथा स तेषां संवादो यस्मिन्स्थानेऽपि चाभवत्।
येनैव कारणेनात्र धर्मवादसमन्वितः ॥ १२.१९७.३ ॥
จงฟังจากข้าพเจ้าถึงเรื่องที่เกิดขึ้นกับกาลและมฤตยู คือการสนทนาของทั้งสองเกิดขึ้นอย่างไร เกิดขึ้น ณ สถานที่ใด และด้วยเหตุผลใด จึงมีถ้อยคำแห่งธรรมกล่าวขึ้นที่นี่
12.197.4
ब्राह्मणो जापकः कश्चिद्धर्मवृत्तो महायशाः ।
षडङ्गविन्महाप्राज्ञः पैप्पलादिः स कौशिकः ॥ १२.१९७.४ ॥
มีพราหมณ์ผู้หนึ่งเป็นผู้สวดมนต์ มั่นคงในธรรม มีเกียรติยศยิ่งใหญ่ รอบรู้เวทางค์ทั้งหก มีปัญญาอันยิ่งใหญ่ เป็นโคตรเการสายปิปปลาทิ
12.197.5
तस्यापरोक्षं विज्ञानं षडङ्गेषु वभूव ह ।
वेदेषु चैव निष्णातो हिमवत्पादसंश्रयः ॥ १२.१९७.५ ॥
ความรู้ที่รู้แจ้งโดยตรงได้เกิดขึ้นในตนในเวทางค์ทั้งหก และท่านก็เชี่ยวชาญในพระเวท ท่านพำนักอยู่ที่เชิงเขาหิมาลัย
12.197.6
सोयं ब्राह्मं पस्तेपे संहितां संयतो जपन् ।
तस्य वर्षसहस्रं तु नियमेन तथा गतम् ॥ १२.१९७.६ ॥
ท่านผู้ข่มใจตนได้นั้นได้บำเพ็ญตบะแห่งพรหมัน โดยสวดสังหิตาอยู่ตลอดเวลา เมื่อถือวัตรปฏิบัติเช่นนั้น หนึ่งพันปีก็ผ่านไปสำหรับท่าน
12.197.7
स देव्या दर्शितः साक्षात्प्रीतास्मीति तदा किल ।
जप्यमावर्तयंस्तूष्णीं न स तां किंचिदब्रवीत् ॥ १२.१९७.७ ॥
พระเทวีได้ปรากฏต่อหน้าท่านโดยตรง และตรัสว่า "เราพอพระทัยแล้ว" แต่ท่านยังคงสวดมนต์ซ้ำอยู่อย่างเงียบ ๆ ไม่ได้กล่าวอะไรกับพระนางเลย
12.197.8
तस्यानुकम्पया देवी प्रीता समभवत्तदा ।
वेदमाता ततस्तस्य तज्जप्यं समपूजयत् ॥ १२.१९७.८ ॥
ด้วยความเมตตาต่อท่าน พระเทวีจึงทรงพอพระทัยในเวลานั้น ต่อจากนั้นพระเวทมาตาก็ทรงบูชาบทสวดของท่าน
12.197.9
चतुर्भिरक्षरैर्युक्ता सोमपानेऽक्षराष्टका ।
जगद्बीजसमायुक्ता चनुर्विशाक्षरात्मिका ॥ १२.१९७.९ ॥
ในการดื่มโสมมีอักษรแปดพยางค์ที่ประกอบด้วยสี่พยางค์ ประกอบด้วยเมล็ดพันธุ์แห่งโลก และมีสามสิบสองพยางค์เป็นธรรมชาติ
12.197.10
समाप्य जप्यं तूत्थाय शिरसा पादयोस्तदा ।
पपात देव्या धर्मात्मा वचनं चेदमब्रवीत् ॥ १२.१९७.१० ॥
เมื่อสวดมนต์จนเสร็จแล้ว ท่านลุกขึ้นและก้มศีรษะลงแทบพระบาทของพระเทวี แล้วผู้มีจิตใจชอบธรรมนั้นก็กล่าวถ้อยคำเหล่านี้
12.197.11
दिष्ट्या देवि प्रसन्ना त्वं दर्शनं चागता मम ।
यदि चापि प्रसन्नासि जप्ये मे रमतां मनः ॥ १२.१९७.११ ॥
"ข้าแต่พระเทวี โชคดีที่พระองค์ทรงพอพระทัยและเสด็จมาให้ข้าพเจ้าได้เห็น หากพระองค์ทรงพอพระทัยจริง ขอให้จิตของข้าพเจ้ายินดีในการสวดมนต์เถิด"
12.197.12
किं प्रार्थयसि विप्रर्षे किं चेष्टं करवाणि ते ।
प्रब्रूहि जपतां श्रेष्ठ सर्वं तत्ते भविष्यति ॥ १२.१९७.१२ ॥
"ข้าแต่พราหมณ์ผู้เป็นฤๅษี ท่านขอสิ่งใด และข้าจะกระทำสิ่งที่ท่านปรารถนาอะไรให้ได้ ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในผู้สวดมนต์ จงบอกเถิด สิ่งทั้งหมดนั้นจะเป็นของท่าน"
12.197.13
इत्युक्तः स तदा देव्या विप्रः प्रोवाच धर्मवित् ।
जप्यं प्रति ममेच्छेयं वर्धत्विति पुनः पुनः ॥ १२.१९७.१३ ॥
เมื่อพระเทวีตรัสเช่นนั้น พราหมณ์ผู้รู้ธรรมจึงกล่าวว่า "ขอให้ความปรารถนาของข้าพเจ้าต่อการสวดมนต์เจริญยิ่งขึ้นเถิด" ซ้ำแล้วซ้ำเล่า
12.197.14
मनसश्च समाधिर्मे वर्धेताहरहः शुभे ।
तत्तथेति ततो देवी मधुरं प्रत्यभाषत ॥ १२.१९७.१४ ॥
"ข้าแต่ผู้เป็นมงคล ขอให้สมาธิของจิตข้าพเจ้าเจริญขึ้นทุกวันเถิด" พระเทวีจึงตรัสตอบอย่างอ่อนหวานว่า "จงเป็นเช่นนั้นเถิด"
12.197.15
इदं चैवापरं प्राह देवी तत्प्रियकाम्यया ।
निरयं नैव याता त्वं यत्र याता द्विजर्षभाः ॥ १२.१९७.१५ ॥
ด้วยความปรารถนาดีต่อท่าน พระเทวีจึงตรัสต่อไปอีกว่า "ท่านจะไม่ไปสู่นรกที่บรรดาพราหมณ์ผู้ประเสริฐได้ไปแล้ว"
12.197.16
यास्यसि ब्रह्मणः स्थानमनिमित्तमतन्द्रितः ।
साधु ते भविता चैतद्यत्त्वयाऽहमिहार्थिता ॥ १२.१९७.१६ ॥
ท่านจะไปสู่ที่ประทับของพระพรหมโดยไม่มีเหตุใด ๆ โดยไม่เกียจคร้าน สิ่งที่ท่านขอจากข้าพเจ้าที่นี่จะเป็นประโยชน์แก่ท่าน
12.197.17
नियतो जप चैकाग्रो धर्मस्त्वां समुपैष्यति ।
कालो मृत्युर्यमश्चैव समायास्यन्ति तेऽन्तिकम्।
भविता च विवादोऽत्र तव तेषां च धर्मतः ॥ १२.१९७.१७ ॥
จงสวดมนต์ด้วยการข่มใจและจิตที่มีอารมณ์เดียว ธรรมจะมาถึงท่าน กาล มฤตยู และยมะก็จะมาใกล้ท่าน และจะเกิดการโต้เถียงระหว่างท่านกับพวกเขาที่นี่ตามธรรม
12.197.18
एवमुक्त्वा भगवती जगाम भवनं स्वकम् ॥ १२.१९७.१८ ॥
พระเทวีผู้ทรงเป็นภควดีตรัสดังนี้แล้วก็เสด็จไปยังที่ประทับของพระองค์
12.197.19
ब्राह्मणोऽपि जपन्नास्ते दिव्यं वर्षशतं तथा ।
सदा दान्तो जितक्रोधः सत्यसन्धोऽनसूयकः ॥ १२.१९७.१९ ॥
พราหมณ์ก็ยังคงสวดมนต์อยู่เช่นนั้นเป็นเวลาหนึ่งร้อยปีทิพย์ เป็นผู้ข่มใจอยู่เสมอ ชนะความโกรธ รักษาคำสัตย์ และไม่ริษยา
12.197.20
समाप्ते नियमे तस्मिन्नथ विप्रस्य धीमतः ।
साक्षात्प्रीतस्तदा धर्मो दर्शयामास तं द्विजम् ॥ १२.१९७.२० ॥
เมื่อวัตรปฏิบัตินั้นสิ้นสุดลง พระธรรมเทพก็ทรงพอพระทัยและปรากฏพระองค์ต่อหน้าพราหมณ์ผู้มีปัญญานั้น แล้วทรงแสดงพระองค์แก่พราหมณ์ผู้เกิดสองครั้งนั้น
12.197.21
द्विजाते पश्य मां धर्ममहं त्वां द्रष्टुमागतः ।
जप्यस्यास्य फलं यत्तत्प्रंप्राप्तं तच्च मे शृणु ॥ १२.१९७.२१ ॥
ดูเถิด ข้าแต่ผู้เกิดสองครั้ง เรามาคือธรรม มาเพื่อจะได้พบท่าน จงฟังจากเราถึงผลแห่งการสวดภาวนานี้ที่ท่านได้รับ
12.197.22
जिता लोकास्त्वया सर्वे ये दिव्या ये च मानुषाः ।
देवानां निलयान्साधो सर्वानुत्क्रम्य यास्यसि ॥ १२.१९७.२२ ॥
ท่านได้ชนะโลกทั้งปวง ทั้งโลกของทิพย์และโลกของมนุษย์ ข้าแต่ผู้ดีงาม ท่านจะก้าวล่วงที่อยู่ของเทพทั้งปวงแล้วไปต่อ
12.197.23
प्राणत्यागं कुरु मुने गच्छ लोकान्यथेप्सितान् ।
त्यक्त्वाऽऽत्मनः शरीरं च ततो लोकानवाप्स्यसि ॥ १२.१९७.२३ ॥
ข้าแต่มุนี จงสละชีวิตเถิด ไปยังโลกทั้งหลายตามที่ปรารถนา เมื่อท่านละทิ้งร่างกายของตนแล้ว ท่านจะได้รับโลกเหล่านั้น
12.197.24
कृतं लोकेन मे धर्म गच्छ त्वं च यथासुखम् ।
बहुदुःखमहं देहं नोत्सृजेयमहं विभो ॥ १२.१९७.२४ ॥
หน้าที่ของเราต่อโลกสำเร็จแล้ว ข้าแต่ธรรม ท่านไปเถิดด้วยความสุข ข้าแต่ผู้ยิ่งใหญ่ ร่างกายที่เต็มไปด้วยทุกข์นี้ เราไม่ปรารถนาจะละทิ้ง
12.197.25
अचलं ते मनः कृत्वा त्यज देहं महामते ।
अनेन किं ते संयोगः कथं मोहं गमिष्यसि ॥ १२.१९७.२५ ॥
ข้าแต่ผู้มีปัญญายิ่ง จงตั้งจิตให้มั่นคงไม่หวั่นไหว แล้วละทิ้งร่างกายเสีย ความผูกพันของท่านกับร่างนี้มีประโยชน์อะไร ไฉนท่านจึงจะตกไปในความหลงได้
12.197.26
अवश्यं भोः शरीरं ते त्यक्तव्यं मुनिपुङ्गव ।
स्वर्गमारोह भो विप्र किं वा वै रोचतेऽनघ ॥ १२.१९७.२६ ॥
ข้าแต่ยอดมุนี ร่างกายของท่านย่อมต้องละทิ้งเป็นแน่ ข้าแต่พราหมณ์ จงขึ้นสู่สวรรค์เถิด ข้าแต่ผู้ไร้บาป ท่านปรารถนาสิ่งใดเล่า
12.197.27
किमुक्तं धर्म किं नेति कस्मान्मां प्रोक्तवानसि ।
त्यज देहं द्विजेति त्वं ससंबुध्यात्र मे यदि ॥ १२.१९७.२७ ॥
ข้าแต่ธรรม สิ่งที่กล่าวแล้วและสิ่งที่ไม่ได้กล่าว ไฉนท่านจึงได้กล่าวกับเราเช่นนี้ ข้าแต่ผู้เกิดสองครั้ง จงละทิ้งร่างกายเสีย หากท่านเข้าใจเรื่องนี้ได้อย่างถูกต้องที่นี่เพื่อเรา
12.197.28
न रोचये स्वर्गवासं विना देहमहं विभो ।
गच्छ धर्म न मे श्रद्धा स्वर्गं गन्तुं विनाऽऽत्मना ॥ १२.१९७.२८ ॥
ข้าแต่ผู้ยิ่งใหญ่ เราไม่ปรารถนาการอยู่ในสวรรค์โดยปราศจากร่างกาย ข้าแต่ธรรม ท่านไปเถิด เราไม่มีศรัทธาที่จะไปสวรรค์โดยปราศจากตัวเอง
12.197.29
अलं देहे मनः कृत्वा त्यक्त्वा देहं सुखी भव ।
गच्छ लोकानरजसो यत्र गत्वा न शोचसि ॥ १२.१९७.२९ ॥
พอแล้วกับการตั้งใจไว้ที่ร่างกาย จงละทิ้งร่างกายเสียแล้วมีความสุขเถิด ไปยังโลกที่ปราศจากราคะ ซึ่งเมื่อไปถึงแล้วท่านจะไม่โศกเศร้า
12.197.30
रमे जपन्महाभाग कृतं लोकैः सनातनैः ।
सशरीरेण गन्तव्यं मया स्वर्गं न चान्यथा ॥ १२.१९७.३० ॥
ข้าแต่ผู้มีโชคยิ่ง เราชื่นชมการสวดภาวนาในสวรรค์ที่โลกนิรันดร์สร้างไว้ เราต้องไปสวรรค์ด้วยร่างกาย จะไปด้วยวิธีอื่นหาได้ไม่
12.197.31
एवं ते कायसंप्रातिर्वर्तते मुनिसत्तम ।
यदि त्वं नेच्छसि त्यक्तुं शरीरं पश्य वै द्विज।
एष कालस्तथा मृत्युर्यमश्च त्वामुपागताः ॥ १२.१९७.३१ ॥
ข้าแต่ยอดมุนี สภาพร่างกายของท่านเป็นเช่นนี้ ข้าแต่พราหมณ์ หากท่านไม่ปรารถนาจะละทิ้งร่างกาย ดูเถิด กาล มรณะ และยมมาหาท่านแล้ว
12.197.32
अथ वैवस्वतः कालो मृत्युश्च त्रितयं विभो ।
ब्राह्मणं तं महाभागमुपगम्येदमब्रवन् ॥ १२.१९७.३२ ॥
ครั้นแล้ว ไววัสวตยม กาล และมรณะ สามองค์นี้ ข้าแต่ผู้ยิ่งใหญ่ เข้าไปหาพราหมณ์ผู้มีโชคยิ่งนั้น แล้วกล่าวดังนี้
12.197.33
तपसोऽस्य सुतप्तस्य तथा सुचरितस्य च ।
फलप्राप्तिस्तव श्रेष्ठा यमोऽहं त्वामुपब्रुवे ॥ १२.१९७.३३ ॥
ผลสูงสุดแห่งการบำเพ็ญตบะที่ท่านทำไว้อย่างดี และความประพฤติอันดีงามได้มาถึงท่านแล้ว เราคือยม และเรากล่าวกับท่าน
12.197.34
यथावदस्य जप्यस्य फलं प्राप्तस्त्वमुत्तमम् ।
कालस्ते स्वर्गमारोढुं कालोऽहं त्वामुपागतः ॥ १२.१९७.३४ ॥
ท่านได้รับผลอันสูงสุดแห่งการสวดภาวนานี้ตามสมควรแล้ว ถึงเวลาที่ท่านจะขึ้นสู่สวรรค์แล้ว เรา กาล มาหาท่านแล้ว
12.197.35
मृत्युं मां विद्धि धर्मज्ञ रूपिणं स्वयमागतम् ।
कालेन चोदितो विप्र त्वामितो नेतुमद्य वै ॥ १२.१९७.३५ ॥
จงรู้จักเราว่าเป็นมรณะ ข้าแต่ผู้รู้ธรรม ผู้ได้มาที่นี่ในร่างกายด้วยตนเอง ข้าแต่พราหมณ์ เพราะถูกกาลผลักดัน วันนี้เราจึงมาเพื่อนำท่านไปจากที่นี่
12.197.36
स्वागतं सूर्यपुत्राय कालाय च महात्मने ।
मृत्यवे चाथ धर्माय किं कार्यं करवाणि वः ॥ १२.१९७.३६ ॥
ยินดีต้อนรับท่าน บุตรแห่งพระอาทิตย์ ยม และท่านกาลผู้ยิ่งใหญ่ ท่านมรณะ และท่านธรรม เราจะทำอะไรให้แก่ท่านได้บ้าง
12.197.37
अर्ध्यं पाद्यं च दत्त्वा स तेभ्यस्तत्र समागम ।
अब्रवीत्परमप्रीतः स्वशक्त्या किं करोमि वः ॥ १२.१९७.३७ ॥
ครั้นถวายน้ำล้างเท้าและเครื่องต้อนรับแก่พวกเขาแล้ว เขาก็พอใจยิ่งที่ได้พบกันที่นั่น จึงกล่าวว่า เราจะทำอะไรให้แก่ท่านได้ตามกำลังของเรา
12.197.38
स्वकार्यनिर्भरा यूयं परोपद्रवहेतवः ।
भवन्तो लोकसामान्याः किमर्थं ब्रूत सत्तमाः ॥ १२.१९७.३८ ॥
พวกท่านต่างมุ่งมั่นอยู่กับกิจของตน และเป็นสาเหตุของความวุ่นวายแก่ผู้อื่น พวกท่านเป็นของโลกทั่วไป ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุด จงบอกเราเถิดว่ามาเพื่อสิ่งใด
12.197.39
वयमप्येवमत्युग्रा धातुराज्ञापुरः सराः ।
चोदिता धावमाना वै कर्मभावमनुव्रताः ॥ १२.१९७.३९ ॥
แม้เราเองก็ดุร้ายยิ่งเช่นนี้ ไปนำหน้าตามพระบัญชาของพระธาตฤ ถูกผลักดันและวิ่งไป ปฏิบัติตามธรรมชาติของกรรมจริงๆ
12.197.40
तस्मिन्नेवाथ काले तु तीर्थयात्रामुपागतः ।
इक्ष्वाकुरगमत्तत्र समेता यत्र ते विभो ॥ १२.१९७.४० ॥
ในเวลานั้นเอง พระอิกษวากุเสด็จมาเพื่อแสวงบุญ ข้าแต่ผู้ยิ่งใหญ่ ท่านได้เสด็จไปยังที่ซึ่งพวกเขามาชุมนุมกัน
12.197.41
सर्वानेव तु राजर्षिः संपूज्याथ प्रणम्य च ।
कुशलप्रश्नमकरोत्सर्वेषां राजसत्तमः ॥ १२.१९७.४१ ॥
กษัตริย์ผู้เลิศในหมู่ราชาผู้นั้น ได้บูชาและกราบไหว้ทุกท่านทั่วกัน แล้วไถ่ถามถึงความเป็นอยู่ของทุกท่าน
12.197.42
तस्मै सोऽथासनं दत्त्वा पाद्यमर्ध्यं तथैव च ।
अब्रवीद्ब्राह्मणो वाक्यं कृत्वा कुशलसंविदम् ॥ १२.१९७.४२ ॥
พระราชาจึงถวายอาสนะ น้ำล้างเท้า และเครื่องบูชาแก่พราหมณ์ผู้นั้น เมื่อแลกเปลี่ยนคำทักทายถามถึงความสุขสบายกันแล้ว พราหมณ์จึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้
12.197.43
स्वागतं ते महाराज ब्रूहि यद्यदिहेच्छसि ।
स्वशक्त्या किं करोमीह तद्भवान्प्रब्रवीतु माम ॥ १२.१९७.४३ ॥
ขอต้อนรับพระองค์ มหาราชา จงกล่าวสิ่งใดก็ตามที่พระองค์ปรารถนาที่นี่เถิด ข้าพเจ้าจะทำอะไรได้บ้างที่นี่ด้วยกำลังของตน ขอพระองค์ตรัสบอกข้าพเจ้าเองเถิด
12.197.44
राजाऽहं ब्राह्मणश्च त्वं यदा षट्कर्मसंस्थितः ।
ददानि वसु किंचित्ते प्रार्थितं तद्वदस्व मे ॥ १२.१९७.४४ ॥
เราเป็นกษัตริย์ ส่วนท่านเป็นพราหมณ์ผู้ตั้งมั่นในกรรมทั้งหกประการ เราจะให้ทรัพย์สมบัติบางอย่างแก่ท่าน ขอท่านบอกสิ่งที่ท่านปรารถนามาเถิด
12.197.45
द्विविधो ब्राह्मणो राजन्धर्मश्च द्विविधः स्मृतः ।
प्रवृत्तश्च निवृत्तश्च निवृत्तोऽह प्रतिग्रहात् ॥ १२.१९७.४५ ॥
ข้าแต่พระราชา พราหมณ์มีสองประเภท และธรรมก็ถูกกล่าวไว้ว่ามีสองประเภทเช่นกัน คือธรรมแบบดำเนินชีวิตในโลกและแบบถอนตัว ข้าพเจ้าเป็นผู้ถอนตัวจากการรับทาน
12.197.46
तेभ्यः प्रयच्छ दानानि ये प्रवृत्ता नराधिप ।
अहं न प्रतिगृह्णामि किमिष्टं किं ददामि ते।
ब्रूहि त्वं नृपतिश्रेष्ठ तपसा साधयामि किम् ॥ १२.१९७.४६ ॥
ข้าแต่จอมคน จงถวายทานแก่บรรดาผู้ที่ยังดำเนินชีวิตในโลกเถิด ข้าพเจ้าไม่รับทาน แล้วพระองค์ปรารถนาสิ่งใด และข้าพเจ้าจะให้อะไรแก่พระองค์ได้ ข้าแต่ราชาผู้ประเสริฐ ขอพระองค์ตรัสบอกเองเถิด ข้าพเจ้าจะบรรลุสิ่งใดด้วยตบะได้บ้าง
12.197.47
क्षत्रियोऽहं न जानामि देहीति वचनं क्वचित् ।
प्रयच्छ युद्धमित्येवंवादी चास्मि द्विजोत्तम ॥ १२.१९७.४७ ॥
ข้าพเจ้าเป็นกษัตริย์ ไม่รู้จักคำว่า ให้ เลย ข้าพเจ้าเป็นผู้กล่าวแต่เพียงว่า จงให้การรบ ข้าแต่ผู้ประเสริฐในหมู่ผู้เกิดสองครั้ง
12.197.48
तुष्यसि त्वं स्वधर्मेण तथा तुष्टा वयं नृप ।
अन्योन्यस्योत्तरं नास्ति यदिष्टं तत्समाचर ॥ १२.१९७.४८ ॥
ท่านพอใจในธรรมของตน ข้าแต่พระราชา และพวกเราก็พอใจเช่นกัน ไม่มีคำตอบต่อกันและกัน ขอท่านทำสิ่งที่ท่านปรารถนาเถิด
12.197.49
स्वशक्त्याऽहं ददानीति त्वया पूर्वमुदाहृतम् ।
याचे त्वां दीयतां मह्यं जप्यस्यास्य फलं द्विज ॥ १२.१९७.४९ ॥
ท่านได้กล่าวไว้ก่อนแล้วว่า ข้าพเจ้าจะให้ตามกำลังของข้าพเจ้า ข้าแต่ผู้เกิดสองครั้ง ข้าพเจ้าขอร้องท่านว่า ขอให้ผลของการสวดมนต์นี้ถูกมอบให้แก่ข้าพเจ้าเถิด
12.197.50
युद्धं मम सदा वाणी याचतीति विकत्थसे ।
न च युद्धं मया सार्धं किमर्थं याचसे पुनः ॥ १२.१९७.५० ॥
ท่านโอ้อวดว่าวาจาของข้าพเจ้าขอการรบอยู่เสมอ แต่เมื่อไม่ได้รบกับข้าพเจ้า เหตุใดท่านจึงขออีกเล่า
12.197.51
वाग्वज्राब्राह्मणाः प्रोक्ताः क्षत्रिया बाहुजीविनः ।
वाग्युद्धं तदिदं तीव्रं मम विप्र त्वया सह ॥ १२.१९७.५१ ॥
พราหมณ์ทั้งหลายกล่าวกันว่าเป็นดุจสายฟ้าแห่งวาจา และกษัตริย์เป็นผู้ดำรงชีพด้วยแขน ข้าแต่พราหมณ์ นี่คือการรบด้วยถ้อยคำอันดุเดือดของข้าพเจ้ากับท่าน
12.197.52
सेयमद्य प्रतिज्ञा मे स्वशक्त्या किं प्रदीयताम् ।
ब्रूहि दास्यामि राजेन्द्र विभवे सति माचिरम् ॥ १२.१९७.५२ ॥
นี่คือคำปฏิญาณของข้าพเจ้าในวันนี้ ตามกำลังของข้าพเจ้า จะให้อะไรได้บ้าง ข้าแต่จอมราชา จงบอกเถิด ข้าพเจ้าจะให้โดยไม่ชักช้า หากมีทรัพย์อยู่พร้อม
12.197.53
यत्तद्वर्षशतं पूर्णं जप्यं वै जपता त्वया ।
फलं प्राप्तं तत्प्रयच्छ मम दित्सुर्भवान्यदि ॥ १२.१९७.५३ ॥
ผลที่ท่านได้รับจากการสวดมนต์ที่ท่านสวดครบหนึ่งร้อยปี ขอท่านมอบผลนั้นให้แก่ข้าพเจ้า หากท่านประสงค์จะให้
12.197.54
परमं गृह्यतां तस्य फलं यज्जपितं मया ।
अर्धं त्वमविचारेण फलं तस्य ह्यवाप्नुहि ॥ १२.१९७.५४ ॥
ขอท่านรับส่วนอันสูงสุดของผลจากการสวดที่ข้าพเจ้าได้สวดไปแล้ว ผลครึ่งหนึ่งท่านจะได้รับโดยไม่ต้องลังเล
12.197.55
अथवा सर्वमेवेह मामकं जापकं फलम् ।
राजन्प्राप्नुहि कामं त्वं यदि सर्वमिहेच्छसि ॥ १२.१९७.५५ ॥
หรือหากท่านประสงค์ผลทั้งหมดจากการสวดของข้าพเจ้าที่นี่ ข้าแต่พระราชา ขอท่านได้รับทั้งหมดตามที่ปรารถนาเถิด
12.197.56
कृतं सर्वेण भद्रं ते जप्यं यद्याचितं मया ।
स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि किंच तस्य फलं वद ॥ १२.१९७.५६ ॥
ขอให้ท่านได้รับความเป็นสิริมงคล การสวดทั้งหมดที่ข้าพเจ้าขอให้ทำนั้นได้ทำเสร็จแล้ว ขอให้ท่านเป็นสุข ข้าพเจ้าจะไปแล้ว แต่ขอบอกข้าพเจ้าว่าผลของมันคืออะไร
12.197.57
फलप्राप्तिं न जानामि दत्तं यज्जपितं मया ।
अयं धर्मश्च कालश्च यमो मृत्युश्च साक्षिणः ॥ १२.१९७.५७ ॥
ข้าพเจ้าไม่รู้ว่าผลแห่งการสวดที่ข้าพเจ้าได้ถวายและสวดไปนั้นจะได้รับเมื่อใด ธรรม กาลเวลา ยมราช และมรณะ เป็นพยานอยู่
12.197.58
अज्ञातमस्य धर्मस्य फलं किं मे करिष्यति ।
फलं ब्रवीषि धर्मस्य न चेज्जप्यकृतस्य माम्।
प्राप्नोतु तत्फलं विप्रो नाहमिच्छे ससंशयम् ॥ १२.१९७.५८ ॥
ผลแห่งธรรมที่ข้าพเจ้าไม่รู้จัก จะทำอะไรให้ข้าพเจ้าได้ ถ้าท่านไม่บอกข้าพเจ้าถึงผลแห่งธรรมที่ทำด้วยการสวด ให้ผลนั้นตกเป็นของพราหมณ์เถิด ข้าพเจ้าไม่ปรารถนาผลนั้นด้วยความสงสัย
12.197.59
नाददेऽपरदत्तं वै दत्तं वा चाफलं मया ।
वाक्यं प्रमाणं राजर्षे ममाद्य तव चैव हि ॥ १२.१९७.५९ ॥
ข้าพเจ้าไม่รับสิ่งที่ผู้อื่นให้ และสิ่งที่ข้าพเจ้าให้ก็ไม่ไร้ผล ข้าแต่ราชฤๅษี วันนี้คำของข้าพเจ้าและคำของพระองค์เท่านั้นคือหลักฐาน
12.197.60
सकृदंशो निपतति सकृत्कन्या प्रदीतये ।
सकृदेव ददानीति त्रीण्येतानि सकृत्सकृत् ॥ १२.१९७.६० ॥
ส่วนแบ่งตกลงเพียงครั้งเดียว ธิดาถูกยกให้เพียงครั้งเดียว และคำว่า ข้าให้ ก็กล่าวเพียงครั้งเดียว สิ่งทั้งสามนี้เกิดขึ้นแต่ละครั้งเพียงครั้งเดียว
12.197.61
नाभिसंधिर्मया जप्ये कृतपूर्वः कदाचन ।
जप्यस्य राजशार्दूल कथं वेत्स्याम्यहं फलम् ॥ १२.१९७.६१ ॥
ข้าแต่บุรุษเสือในหมู่กษัตริย์ ข้าพเจ้าไม่เคยมีเจตนาแอบแฝงในการสวดชปะมาก่อนเลย แล้วข้าพเจ้าจะรู้ผลของชปะได้อย่างไร
12.197.62
ददस्वेति त्वया चोक्तं दत्तं वाचा फलं मया ।
न वाचं दूषयिष्यामि सत्यं रक्ष स्थिरो भव ॥ १२.१९७.६२ ॥
ท่านกล่าวว่า จงให้เถิด และข้าพเจ้าได้มอบผลนั้นให้ด้วยคำมั่นของข้าพเจ้าแล้ว ข้าพเจ้าจะไม่ทำลายคำมั่นของตน จงรักษาความจริงไว้และตั้งมั่นอยู่เถิด
12.197.63
अथैवं वदतो मेऽद्य वचनं न करिष्यसि ।
महानधर्मो भविता तव राजन्मृषा कृतः ॥ १२.१९७.६३ ॥
หากแม้ข้าพเจ้ากล่าวอย่างนี้แล้ว วันนี้ท่านยังไม่ทำตามคำของข้าพเจ้า ข้าแต่กษัตริย์ ท่านจะได้รับบาปใหญ่หลวง เพราะได้ทำให้คำพูดกลายเป็นความเท็จ
12.197.64
न युक्ता तु मृषावाणी त्वया वक्तुमरिंदम ।
तथा मयाऽप्यभिहितं मिथ्या कर्तुं न शक्यते ॥ १२.१९७.६४ ॥
ข้าแต่ผู้ปราบศัตรู ท่านไม่สมควรกล่าวคำเท็จ และคำที่ข้าพเจ้ากล่าวไปก็ไม่อาจทำให้เป็นเท็จได้เช่นกัน
12.197.65
संश्रुतं च मया पूर्वं ददानीत्यविचारितम् ।
तद्गृह्णीष्वाविचारेण यदि सत्ये स्थितो भवान् ॥ १२.१९७.६५ ॥
ข้าพเจ้าได้รับปากไว้ก่อนแล้วว่า จะให้ โดยมิได้ไตร่ตรอง จงรับไปโดยไม่ลังเลเถิด หากท่านตั้งมั่นอยู่ในความจริง
12.197.66
इहागम्य हि मां राजञ्जाप्यं फलमयाचथाः ।
तन्मे निसृष्टं गृह्णीष्व भव सत्येस्थितोपि च ॥ १२.१९७.६६ ॥
ข้าแต่กษัตริย์ ท่านได้มาหาข้าพเจ้าที่นี่และขอผลแห่งชปะ จงรับผลที่ข้าพเจ้ามอบให้นั้นเถิด และตั้งมั่นอยู่ในความจริง
12.197.67
नायं लोकोऽस्ति न परो न च पूर्वान्स तारयेत् ।
कुत एवापरान्राजन्मृषावादपरायणः ॥ १२.१९७.६७ ॥
ข้าแต่กษัตริย์ สำหรับผู้ที่ยึดมั่นในการกล่าวเท็จ ไม่มีทั้งโลกนี้และโลกหน้า เขาไม่อาจช่วยแม้บรรพบุรุษของตนให้พ้นได้ แล้วจะช่วยลูกหลานได้อย่างไร
12.197.68
न यज्ञाध्ययने दानं नियमास्तारयन्ति हि ।
यथा सत्यं परे लोके तथेह पुरुषर्षभ ॥ १२.१९७.६८ ॥
ข้าแต่บุรุษผู้ประเสริฐ การบูชายัญ การศึกษาพระเวท การให้ทาน และข้อปฏิบัติ ย่อมไม่ช่วยให้พ้นได้เหมือนความจริงในโลกหน้า ในโลกนี้ก็เป็นเช่นนั้นเหมือนกัน
12.197.69
तपांसि यानि चीर्णानि चरिष्यन्ति च यत्तपः ।
समाशतैः सहस्रैश्च तत्सत्यान्न विशिष्यते ॥ १२.१९७.६९ ॥
การบำเพ็ญตบะที่ได้ทำไปแล้ว และที่จะทำต่อไป รวมทั้งที่ทำมาเป็นร้อยเป็นพันปี ก็ไม่ประเสริฐไปกว่าความจริง
12.197.70
सत्यमेकं परं ब्रह्म सत्यमेकं परं तपः ।
सत्यमेकं परो यज्ञः सत्यमेकं परं श्रुतम् ॥ १२.१९७.७० ॥
ความจริงเพียงหนึ่งเดียวคือพรหมันสูงสุด ความจริงเพียงหนึ่งเดียวคือตบะสูงสุด ความจริงเพียงหนึ่งเดียวคือยัญสูงสุด ความจริงเพียงหนึ่งเดียวคือการศึกษาอันสูงสุด
12.197.71
सत्यं वेदेषु जागर्ति फलं सत्ये परं स्मृतम् ।
तपो धर्मो दमश्चैव सर्वं सत्ये प्रतिष्ठितम् ॥ १२.१९७.७१ ॥
ความจริงตื่นตัวอยู่ในพระเวท ผลอันสูงสุดได้รับการกล่าวว่าตั้งอยู่ในความจริง ตบะ ธรรม และการข่มใจ ทั้งหมดตั้งมั่นอยู่ในความจริง
12.197.72
सत्यं वेदास्तथाङ्गानि सत्यं यज्ञास्तथा विधिः ।
व्रतचर्या तथा सत्यमोंकारः सत्यमेव च ॥ १२.१९७.७२ ॥
ความจริงคือพระเวทและองค์ประกอบของพระเวท ความจริงคือยัญและกฎเกณฑ์ของยัญ การปฏิบัติตามวัตรก็คือความจริง และพยางค์โอมก็คือความจริงเช่นกัน
12.197.73
प्राणिनां जननं सत्यं सत्यं सन्ततिरेव च ।
सत्येन वायुरभ्येति सत्येन तपते रविः ॥ १२.१९७.७३ ॥
การให้กำเนิดแก่สิ่งมีชีวิตคือความจริง และลูกหลานก็คือความจริงเช่นกัน ด้วยความจริงลมจึงพัด ด้วยความจริงดวงอาทิตย์จึงร้อนแรง
12.197.74
सत्येन चाग्निर्दहति स्वर्गः सत्ये प्रतिष्ठितः ।
सत्यं यज्ञस्तपो वेदाः स्तोभा मन्त्राः सरस्वती ॥ १२.१९७.७४ ॥
ด้วยความจริงไฟจึงลุกไหม้ สวรรค์ตั้งมั่นอยู่ในความจริง ความจริงคือยัญ ตบะ พระเวท บทสวดซ้ำ มนตร์ และพระสรัสวดี
12.197.75
तुलामारोपितो धर्मः सत्यं चैवेति नः श्रुतम् ।
समां कक्षां धारयतो यः सत्यं ततोऽधिकम् ॥ १२.१९७.७५ ॥
ธรรมถูกวางบนตาชั่ง และความจริงก็เช่นกัน ดังที่เราได้ยินมา สำหรับผู้ที่ถือตาชั่งให้เสมอกัน ความจริงยิ่งใหญ่กว่าแม้สิ่งนั้น
12.197.76
यतो धर्मस्ततः सत्यं सर्वं सत्येन वर्धते ।
किमर्थमनृतं कर्म कर्तुं राजंस्त्वमिच्छसि ॥ १२.१९७.७६ ॥
ที่ใดมีธรรม ที่นั่นมีความจริง ทุกสิ่งเจริญขึ้นด้วยความจริง ข้าแต่กษัตริย์ เหตุใดท่านจึงประสงค์จะกระทำการอันเป็นเท็จ
12.197.77
सत्ये कुरु स्थिरं भावं मा राजन्ननृतं कृथाः ।
कस्मात्त्वमनृतं वाक्यं देहीति कुरुषेऽशुभम् ॥ १२.१९७.७७ ॥
ข้าแต่กษัตริย์ จงตั้งใจมั่นคงอยู่ในความจริง อย่ากระทำการเท็จเลย เหตุใดท่านจึงกล่าวว่า จงให้เถิด ด้วยคำเท็จ และกระทำการอันอัปมงคลนี้
12.197.78
यदि जप्यफलं दत्तं मया नेच्छसि वै नृप ।
स्वधर्मेभ्यः परिभ्रष्टो लोकाननुचरिष्यसि ॥ १२.१९७.७८ ॥
ข้าแต่กษัตริย์ หากท่านไม่ปรารถนาผลแห่งการสวดที่ข้าพเจ้ามอบให้ ท่านก็จะตกจากหน้าที่ของตน และต้องท่องเที่ยวไปในโลกทั้งหลาย
12.197.79
संश्रुत्य यो न दित्सेत याचित्वा यश्च नेच्छति ।
उभावानृतिकावेतो न मृपा कर्तुमर्हसि ॥ १२.१९७.७९ ॥
ผู้ที่รับปากแล้วไม่ให้ และผู้ที่เมื่อถูกขอแล้วไม่ปรารถนาจะรับ คนทั้งสองนี้ล้วนเป็นผู้กล่าวเท็จ ท่านไม่ควรกระทำการอันเป็นเท็จ
12.197.80
योद्धव्यं रक्षितव्यं च क्षत्रधर्मः किल द्विज ।
दातारः क्षत्रियाः प्रोक्ता गृह्णीयां भवतः कथम् ॥ १२.१९७.८० ॥
ข้าแต่พราหมณ์ การต่อสู้และการคุ้มครองเป็นหน้าที่ของกษัตริย์ ผู้เป็นกษัตริย์ได้รับการกล่าวว่าเป็นผู้ให้ แล้วข้าพเจ้าจะรับจากท่านได้อย่างไร
12.197.81
न च्छन्दयामि ते राजन्नापि ते गृहमाव्रजम् ।
इहागम्य तु याचित्वा न गृह्णीषे पुनः कथम् ॥ १२.१९७.८१ ॥
ข้าแต่พระราชา ข้าไม่ปรารถนาสิ่งใดจากท่าน และก็ไม่ประสงค์จะมายังเรือนของท่าน มาถึงที่นี่แล้วทั้งยังขอไปแล้ว เหตุใดท่านจึงไม่รับกลับคืนอีกเล่า
12.197.82
अविवादोऽस्तु युवयोर्वित्तं मां धर्ममागतम् ।
द्विजो दानफलैर्युक्तो राजा सत्यफलेन च ॥ १२.१९७.८२ ॥
ขอให้ระหว่างพวกท่านทั้งสองไม่มีการโต้เถียงกัน จงรู้เถิดว่าข้าคือธรรมะที่มาในรูปของทรัพย์ ผู้เกิดสองครั้งย่อมประกอบด้วยผลแห่งการให้ทาน ส่วนพระราชาประกอบด้วยผลแห่งความจริง
12.197.83
स्वर्गं मां विद्धि राजेन्द्र रूपिणं स्वयमागतम् ।
अविवादोऽस्तु युवयोरुमौ तुल्यफलौ युवाम् ॥ १२.१९७.८३ ॥
ข้าแต่จอมราชา จงรู้จักข้าว่าคือสวรรค์ ซึ่งมาถึงที่นี่ด้วยรูปที่ปรากฏ ขอให้ระหว่างพวกท่านทั้งสองไม่มีการโต้เถียงกัน เพราะพวกท่านทั้งสองมีผลเท่ากัน
12.197.84
कृतं स्वर्गेण मे कार्यं गच्छ स्वर्ग यथागतम् ।
विप्रो यदीच्छते दातुं चीर्णं गृह्णातु मे फलम् ॥ १२.१९७.८४ ॥
ข้าไม่มีความต้องการในสวรรค์ จงกลับไปยังสวรรค์ดังที่มา หากพราหมณ์ประสงค์จะให้ ก็ขอให้เขารับผลแห่งบุญที่ข้าสั่งสมไว้
12.197.85
बाल्ये यदि स्मादज्ञानान्मया हस्तः प्रसारितः ।
निवृत्तलक्षणं धर्ममुपासे संहितां जपन् ॥ १२.१९७.८५ ॥
หากในวัยเด็ก เพราะความไม่รู้ ข้าเคยยื่นมือออกไปครั้งหนึ่ง บัดนี้ข้าดำรงธรรมอันมีลักษณะแห่งการละวาง โดยสวดพระสังหิตาอยู่
12.197.86
निवृत्तं मां चिराद्राजन्विप्रलोभयसे कथम् ।
स्वेन कार्यं करिष्यामि त्वत्तो नेच्छे फलं नृप।
तपःस्वाध्यायशीलोऽहं निवृत्तश्च प्रतिग्रहात् ॥ १२.१९७.८६ ॥
ข้าแต่พระราชา ข้าละวางมานานแล้ว ท่านจะชักจูงพราหมณ์ให้หลงได้อย่างไร ข้าจะทำหน้าที่ของตน ข้าแต่พระราชา ข้าไม่ปรารถนาผลตอบแทนใดจากท่าน ข้ายึดมั่นในการบำเพ็ญตบะและการศึกษา และได้ละเว้นจากการรับของทาน
12.197.87
यदि विप्र विसृष्टं ते जप्यस्य फलमुत्तमम् ।
आवयोर्यत्फलं किंचित्सहितं नौ तदस्त्विह ॥ १२.१९७.८७ ॥
ข้าแต่พราหมณ์ หากผลอันสูงสุดแห่งการสวดบทของท่านได้ถูกมอบให้แก่ท่านแล้ว ผลใดก็ตามที่มีอยู่ของเราทั้งสอง ขอให้ผลนั้นเป็นของเราทั้งสองร่วมกัน ณ ที่นี้
12.197.88
द्विजाः प्रतिग्रहे युक्ता दातारो राजवंशजाः ।
यदि धर्मः क्षुतो विप्र सहैव फलमस्तु नौ ॥ १२.१९७.८८ ॥
พราหมณ์ทั้งหลายประกอบอยู่ในการรับทาน ส่วนผู้ให้เกิดในวงศ์กษัตริย์ ข้าแต่พราหมณ์ หากธรรมะถูกทำลาย ขอให้ผลนั้นเป็นของเราทั้งสองร่วมกัน
12.197.89
मा वा भूत्सह भोज्यं नौ मदीयं फलमाप्नुहि ।
प्रतीच्छ मत्कृतं धर्मं यदि ते मय्यनुग्रहः ॥ १२.१९७.८९ ॥
หรือไม่ก็ขออย่าให้อาหารของเราร่วมกัน จงรับผลของข้าไปเถิด จงยอมรับธรรมะที่ข้าได้กระทำไว้ หากท่านมีความเอ็นดูต่อข้า
12.197.90
ततो विकृतवैषौ द्वौ पुरुषौ समुपस्थितौ ।
गृहीत्वाऽन्योन्यमावेष्ठ्य कुचेलावूचतुर्वचः ॥ १२.१९७.९० ॥
ครั้นแล้ว ชายสองคนที่มีรูปร่างผิดแปลกก็ปรากฏตัวขึ้น ทั้งสองคว้าและโอบกอดกันและกัน ชายผู้ขาดวิ่นทั้งสองจึงกล่าววาจาเหล่านี้
12.197.91
न मे धारयसीत्येको धारयामीति चापरः ।
इहास्ति नौ विवादोऽयमयं राजाऽनुशासकः ॥ १२.१९७.९१ ॥
คนหนึ่งกล่าวว่า "ท่านไม่ใช้หนี้คืนแก่ข้า" อีกคนกล่าวว่า "ข้าใช้คืนอยู่" ข้อพิพาทระหว่างพวกเราจึงมีอยู่ที่นี่ และพระราชาผู้นี้คือผู้ตัดสิน
12.197.92
सत्यं ब्रवीम्यहमिदं न मे धारयते भवान् ।
अनृतं वदसीह त्वमृणं ते धारयाम्यहम्। ॥ १२.१९७.९२ ॥
"ข้ากล่าวความจริงว่า ท่านไม่ได้ใช้หนี้คืนแก่ข้า ที่นี่ท่านกล่าวเท็จ ข้าต่างหากที่ใช้หนี้ของท่านคืน"
12.197.93
तावुभौ सुभृशं तप्तौ राजानमिदमृचतुः ।
परीक्ष्यौ तु यथा स्याव नावामिह विगर्हितौ ॥ १२.१९७.९३ ॥
ทั้งสองผู้ทุกข์ร้อนยิ่งนัก จึงกล่าวกับพระราชาว่า "ขอท่านโปรดทดสอบพวกเรา เพื่อมิให้พวกเราถูกตำหนิที่นี่"
12.197.94
घारयामि नरव्याघ्र विकृतस्येह गोः फलम् ।
ददतश्च न गृह्णाति विकृतो मे महीपते ॥ १२.१९७.९४ ॥
"ข้าแต่ผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ ข้าใช้คืนผลแห่งโคของวิกฤตะที่นี่ ข้าแต่จอมแห่งแผ่นดิน ข้าให้ไปแล้ว แต่วิกฤตะไม่รับจากข้า"
12.197.95
न मे धारयते किंचिद्विरूपोऽयं नराधिप ।
मिथ्या ब्रवीत्ययं हि त्वां सत्याभासं नराधिप ॥ १२.१९७.९५ ॥
"ข้าแต่จอมแห่งมนุษย์ วิรูปะผู้นี้มิได้ใช้คืนอะไรแก่ข้าเลย เขากล่าวเท็จแก่ท่าน ข้าแต่จอมแห่งมนุษย์ เป็นความเท็จที่ปรากฏเหมือนความจริง"
12.197.96
विरूप किं धारयते भवानस्य ब्रवीतु मे ।
श्रुत्वा तथा करिष्येऽहमिति मे धीयते मनः ॥ १२.१९७.९६ ॥
"วิรูปะ ท่านติดค้างเขาอะไรอยู่ จงบอกข้า เมื่อได้ฟังแล้ว ข้าจะกระทำตามนั้น ใจข้าได้ตั้งมั่นแล้ว"
12.197.97
शृणुष्वावहितो राजन्यथैतद्धारयाम्यहम् ।
विकृतस्यास्य राजर्षे निखिलेन नराधिप ॥ १२.१९७.९७ ॥
ข้าแต่พระราชา จงฟังด้วยใจตั้งมั่น ดังที่ข้าใช้คืนสิ่งนี้อยู่ ข้าแต่พระราชฤๅษี ข้าแต่จอมแห่งมนุษย์ ข้าจะเล่าเรื่องทั้งหมดเกี่ยวกับผู้ผิดรูปคนนี้ให้ท่านฟัง
12.197.98
अनेन धर्मप्राप्त्यर्थं शुभा दत्ता पुराऽनघ ।
धेनुर्विप्राय राजर्षे तपःस्वाध्यायशीलिने ॥ १२.१९७.९८ ॥
ข้าแต่ผู้ปราศจากบาป แต่ก่อนเขาได้ให้โคอันเป็นมงคลแก่พราหมณ์ ผู้ยึดมั่นในการบำเพ็ญตบะและการศึกษาพระเวท เพื่อบรรลุธรรม ข้าแต่พระราชฤๅษี
12.197.99
तस्याश्चायं मया राजन्फलमभ्येत्य याचितः ।
विकृतेन च मे दत्तं विशुद्धेनान्तरात्मना ॥ १२.१९७.९९ ॥
ข้าแต่พระราชา ผลแห่งโคตัวนั้นได้ถูกขอจากข้า และวิกฤตะก็ได้มอบให้แก่ข้า ด้วยจิตภายในที่บริสุทธิ์
12.197.100
ततो मे सुकृतं कर्म कृतमात्मविशुद्धये ।
गावौ च कपिले क्रीत्वा वत्सले बहुदोहने ॥ १२.१९७.१०० ॥
จากนั้น ข้าได้กระทำกรรมดีเพื่อชำระตนให้บริสุทธิ์ ข้าซื้อโคสีน้ำตาลแดงสองตัว มีลูกอ่อนติดตาม ให้น้ำนมมากมาย
12.197.101
ते चोञ्छवृत्तये राजन्मया समुपवर्जिते ।
यथाविधि यथाश्रद्धं तदस्याहं पुनः प्रभो ॥ १२.१९७.१०१ ॥
ข้าแต่พระราชา โคสองตัวนั้นข้าพระองค์ได้มอบให้แก่ผู้ที่ดำรงชีพด้วยการเก็บรวงข้าวที่ตกหล่น ข้าแต่พระผู้เป็นใหญ่ ข้าพระองค์จะคืนให้แก่เขาอีกครั้งตามพิธีและด้วยความศรัทธา
12.197.102
इहाद्यैव प्रयच्छामि गृहीत्वा द्विगुणां फलम् ।
एवं स्यात्पुरुषव्याघ्र कःशुद्धः कोऽत्र दोषवान् ॥ १२.१९७.१०२ ॥
ข้าพระองค์จะให้แก่เขาในวันนี้ที่นี่ทันที พร้อมผลที่เป็นสองเท่า ขอให้เป็นเช่นนั้นเถิด ข้าแต่บุรุษผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ ใครบริสุทธิ์ และใครเป็นฝ่ายผิดในที่นี้
12.197.103
एवं विवदमानौ स्वस्त्यामिहाभ्यागतौ नृप ।
कुरु धर्ममधर्मं वा विनये नौ समादध ॥ १२.१९७.१०३ ॥
เมื่อโต้เถียงกันอยู่เช่นนี้ ข้าพระองค์ทั้งสองได้มาถึงที่นี่ ข้าแต่พระราชา ขอพระองค์ทรงตัดสินว่าสิ่งใดเป็นธรรมหรืออธรรม และทรงไกล่เกลี่ยระหว่างเราทั้งสองด้วยการพิจารณา
12.197.104
यदि नेच्छति मे दानं यथा दत्तमनेन वै ।
भवानत्र स्थिरो भूत्वा मार्गे स्थापयिताऽद्य नौ ॥ १२.१९७.१०४ ॥
หากเขาไม่ประสงค์จะรับของที่ข้าพระองค์ถวายให้ ดังที่เขาเองได้มอบให้ไว้ ขอพระองค์ประทับมั่นคงอยู่ที่นี่ และนำทั้งสองของเราให้ดำรงอยู่บนหนทางที่ถูกต้องในวันนี้เถิด
12.197.105
दीयमानं न गृह्णासि ऋणं कस्मात्त्वमद्य वै ।
यथैव तेऽभ्यनुज्ञातं यथा गृह्णीष्व माचिरम् ॥ १२.१९७.१०५ ॥
เหตุใดท่านจึงไม่รับสิ่งที่ข้าพระองค์กำลังถวายให้ในวันนี้ ขอท่านรับหนี้นี้ไปเถิด ดังที่ได้รับอนุญาตให้แก่ท่าน จงรับไปโดยไม่รอช้า
12.197.106
दीयतामित्यनेनोक्तं ददानीति तथा मया ।
नायं मे धारयत्यत्र गच्छतां यत्र वाञ्छति ॥ १२.१९७.१०६ ॥
เขาพูดว่า ขอให้มอบให้เถิด และข้าพระองค์ก็พูดว่า ข้าพระองค์จะให้ แต่เขาก็ไม่ยอมรับสิ่งที่เป็นของข้าพระองค์ ขอให้เขาไปยังที่ที่เขาปรารถนาเถิด
12.197.107
ददतोऽस्य न गृह्णासि विषमं प्रतिभाति मे ।
दणड्यो हि त्वं मम मतो नास्त्यत्र खलु संशयः ॥ १२.१९७.१०७ ॥
แม้เขาจะให้ท่านก็ไม่รับ ข้าพระองค์เห็นว่าเรื่องนี้ไม่เป็นธรรม ในความเห็นของข้าพระองค์ ท่านสมควรได้รับการลงโทษ ไม่มีข้อสงสัยในเรื่องนี้เลย
12.197.108
मयाऽस्य दत्तं राजर्षे गृह्णीयां तत्कथं पुनः ।
को ममात्रापराधो मे दण्डमाज्ञापय प्रभो ॥ १२.१९७.१०८ ॥
ข้าแต่ราชฤๅษี ข้าพระองค์จะรับกลับคืนมาจากสิ่งที่ได้มอบให้แก่เขาไปแล้วได้อย่างไรอีก ข้าพระองค์มีความผิดอะไรในเรื่องนี้ ข้าแต่พระผู้เป็นใหญ่ ขอพระองค์ทรงสั่งลงโทษข้าพระองค์เถิด
12.197.109
दीयमानं यदि मया न गृह्णासि कथंचन ।
नियच्छति त्वां नृपतिरयं धर्मानुशासकः ॥ १२.१९७.१०९ ॥
หากท่านไม่ยอมรับสิ่งที่ข้าพระองค์กำลังถวายด้วยประการใดๆ พระราชาองค์นี้ผู้เป็นผู้สอนธรรมจะควบคุมท่านไว้
12.197.110
स्वयं मया याचितेन दत्तं कथमिहाद्य तत् ।
गृह्णीयां गच्छतु भवानभ्यनुज्ञां ददानि ते ॥ १२.१९७.११० ॥
ข้าพระองค์จะรับในวันนี้ที่นี่ได้อย่างไร ในสิ่งที่ข้าพระองค์เองขอไว้และท่านได้ถวายให้ ขอท่านไปเถิด ข้าพระองค์อนุญาตให้ท่านไปแล้ว
12.197.111
श्रुतमेतत्त्वया राजन्ननयोः कथितं द्वयोः ।
प्रतिज्ञातं मया यत्ते तद्गृहाणाविचारितम् ॥ १२.१९७.१११ ॥
ข้าแต่พระราชา พระองค์ได้ทรงสดับถ้อยคำที่ทั้งสองท่านกล่าวแล้ว จงรับโดยไม่ต้องลังเลสิ่งที่ข้าพระองค์ได้สัญญาไว้กับพระองค์
12.197.112
प्रस्तुतं सुमहत्कार्यमनयोर्गह्वरं यथा ।
जापकस्य दृढीकारः कथमेतद्भविष्यति ॥ १२.१९७.११२ ॥
กิจการอันยิ่งใหญ่ของทั้งสองท่านนี้ได้ถูกนำขึ้นมาแล้ว ซับซ้อนดุจถ้ำอันลึก ผู้ท่องบทสวดจะทำให้เรื่องนี้มั่นคงได้อย่างไร
12.197.113
यदि तावन्न गृह्णामि जापकेनापवर्जितम् ।
कथं न लिप्येयमहं पापेन महताऽद्य वै ॥ १२.१९७.११३ ॥
หากข้าพระองค์ไม่รับสิ่งนี้ที่ผู้ท่องบทสวดปฏิเสธเสีย ข้าพระองค์จะไม่ถูกมลทินจากบาปใหญ่ในวันนี้ได้อย่างไร
12.197.114
तौ चोवाच स राजर्षिः कृतकार्यौ गमिष्यथः ।
नेदानीं मामिहासाद्य राजधर्मो भवेन्मृषा ॥ १२.१९७.११४ ॥
ราชฤๅษีนั้นได้กล่าวกับคนทั้งสองว่า พวกท่านจงไปเถิด กิจของท่านสำเร็จแล้ว หากท่านเข้ามาหาข้าพระองค์ในบัดนี้ หน้าที่ของกษัตริย์ก็จะกลายเป็นเท็จ
12.197.115
स्वधर्मः परिपाल्यस्तु राज्ञामिति विनिश्चयः ।
विप्रधर्मश्च गहनो मामनात्मानमाविशत् ॥ १२.१९७.११५ ॥
กษัตริย์ต้องรักษาหน้าที่ของตนเอง นี่คือข้อสรุปที่แน่นอน หน้าที่ของพราหมณ์นั้นละเอียดซับซ้อน และได้เข้าครอบงำข้าพระองค์ผู้ไม่ได้เป็นนายของตนเอง
12.197.116
गृहाण धारयेऽहं च याचितं संश्रुतं मया ।
न चेद्भहीष्यसे राजञ्शपिष्ये त्वां न संशयः ॥ १२.१९७.११६ ॥
จงรับไปเถิด ข้าพระองค์จะรักษาสิ่งที่ขอไว้และสิ่งที่ได้รับคำมั่นแก่ข้าพระองค์ ข้าแต่พระราชา หากพระองค์ไม่ยอมรับ ข้าพระองค์จะสาปแช่งพระองค์อย่างแน่นอน ไม่มีข้อสงสัย
12.197.117
धिग्राजधर्मं यस्यायं कार्यस्येह विनिश्चयः ।
इत्यर्थं मे ग्रहीतव्यं कथं तुल्यं भवेदिति ॥ १२.१९७.११७ ॥
น่าละอายจริงหน้าที่ของความเป็นกษัตริย์ ที่ในเรื่องนี้ผลของการตัดสินใจเป็นเช่นนี้ ด้วยเหตุนี้ข้าพระองค์ต้องรับไว้ แต่จะเป็นไปได้อย่างไรที่จะเท่าเทียมกัน
12.197.118
एष पाणिरपूर्वं मे निक्षेपार्थं प्रसारितः ।
यन्मे धारयसे विप्र तदिदानीं प्रदीयताम् ॥ १२.१९७.११८ ॥
นี่คือมือของข้าพระองค์ ยื่นออกไปเพื่อการฝากไว้อย่างที่ไม่เคยมีมาก่อน ข้าแต่พราหมณ์ สิ่งที่ท่านถือไว้ว่าเป็นของข้าพระองค์ ขอให้มอบให้บัดนี้เถิด
12.197.119
संहितां जपता यावान्गुणः कश्चित्कृतो मया ।
तत्सर्वं प्रतिगृह्णीष्व यदि किंचिदिहास्ति मे ॥ १२.१९७.११९ ॥
บุญคุณเล็กน้อยใดที่ข้าพระองค์ได้สร้างขึ้นด้วยการท่องสัมหิตา ขอท่านรับไว้ทั้งหมด หากมีสิ่งใดที่เป็นของข้าพระองค์อยู่ที่นี่
12.197.120
जलमेतन्निपतितं मम पाणौ द्विजोत्तम ।
सममस्तु सहैवास्तु प्रतिगृह्णातु वै भवान् ॥ १२.१९७.१२० ॥
ข้าแต่พราหมณ์ผู้ประเสริฐ น้ำนี้ได้หยดลงบนฝ่ามือของข้าพระองค์ ขอให้เท่ากัน ขอให้อยู่ด้วยกัน และขอให้ท่านรับไปเถิด
12.197.121
कामक्रोधौ विद्धि नौ त्वमावाभ्यां कारितो भवान् ।
जिज्ञासमानौ युवयोर्मनोत्थं तु द्विजोत्तम ॥ १२.१९७.१२१ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ทวิชา จงรู้เถิดว่ากามและโกรธคือเราทั้งสอง ท่านถูกเราทั้งสองกระตุ้นให้เคลื่อนไป การสอบถามนี้เกิดจากใจของพวกท่านทั้งสองจริงแท้เป็นของท่าน
12.197.122
सहेति च यदुक्तं ते समा लोकास्तवास्य च ।
नायं धारयते किंचिज्जिज्ञासा त्वत्कृते कृता ॥ १२.१९७.१२२ ॥
ส่วนที่ท่านกล่าวว่า ให้อยู่ด้วยกัน และให้โลกของท่านกับโลกนี้เสมอกัน การสอบถามนี้ทำขึ้นเพื่อท่าน มิได้กักเก็บสิ่งใดไว้
12.197.123
कालो धर्मस्तथा मृत्युः कामक्रोधौ तथा युवाम् ।
सर्वमन्योन्यनिष्कर्षे निकृष्टं पश्यतस्तव ॥ १२.१९७.१२३ ॥
กาลเวลา ธรรม ความตาย เช่นเดียวกับกามและโกรธ และตัวท่านทั้งสองด้วย ทั้งหมดนี้เมื่อดึงกันและกันออกมา ย่อมต่ำทรามในสายตาของท่านที่กำลังมองดูอยู่
12.197.124
सर्वेषामुपरिस्थानं ब्रह्मणो व्यक्तजन्मनः ।
युवयोः स्थानमूलं निर्द्वन्द्वममलात्मकम् ॥ १२.१९७.१२४ ॥
เหนือทั้งปวงคือที่อยู่ของพระพรหมผู้มีการเกิดปรากฏ รากฐานของที่อยู่ทั้งสองของท่านคือสิ่งที่พ้นจากคู่ตรงข้ามและมีธรรมชาติไร้มลทิน
12.197.125
सर्वे गच्छाम यत्र स्वान्स्वाँल्लोकांश्च तथा वयम् ।
गच्छ लोकाञ्जितान्स्वेन कर्मणा यत्र वाञ्छसि ॥ १२.१९७.१२५ ॥
ให้พวกเราทุกคนไปยังโลกของตนเถิด และพวกเราก็เช่นกัน ท่านจงไปยังโลกที่ท่านได้มาด้วยกรรมของตน ไปยังที่ใดก็ตามที่ท่านปรารถนา
12.197.126
ततो धर्मयमाद्यास्ते वाक्यमूचुर्नपर्द्विजौ ।
अस्माकं यः स्मृतो मूर्धा ब्रह्मलोकमिति स्मृतं ॥ १२.१९७.१२६ ॥
ครั้นนั้น ธรรม ยมและเหล่าอื่น กล่าวถ้อยคำเหล่านี้ ข้าแต่พระราชา พวกท่านทั้งสองคือทวิชา สิ่งที่เรายึดถือว่าเป็นศีรษะนั้น ถูกจดจำกันว่าคือโลกของพระพรหม
12.197.127
तत्रस्थौ हि भवन्तौ हि युवाभ्यां निर्जिता वयम् ।
युवयोः काम आपन्नस्तत्काम्यमविशङ्कया ॥ १२.१९७.१२७ ॥
ท่านทั้งสองผู้ประทับอยู่ที่นั่น ได้เอาชนะพวกเราแล้ว ความปรารถนาได้เกิดขึ้นในพวกท่านทั้งสอง จงกล่าวสิ่งที่ปรารถนานั้นออกมาโดยไม่ลังเล
12.197.128
जापकानां फलावाप्तिर्मया ते संप्रदर्शिता ।
गतिः स्थानं च लोकाश्च जापकेन यथा जिताः ॥ १२.१९७.१२८ ॥
เราได้แสดงให้ท่านเห็นแล้ว ถึงผลที่ผู้สวดชปะได้รับ ทั้งคติ สถาน และโลกต่าง ๆ และวิธีที่ผู้สวดชนะโลกเหล่านั้นได้อย่างไร
12.197.129
प्रयाति संहिताध्यायी ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् ।
अथवाऽग्निं समायाति सूर्यमाविशतेऽपि वा ॥ १२.१९७.१२९ ॥
ผู้ศึกษาสังหิตาย่อมไปยังพระพรหม ผู้เป็นใหญ่สูงสุด หรือไปถึงพระอัคนี หรือเข้าสู่พระอาทิตย์ก็ได้
12.197.130
स तैजसेन भावेन यदि तत्र रमत्युत ।
गुणांस्तेषां समाधत्ते रागेण प्रतिमोहितः ॥ १२.१९७.१३० ॥
ถ้าเขายินดีอยู่ที่นั่นในสภาวะอันเป็นประกาย เขาก็ย่อมรับเอาคุณลักษณะของสิ่งเหล่านั้นไว้ ถูกความยึดติดหลงใหลอย่างลึกซึ้ง
12.197.131
एवं सोमे तथा वायौ भूम्याकाशशरीरगः ।
सरागस्तत्र वसति गुणांस्तेषां समाचरन् ॥ १२.१९७.१३१ ॥
เช่นเดียวกัน ในพระจันทร์ ในลม ผู้มีกายประกอบด้วยดินและอากาศ ย่อมอาศัยอยู่ที่นั่นด้วยความยึดติด ปฏิบัติตามคุณลักษณะของสิ่งเหล่านั้น
12.197.132
अथ तत्र विरागी स परं गच्छत्यसंशयम् ।
परमव्ययमिच्छन्स तमेवाविशते पुनः ॥ १२.१९७.१३२ ॥
แต่หากเขาปราศจากความยึดติดที่นั่น เขาย่อมไปถึงสิ่งสูงสุดโดยไม่ต้องสงสัย ปรารถนาสิ่งสูงสุดอันไม่เสื่อมสลาย เขาก็กลับเข้าสู่สิ่งนั้นเอง
12.197.133
अमृताच्चामृतं प्राप्तः शान्तीभूतो निरात्मवान् ।
ब्रह्मभूतः स निर्द्वन्द्वः सुखी शान्तो निरामयः ॥ १२.१९७.१३३ ॥
ได้บรรลุความเป็นอมตะจากความเป็นอมตะ สงบลงแล้วและปราศจากการยึดมั่นในตน เป็นพรหมันแล้ว เขาพ้นจากคู่ตรงข้าม มีความสุข สงบ และปราศจากความทุกข์เจ็บ
12.197.134
ब्रह्मस्थानमनावर्तमेकमक्षरसंज्ञकम् ।
अदुःखमजरं शान्तं स्थानं तत्प्रतिपद्यते ॥ १२.१९७.१३४ ॥
เขาบรรลุสถานของพรหมันนั้น ซึ่งไม่มีการหวนกลับ เป็นหนึ่งเดียว มีชื่อว่าอักษร ปราศจากทุกข์ ปราศจากความเสื่อมโทรม และสงบ
12.197.135
चतुर्भिर्लक्षणैर्हीनं तथा पड्भिः सषोडशैः ।
पुरुषं तमतिक्रम्य आकाशं प्रतिपद्यते ॥ १२.१९७.१३५ ॥
ครั้นล่วงพ้นบุรุษนั้น ผู้ปราศจากลักษณะสี่ หกและสิบหก เขาย่อมบรรลุอากาศ
12.197.136
अथ नेच्छति रागात्मा सर्वं तदधितिष्ठति ।
यच्च प्रार्थयते तच्च मनसा प्रतिपद्यते ॥ १२.१९७.१३६ ॥
แม้ผู้มีตนเป็นราคะจะไม่ปรารถนา ทุกสิ่งก็ย่อมดำรงอยู่ในเขา และสิ่งใดที่เขาปรารถนาในใจ เขาก็ย่อมได้รับสิ่งนั้น
12.197.137
अथवा चेक्षते लोकान्सर्वान्निरयसंज्ञितान् ।
निस्पृहः सर्वतो मुक्तस्तत्र वै रमते सुखम् ॥ १२.१९७.१३७ ॥
หรือเขาจะมองดูโลกทั้งปวงที่เรียกว่านรก แต่เขาปราศจากความปรารถนาและหลุดพ้นทุกทาง เขาย่อมยินดีในความสุขอยู่ที่นั่นเอง
12.197.138
एवमेषा महाराज जापकस्य गतिर्यथा ।
एतत्ते सर्वमाख्यातं किं भूयः श्रोतुमर्हसि ॥ १२.१९७.१३८ ॥
ข้าแต่มหาราช คติของผู้สวดชปะเป็นดังนี้ ทั้งหมดนี้ได้กล่าวแก่ท่านแล้ว ท่านปรารถนาจะฟังสิ่งใดอีกเล่า