Mahābhārata · Adhyāya 12.199
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.199.1
किं फलं ज्ञानयोगस्य वेदानां नियमस्य च ।
भूतात्मा च कथं ज्ञेयस्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.१९९.१ ॥
¿Cuál es el fruto de la disciplina del conocimiento, de los Vedas y de la observancia? ¿Y cómo ha de conocerse el ātman de los seres? Dímelo, oh abuelo.
12.199.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
मनोः प्रजापतेर्वादं महर्षेश्च बृहस्पतेः ॥ १२.१९९.२ ॥
También aquí recitan este antiguo relato: el diálogo de Manu, Prajāpati y el gran sabio Bṛhaspati.
12.199.3
प्रजापतिं श्रेष्ठतमं प्रजानां ।
देवर्षिसङप्रवरो महर्षिः।
बृहस्पतिः प्रश्नमिमं पुराणं ।
प्रपच्छ शिष्योऽथ गुरुं प्रणम्य ॥ १२.१९९.३ ॥
Bṛhaspati, el primero entre la asamblea de dioses y videntes, el gran sabio, inclinándose ante su maestro Prajāpati, el más excelso de las criaturas, le preguntó como discípulo esta antigua cuestión.
12.199.4
यत्कारणं मन्त्रविधिः प्रवृत्तो ।
ज्ञाने फलं यत्प्रवदन्ति विप्राः।
यन्मन्त्रशब्दैरकृतप्रकाशं ।
तदुच्यतां मे भगवन्यथावत् ॥ १२.१९९.४ ॥
Cuál es la causa por la que surgió la práctica de los mantras, qué fruto del conocimiento proclaman los brahmanes, y qué no se revela con las palabras de los mantras: dímelo tal como es, oh venerable.
12.199.5
यत्स्तोत्रशास्त्रागममन्त्रिविद्भि ।
र्यज्ञैरनेकैरथ गोप्रदानैः।
फलं महद्भिर्यदुपास्यते च ।
किं तत्कथं वा भविता क्व वा तत् ॥ १२.१९९.५ ॥
¿Cuál es ese gran fruto que buscan los versados en himnos, escrituras, tradiciones y mantras mediante muchos sacrificios y la donación de vacas? ¿Qué es, cómo llegará a ser, o dónde será?
12.199.6
मही महीजाः पवनोऽन्तरिक्षं ।
जलौकसश्चैव जलं तथा द्यौः।
दिवौकसश्चापि यतः प्रसूता ।
स्तदुच्यतां मे भगवन्पुराणम् ॥ १२.१९९.६ ॥
La tierra, los nacidos de la tierra, el viento, el cielo intermedio, los habitantes de las aguas y el agua, y asimismo el cielo y los moradores del cielo, de los que todos han surgido: que me sea narrado ese antiguo relato, oh venerable.
12.199.7
ज्ञानं यतः प्रार्थयते नरो वै ।
ततस्तदर्था भवति प्रवृत्तिः।
न चाप्यहं वेद परं पुराणं ।
मिथ्याप्रवृत्तिं च कथं नु कुर्याम् ॥ १२.१९९.७ ॥
Aquello que el hombre desea conocer, a eso se dirige su esfuerzo. Pero yo no conozco ese supremo relato antiguo; ¿cómo, pues, emprendería un esfuerzo vano?
12.199.8
ऋक्सामसङ्घांश्च यजूंषि चाहं ।
छन्दांसि नक्षत्रगतिं निरुक्तम्।
अधीत्य च व्याकरणं सकल्पं ।
शिक्षां च भूतप्रकृतिं न वेद्मि ॥ १२.१९९.८ ॥
Habiendo estudiado las colecciones de versos Ṛg, Sāma y Yajur, los metros, el curso de las constelaciones, el Nirukta, la gramática con sus manuales rituales y la fonética, aun así no conozco la naturaleza de los seres.
12.199.9
स मे भवाञ्शंसतु सर्वमेत ।
त्सामान्यशब्दैश्च विशेषणैश्च।
स मे भवाञ्शंसतु तावदेत ।
ज्ज्ञाने फलं कर्मणि वा यदस्ति ॥ १२.१९९.९ ॥
Que usted me declare todo esto, con palabras generales y con palabras particulares. Y que me declare también cuál es el fruto que hay en el conocimiento o en la acción.
12.199.10
यथा च देहाच्च्यवते शरीरी ।
पुनः शरीरं च यथाऽभ्युपैति।
यद्यत्प्रियं यस्य सुखं तदाहु ।
स्तदेव दुःखं प्रवदन्त्यनिष्टम् ॥ १२.१९९.१० ॥
Así como el ser encarnado se aparta del cuerpo y de nuevo obtiene un cuerpo, así lo que a cada uno es querido y agradable se llama felicidad, y eso mismo, cuando es indeseado, se llama sufrimiento.
12.199.11
इष्टं च मे स्यादितरच्च न स्या ।
देतत्कृते कर्मविधिः प्रवृत्तः।
इष्टं त्वनिष्टं च न मां भजेते ।
त्येतत्कृते ज्ञानविधिः प्रवृत्तः ॥ १२.१९९.११ ॥
Que lo deseado sea para mí, y que lo otro no sea. Por esto se ha puesto en marcha el método de la acción. Que lo deseado y lo no deseado no me alcancen. Por esto se ha puesto en marcha el método del conocimiento.
12.199.12
कामात्मकाश्छन्दसि कर्मयोगा ।
एभिर्विमुक्तः परमश्नुवीत्।
नानाविधे कर्मपथे सुखार्थी ।
नरः प्रवृत्तो निरयं प्रयाति।
इष्टं त्वनिष्टं च सुखासुखे च ।
साशीस्तपश्छन्दति कर्मभिश्च ॥ १२.१९९.१२ ॥
Los caminos de la acción en los preceptos védicos tienen el deseo como su naturaleza; liberado de ellos, uno debe alcanzar lo supremo. Un hombre que busca la felicidad, dedicado a muchas clases de sendas rituales, va al infierno. Los preceptos védicos prescriben también la austeridad y las acciones con expectativa de recompensa, junto con lo deseado y lo no deseado, el placer y el dolor.
12.199.13
एभिर्विमुक्तः परमाविवेश ।
एतत्कृते कर्मविधिः प्रवृत्तः।
कामात्मकांश्छन्दति कर्मयोग ।
एभिर्विमुक्तः परमाददीत ॥ १२.१९९.१३ ॥
Liberado de estos, uno debe entrar en lo supremo. Por esto se ha puesto en marcha el método de la acción. Los preceptos védicos prescriben las vías de acción cuya naturaleza es el deseo. Liberado de estos, uno debe abrazar lo supremo.
12.199.14
आत्मादिभिः कर्मभिरिध्यमानो ।
धर्मे प्रवृत्तो द्युतिमान्सुखार्थी।
परं हि तत्कर्मफलादपेतं ।
निराशिषो यत्पदमाप्नुवन्ति ॥ १२.१९९.१४ ॥
Encendido por acciones que empiezan por el yo, el hombre radiante, dedicado al dharma y que busca la felicidad, alcanza lo supremo. Ese supremo está libre del fruto de la acción; es el estado que alcanzan los que no esperan recompensa.
12.199.15
प्रजाः सृष्टा मनसा कर्मणा च ।
द्वावेवैतौ सत्पथौ लोकजुष्टौ।
दृष्टं कर्माशाश्वतं चान्तवच्च ।
मनस्त्यागे कारणं नान्यदस्ति ॥ १२.१९९.१५ ॥
Las criaturas fueron creadas por la mente y por la acción. Estos dos son los únicos senderos buenos seguidos por el mundo. La acción visible es impermanente y tiene un fin. No existe otra causa para el abandono de la mente.
12.199.16
निराशिषो ब्रह्म परं ह्युपेतम् ॥ १२.१९९.१६ ॥
Los que no tienen deseos alcanzan el Brahman supremo.
12.199.17
स्वेनात्मना चक्षुरिव प्रणेता ।
निशात्यये तमसा संवृतात्मा।
ज्ञानं तु विज्ञानगुणेन युक्तं ।
कर्माशुभं पश्यति वर्जनीयम् ॥ १२.१९९.१७ ॥
Por su propio yo, como guía semejante a un ojo, aquel cuyo yo está cubierto por la oscuridad al final de la noche; pero el conocimiento dotado de la cualidad del discernimiento ve la acción inauspiciosa que debe evitarse.
12.199.18
सर्पान्कृशाग्राणि तथोदपानं ।
त्वा मनुष्याः परिवर्जयन्ति।
अज्ञामतस्तत्र पतन्ति मूढा ।
ज्ञाने फलं पश्य यथा विशिष्टम् ॥ १२.१९९.१८ ॥
Como los hombres evitan las serpientes, las puntas afiladas de la hierba y el pozo, así los necios, por ignorancia y falta de juicio, caen allí mismo. Mira el fruto del conocimiento, cuán excelente es.
12.199.19
कृत्स्नस्तु मन्त्रो विधिवत्प्रयुक्तो ।
यज्ञा यथोक्तास्त्विह दक्षिणाश्च।
अन्नप्रदानं मनसः समाधिः ।
पञ्चात्मकं कर्मफलं वदन्ति ॥ १२.१९९.१९ ॥
Cuando el mantra completo se emplea según la regla, los sacrificios tal como se prescriben, aquí los honorarios sacrificiales, el don de alimento y la concentración de la mente — declaran que el fruto de la acción es de naturaleza quíntuple.
12.199.20
गुणात्मकं कर्म वदन्ति वेदा ।
स्तस्मान्मन्त्रो मन्नपूर्वं हि कर्म।
विधिर्विधेयं मनसोपपत्तिः ।
फलस्य भोक्ता तु तथा शरीरी ॥ १२.१९९.२० ॥
Los Vedas declaran que la acción tiene la naturaleza de los guṇas. Por eso el mantra y la acción son precedidos por la mente. Hay precepto, lo que ha de cumplirse y el logro por medio de la mente; y el que disfruta del fruto es el ser encarnado.
12.199.21
शब्दाश्च रूपाणि रसाश्च पुण्याः ।
स्पर्शाश्च गन्धाश्च शुभास्तथैव।
नरोऽत्र हि स्थानगतः प्रभुः स्या ।
देतत्फलं सिद्ध्यति कर्मणोऽस्य ॥ १२.१९९.२१ ॥
Los sonidos, las formas, los sabores agradables, los tactos, los olores y los objetos auspiciosos son igualmente así. Aquí el hombre que permanece en su lugar puede llegar a ser señor; este fruto de esta acción se cumple.
12.199.22
यद्यच्छरीरेण करोति कर्म ।
शरीरयुक्तः समुपाश्नुते तत्।
शरीरमेवायतनं सुखस्य ।
दुःखस्य चाप्यायतनं शरीरम् ॥ १२.१९९.२२ ॥
Cualquier acción que uno realiza por medio del cuerpo, el ser encarnado la experimenta por completo. El cuerpo es solo la sede de la felicidad, y el cuerpo es también la sede del sufrimiento.
12.199.23
वाचा तु यत्कर्म करोति किंचि ।
द्वाचैव सर्वं समुपाश्नुते तत्।
मनस्तु यत्कर्म करोति किंचि ।
न्मनःस्थ एवायमुपाश्नुते तत् ॥ १२.१९९.२३ ॥
Cualquier acción que uno realiza con la palabra, la experimenta por completo mediante la palabra misma. Y cualquier acción que uno realiza con la mente, este que habita en la mente la experimenta.
12.199.24
यथायथा कर्मगुणां फलार्थी ।
करोत्ययं कर्मफले निविष्टः।
तथातथाऽयं गुणसंप्रयुक्तः ।
शुभाशुभं कर्मफलं भुनस्ति ॥ १२.१९९.२४ ॥
Según el fruto que desea, así obra este de acuerdo con las cualidades de la acción y permanece fijo en el fruto de la acción; de ese modo, unido a los guṇas, disfruta del fruto de la acción, bueno y malo.
12.199.25
मत्स्यो यथा स्रोत इवाभिपाती ।
तथा कृतं पूर्वमुपैति कर्म।
शुभे त्वसौ तुष्यति दुष्कृते तु ।
न तुष्यते वै परमः शरीरी ॥ १२.१९९.२५ ॥
Como un pez que nada contra la corriente, así la acción hecha antes alcanza al que la hizo. Él se alegra con la acción buena, pero no se alegra con la mala; pero el supremo ser encarnado no se alegra.
12.199.26
यतो जगत्सर्वमिदं प्रसूतं ।
ज्ञात्वाऽऽत्मवन्तो ह्युपयान्ति शान्तिम्।
यन्मन्त्रशब्देरकृतप्रकाशं ।
तदुच्यमानं शणु मे परं यत् ॥ १२.१९९.२६ ॥
Conociendo aquello de lo que procede todo este mundo, los dueños de sí alcanzan la paz. Escucha de mí aquella verdad suprema que no se revela con los sonidos de los mantras y que ahora te expongo.
12.199.27
रसैर्विमुक्तं विविधैश्च गन्धै ।
रशब्दमस्पर्शमरूपवच्च।
अग्राह्यमव्यक्तमवर्णमेकं ।
पञ्चप्रकारान्ससृजे प्रजानाम् ॥ १२.१९९.२७ ॥
Libre de sabores y de los diversos olores, sin sonido, tacto ni forma, impalpable, no manifestado, sin color y uno, creó las cinco clases de seres.
12.199.28
न स्त्री पुमान्नापि नपुंसकं च ।
न सन्न चासत्सदसच्च तन्न।
पश्यन्ति तद्ब्रह्मविदो मनुष्या ।
स्तदक्षरं न क्षरतीति विद्धि ॥ १२.१९९.२८ ॥
No es femenino, ni masculino, ni neutro; no es ser ni no ser, ni ser y no ser a la vez. Los hombres que conocen a Brahman lo ven. Sabe que es imperecedero: no se corrompe.